快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 见相应 Diṭṭhisaṃyuttaṃ

本经目录三、见相应一、须陀洹品一、风经二、这是我的经三、彼我经四、我若不存在经五、无施经六、造作经七、因经八、大见经九、常见经十、无常见经十一、有边经十二、无边经十三、命即是身经十四、命是一回事身是另一回事经十五、如来存在经十六、如来不存在经十七、如来既存在又不存在经十八、如来既非存在又非不存在经须陀洹品。十八记说完毕。二、第二轮品一、风经十八、既非存在又非不存在经十九、有色自我经二十、无色自我经二十一、亦有色亦无色自我经二十二、非有色非无色自我经二十三、纯乐经二十四、纯苦经二十五、有乐有苦经二十六、不苦不乐经第二略说。三、第三轮品一、风不吹经二十六、不苦不乐经第三略说。四、第四轮品一、风不吹经二十六、不苦不乐经《见相应》完毕。

已对照

三、见相应

3. Diṭṭhisaṃyuttaṃ
已对照

一、须陀洹品

1. Sotāpattivaggo
已对照

一、风经

1. Vātasuttaṃ
206PTS 3.202缅 2.166已对照

二百零六、一时,世尊住在舍卫城祇树林。世尊这样说——“诸比丘,于什么存在时,依于什么、执著于什么,而生起这样的见——‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般坚立’呢?”

206. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane. Bhagavā etadavoca – ‘‘kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti?
已对照

“尊者,我们的诸法以世尊为根本、以世尊为引导、以世尊为依止。尊者,若世尊亲自解说这所说之义,那就好了;听了世尊[所说],比丘们将会受持。”“那么,诸比丘,你们听着,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺了世尊。世尊这样说——

‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaññeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 3.203已对照

“诸比丘,于色存在时,依于色、执著于色,而生起这样的见——‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般坚立。’于受存在时……乃至……于想存在时……于诸行存在时……于识存在时,依于识、执著于识,而生起这样的见——‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般坚立。’诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,不依于它,还会生起这样的见——‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般坚立’——吗?”“不会,尊者。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
缅 2.167已对照

“受是常还是无常?”……“想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,不依于它,还会生起这样的见——‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般坚立’——吗?”“不会,尊者。”“凡是这所见、所闻、所觉、所识、所得、所遍求、意所随行的,它也是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,不依于它,还会生起这样的见——‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般坚立’——吗?”“不会,尊者。”

‘‘Vedanā niccā vā aniccā vā’’ti… ‘‘saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ [yamidaṃ (aññattha)] diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断,对苦集的疑惑也已断,对苦灭的疑惑也已断,对导至苦灭之道的疑惑也已断时,诸比丘,这称为须陀洹、不堕恶趣、[趣向]决定、以正觉为归趣的圣弟子。”第一[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca [imesu chasu (sī. syā. kaṃ. pī.) evamuparipi] ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhasamudayepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、这是我的经

2. Etaṃmamasuttaṃ
207PTS 3.204已对照

二百零七、因缘在舍卫城。“诸比丘,有什么时,执取什么、坚持什么,才生起这样的见:‘这是我的、这是我、这是我的自我’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,有色时,执取色、坚持色,才生起这样的见:‘这是我的、这是我、这是我的自我’。有受时……乃至……有想时……有诸行时……有识时,执取识、坚持识,才生起这样的见:‘这是我的、这是我、这是我的自我’。”

207. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“不执取它,还会生起这样的见吗:‘这是我的、这是我、这是我的自我’?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘这是我的、这是我、这是我的自我’?”“不会的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… ‘‘vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
缅 2.168已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断……乃至……对导至苦灭之道的疑惑也已断时,诸比丘,这称为须陀洹、不堕恶趣、[趣向]决定、以正觉为归趣的圣弟子。”第二[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、彼我经

3. Soattāsuttaṃ
208PTS 3.205已对照

二百零八、因缘在舍卫城。“诸比丘,有什么时,执取什么、坚持什么,才生起这样的见:‘那是自我,那是世界;我死后将成为恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”

208. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
已对照

“诸比丘,有色时,执取色、坚持色,才生起这样的见:‘那是自我,那是世界;我死后将成为恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法’。有受时……乃至……有想时……有诸行时……有识时,执取识、坚持识,才生起这样的见:‘那是自我,那是世界;我死后将成为恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法’。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“不执取它,还会生起这样的见吗:‘那是自我……乃至……不变易之法’?”“不会的,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘那是自我……乃至……不变易之法’?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘那是自我,那是世界;我死后将成为恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法’?”“不会的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘so attā…pe… avipariṇāmadhammo’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘so attā…pe… avipariṇāmadhammo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断……乃至……对导至苦灭之道的疑惑也已断时,诸比丘,这称为须陀洹、不堕恶趣、[趣向]决定、以正觉为归趣的圣弟子。”第三[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、我若不存在经

4. Nocamesiyāsuttaṃ
209缅 2.169已对照

二百零九、因缘在舍卫城。“诸比丘,有什么时,执取什么、坚持什么,才生起这样的见:‘我若不存在,我的也不会存在;[若]不会有,于我便将不会有’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”

209. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
PTS 3.206已对照

“诸比丘,有色时,执取色、坚持色,才生起这样的见:‘我若不存在,我的也不会存在;[若]不会有,于我便将不会有’。有受时……有想时……有诸行时……有识时,执取识、坚持识,才生起这样的见:‘我若不存在,我的也不会存在;[若]不会有,于我便将不会有’。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“不执取它,还会生起这样的见吗:‘我若不存在,我的也不会存在;[若]不会有,于我便将不会有’?”“不会的,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘我若不存在,我的也不会存在;[若]不会有,于我便将不会有’?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘我若不存在,我的也不会存在;[若]不会有,于我便将不会有’?”“不会的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断……乃至……对导至苦灭之道的疑惑也已断时,诸比丘,这称为须陀洹、不堕恶趣、[趣向]决定、以正觉为归趣的圣弟子。”第四[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、无施经

5. Natthidinnasuttaṃ
210PTS 3.207缅 2.170已对照

二百一十、因缘在舍卫城。“诸比丘,有什么时,执取什么、坚持什么,才生起这样的见:‘没有布施,没有供养,没有祭祀;没有善作、恶作之业的果与异熟;没有此世,没有他世;没有母,没有父;没有化生的众生;世间没有正行的、正行道的沙门、婆罗门,自己以通智证知此世与他世之后加以宣说。这个人是四大所成,死时,地归入、还入地身,水归入、还入水身,火归入、还入火身,风归入、还入风身,诸根转入虚空。人们以尸床为第五,抬着死者而去;足迹显现直到火葬场;骨头变成鸽色;祭品终归灰烬。布施是愚人的施设;凡说“有”论者,他们的话都是空虚、虚妄的戏论。愚者与智者身坏之后,断灭、消亡,死后不存在’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,有色时,执取色、坚持色,才生起这样的见:‘没有布施,没有供养……乃至……身坏之后,断灭、消亡,死后不存在’。有受时……乃至……有想时……有诸行时……有识时,执取识、坚持识,才生起这样的见:‘没有布施,没有供养……乃至……身坏之后,断灭、消亡,死后不存在’。”

210. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ [sukkaṭadukkaṭānaṃ (sī. pī.)] kammānaṃ phalaṃ vipāko; natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā; natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā [samaggatā (ka.)] sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedenti. Cātumahābhūtiko [cātummahābhūtiko (sī. syā. kaṃ. pī.)] ayaṃ puriso yadā kālaṅkaroti pathavī pathavīkāyaṃ anupeti anupagacchati, āpo āpokāyaṃ anupeti anupagacchati, tejo tejokāyaṃ anupeti anupagacchati, vāyo vāyokāyaṃ anupeti anupagacchati. Ākāsaṃ indriyāni saṅkamanti. Āsandipañcamā purisā mataṃ ādāya gacchanti. Yāva āḷāhanā padāni paññāyanti. Kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti. Bhassantā āhutiyo. Dattupaññattaṃ yadidaṃ dānaṃ [dattupaññattamidaṃ dānaṃ nāma (sabbattha)]. Tesaṃ tucchaṃ musā vilāpo ye keci atthikavādaṃ vadanti. Bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti.
PTS 3.208已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘没有布施,没有供养……乃至……身坏之后,断灭、消亡,死后不存在’?”“不会的,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘没有布施,没有供养……乃至……身坏之后,断灭、消亡,死后不存在’?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘没有布施,没有供养……乃至……凡说“有”论者;愚者与智者身坏之后,断灭、消亡,死后不存在’?”“不会的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… ye keci atthikavādaṃ vadanti; bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
缅 2.171已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断……乃至……对导至苦灭之道的疑惑也已断时,诸比丘,这称为须陀洹、不堕恶趣、[趣向]决定、以正觉为归趣的圣弟子。”第五[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、造作经

