快乐巴利palinanda.cc

人施设论·论母 Mātikā 1. Ekakauddeso

本经目录十法。人施设论母终。

1已对照

论母

一、一法总说

一、有六种施设:蕴施设、处施设、界施设、谛施设、根施设、人施设。

1Cha paññattiyo – khandhapaññatti, āyatanapaññatti, dhātupaññatti, saccapaññatti, indriyapaññatti, puggalapaññattīti.
2已对照

二、诸蕴的蕴施设到什么程度为止?即五蕴所及——色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴;到此为止,是诸蕴的蕴施设。

2Kittāvatā khandhānaṃ khandhapaññatti? Yāvatā pañcakkhandhā – rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; ettāvatā khandhānaṃ khandhapaññatti.
3已对照

三、诸处的处施设到什么程度为止?即十二处所及——眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处;到此为止,是诸处的处施设。

3Kittāvatā āyatanānaṃ āyatanapaññatti? Yāvatā dvādasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ; ettāvatā āyatanānaṃ āyatanapaññatti.
4已对照

四、诸界的界施设到什么程度为止?即十八界所及——眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界、意识界;到此为止,是诸界的界施设。

4Kittāvatā dhātūnaṃ dhātupaññatti? Yāvatā aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu; ettāvatā dhātūnaṃ dhātupaññatti.
5已对照

五、诸谛的谛施设到什么程度为止?即四谛所及——苦谛、集谛、灭谛、道谛;到此为止,是诸谛的谛施设。

5Kittāvatā saccānaṃ saccapaññatti? Yāvatā cattāri saccāni – dukkhasaccaṃ, samudayasaccaṃ, nirodhasaccaṃ, maggasaccaṃ; ettāvatā saccānaṃ saccapaññatti.
6已对照

六、诸根的根施设到什么程度为止?即二十二根所及——眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根、男根、命根、乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根、未知当知根、已知根、具知根;到此为止,是诸根的根施设。

6Kittāvatā indriyānaṃ indriyapaññatti? Yāvatā bāvīsatindriyāni – cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ, purisindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ, anaññātaññassāmītindriyaṃ, yaṃ, aññātāvindriyaṃ; ettāvatā indriyānaṃ indriyapaññatti.
7已对照

七、诸人的人施设到什么程度为止?

(一)时解脱者(samayavimutta)

(二)不时解脱者(asamayavimutta)

(三)动法者(kuppadhamma)

(四)不动法者(akuppadhamma)

(五)退失法者(parihānadhamma)

(六)不退失法者(aparihānadhamma)

(七)以思能[不退]者(cetanābhabba)

(八)以随护能[不退]者(anurakkhaṇābhabba)

(九)凡夫(puthujjana)

(十)种姓者(gotrabhū)

(十一)因怖畏而止息者(bhayūparata)

(十二)无怖畏而止息者(abhayūparata)

(十三)能趣入者(bhabbāgamana)

(十四)不能趣入者(abhabbāgamana)

(十五)决定者(niyata)

(十六)不决定者(aniyata)

(十七)行道者(paṭipannaka)

(十八)住于果者(phaleṭhita)

(十九)等首者(samasīsī)

(二十)住劫者(ṭhitakappī)

(二十一)圣者(ariya)

(二十二)非圣者(anariya)

(二十三)有学(sekkha)

(二十四)无学(asekkha)

(二十五)非有学非无学(nevasekkhanāsekkha)

(二十六)三明者(tevijja)

(二十七)具六神通者(chaḷabhiñña)

(二十八)正等正觉者(sammāsambuddha)

(二十九)独觉佛(paccekasambuddha)

(三十)俱分解脱者(ubhatobhāgavimutta)

(三十一)慧解脱者(paññāvimutta)

(三十二)身证者(kāyasakkhī)

(三十三)见至者(diṭṭhippatta)

(三十四)信解脱者(saddhāvimutta)

(三十五)随法行者(dhammānusārī)

(三十六)随信行者(saddhānusārī)

(三十七)极七有者(sattakkhattuparama)

(三十八)家家者(kolaṅkola)

(三十九)一种子者(ekabījī)

(四十)斯陀含(sakadāgāmī)

(四十一)阿那含(anāgāmī)

(四十二)中般涅槃者(antarāparinibbāyī)

(四十三)生般涅槃者(upahaccaparinibbāyī)

(四十四)无行般涅槃者(asaṅkhāraparinibbāyī)

(四十五)有行般涅槃者(sasaṅkhāraparinibbāyī)

