快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 蕴相应·花品 10. Pupphavaggo

本经目录十、花品一、河经二、花经三、泡沫团喻经四、牛粪块经五、指甲尖经六、纯粹经七、皮带系缚经八、第二皮带系缚经九、斧柄经十、无常想经花品第十。《中分五十经》完毕。

已对照

十、花品

10. Pupphavaggo
已对照

一、河经

1. Nadīsuttaṃ
93PTS 3.138缅 2.113已对照

九十三、因缘在舍卫城。“诸比丘,譬如一条山中的、冲卷而下的、流向远方的、水流迅急的河。在它的两岸,若生有迦舍草(kāsa),它们便垂覆于它;若生有吉祥草(kusa),它们便垂覆于它;若生有蒲草(pabbaja),它们便垂覆于它;若生有毗罗那草(bīraṇa),它们便垂覆于它;若生有树木,它们便垂覆于它。有人被它的水流冲走,他若抓住迦舍草,它们便会断落;他便因此遭遇不幸与灾祸。他若抓住吉祥草,若抓住蒲草,若抓住毗罗那草,若抓住树木,它们便会断落;他便因此遭遇不幸与灾祸。诸比丘,正是这样,无闻凡夫不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他随观色为自我,或[随观]自我为有色,或[随观]色在自我中,或[随观]自我在色中。他的那色断落,他便因此遭遇不幸与灾祸。他随观受……想……诸行……识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。他的那识断落,他便因此遭遇不幸与灾祸。诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”“因此……乃至……这样见时……乃至……他了知:‘再无后有。’”第一[经]。

93. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, nadī pabbateyyā ohārinī dūraṅgamā sīghasotā. Tassā ubhosu tīresu [ubhato tīre (sī.), ubhato tīresu (syā. kaṃ.)] kāsā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; kusā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; pabbajā [babbajā (sī. pī.)] cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; bīraṇā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; rukkhā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ. Tassā puriso sotena vuyhamāno kāse cepi gaṇheyya, te palujjeyyuṃ. So tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjeyya. Kuse cepi gaṇheyya, pabbaje cepi gaṇheyya, bīraṇe cepi gaṇheyya, rukkhe cepi gaṇheyya, te palujjeyyuṃ. So tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjeyya. Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ rūpaṃ palujjati. So tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjati. Vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ viññāṇaṃ palujjati. So tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjati. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante’’. ‘‘Tasmātiha…pe… evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、花经

2. Pupphasuttaṃ
94已对照

九十四、因缘在舍卫城。“诸比丘,我不与世间争辩,是世间与我争辩。诸比丘,说法者不与世间任何人争辩。诸比丘,凡世间智者认为不存在的,我也说它‘不存在’;诸比丘,凡世间智者认为存在的,我也说它‘存在’。”

94. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, lokena vivadāmi, lokova mayā vivadati. Na, bhikkhave, dhammavādī kenaci lokasmiṃ vivadati. Yaṃ, bhikkhave, natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi. Yaṃ, bhikkhave, atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi’’.
PTS 3.139已对照

“诸比丘,什么是世间智者认为不存在、我也说它‘不存在’的呢?诸比丘,恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法的色,是世间智者认为不存在的;我也说它‘不存在’。受……想……诸行……恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法的识,是世间智者认为不存在的;我也说它‘不存在’。诸比丘,这就是世间智者认为不存在的;我也说它‘不存在’。”

‘‘Kiñca, bhikkhave, natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, yamahaṃ ‘natthī’ti vadāmi? Rūpaṃ, bhikkhave, niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi. Idaṃ kho, bhikkhave, natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi’’.
已对照

“诸比丘,什么是世间智者认为存在、我也说它‘存在’的呢?诸比丘,无常的、苦的、变易之法的色,是世间智者认为存在的;我也说它‘存在’。无常的受……乃至……无常的、苦的、变易之法的识,是世间智者认为存在的;我也说它‘存在’。诸比丘,这就是世间智者认为存在的;我也说它‘存在’。”

‘‘Kiñca, bhikkhave, atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, yamahaṃ ‘atthī’ti vadāmi? Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi. Vedanā aniccā…pe… viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi. Idaṃ kho, bhikkhave, atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi’’.
已对照

“诸比丘,世间中有世间法(lokadhamma),如来现正觉它、现观它;现正觉、现观之后,告示、开示、施设、建立、开显、分别、阐明它。

‘‘Atthi, bhikkhave, loke lokadhammo, taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti; abhisambujjhitvā abhisametvā taṃ ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti.
缅 2.114已对照

“诸比丘,什么是世间中的世间法——如来现正觉它、现观它,现正觉、现观之后,告示、开示、施设、建立、开显、分别、阐明[它]的呢?诸比丘,色是世间中的世间法,如来现正觉它、现观它;现正觉、现观之后,告示、开示、施设、建立、开显、分别、阐明[它]。

‘‘Kiñca, bhikkhave, loke lokadhammo, taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti, abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti? Rūpaṃ, bhikkhave, loke lokadhammo taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti.
PTS 3.140已对照

“诸比丘,当如来这样告示、开示、施设、建立、开显、分别、阐明时,凡不知、不见者——诸比丘,对那愚凡夫、盲者、无眼者、不知者、不见者,我能拿他怎么办呢!诸比丘,受是世间中的世间法……乃至……诸比丘,想……诸比丘,诸行……诸比丘,识是世间中的世间法,如来现正觉它、现观它;现正觉、现观之后,告示、开示、施设、建立、开显、分别、阐明[它]。

‘‘Yo, bhikkhave, tathāgatena evaṃ ācikkhiyamāne desiyamāne paññapiyamāne paṭṭhapiyamāne vivariyamāne vibhajiyamāne uttānīkariyamāne na jānāti na passati tamahaṃ, bhikkhave, bālaṃ puthujjanaṃ andhaṃ acakkhukaṃ ajānantaṃ apassantaṃ kinti karomi! Vedanā, bhikkhave, loke lokadhammo…pe… saññā, bhikkhave… saṅkhārā, bhikkhave… viññāṇaṃ, bhikkhave, loke lokadhammo taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti.
已对照

“诸比丘,当如来这样告示、开示、施设、建立、开显、分别、阐明时,凡不知、不见者——诸比丘,对那愚凡夫、盲者、无眼者、不知者、不见者,我能拿他怎么办呢!

