快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 六处相应·一切品 3. Sabbavaggo

本经目录三、一切品一、一切经二、舍断经三、证知遍知舍断经四、第一不遍知经五、第二不遍知经六、燃烧经七、受压制经八、合宜根除经九、第一适宜根除经十、第二适宜根除经一切品第三。

已对照

三、一切品

3. Sabbavaggo
已对照

一、一切经

1. Sabbasuttaṃ
23缅 2.248已对照

二十三、因缘在舍卫城。“诸比丘,我要为你们说一切。你们要谛听。诸比丘,什么是一切?眼与色、耳与声、鼻与香、舌与味、身与触、意与法——诸比丘,这称为一切。诸比丘,若有人这样说:‘我要拒斥这一切,施设另一个一切’,他的[话]只会是言语之事而已;被问时就答不上来,还会更陷于苦恼。这是什么缘故呢?诸比丘,正如[所问]在[他的]非境之中[便会如此]。”第一[经]。

23. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Sabbaṃ vo, bhikkhave, desessāmi. Taṃ suṇātha. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ? Cakkhuñceva rūpā ca, sotañca [sotañceva (?) evamitarayugalesupi] saddā ca, ghānañca gandhā ca, jivhā ca rasā ca, kāyo ca phoṭṭhabbā ca, mano ca dhammā ca – idaṃ vuccati, bhikkhave, sabbaṃ. Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ sabbaṃ paccakkhāya aññaṃ sabbaṃ paññāpessāmī’ti, tassa vācāvatthukamevassa [vācāvatthurevassa (sī. pī.), vācāvatthudevassa (syā. kaṃ.)]; puṭṭho ca na sampāyeyya, uttariñca vighātaṃ āpajjeyya. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmi’’nti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、舍断经

2. Pahānasuttaṃ
24PTS 4.16已对照

二十四、“诸比丘,我要为你们说为舍断一切之法。你们要谛听。诸比丘,什么是为舍断一切之法?诸比丘,眼应舍断,色应舍断,眼识应舍断,眼触应舍断,凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也应舍断……乃至……凡是以耳触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也应舍断……凡是以鼻触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也应舍断。舌应舍断,味应舍断,舌识应舍断,舌触应舍断,凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也应舍断。身应舍断……意应舍断,法应舍断,意识应舍断,意触应舍断,凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也应舍断。诸比丘,这就是为舍断一切之法。”第二[经]。

24. ‘‘Sabbappahānāya [sabbaṃ pahānāya (syā. kaṃ. ka.)] vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, sabbappahānāya dhammo? Cakkhuṃ, bhikkhave, pahātabbaṃ, rūpā pahātabbā, cakkhuviññāṇaṃ pahātabbaṃ, cakkhusamphasso pahātabbo, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ…pe… yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ… yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. Jivhā pahātabbā, rasā pahātabbā, jivhāviññāṇaṃ pahātabbaṃ, jivhāsamphasso pahātabbo, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. Kāyo pahātabbo… mano pahātabbo, dhammā pahātabbā, manoviññāṇaṃ pahātabbaṃ, manosamphasso pahātabbo, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbappahānāya dhammo’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、证知遍知舍断经

3. Abhiññāpariññāpahānasuttaṃ
25PTS 4.17缅 2.249已对照

二十五、“诸比丘,我要为你们说为证知、遍知而舍断一切之法。你们要谛听。诸比丘,什么是为证知、遍知而舍断一切之法?诸比丘,眼应证知、遍知而舍断,色应证知、遍知而舍断,眼识应证知、遍知而舍断,眼触应证知、遍知而舍断,凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也应证知、遍知而舍断……乃至……舌应证知、遍知而舍断,味应证知、遍知而舍断,舌识应证知、遍知而舍断,舌触应证知、遍知而舍断,凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也应证知、遍知而舍断。身应证知、遍知而舍断……意应证知、遍知而舍断,法应证知、遍知而舍断,意识应证知、遍知而舍断,意触应证知、遍知而舍断,凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也应证知、遍知而舍断。诸比丘,这就是为证知、遍知而舍断一切之法。”第三[经]。