(四十六)上流至色究竟者(uddhaṃsota akaniṭṭhagāmī)

(四十七)须陀洹(sotāpanna)

(四十八)为作证须陀洹果而行道者

(四十九)斯陀含

(五十)为作证斯陀含果而行道者

(五十一)阿那含

(五十二)为作证阿那含果而行道者

(五十三)阿罗汉(arahā)

(五十四)为作证阿罗汉果而行道者

7Kittāvatāpuggalānaṃ puggalapaññatti? (1) Samayavimutto (2) Asamayavimutto (3) Kuppadhammo (4) Akuppadhammo (5) Parihānadhammo (6) Aparihānadhammo (7) Cetanābhabbo (8) Anurakkhaṇābhabbo (9) Puthujjano (10) Gotrabhū (11) Bhayūparato (12) Abhayūparato (13) Bhabbāgamano (14) Abhabbāgamano (15) Niyato (16) Aniyato (17) Paṭipannako (18) Phaleṭhito (19) Samasīsī (20) Ṭhitakappī (21) Ariyo (22) Anariyo (23) Sekkho (24) Asekkho (25) Nevasekkhanāsekkho (26) Tevijjo (27) Chaḷabhiñño (28) Sammāsambuddho (29) Paccekasambuddho [paccekabuddho (sī.)] (30) Ubhatobhāgavimutto (31) Paññāvimutto (32) Kāyasakkhī (33) Diṭṭhippatto (34) Saddhāvimutto (35) Dhammānusārī (36) Saddhānusārī (37) Sattakkhattuparamo (38) Kolaṅkolo (39) Ekabījī (40) Sakadāgāmī (41) Anāgāmī (42) Antarāparinibbāyī (43) Upahaccaparinibbāyī (44) Asaṅkhāraparinibbāyī (45) Sasaṅkhāraparinibbāyī (46) Uddhaṃsotoakaniṭṭhagāmī (47) Sotāpanno (48) Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno (49) Sakadāgāmī (50) Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno (51) Anāgāmī (52) Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno (53) Arahā (54) Arahattaphalasacchikiriyāya [arahattāya (sī.)] paṭipanno
8已对照