6. Karotosuttaṃ
211PTS 3.209已对照

二百一十一、因缘在舍卫城。“诸比丘,有什么时,执取什么、坚持什么,才生起这样的见:‘作者与令作者,切割者与令切割者,折磨者与令折磨者,使忧愁者与令使忧愁者,使疲惫者与令使疲惫者,使战栗者与令使战栗者,杀害生命者,取不与取者,破门入室者,掠夺者,行劫独户者,拦路伏击者,与他人之妻苟合者,说虚妄语者——[这样]作时,恶并没有被造作。即使有人以边缘锋利如剃刀的轮,把这大地上的众生做成一团肉、一堆肉,也不会由此而有恶,不会有恶的临至。即使有人沿着恒河南岸前行,杀害、令杀害,切割、令切割,折磨、令折磨,也不会由此而有恶,不会有恶的临至。即使有人沿着恒河北岸前行,布施、令布施,祭祀、令祭祀,也不会由此而有福,不会有福的临至。以布施、调御、自制、说真实语,没有福,也不会有福的临至’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,有色时,执取色、坚持色,才生起这样的见:‘作者与令作者……乃至……没有福,也不会有福的临至’。有受时……乃至……有想时……有诸行时……有识时,执取识、坚持识,才生起这样的见:‘作者与令作者……乃至……没有福,也不会有福的临至’。”

211. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘karoto kārayato chindato chedāpayato pacato pācāpayato socato socāpayato kilamato kilamāpayato phandato phandāpayato pāṇamatipātayato adinnaṃ ādiyato sandhiṃ chindato nillopaṃ harato ekāgārikaṃ karoto paripanthe tiṭṭhato paradāraṃ gacchato musā bhaṇato karoto na karīyati pāpaṃ. Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekamaṃsakhalaṃ ekamaṃsapuñjaṃ kareyya, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Dakkhiṇaṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya; hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācento, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Uttaraṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya; dadanto dāpento yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṃ puññaṃ, natthi puññassa āgamo. Dānena damena saṃyamena saccavajjena natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’’ti. Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘karoto kārayato…pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘karoto kārayato…pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’’ti.
缅 2.172已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“不执取它,还会生起这样的见吗:‘作者……乃至……没有福,也不会有福的临至’?”“不会的,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘作者与令作者……乃至……没有福,也不会有福的临至’?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘作者与令作者……乃至……没有福,也不会有福的临至’?”“不会的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘karoto…pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘karoto kārayato …pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘karoto kārayato…pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断……乃至……对导至苦灭之道的疑惑也已断时,诸比丘,这称为须陀洹、不堕恶趣、[趣向]决定、以正觉为归趣的圣弟子。”第六[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、因经

7. Hetusuttaṃ
212PTS 3.210已对照

二百一十二、因缘在舍卫城。“诸比丘,有什么时,执取什么、坚持什么,才生起这样的见:‘诸众生的杂染没有因、没有缘,诸众生无因无缘而杂染;诸众生的清净没有因、没有缘,诸众生无因无缘而清净。没有力,没有精进,没有人的力量,没有人的努力。一切众生、一切生命、一切生物、一切命者都无自主、无力、无精进,由命运、际遇与本性而转变,唯在六生类中感受苦乐’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,有色时,执取色、坚持色,才生起这样的见:‘没有因、没有缘……乃至……感受苦乐’。有受时……乃至……有想时……有诸行时……有识时,执取识、坚持识,才生起这样的见:‘没有因、没有缘……乃至……感受苦乐’。”

212. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi hetu, natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. Ahetū appaccayā sattā saṃkilissanti. Natthi hetu, natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā. Ahetū appaccayā sattā visujjhanti. Natthi balaṃ natthi vīriyaṃ natthi purisathāmo natthi purisaparakkamo. Sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi hetu, natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi hetu, natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘没有因、没有缘……乃至……感受苦乐’?”“不会的,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘没有因、没有缘……乃至……感受苦乐’?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘没有因、没有缘……乃至……感受苦乐’?”“不会的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi hetu, natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi hetu, natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi hetu natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
PTS 3.211缅 2.173已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断……乃至……对导至苦灭之道的疑惑也已断时,诸比丘,这称为须陀洹、不堕恶趣、[趣向]决定、以正觉为归趣的圣弟子。”第七[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、大见经

