快乐巴利palinanda.cc

论事·第六品 Chaṭṭhavaggo (53) 1. Niyāmakathā

445已对照

六、第六品

(五十三)一、决定论

四百四十五、决定是无为的吗?是的。[决定]是涅槃、救护、庇护、归依、归趣、不死没、不死吗?不应这样说……乃至……

决定是无为的,涅槃是无为的吗?是的。有两种无为吗?不应这样说……乃至……

有两种无为吗?是的。有两种救护、两种庇护、两种归依、两种归趣、两种不死没、两种不死、两种涅槃吗?不应这样说……乃至……

有两种涅槃吗?是的。两种涅槃之间有高低性、劣胜性、提升与下降,或界限、或区别、或界线、或间隔吗?不应这样说……乃至……

决定是无为的吗?是的。有些人入、获得、令生、令等生、令起、令等起、令产生、令出生、令生成、令生起决定吗?是的。有些人入、获得、令生、令等生、令起、令等起、令产生、令出生、令生成、令生起无为吗?不应这样说……乃至……

445Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Niyāmo asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni dve leṇāni dve saraṇāni dve parāyanāni dve accutāni dve amatāni dve nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve nibbānānīti? Āmantā. Atthi dvinnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Atthi keci niyāmaṃ okkamanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhāpenti samuṭṭhāpenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Āmantā. Atthi keci asaṅkhataṃ okkamanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhāpenti samuṭṭhāpenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
446已对照

四百四十六、决定是无为的吗?是的。道是无为的吗?不应这样说……乃至……

道是有为的吗?是的。决定是有为的吗?不应这样说……乃至……

须陀洹决定是无为的吗?是的。须陀洹道是无为的吗?不应这样说……乃至……

须陀洹道是有为的吗?是的。须陀洹决定是有为的吗?不应这样说……乃至……

斯陀含决定……乃至……阿那含决定……乃至……阿罗汉决定是无为的吗?是的。阿罗汉道是无为的吗?不应这样说……乃至……阿罗汉道是有为的吗?是的。阿罗汉决定是有为的吗?不应这样说……乃至……

须陀洹决定是无为的……乃至……阿罗汉决定是无为的,涅槃是无为的吗?是的。有五种无为吗?不应这样说……乃至……有五种无为吗?是的。有五种救护……乃至……或间隔吗?不应这样说……乃至……

决定是无为的吗?是的。邪性决定是无为的吗?不应这样说……乃至……邪性决定是有为的吗?是的。正性决定是有为的吗?不应这样说……乃至……

446Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Maggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggo saṅkhatoti? Āmantā. Niyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattiniyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Sotāpattimaggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattimaggo saṅkhatoti? Āmantā. Sotāpattiniyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāminiyāmo…pe… anāgāminiyāmo…pe… arahattaniyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Arahattamaggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe …pe… arahattamaggo saṅkhatoti? Āmantā. Arahattaniyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattiniyāmo asaṅkhato…pe… arahattaniyāmo asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Pañca asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… pañca asaṅkhatānīti? Āmantā. Pañca tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Micchattaniyāmo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… micchattaniyāmo saṅkhatoti? Āmantā. Sammattaniyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
447已对照

四百四十七、不应说“决定是无为的”吗?是的。决定生起而已灭时,[他]是不决定者吗?不应这样说……乃至……那么,决定是无为的。邪性决定生起而已灭时,[他]是不决定者吗?不应这样说……乃至……那么,邪性决定是无为的。

447Na vattabbaṃ – ‘‘niyāmo asaṅkhato’’ti? Āmantā. Niyāme uppajja niruddhe aniyato hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tena hi niyāmo asaṅkhatoti. Micchattaniyāme uppajja niruddhe aniyato hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi micchattaniyāmo asaṅkhatoti.
448已对照

决定论终。

六、第六品

(五十四)二、缘起论

四百四十八、缘起是无为的吗?是的。[它]是涅槃、救护、庇护、归依、归趣、不死没、不死吗?不应这样说……乃至……缘起是无为的,涅槃是无为的吗?是的。有两种无为吗?不应这样说……乃至……有两种无为吗?是的。有两种救护、两种庇护、两种归依、两种归趣、两种不死没、两种不死、两种涅槃吗?不应这样说……乃至……有两种涅槃吗?是的。两种涅槃之间有高低性、劣胜性、提升与下降,或界限、或区别、或界线、或间隔吗?不应这样说……乃至……

448Paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni dve leṇāni dve saraṇāni dve parāyanāni dve accutāni dve amatāni dve nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve nibbānānīti? Āmantā. Atthi dvinnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
449已对照

四百四十九、缘起是无为的吗?是的。无明是无为的吗?不应这样说……乃至……无明是有为的吗?是的。缘起是有为的吗?不应这样说……乃至……缘起是无为的吗?是的。以无明为缘的行是无为的吗?不应这样说……乃至……以无明为缘的行是有为的吗?是的。缘起是有为的吗?不应这样说……乃至……缘起是无为的吗?是的。以行为缘的识是无为的吗?不应这样说……乃至……以行为缘的识是有为的吗?是的。缘起是有为的吗?不应这样说……乃至……缘起是无为的吗?是的。以识为缘的名色是无为的吗?不应这样说……乃至……以识为缘的名色是有为的吗?是的。缘起是有为的吗?不应这样说……乃至……缘起是无为的吗?是的。以生为缘的老死是无为的吗?不应这样说……乃至……以生为缘的老死是有为的吗?是的。缘起是有为的吗?不应这样说……乃至……

449Paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Avijjā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… avijjā saṅkhatāti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Avijjāpaccayā saṅkhārā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… avijjāpaccayā saṅkhārā saṅkhatāti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Jātipaccayā jarāmaraṇaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… jātipaccayā jarāmaraṇaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
450已对照

四百五十、不应说“缘起是无为的”吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,以生为缘而有老死。无论诸如来出现,或诸如来不出现,那界正是确立的——[即]法住性、法决定性、此缘性。如来现正觉它、现观它;现正觉、现观之后,告示、开示、施设、建立、开显、分别、阐明[它],并说‘你们看’——诸比丘,以生为缘而有老死。诸比丘,以有为缘而有生……乃至……诸比丘,以无明为缘而有行。无论诸如来出现,或诸如来不出现,那界正是确立的……乃至……并说‘你们看’——诸比丘,以无明为缘而有行。诸比丘,如此,凡此中的如性、不虚妄性、不异如性、此缘性——诸比丘,这称为缘起。”确有[这]经吗?是的。那么,缘起是无为的。

450Na vattabbaṃ – ‘‘paṭiccasamuppādo asaṅkhato’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttāniṃ karoti. ‘Passathā’ti cāha – jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Bhavapaccayā, bhikkhave, jāti…pe… avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu…pe… ‘passathā’ti cāha – avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā. Iti kho, bhikkhave, yā tatra tathatā avitathatā anaññathatā idappaccayatā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo’’ti [saṃ. ni. 2.20]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti.
451已对照

四百五十一、在“以无明为缘而有行”中,凡那里的法住性、法决定性是无为的,涅槃是无为的吗?是的。有两种无为吗?不应这样说……乃至……有两种无为吗?是的。有两种救护……乃至……或间隔吗?不应这样说……乃至……

在“以无明为缘而有行”中,凡那里的法住性、法决定性是无为的,在“以行为缘而有识”中,凡那里的法住性、法决定性是无为的,涅槃是无为的吗?是的。有三种无为吗?不应这样说……乃至……有三种无为吗?是的。有三种救护……乃至……或间隔吗?不应这样说……乃至……

在“以无明为缘而有行”中,凡那里的法住性、法决定性是无为的,在“以行为缘而有识”中,凡那里的法住性、法决定性是无为的……乃至……在“以生为缘而有老死”中,凡那里的法住性、法决定性是无为的,涅槃是无为的吗?是的。有十二种无为吗?不应这样说……乃至……有十二种无为吗?是的。有十二种救护、十二种庇护……乃至……或间隔吗?不应这样说……乃至……

451Avijjāpaccayā saṅkhārāti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Avijjāpaccayā saṅkhārāti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, saṅkhārapaccayā viññāṇanti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Tīṇi asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tīṇi asaṅkhatānīti? Āmantā. Tīṇi tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Avijjāpaccayā saṅkhārāti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, saṅkhārapaccayā viññāṇanti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā…pe… jātipaccayā jarāmaraṇanti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dvādasa asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dvādasa asaṅkhatānīti? Āmantā. Dvādasa tāṇāni dvādasa leṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
452已对照