25. ‘‘Sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya dhammo? Cakkhuṃ, bhikkhave, abhiññā pariññā pahātabbaṃ, rūpā abhiññā pariññā pahātabbā, cakkhuviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ, cakkhusamphasso abhiññā pariññā pahātabbo, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ…pe… jivhā abhiññā pariññā pahātabbā, rasā abhiññā pariññā pahātabbā, jivhāviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ, jivhāsamphasso abhiññā pariññā pahātabbo, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ. Kāyo abhiññā pariññā pahātabbo… mano abhiññā pariññā pahātabbo, dhammā abhiññā pariññā pahātabbā, manoviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ, manosamphasso abhiññā pariññā pahātabbo, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ. Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya dhammo’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第一不遍知经

4. Paṭhamaaparijānanasuttaṃ
26缅 2.250已对照

二十六、“诸比丘,对一切不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。诸比丘,对什么不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽?诸比丘,对眼不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。对色不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。对眼识不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。对眼触不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对那也不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽……乃至……对舌不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。对味……乃至……对舌识……乃至……对舌触……乃至……凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对那也不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。对身……乃至……对意不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。对法……乃至……对意识……乃至……对意触……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对那也不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。诸比丘,这就是那一切:对它不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。

26. ‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya? Cakkhuṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Rūpe anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhuviññāṇaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhusamphassaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya…pe… jivhaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Rase…pe… jivhāviññāṇaṃ…pe… jivhāsamphassaṃ…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Kāyaṃ…pe… manaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Dhamme…pe… manoviññāṇaṃ…pe… manosamphassaṃ…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya.
PTS 4.18已对照

“诸比丘,而对一切证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。诸比丘,对什么样的一切证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽?诸比丘,对眼证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。对色证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。对眼识证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。对眼触证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对那也证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽……乃至……对舌证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。对味……乃至……对舌识……乃至……对舌触……乃至……凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对那也证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。对身……乃至……对意证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。对法……乃至……对意识……乃至……对意触……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对那也证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。诸比丘,这就是那一切:对它证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。”第四[经]。

‘‘Sabbañca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya? Cakkhuṃ, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Rūpe abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhuviññāṇaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhusamphassaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya…pe… jivhaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Rase…pe… jivhāviññāṇaṃ…pe… jivhāsamphassaṃ…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Kāyaṃ…pe… manaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Dhamme…pe… manoviññāṇaṃ…pe… manosamphassaṃ…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、第二不遍知经

5. Dutiyaaparijānanasuttaṃ
27PTS 4.19缅 2.251已对照

二十七、“诸比丘,对一切不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。诸比丘,对什么样的一切不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽?诸比丘,凡是眼、凡是色、凡是眼识、凡是眼识所应识知的诸法……乃至……凡是舌、凡是味、凡是舌识、凡是舌识所应识知的诸法;凡是身、凡是触、凡是身识、凡是身识所应识知的诸法;凡是意、凡是法、凡是意识、凡是意识所应识知的诸法——诸比丘,这就是那一切:对它不证知、不遍知、不令离贪、不舍断者,不能达至苦的灭尽。

27. ‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya? Yañca, bhikkhave, cakkhu, ye ca rūpā, yañca cakkhuviññāṇaṃ, ye ca cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā…pe… yā ca jivhā, ye ca rasā, yañca jivhāviññāṇaṃ, ye ca jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca kāyo, ye ca phoṭṭhabbā, yañca kāyaviññāṇaṃ, ye ca kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca mano, ye ca dhammā, yañca manoviññāṇaṃ, ye ca manoviññāṇaviññātabbā dhammā – idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya.
已对照

“诸比丘,对一切证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。诸比丘,对什么样的一切证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽?诸比丘,凡是眼、凡是色、凡是眼识、凡是眼识所应识知的诸法……乃至……凡是舌、凡是味、凡是舌识、凡是舌识所应识知的诸法;凡是身、凡是触、凡是身识、凡是身识所应识知的诸法;凡是意、凡是法、凡是意识、凡是意识所应识知的诸法——诸比丘,这就是那一切:对它证知、遍知、令离贪、舍断者,能达至苦的灭尽。”第五[经]。

‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya? Yañca, bhikkhave, cakkhu, ye ca rūpā, yañca cakkhuviññāṇaṃ, ye ca cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā…pe… yā ca jivhā, ye ca rasā, yañca jivhāviññāṇaṃ, ye ca jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca kāyo, ye ca phoṭṭhabbā, yañca kāyaviññāṇaṃ, ye ca kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca mano, ye ca dhammā, yañca manoviññāṇaṃ, ye ca manoviññāṇaviññātabbā dhammā – idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、燃烧经

6. Ādittasuttaṃ
28PTS 4.20缅 2.252已对照

二十八、一时,世尊住在伽耶的伽耶山顶,与一千位比丘在一起。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,一切都是燃烧着的。诸比丘,什么是燃烧着的一切?诸比丘,眼是燃烧着的,色是燃烧着的,眼识是燃烧着的,眼触是燃烧着的。凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是燃烧着的。被什么所燃烧?我说:‘被贪火、瞋火、痴火所燃烧,被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所燃烧。’……乃至……舌是燃烧着的,味是燃烧着的,舌识是燃烧着的,舌触是燃烧着的。凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是燃烧着的。被什么所燃烧?我说:‘被贪火、瞋火、痴火所燃烧,被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所燃烧。’……乃至……意是燃烧着的,法是燃烧着的,意识是燃烧着的,意触是燃烧着的。凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是燃烧着的。被什么所燃烧?我说:‘被贪火、瞋火、痴火所燃烧,被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所燃烧。’诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于色也厌离,于眼识也厌离,于眼触也厌离,凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于那也厌离……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于那也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”世尊说了这[番话]。那些比丘满意,欢喜世尊之所说。而当这记说正被宣说之时,那一千位比丘的心由不执取而从诸漏解脱。第六[经]。

28. Ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse saddhiṃ bhikkhusahassena. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, ādittaṃ. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ ādittaṃ? Cakkhu [cakkhuṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)], bhikkhave, ādittaṃ, rūpā ādittā, cakkhuviññāṇaṃ ādittaṃ, cakkhusamphasso āditto. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi…pe… jivhā ādittā, rasā ādittā, jivhāviññāṇaṃ ādittaṃ, jivhāsamphasso āditto. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi…pe… mano āditto, dhammā ādittā, manoviññāṇaṃ ādittaṃ, manosamphasso āditto. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati …pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinanduṃ. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhusahassassa anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、受压制经

7. Addhabhūtasuttaṃ
29PTS 4.21缅 2.253已对照

二十九、如是我闻——一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,一切都是受压制的。诸比丘,什么是受压制的一切?诸比丘,眼是受压制的,色是受压制的,眼识是受压制的,眼触是受压制的,凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是受压制的。被什么所压制?我说:‘被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所压制。’……乃至……舌是受压制的,味是受压制的,舌识是受压制的,舌触是受压制的,凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是受压制的。被什么所压制?我说:‘被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所压制。’身是受压制的……乃至……意是受压制的,法是受压制的,意识是受压制的,意触是受压制的,凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是受压制的。被什么所压制?我说:‘被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所压制。’诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于色也厌离,于眼识也厌离,于眼触也厌离……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于那也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”第七[经]。

29. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, addhabhūtaṃ [andhabhūtaṃ (sī. syā. kaṃ.)]. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ addhabhūtaṃ? Cakkhu, bhikkhave, addhabhūtaṃ, rūpā addhabhūtā, cakkhuviññāṇaṃ addhabhūtaṃ, cakkhusamphasso addhabhūto, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ. Kena addhabhūtaṃ? ‘Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūta’nti vadāmi…pe… jivhā addhabhūtā, rasā addhabhūtā, jivhāviññāṇaṃ addhabhūtaṃ, jivhāsamphasso addhabhūto, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ. Kena addhabhūtaṃ? ‘Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūta’nti vadāmi. Kāyo addhabhūto…pe… mano addhabhūto, dhammā addhabhūtā, manoviññāṇaṃ addhabhūtaṃ, manosamphasso addhabhūto, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ. Kena addhabhūtaṃ? ‘Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūta’nti vadāmi. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ ‘vimutta’miti ñāṇaṃ hoti, ‘khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、合宜根除经

