快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 六处相应·海品 18. Samuddavaggo

本经目录十八、海品一、第一海经二、第二海经三、钓鱼人喻经四、乳树喻经五、拘絺罗经六、伽摩经七、优陀夷经八、燃烧法门经九、第一手足喻经十、第二手足喻经海品第十八。

已对照

十八、海品

18. Samuddavaggo
已对照

一、第一海经

1. Paṭhamasamuddasuttaṃ
228PTS 4.157缅 2.367已对照

二百二十八、“诸比丘,无闻凡夫说‘海(samudda),海’。诸比丘,那在圣者之律中不是海。诸比丘,那是一大水聚、一片大水。诸比丘,眼是人的海,它的激流(vega)由色所成。凡堪忍那由色所成之激流者,诸比丘,这称为:已渡过有波浪、有漩涡、有蛟鳄(gāha)、有罗刹的眼海;已渡、已到彼岸、站立于陆地的婆罗门……乃至……诸比丘,舌是人的海,它的激流由味所成。凡堪忍那由味所成之激流者,诸比丘,这称为:已渡过有波浪、有漩涡、有蛟鳄、有罗刹的舌海;已渡、已到彼岸、站立于陆地的婆罗门……乃至……诸比丘,意是人的海,它的激流由法所成。凡堪忍那由法所成之激流者,诸比丘,这称为:已渡过有波浪、有漩涡、有蛟鳄、有罗刹的意海;已渡、已到彼岸、站立于陆地的婆罗门。”[世尊]说了这[番话]……乃至……导师[又说]:

“凡这有蛟鳄、有罗刹、

有波浪、有漩涡、有怖畏、难渡的海,已渡过者,

他是达吠陀者(vedagū)、梵行已立者,

到达世间边际者,称为到达彼岸者。”第一[经]。

228. ‘‘‘Samuddo, samuddo’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati. Neso, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. Mahā eso, bhikkhave, udakarāsi mahāudakaṇṇavo. Cakkhu, bhikkhave, purisassa samuddo; tassa rūpamayo vego. Yo taṃ rūpamayaṃ vegaṃ sahati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, atari cakkhusamuddaṃ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ; tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo…pe… jivhā, bhikkhave, purisassa samuddo; tassa rasamayo vego. Yo taṃ rasamayaṃ vegaṃ sahati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, atari jivhāsamuddaṃ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ; tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo…pe… mano, bhikkhave, purisassa samuddo; tassa dhammamayo vego. Yo taṃ dhammamayaṃ vegaṃ sahati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, atari manosamuddaṃ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ; tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo’’ti. Idamavoca…pe… satthā –
‘‘Yo imaṃ samuddaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ,
Saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sabhayaṃ duttaraṃ accatari;
Sa vedagū vusitabrahmacariyo,
Lokantagū pāragatoti vuccatī’’ti. paṭhamaṃ;
已对照

二、第二海经

2. Dutiyasamuddasuttaṃ
229PTS 4.158已对照

二百二十九、“诸比丘,无闻凡夫说‘海,海’。诸比丘,那在圣者之律中不是海。诸比丘,那是一大水聚、一片大水。诸比丘,有眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。诸比丘,这在圣者之律中称为海。在此,这有诸天、魔、梵天的世间,有沙门、婆罗门、天与人的人众,大多被浸透,如线团般纠结、如织线团般缠结、如文阇草与波罗婆草[所搓的旧绳]一般,不能超越苦界、恶趣、堕处、轮回……乃至……

229. ‘‘Samuddo, samuddo’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati. Neso, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. Mahā eso, bhikkhave, udakarāsi mahāudakaṇṇavo. Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. Etthāyaṃ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā yebhuyyena samunnā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā [guḷāguṇṭhikajātā (sī.), kulaguṇḍikajātā (syā. kaṃ.), guṇaguṇikajātā (pī.), kulāguṇḍikajātā (ka.)] muñjapabbajabhūtā, apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattati…pe….
缅 2.368已对照

“诸比丘,有舌所识的诸味……乃至……诸比丘,有意所识的诸法,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。诸比丘,这在圣者之律中称为海。在此,这有诸天、魔、梵天的世间,有沙门、婆罗门、天与人的人众,大多被浸透,如线团般纠结、如织线团般缠结、如文阇草与波罗婆草[所搓的旧绳]一般,不能超越苦界、恶趣、堕处、轮回。”

‘‘Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. Etthāyaṃ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā yebhuyyena samunnā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattatī’’ti.
已对照

