快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 受相应 Vedanāsaṃyuttaṃ

本经目录二、受相应一、有偈品一、定经二、乐经三、舍断经四、深渊经五、应见经六、箭经七、第一疾病经八、第二疾病经九、无常经十、以触为根本经有偈品第一。二、独处品一、独处经二、第一虚空经三、第二虚空经四、屋舍经五、第一阿难经六、第二阿难经七、第一众多经八、第二众多经九、五支经十、比丘经独处品第二。三、一百零八法门品一、尸婆迦经二、一百零八经三、某比丘经四、往昔经五、智经六、众多比丘经七、第一沙门婆罗门经八、第二沙门婆罗门经九、第三沙门婆罗门经十、纯粹经十一、无食经一百零八法门品第三。《受相应》完毕。

已对照

二、受相应

2. Vedanāsaṃyuttaṃ
已对照

一、有偈品

1. Sagāthāvaggo
已对照

一、定经

1. Samādhisuttaṃ
249缅 2.407已对照

二百四十九、“诸比丘,有这三受。哪三[受]?乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘,这就是三受。

249. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanāti.
已对照

“得定、正知、具念的佛弟子,

‘‘Samāhito sampajāno, sato buddhassa sāvako;
已对照

了知诸受,也[了知]诸受的生起;

Vedanā ca pajānāti, vedanānañca sambhavaṃ.
已对照

“[了知]这些于何处灭,与导向灭尽之道;

‘‘Yattha cetā nirujjhanti, maggañca khayagāminaṃ;
已对照

由诸受之灭尽,比丘无饥渴、已般涅槃。”第一[经]。

Vedanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti. paṭhamaṃ;
已对照

二、乐经

2. Sukhasuttaṃ
250已对照

二百五十、“诸比丘,有这三受。哪三[受]?乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘,这就是三受。

250. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanāti.
PTS 4.205已对照

“或乐或苦,连同不苦不乐,

‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, adukkhamasukhaṃ saha;
已对照

内的与外的,凡是所感受的任何[受],

Ajjhattañca bahiddhā ca, yaṃ kiñci atthi veditaṃ.
已对照

“知道‘这是苦’之后,[知其为]虚妄之法、崩坏的,

‘‘Etaṃ dukkhanti ñatvāna, mosadhammaṃ palokinaṃ;
已对照

一再触及,见[其]衰灭,如是他于彼离贪。”第二[经]。

Phussa phussa vayaṃ passaṃ, evaṃ tattha virajjatī’’ti. dutiyaṃ;
已对照

三、舍断经

3. Pahānasuttaṃ
251缅 2.408已对照

二百五十一、“诸比丘,有这三受。哪三[受]?乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘,于乐受应舍断贪随眠,于苦受应舍断瞋随眠,于不苦不乐受应舍断无明随眠。诸比丘,当比丘于乐受的贪随眠已断,于苦受的瞋随眠已断,于不苦不乐受的无明随眠已断——诸比丘,这便称为:‘比丘无随眠、正确见者,已斩断渴爱,已解开结,由正现观慢而作了苦的边际。’”

251. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Sukhāya, bhikkhave, vedanāya rāgānusayo pahātabbo, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno sukhāya vedanāya rāgānusayo pahīno hoti, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahīno hoti, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahīno hoti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu niranusayo sammaddaso acchecchi [acchejji (bahūsu)] taṇhaṃ, vivattayi [vāvattayi (sī.)] saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’’ti.
已对照

“感受乐时,不了知受者,

‘‘Sukhaṃ vedayamānassa [vediyamānassa (sī. pī.)], vedanaṃ appajānato;
已对照

不见出离者,便有那贪随眠;

So rāgānusayo hoti, anissaraṇadassino.
已对照

“感受苦时,不了知受者,

‘‘Dukkhaṃ vedayamānassa, vedanaṃ appajānato;
已对照

不见出离者,便有瞋随眠;

Paṭighānusayo hoti, anissaraṇadassino.
已对照

“广慧者所说的寂静的不苦不乐,

‘‘Adukkhamasukhaṃ santaṃ, bhūripaññena desitaṃ;
已对照

若也欢喜它,便不能从苦解脱。

Tañcāpi abhinandati, neva dukkhā pamuccati.
PTS 4.206已对照

“而当比丘热勤、不舍离正知,

‘‘Yato ca bhikkhu ātāpī, sampajaññaṃ na riñcati;
已对照

那时,那位贤智者便遍知一切受。

Tato so vedanā sabbā, parijānāti paṇḍito.
已对照

“他遍知诸受之后,于现法中无漏,

‘‘So vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo;
已对照

身坏之后,住于法者、达吠陀者不入于名数。”第三[经]。

Kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti. tatiyaṃ;
已对照

四、深渊经

4. Pātālasuttaṃ
252已对照

二百五十二、“诸比丘,无闻凡夫所说的话——‘大海中有深渊’——诸比丘,无闻凡夫是就不存在的、不实有的[事]说这样的话:‘大海中有深渊。’诸比丘,这是身体的诸苦受的增语——即所谓‘深渊’。诸比丘,无闻凡夫被身体的苦受所触时,便忧愁、疲惫、悲泣,捶胸哭泣,陷于迷乱。诸比丘,这称为:‘无闻凡夫未能于深渊中立住,也未得立足处。’诸比丘,而有闻的圣弟子被身体的苦受所触时,不忧愁、不疲惫、不悲泣,不捶胸哭泣,不陷于迷乱。诸比丘,这称为:‘有闻的圣弟子于深渊中立住了,也得到了立足处。’”

252. ‘‘Assutavā, bhikkhave, puthujjano yaṃ vācaṃ bhāsati – ‘atthi mahāsamudde pātālo’ti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhave, assutavā puthujjano asantaṃ avijjamānaṃ evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘atthi mahāsamudde pātālo’ti. Sārīrikānaṃ kho etaṃ, bhikkhave, dukkhānaṃ vedanānaṃ adhivacanaṃ yadidaṃ ‘pātālo’ti. Assutavā, bhikkhave, puthujjano sārīrikāya dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘assutavā puthujjano pātāle na paccuṭṭhāsi, gādhañca nājjhagā’. Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako sārīrikāya dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno neva socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘sutavā ariyasāvako pātāle paccuṭṭhāsi, gādhañca ajjhagā’’’ti.
缅 2.409已对照

“凡不能忍受这些已生起的苦受——

‘‘Yo etā nādhivāseti, uppannā vedanā dukhā;
已对照

身体的、夺命的[苦受],被它们所触便战栗者,

Sārīrikā pāṇaharā, yāhi phuṭṭho pavedhati.
已对照

“号哭、啼泣,羸弱、少力;

‘‘Akkandati parodati, dubbalo appathāmako;
已对照

他未能于深渊中立住,也未得立足处。

Na so pātāle paccuṭṭhāsi, atho gādhampi nājjhagā.
PTS 4.207已对照

“而凡能忍受这些已生起的苦受——

‘‘Yo cetā adhivāseti, uppannā vedanā dukhā;
已对照

身体的、夺命的[苦受],被它们所触而不战栗者,

Sārīrikā pāṇaharā, yāhi phuṭṭho na vedhati;
已对照

他确实于深渊中立住了,也得到了立足处。”第四[经]。

Sa ve pātāle paccuṭṭhāsi, atho gādhampi ajjhagā’’ti. catutthaṃ;
已对照

五、应见经

5. Daṭṭhabbasuttaṃ
253已对照

二百五十三、“诸比丘,有这三受。哪三[受]?乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘,乐受应见为苦,苦受应见为箭,不苦不乐受应见为无常。诸比丘,当比丘已见乐受为苦,已见苦受为箭,已见不苦不乐受为无常——诸比丘,这便称为:‘比丘正确见者,已斩断渴爱,已解开结,由正现观慢而作了苦的边际。’”

253. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Sukhā, bhikkhave, vedanā dukkhato daṭṭhabbā, dukkhā vedanā sallato daṭṭhabbā, adukkhamasukhā vedanā aniccato daṭṭhabbā. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno sukhā vedanā dukkhato diṭṭhā hoti, dukkhā vedanā sallato diṭṭhā hoti, adukkhamasukhā vedanā aniccato diṭṭhā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu sammaddaso acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’’ti.
已对照

“凡见乐为苦,见苦为箭,

‘‘Yo sukhaṃ dukkhato adda, dukkhamaddakkhi sallato;
已对照

见寂静的不苦不乐,见它为无常,

Adukkhamasukhaṃ santaṃ, addakkhi naṃ aniccato.
已对照

“那比丘确是正确见者,他遍知诸受;