缘起论终。

六、第六品

(五十五)三、谛论

四百五十二、四谛是无为的吗?是的。有四种救护、四种庇护、四种归依、四种归趣、四种不死没、四种不死、四种涅槃吗?不应这样说……乃至……有四种涅槃吗?是的。四种涅槃之间有高低性、劣胜性、提升与下降,或界限、或区别、或界线、或间隔吗?不应这样说……乃至……

苦谛是无为的吗?是的。苦是无为的吗?不应这样说……乃至……苦谛是无为的吗?是的。身的苦、心的苦、愁、悲、苦、忧、恼是无为的吗?不应这样说……乃至……集谛是无为的吗?是的。集是无为的吗?不应这样说……乃至……集谛是无为的吗?是的。欲爱、有爱、无有爱是无为的吗?不应这样说……乃至……道谛是无为的吗?是的。道是无为的吗?不应这样说……乃至……道谛是无为的吗?是的。正见……乃至……正定是无为的吗?不应这样说……乃至……

苦是有为的吗?是的。苦谛是有为的吗?不应这样说……乃至……身的苦、心的苦、愁、悲、苦、忧、恼是有为的吗?是的。苦谛是有为的吗?不应这样说……乃至……集是有为的吗?是的。集谛是有为的吗?不应这样说……乃至……欲爱、有爱、无有爱是有为的吗?是的。集谛是有为的吗?不应这样说……乃至……道是有为的吗?是的。道谛是有为的吗?不应这样说……乃至……正见……乃至……正定是有为的吗?是的。道谛是有为的吗?不应这样说……乃至……

452Cattāri saccāni asaṅkhatānīti? Āmantā. Cattāri tāṇāni cattāri leṇāni cattāri saraṇāni cattāri parāyanāni cattāri accutāni cattāri amatāni cattāri nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cattāri nibbānānīti? Āmantā. Atthi catunnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dukkhasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dukkhaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dukkhasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassaupāyāsā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Samudayo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Maggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dukkhaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassaupāyāsā saṅkhatāti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayo saṅkhatoti? Āmantā. Samudayasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā saṅkhatāti? Āmantā. Samudayasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggo saṅkhatoti? Āmantā. Maggasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi saṅkhatoti? Āmantā. Maggasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
453已对照

四百五十三、灭谛是无为的,灭是无为的吗?是的。苦谛是无为的,苦是无为的吗?不应这样说……乃至……灭谛是无为的,灭是无为的吗?是的。集谛是无为的,集是无为的吗?不应这样说……乃至……灭谛是无为的,灭是无为的吗?是的。道谛是无为的,道是无为的吗?不应这样说……乃至……

苦谛是无为的,苦是有为的吗?是的。灭谛是无为的,灭是有为的吗?不应这样说……乃至……集谛是无为的,集是有为的吗?是的。灭谛是无为的,灭是有为的吗?不应这样说……乃至……道谛是无为的,道是有为的吗?是的。灭谛是无为的,灭是有为的吗?不应这样说……乃至……

453Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho asaṅkhatoti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ asaṅkhataṃ, dukkhaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho asaṅkhatoti? Āmantā. Samudayasaccaṃ asaṅkhataṃ, samudayo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho asaṅkhatoti? Āmantā. Maggasaccaṃ asaṅkhataṃ, maggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dukkhasaccaṃ asaṅkhataṃ, dukkhaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayasaccaṃ asaṅkhataṃ, samudayo saṅkhatoti? Āmantā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggasaccaṃ asaṅkhataṃ, maggo saṅkhatoti? Āmantā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
454已对照

四百五十四、不应说“四谛是无为的”吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,有这四种如是的、不虚的、不异的[法]。哪四种呢?诸比丘,‘此是苦’——这是如是的,这是不虚的,这是不异的……乃至……‘此是苦集’……乃至……‘此是苦灭’……乃至……‘此是导至苦灭之道’——这是如是的,这是不虚的,这是不异的。诸比丘,这就是四种如是的、不虚的、不异的[法]。”确有[这]经吗?是的。那么,四谛是无为的。