8. Mahādiṭṭhisuttaṃ
213PTS 3.212缅 2.174已对照

二百一十三、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘有这七身:非被作、非被作的种类,非被化作、亦无化作者,不生育的、如山峰般稳立的、如石柱般坚立的;它们不动摇,不变易,不互相侵害,不能给彼此[带来]乐、苦或乐与苦。哪七种呢?地身、水身、火身、风身、乐、苦,命为第七。这七身非被作、非被作的种类,非被化作、亦无化作者,不生育的、如山峰般稳立的、如石柱般坚立的;它们不动摇,不变易,不互相侵害,不能给彼此[带来]乐、苦或乐与苦。即使有人以锋利的刀砍断头颅,他也并没有夺去任何人的生命,只是刀从七身之间的空隙穿入而已。又有这一百四十万种为首之胎,以及六千[种]、六百[种];五百种业、五种业、三种业,业与半业;六十二种行道;六十二中劫;六生类;八人地;四千九百种活命外道;四千九百种游方者;四千九百种龙的住处;二千根;三千地狱;三十六尘界;七种有想胎,七种无想胎,七种节胎;七种天,七种人,七种鬼;七个湖;七种结节;七种悬崖,七百种悬崖;七种梦,七百种梦;八百四十万大劫——愚者与智者在这期间奔走、轮回之后,将作苦的终结。在其中并没有:“我将以此戒、禁誓、苦行或梵行,使未成熟的业成熟,或者一次次地触受已成熟的业而使之灭尽。”——这样的事是没有的。苦与乐如以斗量定,轮回已有定限;没有减损与增长,没有提升与下降。犹如线球被掷出时,只是解开着[线]滚去;同样地,愚者与智者解开着[线]而历经苦乐滚去’?”

213. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sattime kāyā akaṭā, akaṭavidhā, animmitā, animmātā, vañjhā, kūṭaṭṭhā, esikaṭṭhāyiṭṭhitā; te na iñjanti, na vipariṇamanti [na vipariṇāmenti (pī. ka.)], na aññamaññaṃ byābādhenti; nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Katame satta? Pathavīkāyo, āpokāyo, tejokāyo, vāyokāyo, sukhe, dukkhe, jīve sattame. Ime satta [jīve. sattime (bahūsu)] kāyā akaṭā, akaṭavidhā, animmitā, animmātā, vañjhā, kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā; te na iñjanti, na vipariṇamanti, na aññamaññaṃ byābādhenti; nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Yopi tiṇhena satthena sīsaṃ chindati, na sopi kañci [na koci kañci (sī. syā. kaṃ.), na koci taṃ (pī. ka.)] jīvitā voropeti; sattannaṃtveva kāyānamantarena satthaṃ vivaramanupavisati [vivaramanupatati (katthaci) dīghamajjhimesupi]. Cuddasa kho panimāni yonipamukhasatasahassāni saṭṭhi ca satāni cha ca satāni pañca ca kammuno satāni pañca ca kammāni, tīṇi ca kammāni, kamme ca aḍḍhakamme ca dvaṭṭhipaṭipadā, dvaṭṭhantarakappā, chaḷābhijātiyo, aṭṭhapurisabhūmiyo, ekūnapaññāsa ājīvakasate, ekūnapaññāsa paribbājakasate, ekūnapaññāsa nāgavāsasate, vīse indriyasate, tiṃse nirayasate, chattiṃsarajodhātuyo, satta saññīgabbhā, satta asaññīgabbhā, satta nigaṇṭhigabbhā, satta devā, satta mānusā, satta pesācā, satta sarā, satta pavuṭā [sapuṭā (ka.), pavudhā (pī.)], satta papātā, satta ca papātasatāni, satta supinā, satta supinasatāni, cullāsīti mahākappino [mahākappuno (sī. pī.)] satasahassāni, yāni bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissanti. Tattha natthi imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā aparipakkaṃ vā kammaṃ paripācessāmi; paripakkaṃ vā kammaṃ phussa phussa byantīkarissāmīti hevaṃ natthi doṇamite sukhadukkhe pariyantakate saṃsāre, natthi hāyanavaḍḍhane, natthi ukkaṃsāvakaṃse. Seyyathāpi nāma suttaguḷe khitte nibbeṭhiyamānameva paleti; evameva bāle ca paṇḍite ca nibbeṭhiyamānā sukhadukkhaṃ palentī’’’ti?
PTS 3.213已对照