“谁的贪与瞋,以及无明,都已褪尽,

‘‘Yassa rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;
已对照

他已渡过这有蛟鳄、有罗刹、有波浪之怖畏、难渡的海。

So imaṃ samuddaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ, saūmibhayaṃ duttaraṃ accatari.
已对照

“超越执著者、舍离死者、无依者,为了无再有而舍断了苦;

‘‘Saṅgātigo maccujaho nirupadhi, pahāsi dukkhaṃ apunabbhavāya;
已对照

他已灭没、不再来,已迷惑了死王——我说。”第二[经]。

Atthaṅgato so na puneti [na pamāṇameti (sī. syā. kaṃ. pī.)], amohayī, maccurājanti brūmī’’ti. dutiyaṃ;
已对照

三、钓鱼人喻经

3. Bāḷisikopamasuttaṃ
230PTS 4.159已对照

二百三十、“诸比丘,譬如钓鱼人(bāḷisika)把带着饵的钩(baḷisa)投入深水潭中,某条贪看饵的鱼吞下了它。诸比丘,如是,那条吞了钩的鱼陷入了钓鱼人[所致]的不幸、陷入了灾祸,任钓鱼人所欲而摆布[它]。

230. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bāḷisiko āmisagatabaḷisaṃ gambhīre udakarahade pakkhipeyya. Tamenaṃ aññataro āmisacakkhu maccho gileyya. Evañhi so, bhikkhave, maccho gilitabaḷiso bāḷisikassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo bāḷisikassa.
已对照

“诸比丘,同样,世间有这六种钩,为众生的不幸、为生类的杀害。哪六种?诸比丘,有眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘欢喜它、称说、耽著而住,诸比丘,这称为吞了钩的比丘,陷入了魔[所致]的不幸、陷入了灾祸,任波旬所欲而摆布[他]……乃至……诸比丘,有舌所识的诸味……乃至……

Evameva kho, bhikkhave, chayime baḷisā lokasmiṃ anayāya sattānaṃ vadhāya [byābādhāya (sī. pī.)] pāṇinaṃ. Katame cha? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce, bhikkhu, abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso, mārassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe….
已对照

“诸比丘,有意所识的诸法,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘欢喜它、称说、耽著而住,诸比丘,这称为吞了钩的比丘,陷入了魔[所致]的不幸、陷入了灾祸,任波旬所欲而摆布[他]。

Santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce, bhikkhu, abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso mārassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato.
缅 2.369已对照

“诸比丘,而有眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘不欢喜它、不称说、不耽著而住,诸比丘,这称为未吞钩的比丘,他破了魔的钩、彻底破坏了钩,未陷入不幸、未陷入灾祸,不任波旬所欲而摆布[他]……乃至……

‘‘Santi ca, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa abhedi baḷisaṃ paribhedi baḷisaṃ na anayaṃ āpanno na byasanaṃ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe….
已对照

“诸比丘,有舌所识的诸味……乃至……诸比丘,有意所识的诸法,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘不欢喜它、不称说、不耽著而住,诸比丘,这称为未吞钩的比丘,他破了魔的钩、彻底破坏了钩,未陷入不幸、未陷入灾祸,不任波旬所欲而摆布[他]。”第三[经]。

‘‘Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe…. Santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa abhedi baḷisaṃ paribhedi baḷisaṃ na anayaṃ āpanno na byasanaṃ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimato’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、乳树喻经

4. Khīrarukkhopamasuttaṃ
231PTS 4.160已对照

二百三十一、“诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,对眼所识的诸色,凡是贪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是贪,那未断;凡是瞋,那未断;凡是痴,那未断——对他而言,即使微小的眼所识的诸色进入眼的领域,也会完全占据他的心,更何况强盛的!这是什么缘故呢?诸比丘,凡是贪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是贪,那未断;凡是瞋,那未断;凡是痴,那未断……乃至……

231. ‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo, so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno…pe….
已对照

“诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,对舌所识的诸味,凡是贪,那存在……乃至……

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu yo rāgo so atthi…pe….
缅 2.370已对照

“诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,对意所识的诸法,凡是贪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是贪,那未断;凡是瞋,那未断;凡是痴,那未断——对他而言,即使微小的意所识的诸法进入意的领域,也会完全占据他的心,更何况强盛的!这是什么缘故呢?诸比丘,凡是贪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是贪,那未断;凡是瞋,那未断;凡是痴,那未断。

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo, so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno.
已对照