454Na vattabbaṃ – ‘‘cattāri saccāni asaṅkhatānī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni! Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ…pe… ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathānī’’ti [saṃ. ni. 5.1090]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi cattāri saccāni asaṅkhatānīti.
455已对照

谛论终。

六、第六品

(五十六)四、无色论

四百五十五、空无边处是无为的吗?是的。[它]是涅槃、救护、庇护、归依、归趣、不死没、不死吗?不应这样说……乃至……空无边处是无为的,涅槃是无为的吗?是的。有两种无为吗?不应这样说……乃至……有两种无为吗?是的。有两种救护……乃至……或间隔吗?不应这样说……乃至……

空无边处是无为的吗?是的。空无边处是有、趣、众生居、轮回、生、识住、自体的获得吗?是的。无为是有、趣、众生居、轮回、生、识住、自体的获得吗?不应这样说……乃至……

有趣往空无边处的业吗?是的。有趣往无为的业吗?不应这样说……乃至……有趣往空无边处的众生吗?是的。有趣往无为的众生吗?不应这样说……乃至……

众生于空无边处生、老、死、死没、投生吗?是的。众生于无为中生、老、死、死没、投生吗?不应这样说……乃至……空无边处中有受、想、诸行、识吗?是的。无为中有受、想、诸行、识吗?不应这样说……乃至……空无边处是四蕴有吗?是的。无为是四蕴有吗?不应这样说……乃至……

455Ākāsānañcāyatanaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāsānañcāyatanaṃ asaṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāsānañcāyatanaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Ākāsānañcāyatanaṃ bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaṅkhataṃ bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi ākāsānañcāyatanūpagaṃ kammanti? Āmantā. Atthi asaṅkhatūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi ākāsānañcāyatanūpagā sattāti? Āmantā. Atthi asaṅkhatūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāsānañcāyatane sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Āmantā. Asaṅkhate sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāsānañcāyatane atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Asaṅkhate atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāsānañcāyatanaṃ catuvokārabhavoti? Āmantā. Asaṅkhataṃ catuvokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
456已对照

四百五十六、不应说“四无色是无为的”吗?是的。不是四无色被世尊说为不动的吗?是的。若四无色被世尊说为不动的,那么,喂,就应当这样说:“四无色是无为的。”

456Na vattabbaṃ – ‘‘cattāro āruppā asaṅkhatā’’ti? Āmantā. Nanu cattāro āruppā anejā vuttā bhagavatāti? Āmantā. Hañci cattāro āruppā anejā vuttā bhagavatā, tena vata re vattabbe ‘‘cattāro āruppā asaṅkhatā’’ti.
457已对照

无色论终。

六、第六品

(五十七)五、灭尽定论

四百五十七、灭尽定是无为的吗?是的。[它]是涅槃、救护、庇护、归依、归趣、不死没、不死吗?不应这样说……乃至……灭尽定是无为的,涅槃是无为的吗?是的。有两种无为吗?不应这样说……乃至……有两种无为吗?是的。有两种救护……乃至……或间隔吗?不应这样说……乃至……

灭尽定是无为的吗?是的。有些人入于灭、获得、令生起、令正生起、令起、令等起、令产生、令出生、令生、令正生吗?是的。有些人入于无为、获得、令生起、令正生起、令起、令等起、令产生、令出生、令生、令正生吗?不应这样说……乃至……

457Nirodhasamāpatti asaṅkhatāti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhasamāpatti asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhasamāpatti asaṅkhatāti? Āmantā. Atthi keci nirodhaṃ samāpajjanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhapenti samuṭṭhapenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Āmantā. Atthi keci asaṅkhataṃ samāpajjanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhapenti samuṭṭhapenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
458已对照

四百五十八、从灭的净白、出起被见到吗?是的。从无为的净白、出起被见到吗?不应这样说……乃至……正在入于灭者,最先灭去的是语行,其次是身行,再其次是心行吗?是的。正在入于无为者,最先灭去的是语行,其次是身行,再其次是心行吗?不应这样说……乃至……正在从灭出定者,最先生起的是心行,其次是身行,再其次是语行吗?是的。正在从无为出定者,最先生起的是心行,其次是身行,再其次是语行吗?不应这样说……乃至……