一法。

二、二法总说

八、两种人——

(一)忿怒者(kodhana)与怨恨者(upanāhī)。

(二)覆蔑者(makkhī)与攀齐者(paḷāsī)。

(三)嫉者(issukī)与悭者(maccharī)。

(四)谄者(saṭha)与诳者(māyāvī)。

(五)无惭者(ahirika)与无愧者(anottappī)。

(六)难受劝者(dubbaca)与恶友者(pāpamitta)。

(七)于诸根不守护门者与于食不知量者。

(八)失念者(muṭṭhassati)与不正知者(asampajāna)。

(九)戒失坏者(sīlavipanna)与见失坏者(diṭṭhivipanna)。

(十)内结的人(ajjhattasaṃyojana)与外结的人(bahiddhāsaṃyojana)。

(十一)不忿怒者与不怨恨者。

(十二)不覆蔑者与不攀齐者。

(十三)不嫉者与不悭者。

(十四)不谄者与不诳者。

(十五)有惭者(hirimā)与有愧者(ottappī)。

(十六)易受劝者(suvaca)与善友者(kalyāṇamitta)。

(十七)于诸根守护门者与于食知量者。

(十八)念已现起者(upaṭṭhitassati)与正知者(sampajāna)。

(十九)具足戒者(sīlasampanna)与具足见者(diṭṭhisampanna)。

(二十)世间难得的两种人。

(二十一)难以令满足的两种人。

(二十二)易于令满足的两种人。

(二十三)两种诸漏增长的人。

(二十四)两种诸漏不增长的人。

(二十五)意向低劣者(hīnādhimutta)与意向殊胜者(paṇītādhimutta)。

(二十六)已满足者(titta)与令[他人]满足者(tappetā)。

8Dvepuggalā – (1) Kodhano ca, upanāhī ca. (2) Makkhī ca, paḷāsī [palāsī (syā. ka.)] ca. (3) Issukī ca, maccharī ca. (4) Saṭho ca, māyāvī ca. (5) Ahiriko ca, anottappī ca. (6) Dubbaco ca, pāpamitto ca. (7) Indriyesu aguttadvāro ca, bhojane amattaññū ca. (8) Muṭṭhassati ca, asampajāno ca. (9) Sīlavipanno ca, diṭṭhivipanno ca. (10) Ajjhattasaṃyojano ca, bahiddhāsaṃyojano ca. (11) Akkodhano ca, anupanāhī ca. (12) Amakkhī ca, apaḷāsī ca. (13) Anissukī ca, amaccharī ca. (14) Asaṭho ca, amāyāvī ca. (15) Hirimā ca, ottappī ca. (16) Suvaco ca, kalyāṇamitto ca. (17) Indriyesu guttadvāro ca, bhojane mattaññū ca. (18) Upaṭṭhitassati ca, sampajāno ca. (19) Sīlasampanno ca, diṭṭhisampanno ca. (20) Dve puggalā dullabhā lokasmiṃ. (21) Dve puggalā duttappayā. (22) Dve puggalā sutappayā. (23) Dvinnaṃ puggalānaṃ āsavā vaḍḍhanti. (24) Dvinnaṃ puggalānaṃ āsavā na vaḍḍhanti. (25) Hīnādhimutto ca, paṇītādhimutto ca. (26) Titto ca, tappetā ca.
9已对照

二法。

三、三法总说

九、三种人——

(一)无渴望者(nirāsa)、怀渴望者(āsaṃsa)、离渴望者(vigatāsa)。

(二)三种如病人的人。

(三)身证者、见至者、信解脱者。

(四)粪语者(gūthabhāṇī)、花语者(pupphabhāṇī)、蜜语者(madhubhāṇī)。

(五)如疮之心的人、如电之心的人、如金刚之心的人。

(六)盲者(andha)、一眼者(ekacakkhu)、二眼者(dvicakkhu)。

(七)覆慧者(avakujjapañña)、膝慧者(ucchaṅgapañña)、广慧者(puthupañña)。

(八)有一种人于诸欲与诸有都未离贪,有一种人于诸欲已离贪、于诸有未离贪,有一种人于诸欲与诸有都已离贪。

(九)如石上刻文的人、如地上刻文的人、如水上刻文的人。

(十)三种如麻布的人。

(十一)三种如迦尸布的人。

(十二)易量者(suppameyya)、难量者(duppameyya)、不可量者(appameyya)。

(十三)有一种人是不应亲近、不应结交、不应侍奉的,有一种人是应亲近、应结交、应侍奉的,有一种人是应恭敬、尊重之后亲近、结交、侍奉的。

(十四)有一种人是应厌恶、不应亲近、不应结交、不应侍奉的,有一种人是应旁观、不应亲近、不应结交、不应侍奉的;有一种人是应亲近、应结交、应侍奉的。

(十五)有一种人于诸戒是作圆满者,于定是有分量地作者,于慧是有分量地作者;有一种人于诸戒是作圆满者,于定也是作圆满者,于慧是有分量地作者;有一种人于诸戒是作圆满者,于定也是作圆满者,于慧也是作圆满者。

(十六)三种导师。

(十七)另外三种导师。

9Tayopuggalā – (1) Nirāso, āsaṃso, vigatāso. (2) Tayo gilānūpamā puggalā. (3) Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. (4) Gūthabhāṇī, pupphabhāṇī, madhubhāṇī. (5) Arukūpamacitto puggalo, vijjūpamacitto puggalo, vajirūpamacitto puggalo. (6) Andho, ekacakkhu, dvicakkhu. (7) Avakujjapañño puggalo, ucchaṅgapañño [uccaṅgupañño (syā.)] puggalo, puthupañño puggalo. (8) Atthekacco puggalo kāmesu ca bhavesu ca avītarāgo, atthekacco puggalo kāmesu vītarāgo bhavesu avītarāgo, atthekacco puggalo kāmesu ca bhavesu ca vītarāgo. (9) Pāsāṇalekhūpamo puggalo, pathavilekhūpamo puggalo, udakalekhūpamo puggalo. (10) Tayo potthakūpamā puggalā. (11) Tayo kāsikavatthūpamā puggalā. (12) Suppameyyo, duppameyyo, appameyyo. (13) Atthekacco puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo, atthekacco puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo, atthekacco puggalo sakkatvā garuṃ katvā [garukatvā (sī.)] sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. (14) Atthekacco puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo, atthekacco puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo; atthekacco puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. (15) Atthekacco puggalo sīlesu paripūrakārī [paripūrīkārī (syā.)], samādhismiṃ mattaso kārī, paññāya mattaso kārī; atthekacco puggalo sīlesu ca paripūrakārī, samādhismiñca paripūrakārī, paññāya mattaso kārī; atthekacco puggalo sīlesu ca paripūrakārī, samādhismiñca paripūrakārī, paññāya ca paripūrakārī. (16) Tayo satthāro. (17) Aparepi tayo satthāro.
10已对照