“诸比丘,譬如有乳汁的树——阿萨他树(assattha)、尼拘陀树(nigrodha)、波利叉树(pilakkha)或优昙婆罗树(udumbara)——幼小、年轻、稚嫩,有人用锋利的斧头在任何一处砍破它,会有乳汁流出吗?”“是的,尊者。”“这是什么缘故呢?”“尊者,因为凡是乳汁,那存在。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, khīrarukkho assattho vā nigrodho vā pilakkho vā udumbaro vā daharo taruṇo komārako. Tamenaṃ puriso tiṇhāya kuṭhāriyā yato yato ābhindeyya [bhindeyya (syā. kaṃ. sī. aṭṭha.), abhindeyya (katthaci)] āgaccheyya khīra’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Yañhi, bhante, khīraṃ taṃ atthī’’ti.
PTS 4.161已对照

“诸比丘,同样,无论哪位比丘或比丘尼,对眼所识的诸色,凡是贪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是贪,那未断;凡是瞋,那未断;凡是痴,那未断——对他而言,即使微小的眼所识的诸色进入眼的领域,也会完全占据他的心,更何况强盛的!这是什么缘故呢?诸比丘,凡是贪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是贪,那未断;凡是瞋,那未断;凡是痴,那未断……乃至……

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno…pe….
已对照

“诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,对舌所识的诸味,凡是贪,那存在……乃至……

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu yo rāgo so atthi…pe….
已对照

“诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,对意所识的诸法,凡是贪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是贪,那未断;凡是瞋,那未断;凡是痴,那未断——对他而言,即使微小的意所识的诸法进入意的领域,也会完全占据他的心,更何况强盛的!这是什么缘故呢?诸比丘,凡是贪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是贪,那未断;凡是瞋,那未断;凡是痴,那未断。

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno.
缅 2.371已对照

“诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,对眼所识的诸色,凡是贪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是贪,那已断;凡是瞋,那已断;凡是痴,那已断——对他而言,即使强盛的眼所识的诸色进入眼的领域,也不会完全占据他的心,更何况微小的!这是什么缘故呢?诸比丘,凡是贪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是贪,那已断;凡是瞋,那已断;凡是痴,那已断……乃至……

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno…pe….
PTS 4.162已对照

“诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,对舌所识的诸味……乃至……对意所识的诸法,凡是贪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是贪,那已断;凡是瞋,那已断;凡是痴,那已断——对他而言,即使强盛的意所识的诸法进入意的领域,也不会完全占据他的心,更何况微小的!这是什么缘故呢?诸比丘,凡是贪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是贪,那已断;凡是瞋,那已断;凡是痴,那已断。诸比丘,譬如有乳汁的树——阿萨他树、尼拘陀树、波利叉树或优昙婆罗树——干枯、朽空、经年,有人用锋利的斧头在任何一处砍破它,会有乳汁流出吗?”“并非如此,尊者。”“这是什么缘故呢?”“尊者,因为凡是乳汁,那不存在。”

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu…pe… manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno. Seyyathāpi, bhikkhave, khīrarukkho assattho vā nigrodho vā pilakkho vā udumbaro vā sukkho kolāpo terovassiko. Tamenaṃ puriso tiṇhāya kuṭhāriyā yato yato ābhindeyya āgaccheyya khīra’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Yañhi, bhante, khīraṃ taṃ natthī’’ti.
已对照

“诸比丘,同样,无论哪位比丘或比丘尼,对眼所识的诸色,凡是贪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是贪,那已断;凡是瞋,那已断;凡是痴,那已断——对他而言,即使强盛的眼所识的诸色进入眼的领域,也不会完全占据他的心,更何况微小的!这是什么缘故呢?诸比丘,凡是贪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是贪,那已断;凡是瞋,那已断;凡是痴,那已断……乃至……

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno…pe….
已对照

“诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,对舌所识的诸味……乃至……

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu…pe….
缅 2.372已对照

“诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,对意所识的诸法,凡是贪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是贪,那已断;凡是瞋,那已断;凡是痴,那已断——对他而言,即使强盛的意所识的诸法进入意的领域,也不会完全占据他的心,更何况微小的!这是什么缘故呢?诸比丘,凡是贪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是贪,那已断;凡是瞋,那已断;凡是痴,那已断。”第四[经]。

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、拘絺罗经

5. Koṭṭhikasuttaṃ
232已对照

二百三十二、一时,具寿舍利弗与具寿大拘絺罗(Mahākoṭṭhika)住在波罗奈仙人堕处鹿野苑。那时,具寿大拘絺罗于傍晚时分从静坐起身,往具寿舍利弗[之处]去;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿大拘絺罗对具寿舍利弗这样说——

232. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
PTS 4.163已对照

“舍利弗贤友,是眼为诸色的结(saṃyojana)、诸色为眼的结……乃至……舌为诸味的结、诸味为舌的结……乃至……意为诸法的结、诸法为意的结呢?”