已从灭出定者,有三种触触[他]——空触、无相触、无愿触吗?是的。已从无为出定者,有三种触触[他]——空触、无相触、无愿触吗?不应这样说……乃至……

已从灭出定者,他的心趣向离,倾向离,投向离吗?是的。已从无为出定者,他的心趣向离,倾向离,投向离吗?不应这样说……乃至……

458Nirodhā vodānaṃ vuṭṭhānaṃ paññāyatīti? Āmantā. Asaṅkhatā vodānaṃ vuṭṭhānaṃ paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhaṃ samāpajjantassa paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāroti? Āmantā. Asaṅkhataṃ samāpajjantassa paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāroti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhā vuṭṭhahantassa paṭhamaṃ uppajjati cittasaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato vacīsaṅkhāroti? Āmantā. Asaṅkhatā vuṭṭhahantassa paṭhamaṃ uppajjati cittasaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato vacīsaṅkhāroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhā vuṭṭhitaṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phassoti? Āmantā. Asaṅkhatā vuṭṭhitaṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phassoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhā vuṭṭhitassa vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāranti? Āmantā. Asaṅkhatā vuṭṭhitassa vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
459已对照

四百五十九、不应说“灭尽定是无为的”吗?是的。[它]是有为的吗?不应这样说……乃至……那么,灭尽定是无为的。

459Na vattabbaṃ – ‘‘nirodhasamāpatti asaṅkhatā’’ti? Āmantā. Saṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi nirodhasamāpatti asaṅkhatāti.
460已对照

灭尽定论终。

六、第六品

(五十八)六、虚空论

四百六十、虚空是无为的吗?是的。[它]是涅槃、救护、庇护、归依、归趣、不死没、不死吗?不应这样说……乃至……虚空是无为的,涅槃是无为的吗?是的。有两种无为吗?不应这样说……乃至……有两种无为吗?是的。有两种救护……乃至……或间隔吗?不应这样说……乃至……

虚空是无为的吗?是的。有些人把非虚空作成虚空吗?是的。有些人把有为作成无为吗?不应这样说……乃至……有些人把虚空作成非虚空吗?是的。有些人把无为作成有为吗?不应这样说……乃至……

在虚空中鸟儿行,月与日行,星辰行,[人们]作神变,挥动手臂,挥动手,投掷土块,投掷棍棒,投掷神通,射出箭吗?是的。在无为中鸟儿行,月与日行,星辰行,[人们]作神变,挥动手臂,挥动手,投掷土块,投掷棍棒,投掷神通,射出箭吗?不应这样说……乃至……

460Ākāso asaṅkhatoti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāso asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāso asaṅkhatoti? Āmantā. Atthi keci anākāsaṃ ākāsaṃ karontīti? Āmantā. Atthi keci saṅkhataṃ asaṅkhataṃ karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi keci ākāsaṃ anākāsaṃ karontīti? Āmantā. Atthi keci asaṅkhataṃ saṅkhataṃ karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāse pakkhino gacchanti, candimasūriyā gacchanti, tārakarūpāni gacchanti, iddhiṃ vikubbanti, bāhuṃ cālenti, pāṇiṃ cālenti, leḍḍuṃ khipanti, laguḷaṃ khipanti, iddhiṃ [sattiṃ (?)] khipanti, usuṃ khipantīti? Āmantā. Asaṅkhate pakkhino gacchanti, candimasūriyā gacchanti, tārakarūpāni gacchanti, iddhiṃ vikubbanti, bāhuṃ cālenti, pāṇiṃ cālenti, leḍḍuṃ khipanti, laguḷaṃ khipanti, iddhiṃ khipanti, usuṃ khipantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
461已对照

四百六十一、[人们]围绕虚空而造房屋、造仓吗?是的。[人们]围绕无为而造房屋、造仓吗?不应这样说……乃至……

井被挖掘时,非虚空成为虚空吗?是的。有为成为无为吗?不应这样说……乃至……

空井被填满时,空仓被填满时,空瓮被填满时,虚空消失吗?是的。无为消失吗?不应这样说……乃至……

461Ākāsaṃ parivāretvā gharāni karonti koṭṭhāni karontīti? Āmantā. Asaṅkhataṃ parivāretvā gharāni karonti koṭṭhāni karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Udapāne khaññamāne anākāso ākāso hotīti? Āmantā. Saṅkhataṃ asaṅkhataṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tucchaudapāne pūriyamāne, tucchakoṭṭhe pūriyamāne, tucchakumbhiyā pūriyamānāya ākāso antaradhāyatīti? Āmantā. Asaṅkhataṃ antaradhāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
462已对照