“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:‘有这七身:非被作、非被作的种类……乃至……历经苦乐滚去’。当受存在时……乃至……当想存在时……当诸行存在时……当识存在时,执取识、执著识,才生起这样的见:‘有这七身:非被作、非被作的种类……乃至……历经苦乐滚去’。”“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“而那无常、苦、变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘有这七身:非被作、非被作的种类……乃至……历经苦乐滚去’?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘有这七身:非被作、非被作的种类……乃至……解开着[线]而历经苦乐滚去’?”“不会的,尊者。”

Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sattime kāyā akaṭā, akaṭavidhā…pe… sukhadukkhaṃ palentī’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sattime kāyā akaṭā, akaṭavidhā…pe… sukhadukkhaṃ palentī’’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… ‘‘yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sattime kāyā akaṭā akaṭavidhā…pe… sukhadukkhaṃ palentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sattime kāyā akaṭā akaṭavidhā…pe… nibbeṭhiyamānā sukhadukkhaṃ palentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断……乃至……对导至苦灭之道的疑惑也已断时——诸比丘,这位圣弟子称为须陀洹,不堕恶趣,决定趣向正觉。”第八[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、常见经

9. Sassatadiṭṭhisuttaṃ
214缅 2.175已对照

二百一十四、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘世间是常’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:‘世间是常’。当受存在时……乃至……当想存在时……当诸行存在时……当识存在时,执取识、执著识,才生起这样的见:‘世间是常’。”

214. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sassato loko’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sassato loko’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sassato loko’’’ti.
PTS 3.214已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘世间是常’?”“不会的,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘世间是常’?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘世间是常’?”“不会的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sassato loko’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā … saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sassato loko’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sassato loko’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断……乃至……对导至苦灭之道的疑惑也已断时——诸比丘,这位圣弟子称为须陀洹,不堕恶趣,决定趣向正觉。”第九[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、无常见经

10. Asassatadiṭṭhisuttaṃ
215已对照

二百一十五、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘世间是无常’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,当色存在时……乃至……识是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“不执取它,还会生起这样的见吗:世间是无常?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者……乃至……不执取它,还会生起这样的见吗:‘世间是无常’?”“不会的,尊者。”

215. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘asassato loko’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati…pe… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – asassato lokoti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘asassato loko’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断……乃至……对导至苦灭之道的疑惑也已断时——诸比丘,这位圣弟子称为须陀洹,不堕恶趣,决定趣向正觉。”第十[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Dasamaṃ.
已对照

十一、有边经

11. Antavāsuttaṃ
216缅 2.176已对照

二百一十六、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘世间有边’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……决定趣向正觉。”第十一[经]。

216. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘antavā loko’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Ekādasamaṃ.
已对照

十二、无边经

12. Anantavāsuttaṃ
217PTS 3.215已对照

二百一十七、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘世间无边’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……决定趣向正觉。”第十二[经]。

217. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘anantavā loko’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Dvādasamaṃ.
已对照

十三、命即是身经

13. Taṃjīvaṃtaṃsarīraṃsuttaṃ
218已对照

二百一十八、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘命即是身’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……决定趣向正觉。”第十三[经]。

218. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’’nti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Terasamaṃ.
已对照

十四、命是一回事身是另一回事经

14. Aññaṃjīvaṃaññaṃsarīraṃsuttaṃ
219已对照

二百一十九、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘命是一回事、身是另一回事’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……决定趣向正觉。”第十四[经]。

219. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’’nti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Cuddasamaṃ.
已对照

十五、如来存在经

15. Hotitathāgatosuttaṃ
220已对照

二百二十、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘如来死后存在’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……决定趣向正觉。”第十五[经]。

220. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Pannarasamaṃ.
已对照

十六、如来不存在经

16. Nahotitathāgatosuttaṃ
221已对照

二百二十一、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘如来死后不存在’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……决定趣向正觉。”第十六[经]。

221. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Soḷasamaṃ.
已对照

十七、如来既存在又不存在经

17. Hoticanacahotitathāgatosuttaṃ
222PTS 3.216缅 2.177已对照

二百二十二、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘如来死后既存在又不存在’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……决定趣向正觉。”第十七[经]。

222. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Sattarasamaṃ.
已对照

十八、如来既非存在又非不存在经

18. Nevahotinanahotitathāgatosuttaṃ
223已对照

二百二十三、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘如来死后既非存在又非不存在’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:‘如来死后既非存在又非不存在’……乃至……。

223. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti…pe….
已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘如来死后既非存在又非不存在’?”“不会的,尊者。”“凡这所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那也是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘如来死后既非存在又非不存在’?”“不会的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
PTS 3.217已对照

“诸比丘,当圣弟子对这些处的疑惑已断,对苦的疑惑也已断,对苦集的疑惑也已断,对苦灭的疑惑也已断,对导至苦灭之道的疑惑也已断时——诸比丘,这位圣弟子称为须陀洹,不堕恶趣,决定趣向正觉。”第十八[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhasamudayepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Aṭṭhārasamaṃ.
已对照

须陀洹品。

Sotāpattivaggo.
已对照

十八记说完毕。

Aṭṭhārasaveyyākaraṇaṃ niṭṭhitaṃ.
缅 2.178已对照

其摄颂——

风、这是我的、那是自我、我不会有;

没有、作者与因,以大见为第八。

世间是常,与无常,与有边;

无边,与命即是身;

以及命是一回事、身是另一回事。

如来死后存在;

如来死后不存在;

如来死后既非存在又非不存在。

Tassuddānaṃ –
Vātaṃ etaṃ mama, so attā no ca me siyā;
Natthi karoto hetu ca, mahādiṭṭhena aṭṭhamaṃ.
Sassato loko ca, asassato ca antavā ca;
Anantavā ca taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti;
Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti ca.
Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti;
Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti;
Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti.
已对照

二、第二轮品

2. Dutiyagamanavaggo
已对照

一、风经

1. Vātasuttaṃ
224已对照

二百二十四、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升亦不落,[一切]如石柱般坚立’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’。当受存在时……乃至……当想存在时……乃至……当诸行存在时……当识存在时,执取识、执著识,才生起这样的见:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’。”

224. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā, esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati…pe… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti.
PTS 3.218已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,当苦存在时,执取苦、执著苦,才生起这样的见:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,当苦存在时,执取苦、执著苦,才会生起这样的见:‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升亦不落,[一切]如石柱般坚立’。”第一[经]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā, esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. Paṭhamaṃ.
225–240缅 2.179已对照

二百二十五至二百四十、(应如前品那样详说十八记说。)第十七[经]。

225–240225-240. (Purimavagge viya aṭṭhārasa veyyākaraṇāni vitthāretabbānīti.) Sattarasamaṃ.
已对照

十八、既非存在又非不存在经

18. Nevahotinanahotisuttaṃ
241已对照

二百四十一、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘如来死后既非存在又非不存在’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:‘如来死后既非存在又非不存在’。当受存在时……当想存在时……当诸行存在时……当识存在时,执取识、执著识,才生起这样的见:‘如来死后既非存在又非不存在’。”

241. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘如来死后既非存在又非不存在’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,当苦存在时,执取苦、执著苦,才生起这样的见:‘如来死后既非存在又非不存在’。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘如来死后既非存在又非不存在’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,当苦存在时,执取苦、执著苦,才生起这样的见:‘如来死后既非存在又非不存在’。”第十八[经]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Vedanā… saññā … saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. Aṭṭhārasamaṃ.
已对照

十九、有色自我经

19. Rūpīattāsuttaṃ
242PTS 3.219已对照

二百四十二、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘自我是有色的,死后无病’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:‘自我是有色的,死后无病’。当受存在时……乃至……当想存在时……当诸行存在时……当识存在时,执取识、执著识,才生起这样的见:‘自我是有色的,死后无病’。”

242. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti.
缅 2.180已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘自我是有色的,死后无病’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,当苦存在时,执取苦、执著苦,才生起这样的见:‘自我是有色的,死后无病’。”“受……乃至……”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,当苦存在时,执取苦、执著苦,才生起这样的见:‘自我是有色的,死后无病’。”第十九[经]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘Vedanā…pe… ‘‘no hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti. Ekūnavīsatimaṃ.
已对照