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ…pe… jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, rasā jivhāya saṃyojanaṃ …pe… mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, dhammā manassa saṃyojana’’nti?
已对照

“拘絺罗贤友,眼不是诸色的结,诸色也不是眼的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结……乃至……舌不是诸味的结,诸味也不是舌的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结……乃至……意不是诸法的结,诸法也不是意的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结。

‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ.
缅 2.373已对照

“贤友,譬如一头黑牛与一头白牛以一条绳或一条轭索系在一起。若有人这样说:‘黑牛是白牛的结,白牛是黑牛的结’——他这样说,是在正确地说吗?”“并非如此,贤友。”“贤友,黑牛不是白牛的结,白牛也不是黑牛的结;而凡是以那一条绳或轭索把它们系在一起的,那就是那里的结。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, kāḷo ca balībaddo [balivaddo (sī. pī.), balibaddo (syā. kaṃ. ka.)] odāto ca balībaddo ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā assu. Yo nu kho evaṃ vadeyya – ‘kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojana’nti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Na kho, āvuso, kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, na odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojanaṃ. Yena ca kho te ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā taṃ tattha saṃyojanaṃ.
已对照

“贤友,同样,眼不是诸色的结,诸色也不是眼的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结……乃至……舌不是诸味的结……乃至……意不是诸法的结,诸法也不是意的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结。

‘‘Evameva kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ…pe… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ.
PTS 4.164已对照

“贤友,如果眼是诸色的结,或诸色是眼的结,那么为正确地灭尽苦,这梵行之住便不可知。贤友,而正因为眼不是诸色的结,诸色也不是眼的结,而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结,所以为正确地灭尽苦,梵行之住才可知……乃至……

‘‘Cakkhu vā, āvuso, rūpānaṃ saṃyojanaṃ abhavissa, rūpā vā cakkhussa saṃyojanaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha [paññāyati (ka.)] sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya…pe….
已对照

“贤友,如果舌是诸味的结,或诸味是舌的结,那么为正确地灭尽苦,这梵行之住便不可知。贤友,而正因为舌不是诸味的结,诸味也不是舌的结,而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结,所以为正确地灭尽苦,梵行之住才可知……乃至……

‘‘Jivhā, āvuso, rasānaṃ saṃyojanaṃ abhavissa, rasā vā jivhāya saṃyojanaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, āvuso, na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya…pe….
已对照

“贤友,如果意是诸法的结,或诸法是意的结,那么为正确地灭尽苦,这梵行之住便不可知。贤友,而正因为意不是诸法的结,诸法也不是意的结,而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结,所以为正确地灭尽苦,梵行之住才可知。

‘‘Mano vā, āvuso, dhammānaṃ saṃyojanaṃ abhavissa, dhammā vā manassa saṃyojanaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, āvuso, na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
缅 2.374已对照

“贤友,也应当以这个方式了知:眼不是诸色的结,诸色也不是眼的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结……乃至……舌不是诸味的结……乃至……意不是诸法的结,诸法也不是意的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结。

‘‘Imināpetaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ…pe… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ.
PTS 4.165已对照

“贤友,世尊确有眼。世尊以眼见色。世尊没有欲贪。世尊心善解脱。贤友,世尊确有耳。世尊以耳闻声。世尊没有欲贪。世尊心善解脱。贤友,世尊确有鼻。世尊以鼻嗅香。世尊没有欲贪。世尊心善解脱。贤友,世尊确有舌。世尊以舌尝味。世尊没有欲贪。世尊心善解脱。贤友,世尊确有身。世尊以身触所触。世尊没有欲贪。世尊心善解脱。贤友,世尊确有意。世尊以意识知法。世尊没有欲贪。世尊心善解脱。

‘‘Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato cakkhu. Passati bhagavā cakkhunā rūpaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato sotaṃ. Suṇāti bhagavā sotena saddaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato ghānaṃ. Ghāyati bhagavā ghānena gandhaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato jivhā. Sāyati bhagavā jivhāya rasaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato kāyo. Phusati bhagavā kāyena phoṭṭhabbaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato mano. Vijānāti bhagavā manasā dhammaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā.
已对照

“贤友,应当以这个方式了知:眼不是诸色的结,诸色也不是眼的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结。耳不是……鼻不是……舌不是诸味的结,诸味也不是舌的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结。身不是……意不是诸法的结,诸法也不是意的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结。”第五[经]。

‘‘Iminā kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ. Na sotaṃ… na ghānaṃ… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ. Na kāyo… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojana’’nti. Pañcamaṃ.
已对照

六、伽摩经

6. Kāmabhūsuttaṃ
233缅 2.375已对照

二百三十三、一时,具寿阿难与具寿伽摩(Kāmabhū)住在憍赏弥瞿师罗园。那时,具寿伽摩于傍晚时分从静坐起身,往具寿阿难[之处]去;到了之后,与具寿阿难互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿伽摩对具寿阿难这样说——

233. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca ānando āyasmā ca kāmabhū kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. Atha kho āyasmā kāmabhū sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kāmabhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
已对照

“阿难贤友,是眼为诸色的结(saṃyojana)、诸色为眼的结……乃至……舌为诸味的结、诸味为舌的结……乃至……意为诸法的结、诸法为意的结呢?”