四百六十二、不应说“虚空是无为的”吗?是的。虚空是有为的吗?不应这样说……乃至……那么,虚空是无为的。

462Na vattabbaṃ – ‘‘ākāso asaṅkhato’’ti? Āmantā. Ākāso saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi ākāso asaṅkhatoti.
463已对照

虚空论终。

六、第六品

(五十九)七、虚空有见论

四百六十三、虚空是有见的吗?是的。[它]是色、色处、色界,是青、黄、赤、白,是眼所识的,撞击于眼,来到眼的现前吗?不应这样说……乃至……

虚空是有见的吗?是的。缘于眼与虚空而生起眼识吗?不应这样说……乃至……

缘于眼与虚空而生起眼识吗?是的。“缘于眼与虚空而生起眼识”——确有[这]经吗?没有。“缘于眼与诸色而生起眼识”——确有[这]经吗?是的。若“缘于眼与诸色而生起眼识”——确有[这]经,那么,喂,也就不应当这样说:“缘于眼与虚空而生起眼识。”

463Ākāso sanidassanoti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāso sanidassanoti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe …pe…. Cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva [atthi (?)] suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti [ma. ni. 1.400; 3.421; saṃ. ni. 4.60] – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
464已对照

四百六十四、不应说“虚空是有见的”吗?是的。不是[人]看见两棵树的中间、两根柱的中间、锁孔、窗孔吗?是的。若[人]看见两棵树的中间、两根柱的中间、锁孔、窗孔,那么,喂,就应当这样说:“虚空是有见的。”

464Na vattabbaṃ – ‘‘ākāso sanidassano’’ti? Āmantā. Nanu passati dvinnaṃ rukkhānaṃ antaraṃ, dvinnaṃ thambhānaṃ antaraṃ, tāḷacchiddaṃ vātapānacchiddanti? Āmantā. Hañci passati dvinnaṃ rukkhānaṃ antaraṃ, dvinnaṃ thambhānaṃ antaraṃ, tāḷacchiddaṃ vātapānacchiddaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘ākāso sanidassano’’ti.
465已对照

虚空有见论终。

六、第六品

(六十)八、地界有见等论

四百六十五、地界是有见的吗?是的。[它]是色、色处、色界,是青、黄、赤、白,是眼所识的,撞击于眼,来到眼的现前吗?不应这样说……乃至……

地界是有见的吗?是的。缘于眼与地界而生起眼识吗?不应这样说……乃至……

缘于眼与地界而生起眼识吗?是的。“缘于眼与地界而生起眼识”——确有[这]经吗?没有。“缘于眼与诸色而生起眼识”——确有[这]经吗?是的。若“缘于眼与诸色而生起眼识”——确有[这]经,那么,喂,也就不应当这样说:“缘于眼与地界而生起眼识。”

465Pathavīdhātu sanidassanāti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Pathavīdhātu sanidassanāti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
466已对照

四百六十六、不应说“地界是有见的”吗?是的。不是[人]看见地面、岩石、山吗?是的。若[人]看见地面、岩石、山,那么,喂,就应当这样说:“地界是有见的。”……乃至……