‘‘Yo, bhikkhave, tathāgatena evaṃ ācikkhiyamāne desiyamāne paññapiyamāne paṭṭhapiyamāne vivariyamāne vibhajiyamāne uttānīkariyamāne na jānāti na passati tamahaṃ, bhikkhave, bālaṃ puthujjanaṃ andhaṃ acakkhukaṃ ajānantaṃ apassantaṃ kinti karomi!
已对照

“诸比丘,犹如青莲、白莲或红莲,生于水中、长于水中,出于水面而立,不为水所染;诸比丘,正是这样,如来生于世间、长于世间,胜伏世间而住,不为世间所染。”第二[经]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uppalaṃ vā padumaṃ vā puṇḍarīkaṃ vā udake jātaṃ udake saṃvaḍḍhaṃ udakā accuggamma ṭhāti [tiṭṭhantaṃ (ka.)] anupalittaṃ udakena; evameva kho, bhikkhave, tathāgato loke jāto loke saṃvaḍḍho lokaṃ abhibhuyya viharati anupalitto lokenā’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、泡沫团喻经

3. Pheṇapiṇḍūpamasuttaṃ
95已对照

九十五、一时,世尊住在阿瑜阇(Ayujjhā)的恒河岸边。在那里,世尊召唤比丘们——

95. Ekaṃ samayaṃ bhagavā ayujjhāyaṃ [ayojjhāyaṃ (sī. pī.)] viharati gaṅgāya nadiyā tīre. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
PTS 3.141缅 2.115已对照

“诸比丘,譬如这恒河带来一大团泡沫(pheṇapiṇḍa)。具眼的人会看见它、审视它、如理地详察它。当他看见它、审视它、如理地详察它时,它会显现为唯是空虚的、唯是空洞的、唯是无心材的。诸比丘,泡沫团中怎会有心材呢?诸比丘,正是这样,凡任何色,无论过去、未来、现在……乃至……远或近,比丘看见它、审视它、如理地详察它。当他看见它、审视它、如理地详察它时,它显现为唯是空虚的、唯是空洞的、唯是无心材的。诸比丘,色中怎会有心材呢?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ gaṅgā nadī mahantaṃ pheṇapiṇḍaṃ āvaheyya. Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. Kiñhi siyā, bhikkhave, pheṇapiṇḍe sāro? Evameva kho, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… yaṃ dūre santike vā taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. Kiñhi siyā, bhikkhave, rūpe sāro?
已对照

“诸比丘,譬如秋季天降大雨点时,水上的水泡(udakapubbuḷa)生起又灭去。具眼的人会看见它、审视它、如理地详察它。当他看见它、审视它、如理地详察它时,它会显现为唯是空虚的、唯是空洞的、唯是无心材的。诸比丘,水泡中怎会有心材呢?诸比丘,正是这样,凡任何受,无论过去、未来、现在……乃至……远或近,比丘看见它、审视它、如理地详察它。当他看见它、审视它、如理地详察它时,它显现为唯是空虚的、唯是空洞的、唯是无心材的。诸比丘,受中怎会有心材呢?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye thullaphusitake deve vassante udake udakapubbuḷaṃ [udakabubbuḷaṃ (sī. pī.)] uppajjati ceva nirujjhati ca. Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. Kiñhi siyā, bhikkhave, udakapubbuḷe sāro? Evameva kho, bhikkhave, yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā…pe… yā dūre santike vā taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. Kiñhi siyā, bhikkhave, vedanāya sāro?
已对照

“诸比丘,譬如热季的最后一个月,正当正午之时,阳焰(marīcikā)晃动。具眼的人会看见它、审视它、如理地详察它。当他看见它、审视它、如理地详察它时,它会显现为唯是空虚的、唯是空洞的……乃至……诸比丘,阳焰中怎会有心材呢?诸比丘,正是这样,凡任何想……乃至……

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gimhānaṃ pacchime māse ṭhite majjhanhike kāle marīcikā phandati. Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya…pe… kiñhi siyā, bhikkhave, marīcikāya sāro? Evameva kho, bhikkhave, yā kāci saññā…pe….
PTS 3.142缅 2.116已对照

“诸比丘,譬如有人需要心材、寻求心材、为遍求心材而行,他拿着锋利的斧头进入林中。他在那里会看见一棵高大的芭蕉树干(kadalikkhandha),笔直、新嫩、尚未生出[硬芯](akukkukajāta)。他便从根部砍断它;砍断根部后,又从顶端砍断;砍断顶端后,剥开叶鞘。他剥开它的叶鞘时,连边材也得不到,哪里还有心材呢!具眼的人会看见它、审视它、如理地详察它。当他看见它、审视它、如理地详察它时,它会显现为唯是空虚的、唯是空洞的、唯是无心材的。诸比丘,芭蕉树干中怎会有心材呢?诸比丘,正是这样,凡任何诸行,无论过去、未来、现在……乃至……远或近,比丘看见它、审视它、如理地详察它。当他看见它、审视它、如理地详察它时,它显现为唯是空虚的、唯是空洞的、唯是无心材的。诸比丘,诸行中怎会有心材呢?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ [kudhāriṃ (syā. kaṃ. ka.)] ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha passeyya mahantaṃ kadalikkhandhaṃ ujuṃ navaṃ akukkukajātaṃ [akukkajātaṃ (ka. sī. pī.), akusajātaṃ (ka. sī.), akukkujakajātaṃ (ka.)]. Tamenaṃ mūle chindeyya; mūle chetvā agge chindeyya, agge chetvā pattavaṭṭiṃ vinibbhujeyya. So tassa pattavaṭṭiṃ vinibbhujanto pheggumpi nādhigaccheyya, kuto sāraṃ! Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. Kiñhi siyā, bhikkhave, kadalikkhandhe sāro? Evameva kho, bhikkhave, ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā…pe… ye dūre santike vā taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. Kiñhi siyā, bhikkhave, saṅkhāresu sāro?
已对照