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso ānanda, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ…pe… jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, rasā jivhāya saṃyojanaṃ…pe… mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, dhammā manassa saṃyojana’’nti?
已对照

“伽摩贤友,眼不是诸色的结,诸色也不是眼的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结……乃至……舌不是诸味的结,诸味也不是舌的结……乃至……意不是诸法的结,诸法也不是意的结;而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结。

‘‘Na kho, āvuso kāmabhū [kāmabhu (sī.) moggallāne 65-ge vāti suttaṃ passitabbaṃ], cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ…pe… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ.
PTS 4.166已对照

“贤友,譬如一头黑牛与一头白牛以一条绳或一条轭索系在一起。若有人这样说:‘黑牛是白牛的结,白牛是黑牛的结’——他这样说,是在正确地说吗?”“并非如此,贤友。”“贤友,黑牛不是白牛的结,白牛也不是黑牛的结;而凡是以那一条绳或轭索把它们系在一起的,那就是那里的结。贤友,同样,眼不是诸色的结,诸色也不是眼的结……乃至……舌不是……乃至……意不是……乃至……而凡在那里缘于那两者而生起的欲贪,那就是那里的结。”第六[经]。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, kāḷo ca balībaddo odāto ca balībaddo ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā assu. Yo nu kho evaṃ vadeyya – ‘kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojana’nti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Na kho, āvuso, kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, napi odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojanaṃ. Yena ca kho te ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā, taṃ tattha saṃyojanaṃ. Evameva kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ…pe… na jivhā…pe… na mano…pe… yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojana’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、优陀夷经

7. Udāyīsuttaṃ
234已对照

二百三十四、一时,具寿阿难与具寿优陀夷(Udāyī)住在憍赏弥瞿师罗园。那时,具寿优陀夷于傍晚时分从静坐起身,往具寿阿难[之处]去;到了之后,与具寿阿难互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿优陀夷对具寿阿难这样说——

234. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca ānando āyasmā ca udāyī kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. Atha kho āyasmā udāyī sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
缅 2.376已对照

“阿难贤友,正如这身被世尊以种种方式宣说、开显、显明——‘由此也,这身是无我’,能否同样也把这识告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了——‘由此也,这识是无我’呢?”

‘‘Yatheva nu kho, āvuso ānanda, ayaṃ kāyo bhagavatā anekapariyāyena akkhāto vivaṭo pakāsito – ‘itipāyaṃ kāyo anattā’ti, sakkā evameva viññāṇaṃ pidaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññapetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti?
已对照

“优陀夷贤友,正如这身被世尊以种种方式宣说、开显、显明——‘由此也,这身是无我’,同样也能把这识告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了——‘由此也,这识是无我’。”

‘‘Yatheva kho, āvuso udāyī, ayaṃ kāyo bhagavatā anekapariyāyena akkhāto vivaṭo pakāsito – ‘itipāyaṃ kāyo anattā’ti, sakkā evameva viññāṇaṃ pidaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññapetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti.
PTS 4.167已对照

“贤友,缘于眼与诸色而生起眼识吗?”“是的,贤友。”“贤友,而凡是为眼识之生起的因、凡是[为眼识之生起的]缘,若那因、那缘完全地、彻底地、无余地灭尽了,眼识还会显现吗?”“并非如此,贤友。”“贤友,世尊也以这个方式宣说、开显、显明了这一点:‘由此也,这识是无我。’”……乃至……

‘‘Cakkhuñca, āvuso, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti. ‘‘Yo cāvuso, hetu, yo ca paccayo cakkhuviññāṇassa uppādāya, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya. Api nu kho cakkhuviññāṇaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti…pe….
已对照

“贤友,缘于舌与诸味而生起舌识吗?”“是的,贤友。”“贤友,而凡是为舌识之生起的因、凡是[为舌识之生起的]缘,若那因、那缘完全地、彻底地、无余地灭尽了,舌识还会显现吗?”“并非如此,贤友。”“贤友,世尊也以这个方式宣说、开显、显明了这一点:‘由此也,这识是无我。’”……乃至……