不应说“水界是有见的”吗?是的。不是[人]看见水吗?是的。若[人]看见水,那么,喂,就应当这样说:“水界是有见的。”……乃至……

不应说“火界是有见的”吗?是的。不是[人]看见燃烧的火吗?是的。若[人]看见燃烧的火,那么,喂,就应当这样说:“火界是有见的。”……乃至……

不应说“风界是有见的”吗?是的。不是[人]看见被风摇动的树吗?是的。若[人]看见被风摇动的树,那么,喂,就应当这样说:“风界是有见的。”……乃至……

466Na vattabbaṃ – ‘‘pathavīdhātu sanidassanā’’ti? Āmantā. Nanu passati bhūmiṃ pāsāṇaṃ pabbatanti? Āmantā. Hañci passati [passasi (sī. syā. ka.) evamuparipi] bhūmiṃ pāsāṇaṃ pabbataṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘pathavīdhātu sanidassanā’’ti…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘āpodhātu sanidassanā’’ti? Āmantā. Nanu passati udakanti? Āmantā. Hañci passati udakaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘āpodhātu sanidassanāti…pe…. Na vattabbaṃ – tejodhātu sanidassanāti? Āmantā. Nanu passati aggiṃ jalantanti? Āmantā. Hañci passati aggiṃ jalantaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘tejodhātu sanidassanā’’ti…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘vāyodhātu sanidassanā’’ti? Āmantā. Nanu passati vātena rukkhe sañcāliyamāneti? Āmantā. Hañci passati vātena rukkhe sañcāliyamāne, tena vata re vattabbe – ‘‘vāyodhātu sanidassanā’’ti…pe….
467已对照

地界有见等论终。

六、第六品

(六十一)九、眼根有见等论

四百六十七、眼根是有见的吗?是的。[它]是色、色处、色界……乃至……来到眼的现前吗?不应这样说……乃至……

眼根是有见的吗?是的。缘于眼与眼根而生起眼识吗?不应这样说……乃至……

缘于眼与眼根而生起眼识吗?是的。“缘于眼与眼根而生起眼识”——确有[这]经吗?没有。“缘于眼与诸色而生起眼识”——确有[这]经吗?是的。若“缘于眼与诸色而生起眼识”——确有[这]经,那么,喂,也就不应当这样说:“缘于眼与眼根而生起眼识。”

467Cakkhundriyaṃ sanidassananti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu…pe… cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhundriyaṃ sanidassananti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
468已对照

四百六十八、不应说“五根是有见的”吗?是的。不是[人]看见眼、耳、鼻、舌、身吗?是的。若[人]看见眼、耳、鼻、舌、身,那么,喂,就应当这样说:“五根是有见的。”……乃至……

468Na vattabbaṃ – ‘‘pañcindriyāni sanidassanānī’’ti? Āmantā. Nanu passati cakkhuṃ sotaṃ ghānaṃ jivhaṃ kāyanti? Āmantā. Hañci passati cakkhuṃ sotaṃ ghānaṃ jivhaṃ kāyaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘pañcindriyāni sanidassanānī’’ti…pe….
469已对照

眼根有见等论终。

六、第六品

(六十二)十、身业有见论

四百六十九、身业是有见的吗?是的。[它]是色、色处、色界,是青、黄、赤、白,是眼所识的,撞击于眼,来到眼的现前吗?不应这样说……乃至……

身业是有见的吗?是的。缘于眼与身业而生起眼识吗?不应这样说……乃至……

缘于眼与身业而生起眼识吗?是的。“缘于眼与身业而生起眼识”——确有[这]经吗?没有。“缘于眼与诸色而生起眼识”——确有[这]经吗?是的。若“缘于眼与诸色而生起眼识”——确有[这]经,那么,喂,也就不应当这样说:“缘于眼与身业而生起眼识。”

469Kāyakammaṃ sanidassananti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāyakammaṃ sanidassananti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
470已对照

四百七十、不应说“身业是有见的”吗?是的。不是[人]看见[他人]前进、后退、前视、旁视、屈、伸吗?是的。若[人]看见[他人]前进、后退、前视、旁视、屈、伸,那么,喂,就应当这样说:“身业是有见的。”

470Na vattabbaṃ – ‘‘kāyakammaṃ sanidassana’’nti? Āmantā. Nanu passati abhikkamantaṃ paṭikkamantaṃ ālokentaṃ vilokentaṃ samiñjentaṃ pasārentanti? Āmantā. Hañci passati abhikkamantaṃ paṭikkamantaṃ ālokentaṃ vilokentaṃ samiñjentaṃ pasārentaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘kāyakammaṃ sanidassana’’nti.
470已对照

身业有见论终。

第六品。

其摄颂——

决定是无为的,缘起是无为的,四谛是无为的,四无色是无为的,灭尽定是无为的,虚空是无为的,虚空是有见的,四大种,五根,身业也同样。

470Tassuddānaṃ – Niyamo asaṅkhato, paṭiccasamuppādo asaṅkhato, cattāri saccāni asaṅkhatāni, cattāro āruppā asaṅkhatā, nirodhasamāpatti asaṅkhatā, ākāso asaṅkhato, ākāso sanidassano, cattāro mahābhūtā, pañcindriyāni, tatheva kāyakammanti.