“诸比丘,譬如幻术师(māyākāra)或幻术师的弟子在四衢道上表演幻术。具眼的人会看见它、审视它、如理地详察它。当他看见它、审视它、如理地详察它时,它会显现为唯是空虚的、唯是空洞的、唯是无心材的。诸比丘,幻术中怎会有心材呢?诸比丘,正是这样,凡任何识,无论过去、未来、现在……乃至……远或近,比丘看见它、审视它、如理地详察它。当他看见它、审视它、如理地详察它时,它显现为唯是空虚的、唯是空洞的、唯是无心材的。诸比丘,识中怎会有心材呢?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, māyākāro vā māyākārantevāsī vā catumahāpathe [cātummahāpathe (sī. syā. kaṃ. pī.)] māyaṃ vidaṃseyya. Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. Kiñhi siyā, bhikkhave, māyāya sāro? Evameva kho, bhikkhave, yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… yaṃ dūre santike vā, taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. Kiñhi siyā, bhikkhave, viññāṇe sāro?
已对照

“诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于色也厌离,于受也……于想也……于诸行也……于识也厌离;由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智……乃至……他了知:‘再无后有。’”

‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi… saññāyapi… saṅkhāresupi … viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti’’.
已对照

世尊说了这[番话]。善逝说了这[番话]之后,导师又接着这样说:

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
已对照

“色如泡沫团,受如水泡;

‘‘Pheṇapiṇḍūpamaṃ rūpaṃ, vedanā bubbuḷūpamā [bubbulūpamā (sī.), pubbuḷopamā (ka.)];
已对照

想如阳焰,诸行如芭蕉;

Marīcikūpamā saññā, saṅkhārā kadalūpamā;
已对照

识如幻术——为日种之亲所宣说。

Māyūpamañca viññāṇaṃ, desitādiccabandhunā.
已对照

“[他]越是审视、越是如理地详察,

‘‘Yathā yathā nijjhāyati, yoniso upaparikkhati;
已对照

如理见它的人,[见]它便越是空虚、空洞。

Rittakaṃ tucchakaṃ hoti, yo naṃ passati yoniso.
PTS 3.143已对照

“关于这个身体,广慧者宣说了:

‘‘Imañca kāyaṃ ārabbha, bhūripaññena desitaṃ;
已对照

三法之舍断[时],你们看那被舍弃的色。

Pahānaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ, rūpaṃ passatha [passetha (sī.)] chaḍḍitaṃ.
缅 2.117已对照

“寿、热与识,当[它们]舍离此身时;

‘‘Āyu usmā ca viññāṇaṃ, yadā kāyaṃ jahantimaṃ;
已对照

彼时[身]被抛弃而卧,成为他[物]之食、无心识[之物]。

Apaviddho [apaviṭṭho (syā. kaṃ.)] tadā seti, parabhattaṃ acetanaṃ.
已对照

“此相续是如此的,这是令愚人空谈的幻术;

‘‘Etādisāyaṃ santāno, māyāyaṃ bālalāpinī;
已对照

这被说为杀者,此中无有心材。

Vadhako esa akkhāto, sāro ettha na vijjati.
已对照

“比丘发勤精进,当如是观察诸蕴,

‘‘Evaṃ khandhe avekkheyya, bhikkhu āraddhavīriyo;
已对照

无论白天或夜晚,正知而具念。

Divā vā yadi vā rattiṃ, sampajāno paṭissato.
已对照

“当舍一切系缚,当为自己作归依处;

‘‘Jaheyya sabbasaṃyogaṃ, kareyya saraṇattano;
已对照

当如头着火者一般而行,希求不死之句。”第三[经]。

Careyyādittasīsova, patthayaṃ accutaṃ pada’’nti. tatiyaṃ;
已对照

四、牛粪块经

4. Gomayapiṇḍasuttaṃ
96PTS 3.144已对照

九十六、因缘在舍卫城。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说——“尊者,有没有任何色,那色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?尊者,有没有任何受,那受是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?尊者,有没有任何想,那想……乃至……尊者,有没有任何诸行,那些诸行是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?尊者,有没有任何识,那识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?”“比丘,没有任何色,那色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。比丘,没有任何受……任何想……任何诸行……任何识,那识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。”

96. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, kiñci rūpaṃ yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci vedanā yā vedanā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci saññā yā saññā…pe… atthi nu kho, bhante, keci saṅkhārā ye saṅkhārā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti? Atthi nu kho, bhante, kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti? ‘‘Natthi kho, bhikkhu, kiñci rūpaṃ, yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Natthi kho, bhikkhu, kāci vedanā… kāci saññā… keci saṅkhārā… kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti.
缅 2.118已对照

于是世尊以手拿起一小块牛粪,对那位比丘这样说——“比丘,没有哪怕这么一点点的自体获得(attabhāvapaṭilābha)是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。比丘,如果有这么一点点的自体获得是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,那么为正确地灭尽苦,这梵行之住便不可知。比丘,正因为没有哪怕这么一点点的自体获得是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,所以为正确地灭尽苦,梵行之住才可知。

Atha kho bhagavā parittaṃ gomayapiṇḍaṃ pāṇinā gahetvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘ettakopi kho, bhikkhu, attabhāvapaṭilābho natthi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ettako cepi, bhikkhu, attabhāvapaṭilābho abhavissa nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakopi attabhāvapaṭilābho natthi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
PTS 3.145缅 2.119已对照