‘‘Sa ve sammaddaso bhikkhu, parijānāti vedanā;
已对照

他遍知诸受之后,于现法中无漏,

So vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo;
已对照

身坏之后,住于法者、达吠陀者不入于名数。”第五[经]。

Kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti. pañcamaṃ;
已对照

六、箭经

6. Sallasuttaṃ
254PTS 4.209缅 2.410已对照

二百五十四、“诸比丘,无闻凡夫也感受乐受,也感受苦受,也感受不苦不乐受。诸比丘,有闻的圣弟子也感受乐受,也感受苦受,也感受不苦不乐受。诸比丘,那么此中,有闻的圣弟子与无闻凡夫之间,有什么差别?有什么更多的作为?有什么不同?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……“诸比丘,无闻凡夫被苦受所触时,便忧愁、疲惫、悲泣,捶胸哭泣,陷于迷乱。他感受两种受——身的与心的。诸比丘,譬如[有人]以箭射一个人,又以第二支箭随后再射他。诸比丘,如是那人便以两箭感受受。诸比丘,同样地,无闻凡夫被苦受所触时,便忧愁、疲惫、悲泣,捶胸哭泣,陷于迷乱。他感受两种受——身的与心的。而他被那同一苦受所触时,便有瞋。对那于苦受有瞋者,凡于苦受的瞋随眠,那便潜伏。他被苦受所触时,便欢喜欲乐。这是什么缘故呢?诸比丘,因为无闻凡夫不了知除了欲乐之外[另有]苦受的出离。当他欢喜欲乐时,凡于乐受的贪随眠,那便潜伏。他不如实了知那些受的集起、灭没、味著、过患与出离。当他不如实了知那些受的集起、灭没、味著、过患与出离时,凡于不苦不乐受的无明随眠,那便潜伏。若他感受乐受,他被系缚着感受它;若感受苦受,他被系缚着感受它;若感受不苦不乐受,他被系缚着感受它。诸比丘,我说这称为:‘无闻凡夫被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所系缚,被苦所系缚。’

“诸比丘,而有闻的圣弟子被苦受所触时,不忧愁、不疲惫、不悲泣,不捶胸哭泣,不陷于迷乱。他感受一种受——身的,不是心的。

“诸比丘,譬如[有人]以箭射一个人,却不以第二支箭随后再射他。诸比丘,如是那人便以一箭感受受。诸比丘,同样地,有闻的圣弟子被苦受所触时,不忧愁、不疲惫、不悲泣,不捶胸哭泣,不陷于迷乱。他感受一种受——身的,不是心的。而他被那同一苦受所触时,便没有瞋。对那于苦受无瞋者,凡于苦受的瞋随眠,那不潜伏。他被苦受所触时,不欢喜欲乐。这是什么缘故呢?诸比丘,因为有闻的圣弟子了知除了欲乐之外[另有]苦受的出离。当他不欢喜欲乐时,凡于乐受的贪随眠,那不潜伏。他如实了知那些受的集起、灭没、味著、过患与出离。当他如实了知那些受的集起、灭没、味著、过患与出离时,凡于不苦不乐受的无明随眠,那不潜伏。若他感受乐受,他离系地感受它;若感受苦受,他离系地感受它;若感受不苦不乐受,他离系地感受它。诸比丘,我说这称为:‘有闻的圣弟子从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼离系,从苦离系。’诸比丘,这就是有闻的圣弟子与无闻凡夫之间的差别、更多的作为、不同。”

“有慧者不感受[心的]受,

无论乐或苦,多闻者也[不感受];

而这[便是]贤者与凡夫之间,

善巧者所有的大差别。

“对已了法的、多闻的、

观此世与他世的[人],

可喜之法不扰乱[其]心,

于不可喜者,他也不至于瞋碍。

“他的随顺或违逆,

已被驱散、已灭没,不复存在;

知道了远尘、无愁的境地,

到达有之彼岸者正确地了知[它]。”第六[经]。

254. ‘‘Assutavā, bhikkhave, puthujjano sukhampi vedanaṃ vedayati [vediyati (sī. pī.)], dukkhampi vedanaṃ vedayati, adukkhamasukhampi vedanaṃ vedayati. Sutavā, bhikkhave, ariyasāvako sukhampi vedanaṃ vedayati, dukkhampi vedanaṃ vedayati, adukkhamasukhampi vedanaṃ vedayati. Tatra, bhikkhave, ko viseso ko adhippayāso [adhippāyo (sī. ka.), adhippāyaso (syā. kaṃ.), adhippāyoso (pī.)] kiṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenā’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… assutavā. Bhikkhave, puthujjano dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. So dve vedanā vedayati – kāyikañca, cetasikañca. Seyyathāpi, bhikkhave, purisaṃ sallena vijjheyya [sallena anuvijjheyyuṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Tamenaṃ dutiyena sallena anuvedhaṃ vijjheyya [sallena anuvijjheyyuṃ (sī.), sallena anuvedhaṃ vijjheyyuṃ (syā. kaṃ.), sallena vijjheyyuṃ (pī.)]. Evañhi so, bhikkhave, puriso dvisallena vedanaṃ vedayati. Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. So dve vedanā vedayati – kāyikañca, cetasikañca. Tassāyeva kho pana dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno paṭighavā hoti. Tamenaṃ dukkhāya vedanāya paṭighavantaṃ, yo dukkhāya vedanāya paṭighānusayo, so anuseti. So dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno kāmasukhaṃ abhinandati. Taṃ kissa hetu? Na hi so, bhikkhave, pajānāti assutavā puthujjano aññatra kāmasukhā dukkhāya vedanāya nissaraṇaṃ, tassa kāmasukhañca abhinandato, yo sukhāya vedanāya rāgānusayo, so anuseti. So tāsaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa tāsaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato, yo adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo, so anuseti. So sukhañce vedanaṃ vedayati, saññutto naṃ vedayati. Dukkhañce vedanaṃ vedayati, saññutto naṃ vedayati. Adukkhamasukhañce vedanaṃ vedayati, saññutto naṃ vedayati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘assutavā puthujjano saññutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, saññutto dukkhasmā’ti vadāmi.
‘‘Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. So ekaṃ vedanaṃ vedayati – kāyikaṃ, na cetasikaṃ.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, purisaṃ sallena vijjheyya. Tamenaṃ dutiyena sallena anuvedhaṃ na vijjheyya. Evañhi so, bhikkhave, puriso ekasallena vedanaṃ vedayati. Evameva kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. So ekaṃ vedanaṃ vedayati – kāyikaṃ, na cetasikaṃ. Tassāyeva kho pana dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno paṭighavā na hoti. Tamenaṃ dukkhāya vedanāya appaṭighavantaṃ, yo dukkhāya vedanāya paṭighānusayo, so nānuseti. So dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno kāmasukhaṃ nābhinandati. Taṃ kissa hetu? Pajānāti hi so, bhikkhave, sutavā ariyasāvako aññatra kāmasukhā dukkhāya vedanāya nissaraṇaṃ. Tassa kāmasukhaṃ nābhinandato yo sukhāya vedanāya rāgānusayo, so nānuseti. So tāsaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavaṃ ca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa tāsaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānato, yo adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo, so nānuseti. So sukhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati. Dukkhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati. Adukkhamasukhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘sutavā ariyasāvako visaññutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, visaññutto dukkhasmā’ti vadāmi. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso, ayaṃ adhippayāso, idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenā’’ti.
‘‘Na vedanaṃ vedayati sapañño,
Sukhampi dukkhampi bahussutopi;
Ayañca dhīrassa puthujjanena,
Mahā [ayaṃ (syā. kaṃ. ka.)] viseso kusalassa hoti.
‘‘Saṅkhātadhammassa bahussutassa,
Vipassato [sampassato (sī. pī.)] lokamimaṃ parañca;
Iṭṭhassa dhammā na mathenti cittaṃ,
Aniṭṭhato no paṭighātameti.
‘‘Tassānurodhā athavā virodhā,
Vidhūpitā atthagatā na santi;
Padañca ñatvā virajaṃ asokaṃ,
Sammā pajānāti bhavassa pāragū’’ti. chaṭṭhaṃ;
已对照

七、第一疾病经

7. Paṭhamagelaññasuttaṃ
255PTS 4.211已对照

二百五十五、一时,世尊住在毘舍离大林重阁讲堂。那时,世尊于傍晚从静坐中起身,前往病堂;到了之后,坐在所设的座上。坐下之后,世尊召唤诸比丘:

255. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
已对照

“诸比丘,比丘应当具念、正知地等候其时。这是我们对你们的教诫。

‘‘Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.
已对照

“诸比丘,比丘如何是具念呢?诸比丘,在此,比丘于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受随观受而住……乃至……于心随观心而住……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。诸比丘,这样,比丘就是具念。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vedanānupassī viharati…pe… citte cittānupassī viharati…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sato hoti.
缅 2.413已对照

“诸比丘,比丘如何是正知呢?诸比丘,在此,比丘于前进、后退时是正知而行者,于前视、旁视时是正知而行者,于屈、伸时是正知而行者,于持僧伽梨、钵与衣时是正知而行者,于食、饮、嚼、尝时是正知而行者,于大小便利时是正知而行者,于行、住、坐、卧、醒、语、默时是正知而行者。诸比丘,这样,比丘就是正知而行者。诸比丘,比丘应当具念、正知地等候其时。这是我们对你们的教诫。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajānakārī hoti. Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.
PTS 4.212已对照