8. Samugghātasāruppasuttaṃ
30PTS 4.23缅 2.254已对照

三十、“诸比丘,我要为你们说合宜于根除一切计执的行道。你们要谛听,好好作意,我要说了。诸比丘,什么是那合宜于根除一切计执的行道?诸比丘,于此,比丘不计执眼,不于眼中计执,不从眼计执,不计执‘眼是我的’。不计执色,不于色中计执,不从色计执,不计执‘色是我的’。不计执眼识,不于眼识中计执,不从眼识计执,不计执‘眼识是我的’。不计执眼触,不于眼触中计执,不从眼触计执,不计执‘眼触是我的’。凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也不计执那,也不于那中计执,也不从那计执,不计执‘那是我的’……乃至……不计执舌,不于舌中计执,不从舌计执,不计执‘舌是我的’。不计执味,不于味中计执,不从味计执,不计执‘味是我的’。不计执舌识,不于舌识中计执,不从舌识计执,不计执‘舌识是我的’。不计执舌触,不于舌触中计执,不从舌触计执,不计执‘舌触是我的’。凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也不计执那,也不于那中计执,也不从那计执,不计执‘那是我的’……乃至……不计执意,不于意中计执,不从意计执,不计执‘意是我的’。不计执法,不于法中计执,不从法计执,不计执‘法是我的’。不计执意识,不于意识中计执,不从意识计执,不计执‘意识是我的’。不计执意触,不于意触中计执,不从意触计执,不计执‘意触是我的’。凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也不计执那,也不于那中计执,也不从那计执,不计执‘那是我的’。不计执一切,不于一切中计执,不从一切计执,不计执‘一切是我的’。他这样不计执时,便不执取世间的任何东西;不执取则不战栗;不战栗便各自般涅槃。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’诸比丘,这就是那合宜于根除一切计执的行道。”第八[经]。

30. ‘‘Sabbamaññitasamugghātasāruppaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmīti. Katamā ca sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasāruppā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ na maññati, cakkhusmiṃ na maññati, cakkhuto na maññati, cakkhuṃ meti na maññati. Rūpe na maññati, rūpesu na maññati, rūpato na maññati, rūpā meti na maññati. Cakkhuviññāṇaṃ na maññati, cakkhuviññāṇasmiṃ na maññati, cakkhuviññāṇato na maññati, cakkhuviññāṇaṃ meti na maññati. Cakkhusamphassaṃ na maññati, cakkhusamphassasmiṃ na maññati, cakkhusamphassato na maññati, cakkhusamphasso meti na maññati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati…pe… jivhaṃ na maññati, jivhāya na maññati, jivhāto na maññati, jivhā meti na maññati. Rase na maññati, rasesu na maññati, rasato na maññati, rasā meti na maññati. Jivhāviññāṇaṃ na maññati, jivhāviññāṇasmiṃ na maññati, jivhāviññāṇato na maññati, jivhāviññāṇaṃ meti na maññati. Jivhāsamphassaṃ na maññati, jivhāsamphassasmiṃ na maññati, jivhāsamphassato na maññati, jivhāsamphasso meti na maññati. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati…pe… manaṃ na maññati, manasmiṃ na maññati, manato na maññati, mano meti na maññati. Dhamme na maññati, dhammesu na maññati, dhammato na maññati, dhammā meti na maññati. Manoviññāṇaṃ na maññati, manoviññāṇasmiṃ na maññati, manoviññāṇato na maññati, manoviññāṇaṃ meti na maññati. Manosamphassaṃ na maññati, manosamphassasmiṃ na maññati, manosamphassato na maññati, manosamphasso meti na maññati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Sabbaṃ na maññati, sabbasmiṃ na maññati, sabbato na maññati, sabbaṃ meti na maññati. So evaṃ amaññamāno na ca kiñci loke upādiyati. Anupādiyaṃ na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasāruppā paṭipadā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第一适宜根除经