“比丘,从前我曾是国王,是已灌顶的刹帝利。比丘,当我身为已灌顶的刹帝利王时,我有八万四千座城,以拘舍婆提王都为首。比丘,当我身为已灌顶的刹帝利王时,我有八万四千座殿,以法殿为首。比丘,当我身为已灌顶的刹帝利王时,我有八万四千座重阁,以大庄严重阁为首。比丘,当我身为已灌顶的刹帝利王时,我有八万四千张床榻,是象牙所成、坚木所成、金所成,铺以长毛毯,铺以白色毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕。比丘,当我身为已灌顶的刹帝利王时,我有八万四千头象,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以布萨象王为首。比丘,当我身为已灌顶的刹帝利王时,我有八万四千匹马,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以云马王为首。比丘,当我身为已灌顶的刹帝利王时,我有八万四千辆车,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以韦迦延答车为首。比丘,当我身为已灌顶的刹帝利王时,我有八万四千颗摩尼,以摩尼宝为首。比丘,当我……乃至……有八万四千名女子,以须跋陀王后为首。比丘,当我……乃至……有八万四千名附从的刹帝利,以将军宝为首。比丘,当我……乃至……有八万四千头乳牛,系以细布之绳,以铜器承乳。比丘,当我……乃至……有八万四千俱胝件衣,是细亚麻、细丝、细毛、细棉[所织]。比丘,当我……乃至……有八万四千份锅饭;早晚呈献饭食。

‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhikkhu, rājā ahosiṃ khattiyo muddhāvasitto. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītinagarasahassāni ahesuṃ kusāvatī rājadhānippamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītipāsādasahassāni ahesuṃ dhammapāsādappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītikūṭāgārasahassāni ahesuṃ mahābyūhakūṭāgārappamukhāni [mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni (dī. ni. 2.263)]. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītipallaṅkasahassāni ahesuṃ dantamayāni sāramayāni sovaṇṇamayāni goṇakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni [kādalimigapavarapaccattharaṇāni (sī.)] sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītināgasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇaddhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītiassasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇaddhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītirathasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇaddhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītimaṇisahassāni ahesuṃ maṇiratanappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītiitthisahassāni ahesuṃ subhaddādevippamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītikhattiyasahassāni ahesuṃ anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītidhenusahassāni ahesuṃ dukūlasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītivatthakoṭisahassāni ahesuṃ khomasukhumāni koseyyasukhumāni kambalasukhumāni kappāsikasukhumāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītithālipākasahassāni ahesuṃ; sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyittha.
PTS 3.147已对照

“比丘,那八万四千座城之中,只有一座城是我当时所住的,就是拘舍婆提王都。比丘,那八万四千座殿之中,只有一座殿是我当时所住的,就是法殿。比丘,那八万四千座重阁之中,只有一座重阁是我当时所住的,就是大庄严重阁。比丘,那八万四千张床榻之中,只有一张床榻是我当时所受用的,就是象牙所成的、或坚木所成的、或金所成的、或银所成的[那一张]。比丘,那八万四千头象之中,只有一头象是我当时所乘的,就是布萨象王。比丘,那八万四千匹马之中,只有一匹马是我当时所乘的,就是云马王。比丘,那八万四千辆车之中,只有一辆车是我当时所乘的,就是韦迦延答车。比丘,那八万四千名女子之中,只有一名女子是当时侍奉我的,或是刹帝利女,或是混血女(velāmikā)。比丘,那八万四千俱胝件衣之中,只有一套衣是我当时所穿的,或是细亚麻,或是细丝,或是细毛,或是细棉[所织]。比丘,那八万四千份锅饭之中,只有一份锅饭,是我从中所食的——至多一升(nāḷi)的饭,以及与之相称的羹肴。比丘,如是,这一切诸行都已过去、已灭、已变异。比丘,诸行就是这样无常;比丘,诸行就是这样不坚固;比丘,诸行就是这样不可依恃。比丘,正因如此,实足以对一切诸行厌离,足以离贪,足以解脱。”第四[经]。

‘‘Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā nagarasahassānaṃ ekaññeva taṃ nagaraṃ hoti yamahaṃ tena samayena ajjhāvasāmi – kusāvatī rājadhānī. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā pāsādasahassānaṃ ekoyeva so pāsādo hoti yamahaṃ tena samayena ajjhāvasāmi – dhammo pāsādo. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā kūṭāgārasahassānaṃ ekaññeva taṃ kūṭāgāraṃ hoti yamahaṃ tena samayena ajjhāvasāmi – mahābyūhaṃ kūṭāgāraṃ. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā pallaṅkasahassānaṃ ekoyeva so pallaṅko hoti yamahaṃ tena samayena paribhuñjāmi – dantamayo vā sāramayo vā sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā nāgasahassānaṃ ekoyeva so nāgo hoti yamahaṃ tena samayena abhiruhāmi – uposatho nāgarājā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā assasahassānaṃ ekoyeva so asso hoti yamahaṃ tena samayena abhiruhāmi – valāhako assarājā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā rathasahassānaṃ ekoyeva so ratho hoti yamahaṃ tena samayena abhiruhāmi – vejayanto ratho. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā itthisahassānaṃ ekāyeva sā itthī hoti yā maṃ tena samayena paccupaṭṭhāti – khattiyānī vā velāmikā vā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā vatthakoṭisahassānaṃ ekaññeva taṃ vatthayugaṃ hoti yamahaṃ tena samayena paridahāmi – khomasukhumaṃ vā koseyyasukhumaṃ vā kambalasukhumaṃ vā kappāsikasukhumaṃ vā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā thālipākasahassānaṃ ekoyeva so thālipāko hoti yato nāḷikodanaparamaṃ bhuñjāmi tadupiyañca sūpeyyaṃ [sūpabyañjanaṃ (syā. kaṃ.)]. Iti kho, bhikkhu, sabbe te saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā. Evaṃ aniccā kho, bhikkhu, saṅkhārā. Evaṃ addhuvā kho, bhikkhu, saṅkhārā. Evaṃ anassāsikā kho, bhikkhu, saṅkhārā. Yāvañcidaṃ, bhikkhu, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ, alaṃ virajjituṃ, alaṃ vimuccitu’’nti. Catutthaṃ.
已对照