“诸比丘,若那比丘如是具念、正知、不放逸、热勤、自策励而住时,乐受生起,他这样了知:‘我的这乐受已生起了。而它是有所缘的,不是无所缘的。缘于什么呢?正是缘于这个身。而这个身是无常的、有为的、缘生的。缘于无常的、有为的、缘生的身而生起的乐受,怎么会是常的呢!’他于身与乐受住于随观无常,住于随观衰灭,住于随观离贪,住于随观灭,住于随观舍离。当他于身与乐受住于随观无常、住于随观衰灭、住于随观离贪、住于随观灭、住于随观舍离时,凡于身与乐受的贪随眠,它被舍断。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati sukhā vedanā, so evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ sukhā vedanā. Sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva kāyaṃ paṭicca. Ayaṃ kho pana kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. Aniccaṃ kho pana saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ kāyaṃ paṭicca uppannā sukhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti! So kāye ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. Tassa kāye ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato, vayānupassino viharato, virāgānupassino viharato, nirodhānupassino viharato, paṭinissaggānupassino viharato, yo kāye ca sukhāya ca vedanāya rāgānusayo, so pahīyati.
已对照

“诸比丘,若那比丘如是具念、正知、不放逸、热勤、自策励而住时,苦受生起,他这样了知:‘我的这苦受已生起了。而它是有所缘的,不是无所缘的。缘于什么呢?正是缘于这个身。而这个身是无常的、有为的、缘生的。缘于无常的、有为的、缘生的身而生起的苦受,怎么会是常的呢!’他于身与苦受住于随观无常,住于随观衰灭,住于随观离贪,住于随观灭,住于随观舍离。当他于身与苦受住于随观无常……乃至……住于随观舍离时,凡于身与苦受的瞋随眠,它被舍断。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati dukkhā vedanā. So evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ dukkhā vedanā. Sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva kāyaṃ paṭicca. Ayaṃ kho pana kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. Aniccaṃ kho pana saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ kāyaṃ paṭicca uppannā dukkhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti! So kāye ca dukkhāya vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. Tassa kāye ca dukkhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato…pe… paṭinissaggānupassino viharato, yo kāye ca dukkhāya ca vedanāya paṭighānusayo, so pahīyati.
缅 2.414已对照

“诸比丘,若那比丘如是具念、正知、不放逸、热勤、自策励而住时,不苦不乐受生起,他这样了知:‘我的这不苦不乐受已生起了。而它是有所缘的,不是无所缘的。缘于什么呢?正是缘于这个身。而这个身是无常的、有为的、缘生的。缘于无常的、有为的、缘生的身而生起的不苦不乐受,怎么会是常的呢!’他于身与不苦不乐受住于随观无常,住于随观衰灭,住于随观离贪,住于随观灭,住于随观舍离。当他于身与不苦不乐受住于随观无常……乃至……住于随观舍离时,凡于身与不苦不乐受的无明随眠,它被舍断。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati adukkhamasukhā vedanā, so evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ adukkhamasukhā vedanā. Sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva kāyaṃ paṭicca. Ayaṃ kho pana kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. Aniccaṃ kho pana saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ kāyaṃ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti! So kāye ca adukkhamasukhāya ca vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. Tassa kāye ca adukkhamasukhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato…pe… paṭinissaggānupassino viharato, yo kāye ca adukkhamasukhāya ca vedanāya avijjānusayo, so pahīyati.
PTS 4.213已对照

“他若感受乐受,了知它‘是无常的’,了知‘未被耽著’,了知‘未被欢喜’;若感受苦受,了知它‘是无常的’,了知‘未被耽著’,了知‘未被欢喜’;若感受不苦不乐受,了知它‘是无常的’,了知‘未被耽著’,了知‘未被欢喜’。他若感受乐受,离系地感受它;若感受苦受,离系地感受它;若感受不苦不乐受,离系地感受它。他感受以身为边际的受时,了知‘我感受以身为边际的受’;感受以命为边际的受时,了知‘我感受以命为边际的受’;了知‘身坏之后,命尽之后,一切所感受的,未被欢喜,将就在此处变得清凉’。

‘‘So sukhañce vedanaṃ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti; dukkhañce vedanaṃ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti; adukkhamasukhañce vedanaṃ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti. So sukhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati; dukkhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati; adukkhamasukhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati. So kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti, jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti [sītibhavissantīti (sī. pī. ka.)] pajānāti.
已对照

“诸比丘,譬如依油、依灯芯,油灯燃烧;由于那油与灯芯的耗尽,无食而熄灭。同样地,诸比丘,比丘感受以身为边际的受时,了知‘我感受以身为边际的受’;感受以命为边际的受时,了知‘我感受以命为边际的受’;了知‘身坏之后,命尽之后,一切所感受的,未被欢喜,将就在此处变得清凉’。”第七[经]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya, tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā anāhāro nibbāyeyya; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. Jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二疾病经

8. Dutiyagelaññasuttaṃ
256已对照

二百五十六、一时,世尊住在毘舍离大林重阁讲堂。那时,世尊于傍晚从静坐中起身,前往病堂;到了之后,坐在所设的座上。坐下之后,世尊召唤诸比丘:

256. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
缅 2.415已对照

“诸比丘,比丘应当具念、正知地等候其时。这是我们对你们的教诫。

‘‘Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.
已对照

“诸比丘,比丘如何是具念呢?诸比丘,在此,比丘于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受随观受而住……于心随观心而住……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。诸比丘,这样,比丘就是具念。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vedanānupassī viharati… citte cittānupassī viharati… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sato hoti.
PTS 4.214已对照

“诸比丘,比丘如何是正知呢?诸比丘,在此,比丘于前进、后退时是正知而行者……乃至……于语、默时是正知而行者。诸比丘,这样,比丘就是正知。诸比丘,比丘应当具念、正知地等候其时。这是我们对你们的教诫。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti…pe… bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti. Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.
已对照

“诸比丘,若那比丘如是具念、正知、不放逸、热勤、自策励而住时,乐受生起,他这样了知:‘我的这乐受已生起了;而它是有所缘的,不是无所缘的。缘于什么呢?正是缘于这个触。而这个触是无常的、有为的、缘生的。缘于无常的、有为的、缘生的触而生起的乐受,怎么会是常的呢!’他于触与乐受住于随观无常,住于随观衰灭,住于随观离贪,住于随观灭,住于随观舍离。当他于触与乐受住于随观无常、住于随观衰灭、住于随观离贪、住于随观灭、住于随观舍离时,凡于触与乐受的贪随眠,它被舍断。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati sukhā vedanā. So evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ sukhā vedanā; sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva phassaṃ paṭicca. Ayaṃ kho pana phasso anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. Aniccaṃ kho pana saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ phassaṃ paṭicca uppannā sukhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti! So phasse ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. Tassa phasse ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato, vayānupassino viharato, virāgānupassino viharato, nirodhānupassino viharato, paṭinissaggānupassino viharato yo phasse ca sukhāya ca vedanāya rāgānusayo, so pahīyati.
缅 2.416已对照

“诸比丘,若那比丘如是具念……乃至……而住时,苦受生起……乃至……不苦不乐受生起,他这样了知:‘我的这不苦不乐受已生起了;而它是有所缘的,不是无所缘的。缘于什么呢?正是缘于这个触……乃至……身坏之后,命尽之后,一切所感受的,未被欢喜,将就在此处变得清凉’,他[如是]了知。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa…pe… viharato uppajjati dukkhā vedanā…pe… uppajjati adukkhamasukhā vedanā. So evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ adukkhamasukhā vedanā; sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva phassaṃ paṭicca…pe… kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānāti’’.
已对照

“诸比丘,譬如依油、依灯芯,油灯燃烧;由于那油与灯芯的耗尽,无食而熄灭。同样地,诸比丘,比丘感受以身为边际的受时,了知‘我感受以身为边际的受’;感受以命为边际的受时,了知‘我感受以命为边际的受’;了知‘身坏之后,命尽之后,一切所感受的,未被欢喜,将就在此处变得清凉’。”第八[经]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya, tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā anāhāro nibbāyeyya; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. Jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānātī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、无常经

9. Aniccasuttaṃ
257已对照

二百五十七、“诸比丘,这三受是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法。哪三种呢?乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘,这三受是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法。”第九[经]。

257. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、以触为根本经

10. Phassamūlakasuttaṃ
258PTS 4.215缅 2.417已对照

二百五十八、“诸比丘,这三受是由触所生、以触为根本、以触为因缘、以触为缘的。哪三种呢?乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘,缘于能感受乐的触,乐受生起。由那能感受乐的触之灭,凡与之相应的所感受——缘于能感受乐的触而生起的乐受——它灭,它寂止。诸比丘,缘于能感受苦的触,苦受生起。由那能感受苦的触之灭,凡与之相应的所感受——缘于能感受苦的触而生起的苦受——它灭,它寂止。诸比丘,缘于能感受不苦不乐的触,不苦不乐受生起。由那能感受不苦不乐的触之灭,凡与之相应的所感受——缘于能感受不苦不乐的触而生起的不苦不乐受——它灭,它寂止。诸比丘,譬如由两根木柴的相擦、结合,热生起,火产生;由那两根木柴的分开、分离,凡与之相应的热,它灭,它寂止。同样地,诸比丘,这三受是由触所生、以触为根本、以触为因缘、以触为缘的。缘于与之相应的触,与之相应的诸受生起;由与之相应的触之灭,与之相应的诸受灭。”第十[经]。

258. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā phassajā phassamūlakā phassanidānā phassapaccayā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Sukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā, yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā sukhā vedanā, sā nirujjhati, sā vūpasammati. Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā, yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā dukkhā vedanā, sā nirujjhati, sā vūpasammati. Adukkhamasukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā. Tasseva adukkhamasukhavedaniyassa phassassa nirodhā, yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ adukkhamasukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā, sā nirujjhati, sā vūpasammati. Seyyathāpi, bhikkhave, dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ saṅghaṭṭanasamodhānā [saṅkhattā tassa samodhānā (syā. kaṃ.) saṅghattā tassa samodhānā (ka.) saṃ. ni. 2.62 passitabbaṃ] usmā jāyati, tejo abhinibbattati. Tesaṃyeva kaṭṭhānaṃ nānābhāvā vinikkhepā, yā tajjā usmā, sā nirujjhati, sā vūpasammati. Evameva kho, bhikkhave, imā tisso vedanā phassajā phassamūlakā phassanidānā phassapaccayā. Tajjaṃ phassaṃ paṭicca tajjā vedanā uppajjanti. Tajjassa phassassa nirodhā tajjā vedanā nirujjhantī’’ti. Dasamaṃ.
PTS 4.216已对照

有偈品第一。

Sagāthāvaggo paṭhamo.
已对照

其摄颂——

定、乐与舍断,深渊以及应见;

箭以及病,无常、以触为根本。

Tassuddānaṃ –
Samādhi sukhaṃ pahānena, pātālaṃ daṭṭhabbena ca;
Sallena ceva gelaññā, anicca phassamūlakāti.
已对照

二、独处品

2. Rahogatavaggo
已对照

一、独处经

1. Rahogatasuttaṃ
259已对照

二百五十九、那时,某位比丘来到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,我在此独处静坐时,心中生起了这样的思虑:‘世尊说了三受——乐受、苦受、不苦不乐受——世尊说了这三受。而世尊又说了这[话]:“凡任何所感受的,那都在苦之中。”世尊是针对什么而说了这[话]:“凡任何所感受的,那都在苦之中”呢?’”

259. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘tisso vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā tisso vedanā vuttā bhagavatā. Vuttaṃ kho panetaṃ bhagavatā – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’nti. Kiṃ nu kho etaṃ bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’’’nti?
PTS 4.218缅 2.418已对照

“善哉,善哉,比丘!比丘,我说了这三受——乐受、苦受、不苦不乐受——我说了这三受。比丘,而我又说了这[话]:‘凡任何所感受的,那都在苦之中。’比丘,而我这[话]正是针对诸行的无常性而说的:‘凡任何所感受的,那都在苦之中。’比丘,而我这[话]正是针对诸行的尽之法性……乃至……衰灭之法性……乃至……离贪之法性……乃至……灭之法性……乃至……变易之法性而说的:‘凡任何所感受的,那都在苦之中。’而且,比丘,我已宣说次第诸行之灭:入初禅者,语已灭;入第二禅者,寻、伺已灭;入第三禅者,喜已灭;入第四禅者,入息、出息已灭;入空无边处者,色想已灭;入识无边处者,空无边处想已灭;入无所有处者,识无边处想已灭;入非想非非想处者,无所有处想已灭;入想受灭者,想与受已灭;漏尽比丘的贪已灭,瞋已灭,痴已灭。而且,比丘,我已宣说次第诸行之寂止:入初禅者,语已寂止;入第二禅者,寻、伺已寂止……乃至……入想受灭者,想与受已寂止;漏尽比丘的贪已寂止,瞋已寂止,痴已寂止。比丘,有这六种止息:入初禅者,语已止息;入第二禅者,寻、伺已止息;入第三禅者,喜已止息;入第四禅者,入息、出息已止息;入想受灭者,想与受已止息;漏尽比丘的贪已止息,瞋已止息,痴已止息。”第一[经]。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Tisso imā, bhikkhu, vedanā vuttā mayā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā tisso vedanā vuttā mayā. Vuttaṃ kho panetaṃ, bhikkhu, mayā – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ, taṃ dukkhasmi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhu, mayā saṅkhārānaṃyeva aniccataṃ sandhāya bhāsitaṃ – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhu, mayā saṅkhārānaṃyeva khayadhammataṃ…pe… vayadhammataṃ…pe… virāgadhammataṃ …pe… nirodhadhammataṃ…pe… vipariṇāmadhammataṃ sandhāya bhāsitaṃ – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’nti. Atha kho pana, bhikkhu, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ nirodho akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti. Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti. Ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti. Viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti, doso niruddho hoti, moho niruddho hoti. Atha kho, bhikkhu, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ vūpasamo akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā vūpasantā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā vūpasantā honti…pe… saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca vūpasantā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo vūpasanto hoti, doso vūpasanto hoti, moho vūpasanto hoti. Chayimā, bhikkhu, passaddhiyo. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā paṭippassaddhā honti. Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti paṭippassaddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā paṭippassaddhā honti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第一虚空经

2. Paṭhamaākāsasuttaṃ
260缅 2.419已对照

二百六十、“诸比丘,譬如于虚空中种种风吹拂:东风也吹拂,西风也吹拂,北风也吹拂,南风也吹拂,有尘风也吹拂,无尘风也吹拂,冷风也吹拂,热风也吹拂,少风也吹拂,多风也吹拂。同样地,诸比丘,于这个身中种种受生起:乐受也生起,苦受也生起,不苦不乐受也生起。”

260. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ākāse vividhā vātā vāyanti. Puratthimāpi vātā vāyanti, pacchimāpi vātā vāyanti, uttarāpi vātā vāyanti, dakkhiṇāpi vātā vāyanti, sarajāpi vātā vāyanti, arajāpi vātā vāyanti, sītāpi vātā vāyanti, uṇhāpi vātā vāyanti, parittāpi vātā vāyanti, adhimattāpi vātā vāyanti. Evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ kāyasmiṃ vividhā vedanā uppajjanti, sukhāpi vedanā uppajjati, dukkhāpi vedanā uppajjati, adukkhamasukhāpi vedanā uppajjatī’’ti.
已对照

“犹如于虚空中,种种众多的风吹拂,

‘‘Yathāpi vātā ākāse, vāyanti vividhā puthū;
已对照

东风与西风,北风以及南风;

Puratthimā pacchimā cāpi, uttarā atha dakkhiṇā.
已对照

“有尘风与无尘风,有时冷风与热风,

‘‘Sarajā arajā capi, sītā uṇhā ca ekadā;
已对照

多风与少风,众多的风吹拂。

Adhimattā parittā ca, puthū vāyanti mālutā.
已对照

“同样于这个身中,诸受生起:

‘‘Tathevimasmiṃ kāyasmiṃ, samuppajjanti vedanā;
已对照

乐与苦的生起,以及凡不苦不乐的[受]。

Sukhadukkhasamuppatti, adukkhamasukhā ca yā.
已对照

“当比丘热勤,不舍弃正知之时,

‘‘Yato ca bhikkhu ātāpī, sampajaññaṃ na riñcati [sampajāno nirūpadhi (ka.)];
已对照

那时这位智者便遍知一切受。

Tato so vedanā sabbā, parijānāti paṇḍito.
已对照

“他遍知诸受之后,于现法中成为无漏者;

‘‘So vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo;
已对照

身坏之后,住于法的达吠陀者,不入于名数。”第二[经]。

Kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti. dutiyaṃ;
已对照

三、第二虚空经

3. Dutiyaākāsasuttaṃ
261PTS 4.219已对照

二百六十一、“诸比丘,譬如于虚空中种种风吹拂:东风也吹拂……乃至……多风也吹拂。同样地,诸比丘,于这个身中种种受生起:乐受也生起,苦受也生起,不苦不乐受也生起。”第三[经]。

261. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ākāse vividhā vātā vāyanti. Puratthimāpi vātā vāyanti…pe… adhimattāpi vātā vāyanti. Evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ kāyasmiṃ vividhā vedanā uppajjanti, sukhāpi vedanā uppajjati, dukkhāpi vedanā uppajjati, adukkhamasukhāpi vedanā uppajjatī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、屋舍经

4. Agārasuttaṃ
262缅 2.420已对照

二百六十二、“诸比丘,譬如客舍。在那里,[人们]也从东方来而住宿,也从西方来而住宿,也从北方来而住宿,也从南方来而住宿;刹帝利也来而住宿,婆罗门也来而住宿,吠舍也来而住宿,首陀罗也来而住宿。同样地,诸比丘,于这个身中种种受生起:乐受也生起,苦受也生起,不苦不乐受也生起;有食的乐受也生起,有食的苦受也生起,有食的不苦不乐受也生起;无食的乐受也生起,无食的苦受也生起,无食的不苦不乐受也生起。”第四[经]。

262. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āgantukāgāraṃ. Tattha puratthimāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, pacchimāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, uttarāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, dakkhiṇāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti. Khattiyāpi āgantvā vāsaṃ kappenti, brāhmaṇāpi āgantvā vāsaṃ kappenti, vessāpi āgantvā vāsaṃ kappenti, suddāpi āgantvā vāsaṃ kappenti. Evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ kāyasmiṃ vividhā vedanā uppajjanti. Sukhāpi vedanā uppajjati, dukkhāpi vedanā uppajjati, adukkhamasukhāpi vedanā uppajjati. Sāmisāpi sukhā vedanā uppajjati, sāmisāpi dukkhā vedanā uppajjati, sāmisāpi adukkhamasukhā vedanā uppajjati. Nirāmisāpi sukhā vedanā uppajjati, nirāmisāpi dukkhā vedanā uppajjati, nirāmisāpi adukkhamasukhā vedanā uppajjatī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、第一阿难经