‘‘Jivhañcāvuso, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇa’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti. ‘‘Yo cāvuso, hetu yo ca paccayo jivhāviññāṇassa uppādāya, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya, api nu kho jivhāviññāṇaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti…pe….
已对照

“贤友,缘于意与诸法而生起意识吗?”“是的,贤友。”“贤友,而凡是为意识之生起的因、凡是[为意识之生起的]缘,若那因、那缘完全地、彻底地、无余地灭尽了,意识还会显现吗?”“并非如此,贤友。”“贤友,世尊也以这个方式宣说、开显、显明了这一点:‘由此也,这识是无我。’”

‘‘Manañcāvuso, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇa’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti. ‘‘Yo cāvuso, hetu, yo ca paccayo manoviññāṇassa uppādāya, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya, api nu kho manoviññāṇaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti.
PTS 4.168缅 2.377已对照

“贤友,譬如有人需要心材、寻求心材、为遍求心材而行,他拿着锋利的斧头进入林中。他在那里会看见一棵高大的芭蕉树干(kadalikkhandha),笔直、新嫩、尚未生出[硬芯](akukkukajāta)。他便从根部砍断它;砍断根部后,又从顶端砍断;砍断顶端后,剥开叶鞘。他在那里连边材(pheggu)也得不到,哪里还有心材呢!贤友,同样,比丘于六触处中既不随观我,也不随观我所(attaniya)。他如是不随观,便不执取世间的任何东西;不执取则不战栗;不战栗便各自般涅槃。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”第七[经]。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha passeyya mahantaṃ kadalikkhandhaṃ ujuṃ navaṃ akukkukajātaṃ [akukkuṭakajātaṃ (syā. kaṃ.), akukkajaṭajātaṃ (ka.)]. Tamenaṃ mūle chindeyya; mūle chetvā agge chindeyya; agge chetvā pattavaṭṭiṃ vinibbhujeyya [vinibbhujjeyya (pī.), vinibbhajjeyya (syā. kaṃ.)]. So tattha pheggumpi nādhigaccheyya, kuto sāraṃ! Evameva kho, āvuso, bhikkhu chasu phassāyatanesu nevattānaṃ na attaniyaṃ samanupassati. So evaṃ asamanupassanto [evaṃ samanupassanto (syā. kaṃ. ka.)] na kiñci loke upādiyati. Anupādiyaṃ na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、燃烧法门经

8. Ādittapariyāyasuttaṃ
235已对照

二百三十五、“诸比丘,我要为你们说燃烧之门(ādittapariyāya)——法门(dhammapariyāya)。你们要谛听。诸比丘,什么是燃烧之门——法门?诸比丘,宁可以烧热的、燃烧着、炽燃着、发出火光的铁签(ayosalākā)毁坏眼根,也绝不要在眼所识的诸色中依随相而取相(anubyañjanaso nimittaggāho)。诸比丘,识若住立,或被相之乐味所系缚而住立,或被随相之乐味所系缚[而住立],若于那时命终,这是可能的:他会去往两趣之一——地狱或畜生趣。诸比丘,我正是见到这过患,才这样说。

235. ‘‘Ādittapariyāyaṃ vo, bhikkhave, dhammapariyāyaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, ādittapariyāyo, dhammapariyāyo? Varaṃ, bhikkhave, tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya [sañjotibhūtāya (syā. kaṃ.)] cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva cakkhuviññeyyesu rūpesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ [nimittassādagadhitaṃ (syā. kaṃ. ka.) ma. ni. 3.316-317] vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya, ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā, tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
PTS 4.169已对照

“诸比丘,宁可以锋利的、燃烧着、炽燃着、发出火光的铁橛毁坏耳根,也绝不要在耳所识的诸声中依随相而取相。诸比丘,识若住立,或被相之乐味所系缚而住立,或被随相之乐味所系缚[而住立],若于那时命终,这是可能的:他会去往两趣之一——地狱或畜生趣。诸比丘,我正是见到这过患,才这样说。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, tiṇhena ayosaṅkunā ādittena sampajjalitena sajotibhūtena sotindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva sotaviññeyyesu saddesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṅkareyya, ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
缅 2.378已对照

“诸比丘,宁可以锋利的、燃烧着、炽燃着、发出火光的指甲刀毁坏鼻根,也绝不要在鼻所识的诸香中依随相而取相。诸比丘,识若住立,或被相之乐味所系缚而住立,或被随相之乐味所系缚[而住立],若于那时命终,这是可能的:他会去往两趣之一——地狱或畜生趣。诸比丘,我正是见到这过患,才这样说。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, tiṇhena nakhacchedanena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena ghānindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva ghānaviññeyyesu gandhesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya. Ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
已对照