五、指甲尖经

5. Nakhasikhāsuttaṃ
97缅 2.120已对照

九十七、因缘在舍卫城。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说——“尊者,有没有任何色,那色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?尊者,有没有任何受,那受是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?尊者,有没有任何想……乃至……任何诸行,那些诸行是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?尊者,有没有任何识,那识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?”“比丘,没有任何色,那色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。比丘,没有任何受……任何想……任何诸行……乃至……任何识,那识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。”

97. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, kiñci rūpaṃ yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci vedanā yā vedanā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci saññā…pe… keci saṅkhārā, ye saṅkhārā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti? Atthi nu kho, bhante, kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti? ‘‘Natthi kho, bhikkhu, kiñci rūpaṃ, yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Natthi kho, bhikkhu, kāci vedanā… kāci saññā… keci saṅkhārā…pe… kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti.
已对照

于是世尊把少许尘土放在指甲尖上,对那位比丘这样说——“比丘,没有哪怕这么一点点的色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。比丘,如果有这么一点点的色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,那么为正确地灭尽苦,这梵行之住便不可知。比丘,正因为没有哪怕这么一点点的色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,所以为正确地灭尽苦,梵行之住才可知。”

Atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘ettakampi kho, bhikkhu, rūpaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ettakaṃ cepi, bhikkhu, rūpaṃ abhavissa niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakampi rūpaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya’’.
PTS 3.148已对照

“比丘,没有哪怕这么一点点的受是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。比丘,如果有这么一点点的受是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,那么为正确地灭尽苦,这梵行之住便不可知。比丘,正因为没有哪怕这么一点点的受是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,所以为正确地灭尽苦,梵行之住才可知。

‘‘Ettakāpi kho, bhikkhu, vedanā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ettakā cepi, bhikkhu, vedanā abhavissa niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, na yidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakāpi vedanā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
缅 2.121已对照

“比丘,没有哪怕这么一点点的想……乃至……比丘,没有哪怕这么一点点的诸行是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。比丘,如果有这么一点点的诸行是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,那么为正确地灭尽苦,这梵行之住便不可知。比丘,正因为没有哪怕这么一点点的诸行是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,所以为正确地灭尽苦,梵行之住才可知。

‘‘Ettakāpi kho, bhikkhu, saññā natthi…pe… ettakāpi kho, bhikkhu, saṅkhārā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ettakā cepi, bhikkhu, saṅkhārā abhavissaṃsu niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, na yidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakāpi saṅkhārā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
已对照

“比丘,没有哪怕这么一点点的识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。比丘,如果有这么一点点的识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,那么为正确地灭尽苦,这梵行之住便不可知。比丘,正因为没有哪怕这么一点点的识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,所以为正确地灭尽苦,梵行之住才可知。

‘‘Ettakampi kho, bhikkhu, viññāṇaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ettakampi kho, bhikkhu, viññāṇaṃ abhavissa niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, na yidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakampi viññāṇaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
PTS 3.149已对照

“比丘,你认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”“受……想……诸行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”……乃至……“因此……乃至……这样见时……乃至……他了知:‘再无后有。’”第五[经]。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante’’…pe… ‘‘tasmātiha…pe… evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、纯粹经

6. Suddhikasuttaṃ
98已对照

九十八、因缘在舍卫城。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说——“尊者,有没有任何色,那色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?尊者,有没有任何受……乃至……任何想……任何诸行……任何识,那识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立?”“比丘,没有任何色,那色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。比丘,没有任何受……任何想……任何诸行……任何识,那识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。”第六[经]。

98. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, kiñci rūpaṃ, yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci vedanā…pe… kāci saññā… keci saṅkhārā… kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti? ‘‘Natthi kho, bhikkhu, kiñci rūpaṃ yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Natthi kho, bhikkhu, kāci vedanā… kāci saññā… keci saṅkhārā… kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、皮带系缚经

7. Gaddulabaddhasuttaṃ
99PTS 3.150缅 2.122已对照

九十九、因缘在舍卫城。“诸比丘,这轮回是无始的(anamatagga)。被无明所盖、被渴爱所结、流转、轮回的众生,其前际不可知。诸比丘,会有这样的时候,其时大海干涸、枯竭、不复存在;但诸比丘,我却不说被无明所盖、被渴爱所结、流转、轮回的众生作苦的终结。诸比丘,会有这样的时候,其时须弥山王被焚烧、毁灭、不复存在;但诸比丘,我却不说被无明所盖、被渴爱所结、流转、轮回的众生作苦的终结。诸比丘,会有这样的时候,其时大地被焚烧、毁灭、不复存在;但诸比丘,我却不说被无明所盖、被渴爱所结、流转、轮回的众生作苦的终结。”

99. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro. Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ mahāsamuddo ussussati visussati na bhavati; na tvevāhaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ sineru pabbatarājā ḍayhati vinassati na bhavati; na tvevāhaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ mahāpathavī ḍayhati vinassati na bhavati; na tvevāhaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi’’.
已对照