5. Paṭhamaānandasuttaṃ
263PTS 4.221缅 2.421已对照

二百六十三、那时,具寿阿难来到世尊那里;到了之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对世尊这样说:“尊者,什么是受?什么是受之集起?什么是受之灭?什么是导至受灭之道?受的味著是什么,过患是什么,出离是什么?”“阿难,有这三受——乐受、苦受、不苦不乐受——阿难,这些称为受。由触之集起而有受之集起;由触之灭而有受之灭。导至受灭之道正是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。凡缘于受而生起的乐与喜悦,这是受的味著。凡受是无常的、苦的、变易之法,这是受的过患。凡于受的欲贪之调伏、欲贪之舍断,这是受的出离。而且,阿难,我已宣说次第诸行之灭:入初禅者,语已灭……乃至……入想受灭者,想与受已灭;漏尽比丘的贪已灭,瞋已灭,痴已灭。而且,阿难,我已宣说次第诸行之寂止:入初禅者,语已寂止……乃至……入想受灭者,想与受已寂止;漏尽比丘的贪已寂止,瞋已寂止,痴已寂止。而且,阿难,我已宣说次第诸行之止息:入初禅者,语已止息……乃至……入空无边处者,色想已止息;入识无边处者,空无边处想已止息;入无所有处者,识无边处想已止息;入非想非非想处者,无所有处想已止息;入想受灭者,想与受已止息;漏尽比丘的贪已止息,瞋已止息,痴已止息。”第五[经]。

263. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘katamā nu kho, bhante, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇanti? Tisso imā, ānanda, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, ānanda, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ vedanāya assādo. Yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ vedanāya ādīnavo. Yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ vedanāya nissaraṇaṃ. Atha kho panānanda, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ nirodho akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hoti…pe… saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti, doso niruddho hoti, moho niruddho hoti. Atha kho panānanda, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ vūpasamo akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā vūpasantā hoti…pe… saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca vūpasantā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo vūpasanto hoti, doso vūpasanto hoti, moho vūpasanto hoti. Atha kho panānanda, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhi akkhātā. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti…pe… ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā paṭippassaddhā hoti. Viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā paṭippassaddhā hoti. Ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā paṭippassaddhā hoti. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā paṭippassaddhā hoti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第二阿难经

6. Dutiyaānandasuttaṃ
264已对照

二百六十四、那时,具寿阿难来到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿阿难这样说:“阿难,什么是受?什么是受之集起?什么是受之灭?什么是导至受灭之道?受的味著是什么,过患是什么,出离是什么?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本、以世尊为引导、以世尊为依止。尊者,若世尊亲自解说这所说之义,那就好了;听了世尊[所说],比丘们将会受持。”“那么,阿难,你听着,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”具寿阿难应诺了世尊。世尊这样说:“阿难,有这三受——乐受、苦受、不苦不乐受——阿难,这些称为受……乃至……由触之集起……乃至……漏尽比丘的贪已止息,瞋已止息,痴已止息。”第六[经]。

264. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘katamā nu kho, ānanda, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavannettikā bhagavampaṭisaraṇā. Sādhu, bhante, bhagavantaññeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, ānanda, suṇohi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – ‘‘tisso imā, ānanda, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, ānanda, vedanā…pe… phassasamudayā…pe… khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第一众多经

7. Paṭhamasambahulasuttaṃ
265PTS 4.222缅 2.422已对照

二百六十五、那时,众多比丘来到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:“尊者,什么是受?什么是受之集起?什么是受之灭?什么是导至受灭之道?受的味著是什么,过患是什么,出离是什么?”“诸比丘,有这三受——乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘,这些称为受。由触之集起而有受之集起;由触之灭而有受之灭。导至受灭之道正是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。凡缘于受而生起的乐与喜悦,这是受的味著。凡受是无常的、苦的、变易之法,这是受的过患。凡于受的欲贪之调伏、欲贪之舍断,这是受的出离。

265. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘katamā nu kho, bhante, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti? ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ vedanāya assādo. Yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ vedanāya ādīnavo. Yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ vedanāya nissaraṇaṃ.
已对照

“而且,诸比丘,我已宣说次第诸行之灭:入初禅者,语已灭……乃至……漏尽比丘的贪已灭,瞋已灭,痴已灭。而且,诸比丘,我已宣说次第诸行之寂止:入初禅者,语已寂止……乃至……漏尽比丘的贪已寂止,瞋已寂止,痴已寂止。诸比丘,有这六种止息:入初禅者,语已止息;入第二禅者,寻、伺已止息;入第三禅者,喜已止息;入第四禅者,入息、出息已止息;入想受灭者,想与受已止息;漏尽比丘的贪已止息,瞋已止息,痴已止息。”第七[经]。

‘‘Atha kho pana, bhikkhave, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ nirodho akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hoti…pe… khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti, doso niruddho hoti, moho niruddho hoti. Atha kho pana, bhikkhave, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ vūpasamo akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā vūpasantā hoti…pe… khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo vūpasanto hoti, doso vūpasanto hoti, moho vūpasanto hoti. Chayimā, bhikkhave, passaddhiyo. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā paṭippassaddhā honti. Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti paṭippassaddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā paṭippassaddhā honti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二众多经

8. Dutiyasambahulasuttaṃ
266PTS 4.223已对照

二百六十六、那时,众多比丘来到世尊那里……乃至……世尊对坐在一旁的那些比丘这样说:“诸比丘,什么是受?什么是受之集起?什么是受之灭?什么是导至受灭之道?受的味著是什么,过患是什么,出离是什么?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,有这三受——乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘,这些称为受……乃至……由触之集起……乃至……。”(应依前一经那样详说。)第八[经]。

266. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu…pe… ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavā etadavoca – ‘‘katamā nu kho, bhikkhave, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe…’’ ‘‘tisso imā, bhikkhave, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, vedanā…pe… phassasamudayā…pe…. (Yathā purimasuttante, tathā vitthāretabbo.) Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、五支经

9. Pañcakaṅgasuttaṃ
267PTS 4.224缅 2.423已对照

二百六十七、那时,五支木匠来到具寿优陀夷那里;到了之后,礼敬具寿优陀夷,坐在一旁。坐在一旁的五支木匠对具寿优陀夷这样说:“尊者优陀夷,世尊说了多少受呢?”“木匠,世尊说了三受:乐受、苦受、不苦不乐受——木匠,世尊所说的就是这三受。”这样说时,五支木匠对具寿优陀夷这样说:“尊者优陀夷,世尊并没有说三受。世尊说了二受:乐受、苦受。尊者,凡这不苦不乐受,世尊把它说在寂静、殊胜的乐中。”具寿优陀夷第二次也对五支木匠这样说:“木匠,世尊并没有说二受。世尊说了三受:乐受、苦受、不苦不乐受——世尊所说的就是这三受。”五支木匠第二次也对具寿优陀夷这样说:“尊者优陀夷,世尊并没有说三受。世尊说了二受:乐受、苦受。尊者,凡这不苦不乐受,世尊把它说在寂静、殊胜的乐中。”具寿优陀夷第三次也对五支木匠这样说:“木匠,世尊并没有说二受。世尊说了三受:乐受、苦受、不苦不乐受——世尊所说的就是这三受。”五支木匠第三次也对具寿优陀夷这样说:“尊者优陀夷,世尊并没有说三受。世尊说了二受:乐受、苦受。尊者,凡这不苦不乐受,世尊把它说在寂静、殊胜的乐中。”具寿优陀夷不能使五支木匠了解,五支木匠也不能使具寿优陀夷了解。具寿阿难听到了具寿优陀夷与五支木匠之间的这番交谈。

267. Atha kho pañcakaṅgo thapati yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ udāyiṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante udāyi, vedanā vuttā bhagavatā’’ti? ‘‘Tisso kho, thapati, vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, thapati, tisso vedanā vuttā bhagavatā’’ti. Evaṃ vutte, pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘na kho, bhante udāyi, tisso vedanā vuttā bhagavatā. Dve vedanā vuttā bhagavatā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā. Yāyaṃ, bhante, adukkhamasukhā vedanā, santasmiṃ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā’’ti. Dutiyampi kho āyasmā udāyī pañcakaṅgaṃ thapatiṃ etadavoca – ‘‘na kho, thapati, dve vedanā vuttā bhagavatā. Tisso vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā tisso vedanā vuttā bhagavatā’’ti. Dutiyampi kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘na kho, bhante udāyi, tisso vedanā vuttā bhagavatā. Dve vedanā vuttā bhagavatā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā. Yāyaṃ, bhante, adukkhamasukhā vedanā, santasmiṃ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā’’ti. Tatiyampi kho āyasmā udāyī pañcakaṅgaṃ thapatiṃ etadavoca – ‘‘na kho, thapati, dve vedanā vuttā bhagavatā. Tisso vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā tisso vedanā vuttā bhagavatā’’ti. Tatiyampi kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘na kho, bhante udāyi, tisso vedanā vuttā bhagavatā. Dve vedanā vuttā bhagavatā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā. Yāyaṃ, bhante, adukkhamasukhā vedanā, santasmiṃ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā’’ti. Neva sakkhi āyasmā udāyī pañcakaṅgaṃ thapatiṃ saññāpetuṃ, na panāsakkhi pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ saññāpetuṃ. Assosi kho āyasmā ānando āyasmato udāyissa pañcakaṅgena thapatinā saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ.
缅 2.424已对照