三法。

四、四法总说

十、四种人——

(一)非善士(asappurisa)、比非善士更非善士者、善士(sappurisa)、比善士更善士者。

(二)恶者、比恶者更恶者、善者、比善者更善者。

(三)有恶法者、比有恶法者更有恶法者、有善法者、比有善法者更有善法者。

(四)有罪者(sāvajja)、多罪者(vajjabahula)、少罪者(appavajja)、无罪者(anavajja)。

(五)略开知者(ugghaṭitaññū)、广演知者(vipañcitaññū)、所应引导者(neyya)、文句为极者(padaparama)。

(六)辩才相应者而非辩才流畅者,辩才流畅者而非辩才相应者,既是辩才相应者也是辩才流畅者,既非辩才相应者也非辩才流畅者。

(七)四种说法者。

(八)四种以云为喻的人。

(九)四种以鼠为喻的人。

(十)四种以芒果为喻的人。

(十一)四种以瓶为喻的人。

(十二)四种以水池为喻的人。

(十三)四种以牡牛为喻的人。

(十四)四种以毒蛇为喻的人。

(十五)有一种人不审察、不深究,就是对应受毁谤者说称赞者,有一种人不审察、不深究,就是对应受称赞者说毁谤者,有一种人不审察、不深究,就是于不应生净信之处显示净信者,有一种人不审察、不深究,就是于应生净信之处显示无净信者。

(十六)有一种人审察、深究之后,就是对应受毁谤者说毁谤者,有一种人审察、深究之后,就是对应受称赞者说称赞者,有一种人审察、深究之后,就是于不应生净信之处显示无净信者,有一种人审察、深究之后,就是于应生净信之处显示净信者。

(十七)有一种人是对应受毁谤者适时地以真实、如实[之言]说毁谤者,却不是对应受称赞者适时地以真实、如实[之言]说称赞者;有一种人是对应受称赞者适时地以真实、如实[之言]说称赞者,却不是对应受毁谤者适时地以真实、如实[之言]说毁谤者;有一种人既是对应受毁谤者适时地以真实、如实[之言]说毁谤者,也是对应受称赞者适时地以真实、如实[之言]说称赞者;有一种人既不是对应受毁谤者适时地以真实、如实[之言]说毁谤者,也不是对应受称赞者适时地以真实、如实[之言]说称赞者。

(十八)依奋起之果而活者而非依福之果而活者,依福之果而活者而非依奋起之果而活者,既是依奋起之果而活者也是依福之果而活者,既非依奋起之果而活者也非依福之果而活者。

(十九)暗而趣暗者、暗而趣明者、明而趣暗者、明而趣明者。

(二十)低而低者、低而高者、高而低者、高而高者。

(二十一)四种以树为喻的人。

(二十二)以色为量而于色净信者、以声为量而于声净信者。

(二十三)以粗陋为量而于粗陋净信者、以法为量而于法净信者。

(二十四)有一种人为自利而行道,不为他利;有一种人为他利而行道,不为自利;有一种人既为自利而行道,也为他利;有一种人既不为自利而行道,也不为他利。

(二十五)有一种人是自苦者(attantapa),从事自我折磨之行;有一种人是苦他者(parantapa),从事折磨他人之行;有一种人既是自苦者、从事自我折磨之行,又是苦他者、从事折磨他人之行;有一种人既不是自苦者、不从事自我折磨之行,也不是苦他者、不从事折磨他人之行。他既不自苦也不苦他,就在现法中无饥渴、已寂灭、已清凉,领受乐,以已成梵的自身而住。

(二十六)有贪者、有瞋者、有痴者、有慢者。

(二十七)有一种人是内心之止的获得者,不是增上慧法观的获得者;有一种人是增上慧法观的获得者,不是内心之止的获得者;有一种人既是内心之止的获得者,也是增上慧法观的获得者;有一种人既不是内心之止的获得者,也不是增上慧法观的获得者。