“诸比丘,犹如被皮带系缚的狗,被系于坚固的桩或柱上,它便只随那桩或柱而奔、而转;同样地,诸比丘,无闻凡夫不见诸圣者……乃至……未受善士之法调教,随观色为自我……乃至……随观受为自我……随观想为自我……随观诸行为自我……随观识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。他只随色而奔、而转,只随受……乃至……只随想……只随诸行……只随识而奔、而转。他随色而奔、而转,随受……乃至……随想……随诸行……随识而奔、而转,便不能从色解脱,不能从受解脱,不能从想解脱,不能从诸行解脱,不能从识解脱,不能从生、老死、愁、悲、苦、忧、恼解脱。我说:‘[他]不能从苦解脱。’”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sā gaddulabaddho [gaddūlabandho (syā. kaṃ.)] daḷhe khīle vā thambhe vā upanibaddho tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā anuparidhāvati anuparivattati; evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī…pe… sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati…pe… vedanaṃ attato samanupassati… saññaṃ attato samanupassati… saṅkhāre attato samanupassati… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. So rūpaññeva anuparidhāvati anuparivattati, vedanaññeva…pe… saññaññeva… saṅkhāreyeva… viññāṇaññeva anuparidhāvati anuparivattati. So rūpaṃ anuparidhāvaṃ anuparivattaṃ, vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ anuparidhāvaṃ anuparivattaṃ, na parimuccati rūpamhā, na parimuccati vedanāya, na parimuccati saññāya, na parimuccati saṅkhārehi, na parimuccati viññāṇamhā, na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Na parimuccati dukkhasmā’ti vadāmi’’.
已对照

“诸比丘,而有闻的圣弟子见诸圣者……乃至……善受善士之法调教,不随观色为自我……乃至……不[随观]受……不[随观]想……不[随观]诸行……不随观识为自我,不[随观]自我为有识,不[随观]识在自我中,不[随观]自我在识中。他不随色而奔、而转,不随受……想……诸行……识而奔、而转。他不随色而奔、而转,不随受……想……诸行……识而奔、而转,便从色解脱,从受解脱,从想解脱,从诸行解脱,从识解脱,从生、老死、愁、悲、苦、忧、恼解脱。我说:‘[他]从苦解脱。’”第七[经]。

‘‘Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī…pe… sappurisadhamme suvinīto, na rūpaṃ attato samanupassati…pe… na vedanaṃ… na saññaṃ… na saṅkhāre… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. So rūpaṃ nānuparidhāvati nānuparivattati, vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ nānuparidhāvati nānuparivattati. So rūpaṃ ananuparidhāvaṃ ananuparivattaṃ, vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ ananuparidhāvaṃ ananuparivattaṃ; parimuccati rūpamhā, parimuccati vedanāya, parimuccati saññāya, parimuccati saṅkhārehi, parimuccati viññāṇamhā, parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Parimuccati dukkhasmā’ti vadāmī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二皮带系缚经

8. Dutiyagaddulabaddhasuttaṃ
100PTS 3.151缅 2.123已对照

一百、因缘在舍卫城。“诸比丘,这轮回是无始的。被无明所盖、被渴爱所结、流转、轮回的众生,其前际不可知。诸比丘,犹如被皮带系缚的狗,被系于坚固的桩或柱上。它若行走,便只挨近那桩或柱而行走;若站立,便只挨近那桩或柱而站立;若坐下,便只挨近那桩或柱而坐下;若躺卧,便只挨近那桩或柱而躺卧。同样地,诸比丘,无闻凡夫随观色为‘这是我的、这是我、这是我的自我’;随观受……想……诸行……识为‘这是我的、这是我、这是我的自我’。他若行走,便只挨近这五取蕴而行走;若站立,便只挨近这五取蕴而站立;若坐下,便只挨近这五取蕴而坐下;若躺卧,便只挨近这五取蕴而躺卧。诸比丘,因此,应当时常省察自心:‘这心长夜以来被贪、瞋、痴所杂染。’诸比丘,众生因心杂染而杂染;因心净化而清净。

100. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro. Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, sā gaddulabaddho daḷhe khīle vā thambhe vā upanibaddho. So gacchati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upagacchati; tiṭṭhati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upatiṭṭhati; nisīdati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upanisīdati; nipajjati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upanipajjati. Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. Vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. So gacchati cepi ime pañcupādānakkhandhe upagacchati; tiṭṭhati cepi ime pañcupādānakkhandhe upatiṭṭhati; nisīdati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanisīdati; nipajjati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanipajjati. Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṃ sakaṃ cittaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohenā’ti. Cittasaṃkilesā, bhikkhave, sattā saṃkilissanti; cittavodānā sattā visujjhanti.
已对照

“诸比丘,你们见过名为游行画的画吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,那名为游行画的画,也正是由心所绘成的。诸比丘,比起那游行画,心更为斑斓。诸比丘,因此,应当时常省察自心:‘这心长夜以来被贪、瞋、痴所杂染。’诸比丘,众生因心杂染而杂染;因心净化而清净。

‘‘Diṭṭhaṃ vo, bhikkhave, caraṇaṃ nāma citta’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Tampi kho, bhikkhave, caraṇaṃ nāma cittaṃ citteneva cittitaṃ. Tenapi kho, bhikkhave, caraṇena cittena cittaññeva cittataraṃ. Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṃ sakaṃ cittaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohenā’ti. Cittasaṃkilesā, bhikkhave, sattā saṃkilissanti; cittavodānā sattā visujjhanti.
PTS 3.152已对照

“诸比丘,我不见有另外任何一部[众生]是这样斑斓的,如诸比丘,这些趣畜生的众生[那样]。诸比丘,那些趣畜生的众生,也正是由心所绘成的;诸比丘,比起那些趣畜生的众生,心更为斑斓。诸比丘,因此,应当时常省察自心:‘这心长夜以来被贪、瞋、痴所杂染。’诸比丘,众生因心杂染而杂染;因心净化而清净。

‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekanikāyampi samanupassāmi evaṃ cittaṃ. Yathayidaṃ, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā, tepi kho, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā citteneva cittitā, tehipi kho, bhikkhave, tiracchānagatehi pāṇehi cittaññeva cittataraṃ. Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṃ sakaṃ cittaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohenā’ti. Cittasaṃkilesā, bhikkhave, sattā saṃkilissanti; cittavodānā sattā visujjhanti.
缅 2.124已对照