于是具寿阿难来到世尊那里;到了之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难把具寿优陀夷与五支木匠之间所有的交谈,全都告知了世尊。

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako āyasmato udāyissa pañcakaṅgena thapatinā saddhiṃ ahosi kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
PTS 4.225已对照

“阿难,五支木匠不随喜优陀夷比丘那确实存在的法门;阿难,优陀夷比丘也不随喜五支木匠那确实存在的法门。阿难,二受也是我依法门所说的;三受也是我依法门所说的;五受也是我依法门所说的;六受也是我依法门所说的;十八受也是我依法门所说的;三十六受也是我依法门所说的;一百零八受也是我依法门所说的。阿难,法就是这样由我依法门而宣说的。阿难,在由我这样依法门而宣说的法中,凡是对彼此的善说、善语不认同、不认可、不随喜的人,对他们这是可预期的:他们将起纠纷、起争吵、陷入争论,以口舌之矛互相刺戳而住。阿难,法就是这样由我依法门而宣说的。阿难,在由我这样依法门而宣说的法中,凡是对彼此的善说、善语认同、认可、随喜的人,对他们这是可预期的:他们将和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住。”

‘‘Santameva, ānanda, pariyāyaṃ pañcakaṅgo thapati udāyissa bhikkhuno nābbhanumodi; santañca panānanda, pariyāyaṃ udāyī bhikkhu pañcakaṅgassa thapatino nābbhanumodi. Dvepi mayā, ānanda, vedanā vuttā pariyāyena. Tissopi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Pañcapi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Chapi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Aṭṭhārasāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Chattiṃsāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Aṭṭhasatampi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Evaṃ pariyāyadesito kho, ānanda, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, ānanda, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ, na samanumaññissanti, na samanujānissanti, na samanumodissanti, tesaṃ etaṃ pāṭikaṅkhaṃ – bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharissantīti [viharissanti (sī. pī. ka.)]. Evaṃ pariyāyadesito kho, ānanda, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, ānanda, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ samanumaññissanti samanujānissanti samanumodissanti, tesaṃ etaṃ pāṭikaṅkhaṃ – samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharissantī’’ti.
已对照

“阿难,有这五欲功德。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的……乃至……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。阿难,这就是五欲功德。阿难,缘这五欲功德而生起的乐与喜悦,这称为欲乐。阿难,凡是会这样说的人——‘[众生]感受以此为最上的、寂静的乐与喜悦’——这一点我不认可他们。那是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Pañcime, ānanda, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, ānanda, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, ānanda, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – idaṃ vuccati kāmasukhaṃ. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
PTS 4.226缅 2.425已对照

“阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,凡是会这样说的人——‘[众生]感受以此为最上的、寂静的乐与喜悦’——这一点我不认可他们。那是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,凡是会这样说的人——‘[众生]感受以此为最上的、寂静的乐与喜悦’——这一点我不认可他们。那是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu, vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘离喜,住于舍,具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,凡是会这样说的人——‘[众生]感受以此为最上的、寂静的乐与喜悦’——这一点我不认可他们。那是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
PTS 4.227已对照

“阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净,成就并住于第四禅。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,凡是会这样说的人——‘[众生]感受以此为最上的、寂静的乐与喜悦’——这一点我不认可他们。那是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
缅 2.426已对照

“阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越色想,有对想灭没,不作意种种想,[知]‘虚空是无边的’,成就并住于空无边处。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,凡是会这样说的人——‘[众生]感受以此为最上的、寂静的乐与喜悦’——这一点我不认可他们。那是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā, paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā, nānattasaññānaṃ amanasikārā, ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越空无边处,[知]‘识是无边的’,成就并住于识无边处。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,凡是会这样说的人——‘[众生]感受以此为最上的、寂静的乐与喜悦’——这一点我不认可他们。那是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma, ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越识无边处,[知]‘什么都没有’,成就并住于无所有处。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,凡是会这样说的人——‘[众生]感受以此为最上的、寂静的乐与喜悦’——这一点我不认可他们。那是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma, ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
PTS 4.228已对照

“阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越无所有处,成就并住于非想非非想处。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,凡是会这样说的人——‘[众生]感受以此为最上的、寂静的乐与喜悦’——这一点我不认可他们。那是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越非想非非想处,成就并住于想受灭。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
缅 2.427已对照

“阿难,而这样的情形是有的:其他外道游方者可能这样说——‘沙门乔达摩说了想受灭,并且把它施设在乐中。那这究竟是什么?那这究竟是怎样的?’阿难,对这样说的其他外道游方者,应这样回答——‘贤友,世尊并非只就乐受而施设在乐中。贤友,凡于何处何处、于任何所在有乐可得,如来就把那一一施设在乐中。’”第九[经]。

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, ānanda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘saññāvedayitanirodhaṃ samaṇo gotamo āha, tañca sukhasmiṃ paññapeti. Tayidaṃ kiṃsu, tayidaṃ kathaṃsū’ti? Evaṃvādino, ānanda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘na kho, āvuso, bhagavā sukhaññeva vedanaṃ sandhāya sukhasmiṃ paññapeti. Yattha yattha, āvuso, sukhaṃ upalabbhati, yahiṃ yahiṃ [yaṃ hiyaṃ hi sukhaṃ (sī. pī.), yahiṃ yahiṃ sukhaṃ (syā. kaṃ. ka.) ma. ni. 2.91], taṃ taṃ tathāgato sukhasmiṃ paññapetī’’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、比丘经

10. Bhikkhusuttaṃ
268PTS 4.229已对照

二百六十八、“诸比丘,二受也是我依法门所说的;三受也是我依法门所说的;五受也是我依法门所说的;六受也是我依法门所说的;十八受也是我依法门所说的;三十六受也是我依法门所说的;一百零八受也是我依法门所说的。诸比丘,法就是这样由我依法门而宣说的。诸比丘,在由我这样依法门而宣说的法中,凡是对彼此的善说、善语不认同、不认可、不随喜的人,对他们这是可预期的:他们将起纠纷、起争吵、陷入争论,以口舌之矛互相刺戳而住。诸比丘,法就是这样由我依法门而宣说的。诸比丘,在由我这样依法门而宣说的法中,凡是对彼此的善说、善语认同、认可、随喜的人,对他们这是可预期的:他们将和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住。”

268. ‘‘Dvepi mayā, bhikkhave, vedanā vuttā pariyāyena, tissopi mayā vedanā vuttā pariyāyena, pañcapi mayā vedanā vuttā pariyāyena, chapi mayā vedanā vuttā pariyāyena, aṭṭhārasāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena, chattiṃsāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena, aṭṭhasatampi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Evaṃ pariyāyadesito, bhikkhave, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, bhikkhave, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ na samanumaññissanti, na samanujānissanti, na samanumodissanti, tesaṃ etaṃ pāṭikaṅkhaṃ – bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharissantīti. Evaṃ pariyāyadesito, bhikkhave, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, bhikkhave, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ samanumaññissanti samanujānissanti samanumodissanti, tesaṃ etaṃ pāṭikaṅkhaṃ – samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharissantīti.
已对照

“诸比丘,有这五欲功德……乃至……诸比丘,而这样的情形是有的:其他外道游方者可能这样说——‘沙门乔达摩说了想受灭,并且把它施设在乐中。那这究竟是什么?那这究竟是怎样的?’诸比丘,对这样说的其他外道游方者,应这样回答——‘贤友,世尊并非只就乐受而施设在乐中。贤友,凡于何处何处、于任何所在有乐可得,如来就把那一一施设在乐中。’”第十[经]。

‘‘Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā…pe… ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘saññāvedayitanirodhaṃ samaṇo gotamo āha, tañca sukhasmiṃ paññapeti. Tayidaṃ kiṃsu, tayidaṃ kathaṃsū’ti? Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘na kho, āvuso, bhagavā sukhaññeva vedanaṃ sandhāya sukhasmiṃ paññapeti. Yattha yattha, āvuso, sukhaṃ upalabbhati yahiṃ yahiṃ [yaṃ hi yaṃ hi (sī. pī.)], taṃ taṃ tathāgato sukhasmiṃ paññapetī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

独处品第二。

Rahogatavaggo dutiyo.
缅 2.428已对照

其摄颂——

独处、二虚空,屋舍与二阿难;

众多[比丘]说二[经],五支以及比丘。

Tassuddānaṃ –
Rahogataṃ dve ākāsaṃ, agāraṃ dve ca ānandā;
Sambahulā duve vuttā, pañcakaṅgo ca bhikkhunāti.
已对照

三、一百零八法门品

3. Aṭṭhasatapariyāyavaggo
已对照

一、尸婆迦经

1. Sīvakasuttaṃ
269PTS 4.230已对照

二百六十九、一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,游方者牟犁尸婆迦来到世尊那里;到了之后,与世尊互相问候;交换了友好、可念的问候话语之后,坐在一旁。坐在一旁的游方者牟犁尸婆迦对世尊这样说:“乔达摩尊师,有一些沙门婆罗门是这样说、这样见的:‘凡是这人所感受的任何[感受]——或乐、或苦、或不苦不乐——那一切都以宿作业为因’。于此,乔达摩尊师怎么说呢?”

269. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho moḷiyasīvako paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho moḷiyasīvako paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘santi, bho gotama, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti. Idha [idha pana (syā. kaṃ. pī. ka.)] bhavaṃ gotamo kimāhā’’ti?
已对照

“尸婆迦,在此,有些由胆汁所起的感受也会生起。尸婆迦,这也应由自己得知:在此,有些由胆汁所起的感受也会生起;尸婆迦,这也是世间公认为真实的:在此,有些由胆汁所起的感受也会生起。尸婆迦,此中,那些是这样说、这样见的沙门婆罗门——‘凡是这人所感受的任何[感受]——或乐、或苦、或不苦不乐——那一切都以宿作业为因’——凡自己所知的,他们越过了它;凡在世间公认为真实的,他们也越过了它。因此我说那些沙门婆罗门是错误的。

‘‘Pittasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti. Sāmampi kho etaṃ, sīvaka, veditabbaṃ [evaṃ veditabbaṃ (syā. kaṃ. ka.)] yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti; lokassapi kho etaṃ, sīvaka, saccasammataṃ yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti. Tatra, sīvaka, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti. Yañca sāmaṃ ñātaṃ tañca atidhāvanti, yañca loke saccasammataṃ tañca atidhāvanti. Tasmā tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ micchāti vadāmi.
PTS 4.231缅 2.429已对照

“尸婆迦,由痰所起的……乃至……尸婆迦,由风所起的……乃至……尸婆迦,由聚合所生的……乃至……尸婆迦,由季候变化所生的……乃至……尸婆迦,由不当照护所生的……乃至……尸婆迦,由加害所生的……乃至……尸婆迦,在此,有些由业异熟所生的感受也会生起。尸婆迦,这也应由自己得知:在此,有些由业异熟所生的感受也会生起;尸婆迦,这也是世间公认为真实的:在此,有些由业异熟所生的感受也会生起。尸婆迦,此中,那些是这样说、这样见的沙门婆罗门——‘凡是这人所感受的任何[感受]——或乐、或苦、或不苦不乐——那一切都以宿作业为因’——凡自己所知的,他们越过了它;凡在世间公认为真实的,他们也越过了它。因此我说那些沙门婆罗门是错误的。”这样说时,游方者牟犁尸婆迦对世尊这样说:“奇哉!乔达摩尊师,奇哉!乔达摩尊师……乃至……愿乔达摩尊师忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”

‘‘Semhasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka…pe… vātasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka…pe… sannipātikānipi kho, sīvaka…pe… utupariṇāmajānipi kho, sīvaka…pe… visamaparihārajānipi kho, sīvaka…pe… opakkamikānipi kho, sīvaka…pe… kammavipākajānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti. Sāmampi kho etaṃ, sīvaka, veditabbaṃ. Yathā kammavipākajānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti; lokassapi kho etaṃ, sīvaka, saccasammataṃ. Yathā kammavipākajānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti; tatra, sīvaka, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti. Yañca sāmaṃ ñātaṃ tañca atidhāvanti yañca loke saccasammataṃ tañca atidhāvanti. Tasmā tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ micchāti vadāmīti. Evaṃ vutte, moḷiyasīvako paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama …pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’’nti.
已对照

“胆汁、痰与风,聚合与诸季候;

‘‘Pittaṃ semhañca vāto ca, sannipātā utūni ca;
已对照

不当、加害,以业异熟为第八。”第一[经]。

Visamaṃ opakkamikaṃ, kammavipākena aṭṭhamī’’ti. paṭhamaṃ;
已对照

二、一百零八经

2. Aṭṭhasatasuttaṃ
270PTS 4.232缅 2.430已对照

二百七十、“诸比丘,我将为你们宣说一百零八法门的法门。你们要听。诸比丘,什么是一百零八法门的法门呢?诸比丘,二受也是我依法门所说的;三受也是我依法门所说的;五受也是我依法门所说的;六受也是我依法门所说的;十八受也是我依法门所说的;三十六受也是我依法门所说的;一百零八受也是我依法门所说的。诸比丘,什么是二受呢?身的与心的——诸比丘,这些称为二受。诸比丘,什么是三受呢?乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘,这些称为三受。诸比丘,什么是五受呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根——诸比丘,这些称为五受。诸比丘,什么是六受呢?眼触所生的受……乃至……意触所生的受——诸比丘,这些称为六受。诸比丘,什么是十八受呢?六喜悦近伺、六忧近伺、六舍近伺——诸比丘,这些称为十八受。诸比丘,什么是三十六受呢?六依家的喜悦、六依出离的喜悦、六依家的忧、六依出离的忧、六依家的舍、六依出离的舍——诸比丘,这些称为三十六受。诸比丘,什么是一百零八受呢?过去的三十六受、未来的三十六受、现在的三十六受——诸比丘,这些称为一百零八受。诸比丘,这就是一百零八法门的法门。”第二[经]。

270. ‘‘Aṭṭhasatapariyāyaṃ vo, bhikkhave, dhammapariyāyaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, aṭṭhasatapariyāyo, dhammapariyāyo? Dvepi mayā, bhikkhave, vedanā vuttā pariyāyena; tissopi mayā vedanā vuttā pariyāyena; pañcapi mayā vedanā vuttā pariyāyena; chapi mayā vedanā vuttā pariyāyena; aṭṭhārasāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena; chattiṃsāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena; aṭṭhasatampi mayā vedanā vuttā pariyāyena. ‘‘Katamā ca, bhikkhave, dve vedanā? Kāyikā ca cetasikā ca – imā vuccanti, bhikkhave, dve vedanā. Katamā ca, bhikkhave, tisso vedanā? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, tisso vedanā. Katamā ca, bhikkhave, pañca vedanā? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ – imā vuccanti, bhikkhave, pañca vedanā. Katamā ca, bhikkhave, cha vedanā? Cakkhusamphassajā vedanā…pe… manosamphassajā vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, cha vedanā. Katamā ca, bhikkhave, aṭṭhārasa vedanā? Cha somanassūpavicārā, cha domanassūpavicārā, cha upekkhūpavicārā – imā vuccanti, bhikkhave, aṭṭhārasa vedanā. Katamā ca, bhikkhave, chattiṃsa vedanā? Cha gehasitāni [gehassitāni (aṭṭha.)] somanassāni, cha nekkhammasitāni [nekkhammassitāni (aṭṭha.)] somanassāni, cha gehasitāni domanassāni, cha nekkhammasitāni domanassāni, cha gehasitā upekkhā, cha nekkhammasitā upekkhā – imā vuccanti, bhikkhave, chattiṃsa vedanā. Katamañca, bhikkhave, aṭṭhasataṃ vedanā? Atītā chattiṃsa vedanā, anāgatā chattiṃsa vedanā, paccuppannā chattiṃsa vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, aṭṭhasataṃ vedanā. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhasatapariyāyo dhammapariyāyo’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、某比丘经

3. Aññatarabhikkhusuttaṃ
271已对照

二百七十一、那时,某位比丘来到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,什么是受?什么是受之集起?什么是导至受集之道?什么是受之灭?什么是导至受灭之道?什么是受的味著?什么是过患?什么是出离?”

271. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘katamā nu kho, bhante, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamā vedanāsamudayagāminī paṭipadā? Katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti?
PTS 4.233已对照

“比丘,有这三受——乐受、苦受、不苦不乐受。比丘,这些称为受。由触之集起而有受之集起。导至受集之道是渴爱。由触之灭而有受之灭。导至受灭之道正是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。缘于受而生起的乐与喜悦,这是受的味著。受是无常的、苦的、变易之法,这是受的过患。凡于受的欲贪之调伏、欲贪之舍断,这是受的出离。”第三[经]。

‘‘Tisso imā, bhikkhu, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā vuccanti, bhikkhu, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo. Taṇhā vedanāsamudayagāminī paṭipadā. Phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ vedanāya assādo; yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ vedanāya ādīnavo; yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ vedanāya nissaraṇa’’nti. Tatiyaṃ.
已对照

四、往昔经

4. Pubbasuttaṃ
272已对照

二百七十二、“诸比丘,我在正觉之前,还是未成正觉的菩萨时,这样想:‘什么是受?什么是受之集起?什么是导至受集之道?什么是受之灭?什么是导至受灭之道?什么是受的味著?什么是过患?什么是出离?’诸比丘,我这样想:‘有这三受——乐受、苦受、不苦不乐受。这些称为受。由触之集起而有受之集起。导至受集之道是渴爱……乃至……凡于受的欲贪之调伏、欲贪之舍断,这是受的出离。’”第四[经]。

272. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘katamā nu kho vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamā vedanāsamudayagāminī paṭipadā, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘tisso imā vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā vuccanti vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo. Taṇhā vedanāsamudayagāminī paṭipadā…pe… yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ. Idaṃ vedanāya nissaraṇa’’’nti. Catutthaṃ.
已对照