“诸比丘,宁可以锋利的、燃烧着、炽燃着、发出火光的剃刀毁坏舌根,也绝不要在舌所识的诸味中依随相而取相。诸比丘,识若住立,或被相之乐味所系缚而住立,或被随相之乐味所系缚[而住立],若于那时命终,这是可能的:他会去往两趣之一——地狱或畜生趣。诸比丘,我正是见到这过患,才这样说。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, tiṇhena khurena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena jivhindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva jivhāviññeyyesu rasesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya. Ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
已对照

“诸比丘,宁可以锋利的、燃烧着、炽燃着、发出火光的剑毁坏身根,也绝不要在身所识的诸触中依随相而取相。诸比丘,识若住立,或被相之乐味所系缚而住立,或被随相之乐味所系缚[而住立],若于那时命终,这是可能的:他会去往两趣之一——地狱或畜生趣。诸比丘,我正是见到这过患,才这样说。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, tiṇhāya sattiyā ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya kāyindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya. Ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
PTS 4.170已对照

“诸比丘,宁可睡眠。诸比丘,而我说睡眠对诸生命是徒然的,我说对诸生命是无果的,我说对诸生命是昏昧的;[宁可如此,]也绝不要寻思那样的诸寻——落入那样的诸寻的支配,便会破僧。诸比丘,我正是见到[睡眠]对诸生命为徒然的这一过患,才这样说。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, sottaṃ. Sottaṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, vañjhaṃ jīvitānaṃ vadāmi, aphalaṃ jīvitānaṃ vadāmi, momūhaṃ jīvitānaṃ vadāmi, na tveva tathārūpe vitakke vitakkeyya yathārūpānaṃ vitakkānaṃ vasaṃ gato saṅghaṃ bhindeyya. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, vañjhaṃ jīvitānaṃ ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
已对照

“诸比丘,于此,有闻的圣弟子如是审察:‘暂且不说以烧热的、燃烧着、炽燃着、发出火光的铁签毁坏眼根;来吧,我就作意这个:眼是无常的,色是无常的,眼识是无常的,眼触是无常的,凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无常的。’

‘‘Tattha, bhikkhave, sutavā ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘tiṭṭhatu tāva tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti cakkhu aniccaṃ, rūpā aniccā, cakkhuviññāṇaṃ aniccaṃ, cakkhusamphasso anicco, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ’’’ [anicca’’nti (?)].
缅 2.379已对照

“‘暂且不说以锋利的、燃烧着、炽燃着、发出火光的铁橛毁坏耳根;来吧,我就作意这个:耳是无常的,声是无常的,耳识是无常的,耳触是无常的,凡是以耳触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva tiṇhena ayosaṅkunā ādittena sampajjalitena sajotibhūtena sotindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti sotaṃ aniccaṃ, saddā aniccā, sotaviññāṇaṃ aniccaṃ, sotasamphasso anicco, yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ.
已对照

“‘暂且不说以锋利的、燃烧着、炽燃着、发出火光的指甲刀毁坏鼻根;来吧,我就作意这个:鼻是无常的,香是无常的,鼻识是无常的,鼻触是无常的,凡是以鼻触为缘而生起的感受……乃至……那也是无常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva tiṇhena nakhacchedanena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena ghānindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti ghānaṃ aniccaṃ, gandhā aniccā, ghānaviññāṇaṃ aniccaṃ, ghānasamphasso anicco, yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ…pe… tampi aniccaṃ.
已对照

“‘暂且不说以锋利的、燃烧着、炽燃着、发出火光的剃刀毁坏舌根;来吧,我就作意这个:舌是无常的,味是无常的,舌识是无常的,舌触是无常的,凡是以舌触为缘而生起的……乃至……那也是无常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva tiṇhena khurena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena jivhindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti jivhā aniccā, rasā aniccā, jivhāviññāṇaṃ aniccaṃ, jivhāsamphasso anicco, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati…pe… tampi aniccaṃ.
PTS 4.171已对照

“‘暂且不说以锋利的、燃烧着、炽燃着、发出火光的剑毁坏身根;来吧,我就作意这个:身是无常的,触是无常的,身识是无常的,身触是无常的,凡是以身触为缘而生起的感受……乃至……那也是无常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva tiṇhāya sattiyā ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya kāyindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti kāyo anicco, phoṭṭhabbā aniccā, kāyaviññāṇaṃ aniccaṃ, kāyasamphasso anicco, yampidaṃ kāyasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ…pe… tampi aniccaṃ.
已对照