9. Paṭhamasamugghātasappāyasuttaṃ
31PTS 4.24缅 2.255已对照

三十一、“诸比丘,我将为你们宣说适宜根除一切计执的行道。你们要听。诸比丘,什么是那适宜根除一切计执的行道?诸比丘,在此,比丘不计执眼,不于眼中计执,不从眼计执,不计执‘眼是我的’。不计执色……乃至……不计执眼识,不计执眼触;凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也不计执它,也不于它中计执,也不从它计执,也不计执‘它是我的’。诸比丘,因为凡是[他]所计执的、于其中计执的、从其计执的、计执‘[它]是我的’的,由此它成为异样。趋于异样、执著于有的世间,唯欢喜有……乃至……不计执舌,不于舌中计执,不从舌计执,不计执‘舌是我的’。不计执味……乃至……不计执舌识,不计执舌触。凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也不计执它,也不于它中计执,也不从它计执,也不计执‘它是我的’。诸比丘,因为凡是[他]所计执的、于其中计执的、从其计执的、计执‘[它]是我的’的,由此它成为异样。趋于异样、执著于有的世间,唯欢喜有……乃至……不计执意,不于意中计执,不从意计执,不计执‘意是我的’。不计执法……乃至……不计执意识,不计执意触。凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也不计执它,也不于它中计执,也不从它计执,也不计执‘它是我的’。诸比丘,因为凡是[他]所计执的、于其中计执的、从其计执的、计执‘[它]是我的’的,由此它成为异样。趋于异样、执著于有的世间,唯欢喜有。诸比丘,凡是蕴、界、处之所及,他也不计执它,也不于它中计执,也不从它计执,也不计执‘它是我的’。他这样不计执,便不执取世间的任何东西;不执取则不战栗,不战栗则唯自内般涅槃。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’诸比丘,这就是那适宜根除一切计执的行道。”第九[经]。

31. ‘‘Sabbamaññitasamugghātasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamā ca sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ na maññati, cakkhusmiṃ na maññati, cakkhuto na maññati, cakkhuṃ meti na maññati. Rūpe na maññati…pe… cakkhuviññāṇaṃ na maññati, cakkhusamphassaṃ na maññati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati…pe… jivhaṃ na maññati, jivhāya na maññati, jivhāto na maññati, jivhā meti na maññati. Rase na maññati…pe… jivhāviññāṇaṃ na maññati, jivhāsamphassaṃ na maññati. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati…pe… manaṃ na maññati, manasmiṃ na maññati, manato na maññati, mano meti na maññati. Dhamme na maññati…pe… manoviññāṇaṃ na maññati, manosamphassaṃ na maññati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati. Yāvatā, bhikkhave, khandhadhātuāyatanaṃ tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. So evaṃ amaññamāno na ca kiñci loke upādiyati. Anupādiyaṃ na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第二适宜根除经

10. Dutiyasamugghātasappāyasuttaṃ
32PTS 4.25缅 2.256已对照

三十二、“诸比丘,我将为你们宣说适宜根除一切计执的行道。你们要听。诸比丘,什么是那适宜根除一切计执的行道?”

“诸比丘,你们认为怎样,眼是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“色……乃至……眼识……眼触是常还是无常?”

“无常,尊者。”……乃至……

“凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”……乃至……

“舌是常还是无常?”

“无常,尊者。”……乃至……

“味……舌识……舌触……乃至……凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是常还是无常?”

“无常,尊者。”……乃至……“法……意识……意触是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于色也厌离,于眼识也厌离,于眼触也厌离。凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于它也厌离……乃至……于舌也厌离,于味也……乃至……凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于它也厌离。于意也厌离,于法也厌离,于意识也厌离,于意触也厌离。凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于它也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’诸比丘,这就是那适宜根除一切计执的行道。”第十[经]。

32. ‘‘Sabbamaññitasamugghātasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamā ca sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā?
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, cakkhuṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ bhante’’.
‘‘Rūpā…pe… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’…pe….
‘‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’…pe….
‘‘Jivhā niccā vā aniccā vā’’ti?
‘‘Aniccā bhante’’…pe….
‘‘Rasā… jivhāviññāṇaṃ… jivhāsamphasso…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso nicco vā anicco vāti?
‘‘Anicco, bhante’’.
‘‘Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati…pe… jivhāyapi nibbindati, rasesupi…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

一切品第三。

Sabbavaggo tatiyo.
已对照

其摄颂——

一切与两[经]舍断,另两[经]遍知;

燃烧与受压制,相称,以及两[经]适宜;

此品即由此而称说。

Tassuddānaṃ –
Sabbañca dvepi pahānā, parijānāpare duve;
Ādittaṃ addhabhūtañca, sāruppā dve ca sappāyā;
Vaggo tena pavuccatīti.