五、智经

5. Ñāṇasuttaṃ
273PTS 4.234缅 2.431已对照

二百七十三、“诸比丘,‘这些是受’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘这是受之集起’——我于前所未闻之法生起了眼……乃至……生起了光。诸比丘,‘这是导至受集之道’——我于前所未闻之法生起了眼……乃至……诸比丘,‘这是受之灭’——我于前所未闻之法生起了眼……乃至……诸比丘,‘这是导至受灭之道’——我于前所未闻之法生起了眼……乃至……诸比丘,‘这是受的味著’——我于前所未闻之法……乃至……诸比丘,‘这是受的过患’——我于前所未闻之法……乃至……诸比丘,‘这就是出离’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第五[经]。

273. ‘‘‘Imā vedanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Ayaṃ vedanāsamudayo’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘Ayaṃ vedanāsamudayagāminī paṭipadā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… ‘ayaṃ vedanānirodho’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi …pe… ‘ayaṃ vedanānirodhagāminī paṭipadā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… ‘ayaṃ vedanāya assādo’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu…pe… ‘ayaṃ vedanāya ādīnavo’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu…pe… ‘idaṃ kho nissaraṇa’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、众多比丘经

6. Sambahulabhikkhusuttaṃ
274已对照

二百七十四、那时,众多比丘来到世尊那里;到了之后……乃至……坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:“尊者,什么是受?什么是受之集起?什么是导至受集之道?什么是受之灭?什么是导至受灭之道?什么是受的味著?什么是过患?什么是出离?”“诸比丘,有这三受——乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘,这些称为受。由触之集起而有受之集起。导至受集之道是渴爱。由触之灭……乃至……凡于受的欲贪之调伏、欲贪之舍断,这是受的出离。”第六[经]。

274. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā…pe… ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘katamā nu kho, bhante, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamā vedanāsamudayagāminī paṭipadā? Katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti? ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā vuccanti, bhikkhave, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo. Taṇhā vedanāsamudayagāminī paṭipadā. Phassanirodhā…pe… yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ. Idaṃ vedanāya nissaraṇa’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第一沙门婆罗门经

7. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
275缅 2.432已对照

二百七十五、“诸比丘,有这三受。哪三种呢?乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘,凡任何沙门或婆罗门不如实了知这三受的集起、灭没、味著、过患与出离,诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既不是沙门中被认可为沙门者,也不是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也不于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标或婆罗门性的目标。诸比丘,而凡任何沙门或婆罗门如实了知这三受的集起、灭没、味著、过患与出离,诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既是沙门中被认可为沙门者,也是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标与婆罗门性的目标。”第七[经]。

275. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti. Na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavaṃ ca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānanti. Te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā. Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca, diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二沙门婆罗门经

8. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
276PTS 4.235已对照

二百七十六、“诸比丘,有这三受。哪三种呢?乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘,凡任何沙门或婆罗门不如实了知这三受的集起、灭没、味著、过患与出离……乃至……了知……乃至……自己以证智作证、成就并住。”第八[经]。

276. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti…pe… pajānanti…pe… sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第三沙门婆罗门经

9. Tatiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
277已对照

二百七十七、“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门不了知受,不了知受之集起,不了知受之灭,不了知导至受灭之道……乃至……了知……乃至……自己以证智作证、成就并住。”第九[经]。

277. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā vedanaṃ nappajānanti, vedanāsamudayaṃ nappajānanti, vedanānirodhaṃ nappajānanti, vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti…pe… pajānanti…pe… sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、纯粹经

10. Suddhikasuttaṃ
278已对照

二百七十八、“诸比丘,有这三受。哪三种呢?乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘,这就是三受。”第十[经]。

278. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

十一、无食经

11. Nirāmisasuttaṃ
279缅 2.433已对照

二百七十九、“诸比丘,存在有食的喜,存在无食的喜,存在比无食的[喜]更无食的喜;存在有食的乐,存在无食的乐,存在比无食的[乐]更无食的乐;存在有食的舍,存在无食的舍,存在比无食的[舍]更无食的舍;存在有食的解脱,存在无食的解脱,存在比无食的[解脱]更无食的解脱。诸比丘,什么是有食的喜呢?诸比丘,有这五欲功德。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的……乃至……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——诸比丘,这就是五欲功德。诸比丘,凡缘这五欲功德而生起的喜,诸比丘,这称为有食的喜。

279. ‘‘Atthi, bhikkhave, sāmisā pīti, atthi nirāmisā pīti, atthi nirāmisā nirāmisatarā pīti; atthi sāmisaṃ sukhaṃ, atthi nirāmisaṃ sukhaṃ, atthi nirāmisā nirāmisataraṃ sukhaṃ; atthi sāmisā upekkhā, atthi nirāmisā upekkhā, atthi nirāmisā nirāmisatarā upekkhā; atthi sāmiso vimokkho, atthi nirāmiso vimokkho, atthi nirāmisā nirāmisataro vimokkho. Katamā ca, bhikkhave, sāmisā pīti? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yā kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati pīti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, sāmisā pīti.
PTS 4.236已对照

“诸比丘,什么是无食的喜呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。诸比丘,这称为无食的喜。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nirāmisā pīti? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā pīti.
已对照

“诸比丘,什么是比无食的[喜]更无食的喜呢?诸比丘,凡当漏尽比丘省察心从贪解脱、省察心从瞋解脱、省察心从痴解脱时生起的喜,诸比丘,这称为比无食的[喜]更无食的喜。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nirāmisā nirāmisatarā pīti? Yā kho, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati pīti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā nirāmisatarā pīti.
已对照

“诸比丘,什么是有食的乐呢?诸比丘,有这五欲功德。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的……乃至……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——诸比丘,这就是五欲功德。诸比丘,凡缘这五欲功德而生起的乐与喜悦,诸比丘,这称为有食的乐。

‘‘Katamañca, bhikkhave, sāmisaṃ sukhaṃ? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, idaṃ vuccati, bhikkhave, sāmisaṃ sukhaṃ.
缅 2.434已对照

“诸比丘,什么是无食的乐呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。离喜,住于舍,具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅。诸比丘,这称为无食的乐。

‘‘Katamañca, bhikkhave, nirāmisaṃ sukhaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisaṃ sukhaṃ.
PTS 4.237已对照

“诸比丘,什么是比无食的[乐]更无食的乐呢?诸比丘,凡当漏尽比丘省察心从贪解脱、省察心从瞋解脱、省察心从痴解脱时生起的乐与喜悦,诸比丘,这称为比无食的[乐]更无食的乐。

‘‘Katamañca, bhikkhave, nirāmisā nirāmisataraṃ sukhaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, idaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā nirāmisataraṃ sukhaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是有食的舍呢?诸比丘,有这五欲功德。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的……乃至……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——诸比丘,这就是五欲功德。诸比丘,凡缘这五欲功德而生起的舍,诸比丘,这称为有食的舍。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sāmisā upekkhā? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yā kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati upekkhā, ayaṃ vuccati, bhikkhave, sāmisā upekkhā.
已对照

“诸比丘,什么是无食的舍呢?诸比丘,在此,比丘舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净,成就并住于第四禅。诸比丘,这称为无食的舍。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nirāmisā upekkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā, dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā upekkhā.
已对照

“诸比丘,什么是比无食的[舍]更无食的舍呢?诸比丘,凡当漏尽比丘省察心从贪解脱、省察心从瞋解脱、省察心从痴解脱时生起的舍,诸比丘,这称为比无食的[舍]更无食的舍。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nirāmisā nirāmisatarā upekkhā? Yā kho, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati upekkhā, ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā nirāmisatarā upekkhā.
已对照

“诸比丘,什么是有食的解脱呢?与色相应的解脱是有食的解脱。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, sāmiso vimokkho? Rūpappaṭisaṃyutto vimokkho sāmiso vimokkho.
缅 2.435已对照

“诸比丘,什么是无食的解脱呢?与无色相应的解脱是无食的解脱。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, nirāmiso vimokkho? Arūpappaṭisaṃyutto vimokkho nirāmiso vimokkho.
已对照

“诸比丘,什么是比无食的[解脱]更无食的解脱呢?诸比丘,凡当漏尽比丘省察心从贪解脱、省察心从瞋解脱、省察心从痴解脱时生起的解脱,诸比丘,这称为比无食的[解脱]更无食的解脱。”第十一[经]。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, nirāmisā nirāmisataro vimokkho? Yo kho, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati vimokkho, ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā nirāmisataro vimokkho’’ti. Ekādasamaṃ.
已对照

一百零八法门品第三。

Aṭṭhasatapariyāyavaggo tatiyo.
PTS 4.238已对照

其摄颂——

尸婆迦、一百零八、比丘,往昔与智、以及比丘;

沙门婆罗门三[经],纯粹与无食。

Tassuddānaṃ –
Sīvakaaṭṭhasataṃ bhikkhu, pubbe ñāṇañca bhikkhunā;
Samaṇabrāhmaṇā tīṇi, suddhikañca nirāmisanti.
已对照

《受相应》完毕。

Vedanāsaṃyuttaṃ samattaṃ.