“诸比丘,犹如染工或画师,用染料、或紫胶、或姜黄、或靛青、或茜草,在磨得很光滑的木板上、或墙壁上、或布幅上,画出具足一切大小肢体的女人像或男人像;同样地,诸比丘,无闻凡夫在造出时,所造出的正是色,正是受……乃至……正是想……正是诸行……在造出时,所造出的正是识。诸比丘,你们认为怎样,色是常还是无常?”“无常,尊者。”“受……想……诸行……识……乃至……”“诸比丘,因此,这样见时……乃至……他了知:‘再无后有。’”第八[经]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rajako vā cittakārako vā rajanāya vā lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya [mañjeṭṭhāya (sī. syā. kaṃ.), mañjeṭṭhiyā (pī.)] vā suparimaṭṭhe phalake vā bhittiyā vā dussapaṭṭe vā itthirūpaṃ vā purisarūpaṃ vā abhinimmineyya sabbaṅgapaccaṅgiṃ; evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaññeva abhinibbattento abhinibbatteti, vedanaññeva…pe… saññaññeva… saṅkhāre yeva… viññāṇaññeva abhinibbattento abhinibbatteti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ…pe… ‘‘tasmātiha, bhikkhave, evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、斧柄经

9. Vāsijaṭasuttaṃ
101PTS 3.153已对照

一百零一、因缘在舍卫城。“诸比丘,我说诸漏的灭尽是对了知者、对见者[而说],不是对不了知者、不是对不见者。诸比丘,了知什么、见什么,才有诸漏的灭尽呢?‘这是色,这是色的集起,这是色的灭没;这是受……这是想……这是诸行……这是识,这是识的集起,这是识的灭没’——诸比丘,如是了知、如是见者,才有诸漏的灭尽。”

101. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Jānato ahaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato. Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti – evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti’’.
已对照

“诸比丘,比丘不致力于修习而住时,纵使生起这样的欲愿——‘唉,愿我的心由不执取而从诸漏解脱’——然而他的心并不由不执取而从诸漏解脱。这是什么缘故呢?应当称之为‘由于未修习’。由于未修习什么?由于未修习四念处,由于未修习四正勤,由于未修习四神足,由于未修习五根,由于未修习五力,由于未修习七觉支,由于未修习八支圣道。

‘‘Bhāvanānuyogaṃ ananuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Abhāvitattā’ tissa vacanīyaṃ. Kissa abhāvitattā? Abhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ, abhāvitattā catunnaṃ sammappadhānānaṃ, abhāvitattā catunnaṃ iddhipādānaṃ, abhāvitattā pañcannaṃ indriyānaṃ, abhāvitattā pañcannaṃ balānaṃ, abhāvitattā sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ, abhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.
缅 2.125已对照

“诸比丘,犹如母鸡有八个、或十个、或十二个蛋,而那些[蛋]未被母鸡善加孵伏、未善加温热、未善加熏染。纵使那只母鸡生起这样的欲愿——‘唉,愿我的小鸡以足爪之尖、或以嘴喙啄破蛋壳而安然破出’——然而那些小鸡仍不堪能以足爪之尖、或以嘴喙啄破蛋壳而安然破出。这是什么缘故呢?诸比丘,正因为母鸡的那八个、或十个、或十二个蛋,未被母鸡善加孵伏、未善加温热、未善加熏染。正是这样,诸比丘,比丘不致力于修习而住时,纵使生起这样的欲愿——‘唉,愿我的心由不执取而从诸漏解脱’——然而他的心并不由不执取而从诸漏解脱。这是什么缘故呢?应当称之为‘由于未修习’。由于未修习什么?由于未修习四念处……乃至……八支圣道。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. Tānassu kukkuṭiyā na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. Kiñcāpi tassā kukkuṭiyā evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho, vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyu’nti, atha kho abhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṃ. Taṃ kissa hetu? Tathā hi pana, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā; tāni kukkuṭiyā na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ ananuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho, vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Abhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa abhāvitattā? Abhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ…pe… aṭṭhaṅgikassa maggassa.
PTS 3.154已对照

“诸比丘,比丘致力于修习而住时,纵使不生起这样的欲愿——‘唉,愿我的心由不执取而从诸漏解脱’——然而他的心仍由不执取而从诸漏解脱。这是什么缘故呢?应当称之为‘由于已修习’。由于已修习什么?由于已修习四念处,由于已修习四正勤,由于已修习四神足,由于已修习五根,由于已修习五力,由于已修习七觉支,由于已修习八支圣道。

‘‘Bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Bhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa bhāvitattā? Bhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ, bhāvitattā catunnaṃ sammappadhānānaṃ, bhāvitattā catunnaṃ iddhipādānaṃ, bhāvitattā pañcannaṃ indriyānaṃ, bhāvitattā pañcannaṃ balānaṃ, bhāvitattā sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ, bhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.
缅 2.126已对照

“诸比丘,犹如母鸡有八个、或十个、或十二个蛋,而那些[蛋]被母鸡善加孵伏、善加温热、善加熏染。纵使那只母鸡不生起这样的欲愿——‘唉,愿我的小鸡以足爪之尖、或以嘴喙啄破蛋壳而安然破出’——然而那些小鸡仍堪能以足爪之尖、或以嘴喙啄破蛋壳而安然破出。这是什么缘故呢?诸比丘,正因为母鸡的那八个、或十个、或十二个蛋,被母鸡善加孵伏、善加温热、善加熏染。正是这样,诸比丘,比丘致力于修习而住时,纵使不生起这样的欲愿——‘唉,愿我的心由不执取而从诸漏解脱’——然而他的心仍由不执取而从诸漏解脱。这是什么缘故呢?应当称之为‘由于已修习’。由于已修习什么?由于已修习四念处……乃至……由于已修习八支圣道。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. Tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni. Kiñcāpi tassā kukkuṭiyā na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyu’nti, atha kho bhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṃ. Taṃ kissa hetu? Tathā hi pana, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā; tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni. Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Bhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa bhāvitattā? Bhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ…pe… bhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.
PTS 3.155已对照