“‘暂且不说睡眠;来吧,我就作意这个:意是无常的,法是无常的,意识是无常的,意触是无常的,凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva sottaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti mano anicco, dhammā aniccā, manoviññāṇaṃ aniccaṃ, manosamphasso anicco, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ’’.
已对照

“诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于色也厌离,于眼识也厌离,于眼触也厌离……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于那也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’诸比丘,这就是燃烧之门——法门。”第八[经]。

‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho, bhikkhave, ādittapariyāyo, dhammapariyāyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第一手足喻经

9. Paṭhamahatthapādopamasuttaṃ
236缅 2.380已对照

二百三十六、“诸比丘,有手时,拿起与放下便显现;有足时,前进与后退便显现;有肢节时,屈与伸便显现;有腹时,饥与渴便显现。诸比丘,同样,有眼时,以眼触为缘,于内生起乐、苦……乃至……有舌时,以舌触为缘,于内生起乐、苦……乃至……有意时,以意触为缘,于内生起乐、苦……乃至……。

236. ‘‘Hatthesu, bhikkhave, sati ādānanikkhepanaṃ paññāyati; pādesu sati abhikkamapaṭikkamo paññāyati; pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṃ paññāyati; kucchismiṃ sati jighacchā pipāsā paññāyati. Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ sati cakkhusamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… jivhāya sati jivhāsamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… manasmiṃ sati manosamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe….
PTS 4.172已对照

“诸比丘,无手时,拿起与放下便不显现;无足时,前进与后退便不显现;无肢节时,屈与伸便不显现;无腹时,饥与渴便不显现。诸比丘,同样,无眼时,以眼触为缘,于内不生起乐、苦……乃至……无舌时,以舌触为缘,不生起……乃至……无意时,以意触为缘,于内不生起乐、苦。”第九[经]。

‘‘Hatthesu, bhikkhave, asati ādānanikkhepanaṃ na paññāyati; pādesu asati abhikkamapaṭikkamo na paññāyati; pabbesu asati samiñjanapasāraṇaṃ na paññāyati; kucchismiṃ asati jighacchā pipāsā na paññāyati. Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ asati cakkhusamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… jivhāya asati jivhāsamphassapaccayā nuppajjati…pe… manasmiṃ asati manosamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkha’’nti. Navamaṃ.
已对照

十、第二手足喻经

10. Dutiyahatthapādopamasuttaṃ
237已对照

二百三十七、“诸比丘,有手时,便有拿起与放下;有足时,便有前进与后退;有肢节时,便有屈与伸;有腹时,便有饥与渴。诸比丘,同样,有眼时,以眼触为缘,于内生起乐、苦……乃至……有舌时……乃至……有意时,以意触为缘,于内生起乐、苦……乃至……。

237. ‘‘Hatthesu, bhikkhave, sati ādānanikkhepanaṃ hoti; pādesu sati abhikkamapaṭikkamo hoti; pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṃ hoti; kucchismiṃ sati jighacchā pipāsā hoti. Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ sati cakkhusamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… jivhāya sati…pe… manasmiṃ sati manosamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe….
已对照

“诸比丘,无手时,便没有拿起与放下;无足时,便没有前进与后退;无肢节时,便没有屈与伸;无腹时,便没有饥与渴。诸比丘,同样,无眼时,以眼触为缘,于内不生起乐、苦……乃至……无舌时,以舌触为缘,不生起……乃至……无意时,以意触为缘,于内不生起乐、苦。”第十[经]。

‘‘Hatthesu, bhikkhave, asati ādānanikkhepanaṃ na hoti; pādesu asati abhikkamapaṭikkamo na hoti; pabbesu asati samiñjanapasāraṇaṃ na hoti; kucchismiṃ asati jighacchā pipāsā na hoti. Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ asati cakkhusamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… jivhāya asati jivhāsamphassapaccayā nuppajjati…pe… manasmiṃ asati manosamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkha’’nti. Dasamaṃ.
已对照

海品第十八。

Samuddavaggo aṭṭharasamo.
缅 2.381已对照

其摄颂——

二海、钓鱼人,以乳树、拘絺罗;

伽摩、优陀夷,以燃烧为第八;

手足喻二[经],此品即由此而称说。

Tassuddānaṃ –
Dve samuddā bāḷisiko, khīrarukkhena koṭṭhiko;
Kāmabhū udāyī ceva, ādittena ca aṭṭhamaṃ;
Hatthapādūpamā dveti, vaggo tena pavuccatīti.