二十、无色自我经

20. Arūpīattāsuttaṃ
243已对照

二百四十三、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘自我是无色的,死后无病’?”(略说)第二十[经]。

243. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? (Peyyālo) vīsatimaṃ.
已对照

二十一、亦有色亦无色自我经

21. Rūpīcaarūpīcaattāsuttaṃ
244已对照

二百四十四、因缘在舍卫城。“自我是亦有色亦无色的,死后无病。”……乃至……第二十一[经]。

244. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Ekavīsatimaṃ.
已对照

二十二、非有色非无色自我经

22. Nevarūpīnārūpīattāsuttaṃ
245已对照

二百四十五、“自我是非有色非无色的,死后无病。”……乃至……第二十二[经]。

245. ‘‘Neva rūpī nārūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Bāvīsatimaṃ.
已对照

二十三、纯乐经

23. Ekantasukhīsuttaṃ
246已对照

二百四十六、“自我是纯乐的,死后无病。”……乃至……第二十三[经]。

246. ‘‘Ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Tevīsatimaṃ.
已对照

二十四、纯苦经

24. Ekantadukkhīsuttaṃ
247PTS 3.220已对照

二百四十七、“自我是纯苦的,死后无病。”……乃至……第二十四[经]。

247. ‘‘Ekantadukkhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Catuvīsatimaṃ.
已对照

二十五、有乐有苦经

25. Sukhadukkhīsuttaṃ
248已对照

二百四十八、“自我是有乐有苦的,死后无病。”……乃至……第二十五[经]。

248. ‘‘Sukhadukkhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Pañcavīsatimaṃ.
已对照

二十六、不苦不乐经

26. Adukkhamasukhīsuttaṃ
249缅 2.181已对照

二百四十九、“自我是不苦不乐的,死后无病”?“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’。当受存在时……当想存在时……当诸行存在时……当识存在时,执取识、执著识,才生起这样的见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’。”

249. ‘‘Adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘自我是不苦不乐的,死后无病’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,当苦存在时,执取苦、执著苦,才生起这样的见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘自我是不苦不乐的,死后无病’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,当苦存在时,执取苦、执著苦,才生起这样的见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’。”第二十六[经]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti. Chabbīsatimaṃ.
已对照

第二略说。

Dutiyapeyyālo.
PTS 3.221已对照

其摄颂——

风、这是我的、那是自我、我不会有;

没有、作者与因,以大见为第八。

常与无常,以及说有边、无边;

命即是身与命是一回事,以如来[为题]的四[经]。

自我是有色的,自我是无色的;

自我是亦有色亦无色的;

自我是非有色非无色的,自我是纯乐的。

自我是纯苦的,自我是有乐有苦的;

自我是不苦不乐的,死后无病;

这二十六经,以第二回而宣说。

Tassuddānaṃ –
Vātaṃ etaṃ mama so, attā no ca me siyā;
Natthi karoto hetu ca, mahādiṭṭhena aṭṭhamaṃ.
Sassato asassato ceva, antānantavā ca vuccati;
Taṃ jīvaṃ aññaṃ jīvañca, tathāgatena cattāro.
Rūpī attā hoti, arūpī ca attā hoti;
Rūpī ca arūpī ca attā hoti;
Neva rūpī nārūpī attā hoti, ekantasukhī attā hoti.
Ekantadukkhī attā hoti, sukhadukkhī attā hoti;
Adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇāti;
Ime chabbīsati suttā, dutiyavārena desitā.
已对照

三、第三轮品

3. Tatiyagamanavaggo
已对照

一、风不吹经

1. Navātasuttaṃ
250缅 2.182已对照

二百五十、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升亦不落,[一切]如石柱般坚立’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”

250. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
已对照

“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:风不吹……乃至……当受存在时……当想存在时……当诸行存在时……当识存在时,执取识、执著识,才生起这样的见:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – na vātā vāyanti…pe… vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,凡无常的,那就是苦。当它存在时,执取它,才生起这样的见:‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升亦不落,[一切]如石柱般坚立’。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,凡无常的,那就是苦。当它存在时,执取它,才生起这样的见:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’。”第一[经]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya, evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. Paṭhamaṃ.
251–274已对照