(二十八)顺流而行的人、逆流而行的人、自身住立的人、已渡、到彼岸、站在陆地上的婆罗门。

(二十九)少闻而所闻未到达[义]者、少闻而所闻已到达[义]者、多闻而所闻未到达[义]者、多闻而所闻已到达[义]者。

(三十)不动沙门、红莲沙门、白莲沙门、沙门中的柔软沙门。

10Cattāropuggalā – (1) Asappuriso, asappurisena asappurisataro, sappuriso, sappurisena sappurisataro. (2) Pāpo, pāpena pāpataro, kalyāṇo, kalyāṇena kalyāṇataro. (3) Pāpadhammo, pāpadhammena pāpadhammataro, kalyāṇadhammo, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro. (4) Sāvajjo, vajjabahulo, appavajjo [appasāvajjo (syā. ka.) a. ni. 4.135], anavajjo. (5) Ugghaṭitaññū, vipañcitaññū [vipacitaññū (sī.) a. ni. 4.133], neyyo, padaparamo. (6) Yuttappaṭibhāno, no muttappaṭibhāno, muttappaṭibhāno, no yuttappaṭibhāno, yuttappaṭibhāno ca muttappaṭibhāno ca, neva yuttappaṭibhāno no muttappaṭibhāno. (7) Cattāro dhammakathikā puggalā. (8) Cattāro valāhakūpamā puggalā. (9) Cattāro mūsikūpamā puggalā. (10) Cattāro ambūpamā puggalā. (11) Cattāro kumbhūpamā puggalā. (12) Cattāro udakarahadūpamā puggalā. (13) Cattāro balībaddūpamā [balibaddūpamā (sī.)] puggalā. (14) Cattāro āsīvisūpamā puggalā. (15) Atthekacco puggalo ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti, atthekacco puggalo ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti, atthekacco puggalo ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃsitā hoti, atthekacco puggalo ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃsitā hoti. (16) Atthekacco puggalo anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti, atthekacco puggalo anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti, atthekacco puggalo anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃsitā hoti, atthekacco puggalo anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃsitā hoti. (17) Atthekacco puggalo avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena; atthekacco puggalo vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena; atthekacco puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena; vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, atthekacco puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. (18) Uṭṭhānaphalūpajīvī no puññaphalūpajīvī, puññaphalūpajīvī no uṭṭhānaphalūpajīvī, uṭṭhānaphalūpajīvī ca puññaphalūpajīvī ca, neva uṭṭhānaphalūpajīvī no puññaphalūpajīvī. (19) Tamo tamaparāyano, tamo jotiparāyano, joti tamaparāyano, joti jotiparāyano. (20) Oṇatoṇato, oṇatuṇṇato, uṇṇatoṇato, uṇṇatuṇṇato. (21) Cattāro rukkhūpamā puggalā. (22) Rūpappamāṇo, rūpappasanno, ghosappamāṇo, ghosappasanno. (23) Lūkhappamāṇo, lūkhappasanno, dhammappamāṇo, dhammappasanno. (24) Atthekacco puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya; atthekacco puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya; atthekacco puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca; atthekacco puggalo neva attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya. (25) Atthekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto; atthekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto; atthekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto; atthekacco puggalo neva attantapo hoti na attaparitāpanānuyogamanuyutto, na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto. So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto [sītibhūto (sī. ka.)] sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati. (26) Sarāgo, sadoso, samoho, samāno. (27) Atthekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya; atthekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa; atthekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya; atthekacco puggalo neva lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. (28) Anusotagāmī puggalo, paṭisotagāmī puggalo, ṭhitatto puggalo, tiṇṇo pāraṅgato [pāragato (sī. syā.)] thale tiṭṭhati brāhmaṇo. (29) Appassuto sutena anupapanno, appassuto sutena upapanno, bahussuto sutena anupapanno, bahussuto sutena upapanno. (30) Samaṇamacalo, samaṇapadumo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇesu samaṇasukhumālo.
11已对照

四法。

五、五法总说

十一、五种人——

(一)有一种人既违犯,又有悔恨;他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。有一种人违犯,[却]没有悔恨;他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。有一种人不违犯,[却]有悔恨;他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。有一种人不违犯,也没有悔恨;他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。有一种人不违犯,也没有悔恨;他如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。