二百五十一至二百七十四、(应如第二品那样补足二十四经。)第二十五[经]。

251–274251-274. (Dutiyavagge viya catuvīsati suttāni pūretabbāni.) Pañcavīsatimaṃ.
已对照

二十六、不苦不乐经

26. Adukkhamasukhīsuttaṃ
275PTS 3.222已对照

二百七十五、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”

275. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
缅 2.183已对照

“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’。当受存在时……乃至……当想存在时……当诸行存在时……当识存在时,执取识、执著识,才生起这样的见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘自我是不苦不乐的,死后无病’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,凡无常的,那就是苦。当它存在时,执取它,才生起这样的见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’。”“受……乃至……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“变易之法的,不执取它,还会生起这样的见吗:‘自我是不苦不乐的,死后无病’?”“不会的,尊者。”“诸比丘,如是,凡无常的,那就是苦。当它存在时,执取它,才生起这样的见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’。”第二十六[经]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Vedanā…pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti. Chabbīsatimaṃ.
已对照

第三略说。

Tatiyapeyyālo.
已对照

四、第四轮品

4. Catutthagamanavaggo
已对照

一、风不吹经

1. Navātasuttaṃ
276PTS 3.223已对照

二百七十六、因缘在舍卫城。“诸比丘,当什么存在时,执取什么、执著什么,才生起这样的见:‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升亦不落,[一切]如石柱般坚立’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”

276. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
缅 2.184已对照

“诸比丘,当色存在时,执取色、执著色,才生起这样的见:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’。当受存在时……乃至……当想存在时……当诸行存在时……当识存在时,执取识、执著识,才生起这样的见:‘风不吹……乃至……[一切]如石柱般坚立’。”“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”“不适宜,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”“不适宜,尊者。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā … saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“因此,诸比丘,凡任何色,无论过去、未来、现在,内或外,粗或细,劣或胜,远或近,一切色都是‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’——应当以正慧如实这样见它。凡任何受……凡任何想……凡任何诸行……凡任何识,无论过去、未来、现在,内或外,粗或细,劣或胜,远或近,一切识都是‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’——应当以正慧如实这样见它。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
已对照

“这样见时……乃至……他了知:‘再无后有。’”第一[经]。

‘‘Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
277–300已对照

二百七十七至三百、(应如第二品那样补足二十四经。)第二十五[经]。

277–300277-300. (Dutiyavagge viya catuvīsati suttāni pūretabbāni.) Pañcavīsatimaṃ.
已对照

二十六、不苦不乐经

26. Adukkhamasukhīsuttaṃ
301PTS 3.224缅 2.185已对照

三百零一、因缘在舍卫城。“诸比丘,于什么存在时,执取什么、执著什么,便这样生起见:‘自我是不苦不乐的,死后无病’呢?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”

“诸比丘,于色存在时,执取色、执著色,便这样生起见:‘自我是不苦不乐的,死后无病。’于受存在时……于想存在时……于诸行存在时……于识存在时,执取识、执著识,便这样生起见:‘自我是不苦不乐的,死后无病。’”

“诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”“不适宜,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”“而那无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”“不适宜,尊者。”

“因此,诸比丘,凡任何色,无论过去、未来、现在,内或外,粗或细,劣或胜,远或近,一切色都是‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’——应当以正慧如实这样见它。凡任何受……凡任何想……凡任何诸行……凡任何识,无论过去、未来、现在,内或外,粗或细,劣或胜,远或近,一切识都是‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’——应当以正慧如实这样见它。

“诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子便于色厌离,于受厌离,于想厌离,于诸行厌离,于识厌离;由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”第二十六[经]。

其摄颂——

初轮[有]十八记说;

第二轮二十六[经],应作详说。

第三轮二十六[经],应作详说;

第四轮二十六[经],应作详说。

301. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti.
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante ’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’’’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Chabbīsatimaṃ.
Tassuddānaṃ –
Purimagamane aṭṭhārasa veyyākaraṇā;
Dutiyagamane chabbīsaṃ vitthāretabbāni.
Tatiyagamane chabbīsaṃ vitthāretabbāni;
Catutthagamane chabbīsaṃ vitthāretabbāni.
已对照

《见相应》完毕。

Diṭṭhisaṃyuttaṃ samattaṃ.