(二)施后轻蔑,因共住而轻蔑,是张口即受者,是轻浮者,是迟钝、愚痴者。

(三)五种譬如战士的人。

(四)五种常乞食者(piṇḍapātika)。

(五)五种时后不食者(khalupacchābhattika)。

(六)五种一座食者(ekāsanika)。

(七)五种持粪扫衣者(paṃsukūlika)。

(八)五种三衣者(tecīvarika)。

(九)五种林野住者(āraññika)。

(十)五种树下住者(rukkhamūlika)。

(十一)五种露地住者(abbhokāsika)。

(十二)五种常坐不卧者(nesajjika)。

(十三)五种随处住者(yathāsanthatika)。

(十四)五种冢间住者(sosānika)。

11Pañca puggalā – (1) Atthekacco puggalo ārabhati [ārambhati (sī. syā.)] ca vippaṭisārī ca hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Atthekacco puggalo ārabhati na vippaṭisārī ca hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Atthekacco puggalo nārabhati vippaṭisārī ca hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Atthekacco puggalo nārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Atthekacco puggalo nārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. (2) Datvā avajānāti, saṃvāsena avajānāti, ādheyyamukho hoti, lolo hoti, mando momūho hoti. (3) Pañca yodhājīvūpamā puggalā. (4) Pañca piṇḍapātikā. (5) Pañca khalupacchābhattikā. (6) Pañca ekāsanikā. (7) Pañca paṃsukūlikā. (8) Pañca tecīvarikā. (9) Pañca āraññikā. (10) Pañca rukkhamūlikā. (11) Pañca abbhokāsikā. (12) Pañca nesajjikā. (13) Pañca yathāsanthatikā. (14) Pañca sosānikā.
12已对照

五法。

六、六法总说

十二、六种人——

(一)有一种人于前所未闻之法中,自己现正觉诸谛,并于其中证得一切知性、于诸力[证得]自在。有一种人于前所未闻之法中,自己现正觉诸谛,然而不于其中证得一切知性,也不于诸力[证得]自在。有一种人于前所未闻之法中,不自己现正觉诸谛,就在现法中是作苦的终结者,并达到声闻波罗蜜。有一种人于前所未闻之法中,不自己现正觉诸谛,就在现法中是作苦的终结者,然而不达到声闻波罗蜜。有一种人于前所未闻之法中,不自己现正觉诸谛,也不是就在现法中作苦的终结者,是阿那含,不再来此[世]。有一种人于前所未闻之法中,不自己现正觉诸谛,也不是就在现法中作苦的终结者,是还来者,会再来此[世]。

12Chapuggalā – (1) Atthekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati, tattha ca sabbaññutaṃ pāpuṇāti balesu [phalesu (pī.)] ca vasībhāvaṃ. Atthekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati, na ca tattha sabbaññutaṃ pāpuṇāti na ca balesu vasībhāvaṃ. Atthekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni anabhisambujjhati, diṭṭhe ceva dhamme dukkhassantakaro hoti sāvakapāramiñca pāpuṇāti. Atthekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni anabhisambujjhati, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti, na ca sāvakapāramiṃ pāpuṇāti. Atthekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni anabhisambujjhati, na ca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti, anāgāmī hoti anāgantā [anāgantvā (syā. ka.) a. ni. 4.171] itthattaṃ. Atthekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni anabhisambujjhati, na ca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti, āgāmī [sotāpannasakadāgāmī (syā. ka.)] hoti āgantā itthattaṃ.
13已对照

六法。

七、七法总说

十三、七种人——

(一)七种以水为喻的人。一度沉没便沉没不起,浮出之后又沉没,浮出之后住立,浮出之后观察、瞻望,浮出之后渡越,浮出之后到达立足处,浮出之后已渡、到彼岸,是站在陆地上的婆罗门。

(二)俱分解脱者、慧解脱者、身证者、见至者、信解脱者、随法行者、随信行者。

13Satta puggalā – (1) Satta udakūpamā puggalā. Sakiṃ nimuggo nimuggova hoti, ummujjitvā nimujjati, ummujjitvā ṭhito hoti, ummujjitvā vipassati viloketi, ummujjitvā patarati, ummujjitvā paṭigādhappatto hoti, ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo. (2) Ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī.
14已对照

七法。

八、八法总说

十四、八种人——

(一)四种具道者(maggasamaṅgī)、四种具果者(phalasamaṅgī)。

14Aṭṭha puggalā – (1) Cattāro maggasamaṅgino, cattāro phalasamaṅgino puggalā.
15已对照

八法。

九、九法总说

十五、九种人——

(一)正等正觉者、独觉佛、俱分解脱者、慧解脱者、身证者、见至者、信解脱者、随法行者、随信行者。

15Navapuggalā – (1) Sammāsambuddho, paccekasambuddho, ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī.
16已对照

九法。

十、十法总说

十六、十种人——

(一)五种在此[世]究竟的[人],五种舍此[世]而究竟的[人]。

16Dasa puggalā – (1) Pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā.
已对照

十法。

已对照

人施设论母终。