“诸比丘,犹如木匠或木匠的弟子的斧柄上,手指的印痕显现,拇指的印痕显现,而他却没有这样的知:‘今天我的斧柄耗尽了这么多,昨天这么多,前天这么多’,然而耗尽了,他便有‘耗尽了’之知。正是这样,诸比丘,比丘致力于修习而住时,纵使没有这样的知:‘今天我的诸漏耗尽了这么多,昨天这么多,前天这么多’,然而耗尽了,他便有‘耗尽了’之知。诸比丘,犹如一艘以藤索捆扎的航海之船,雨季数月在水中周行之后,于冬季被拖上陆地,[其]藤索为风日所侵;它们被雨季之云淋透,不费力地便止息、朽烂。正是这样,诸比丘,比丘致力于修习而住时,诸结不费力地便止息、朽烂。”第九[经]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, palagaṇḍassa vā palagaṇḍantevāsissa vā vāsijaṭe dissanteva aṅgulipadāni dissati aṅguṭṭhapadaṃ. No ca khvassa evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘ettakaṃ vata me ajja vāsijaṭassa khīṇaṃ, ettakaṃ hiyyo, ettakaṃ pare’ti. Atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṃ hoti. Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘ettakaṃ vata me ajja āsavānaṃ khīṇaṃ, ettakaṃ hiyyo, ettakaṃ pare’ti, atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṃ hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, sāmuddikāya nāvāya vettabandhanabaddhāya vassamāsāni udake pariyādāya hemantikena thalaṃ ukkhittāya vātātapaparetāni vettabandhanāni. Tāni pāvusakena meghena abhippavuṭṭhāni appakasireneva paṭippassambhanti pūtikāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato appakasireneva saṃyojanāni paṭippassambhanti pūtikāni bhavantī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、无常想经

10. Aniccasaññāsuttaṃ
102已对照

一百零二、因缘在舍卫城。“诸比丘,无常想若修习、多作,能遍尽一切欲贪,遍尽一切色贪,遍尽一切有贪,遍尽一切无明,根除一切我慢。”

102. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati’’.
已对照

“诸比丘,犹如在秋时,农夫以大犁耕地,破开一切根系而耕;正是这样,诸比丘,无常想若修习、多作,能遍尽一切欲贪,遍尽一切色贪,遍尽一切有贪,遍尽一切无明,根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye kassako mahānaṅgalena kasanto sabbāni mūlasantānakāni sampadālento kasati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已对照

“诸比丘,犹如割芦草者割了芦草之后,抓住梢端,抖下、抖拂、甩掉;正是这样,诸比丘,无常想若修习、多作,能遍尽一切欲贪……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, pabbajalāyako pabbajaṃ lāyitvā agge gahetvā odhunāti niddhunāti nicchoṭeti; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
PTS 3.156缅 2.127已对照

“诸比丘,犹如芒果串的柄被切断时,凡在那里系于柄上的芒果,全都随之而去;正是这样,诸比丘,无常想若修习……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni tattha ambāni vaṇṭapaṭibandhāni sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已对照

“诸比丘,犹如尖顶屋的凡任何椽子,全都趋向尖顶、倾向尖顶、汇聚于尖顶,尖顶被称为它们之中最上的;正是这样,诸比丘,无常想若修习……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṃ tāsaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已对照

“诸比丘,犹如凡任何根香,黑沉香被称为它们之中最上的;正是这样,诸比丘,无常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci mūlagandhā kāḷānusārigandho tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已对照

“诸比丘,犹如凡任何心材香,赤栴檀被称为它们之中最上的;正是这样,诸比丘,无常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已对照

“诸比丘,犹如凡任何花香,婆师迦被称为它们之中最上的;正是这样,诸比丘,无常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pupphagandhā, vassikaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已对照

“诸比丘,犹如凡任何小王,全都是转轮王的随从,转轮王被称为他们之中最上的;正是这样,诸比丘,无常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci kuṭṭarājāno [kuḍḍarājāno (sī.)], sabbete rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṃ cakkavatti aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已对照

“诸比丘,犹如凡任何星辰的光明,全都不及月光的十六分之一,月光被称为它们之中最上的;正是这样,诸比丘,无常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci tārakarūpānaṃ pabhā, sabbā tā candimappabhāya kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ, candappabhā tāsaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已对照

“诸比丘,犹如在秋时,天空澄澈无云,太阳升上天空,破除一切虚空中的黑暗而照耀、炽热、放光;正是这样,诸比丘,无常想若修习、多作,能遍尽一切欲贪,遍尽一切色贪,遍尽一切有贪,遍尽一切无明,根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nataṃ abbhussakkamāno, sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocate ca; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
PTS 3.157缅 2.128已对照

“诸比丘,无常想如何修习、如何多作,能遍尽一切欲贪……乃至……根除一切我慢?‘这是色,这是色的集起,这是色的灭没;这是受……这是想……这是诸行……这是识,这是识的集起,这是识的灭没’——诸比丘,无常想如是修习、如是多作,能遍尽一切欲贪,遍尽一切色贪,遍尽一切有贪,遍尽一切无明,根除一切我慢。”第十[经]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, aniccasaññā kathaṃ bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati? ‘Iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti – evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, aniccasaññā evaṃ bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanatī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

花品第十。

Pupphavaggo dasamo.
已对照

其摄颂——

河、花与泡沫,牛粪与指甲尖;

纯粹、两[经]皮绳,斧柄、无常性。

Tassuddānaṃ –
Nadī pupphañca pheṇañca, gomayañca nakhāsikhaṃ;
Suddhikaṃ dve ca gaddulā, vāsījaṭaṃ aniccatāti.
已对照

《中分五十经》完毕。

Majjhimapaṇṇāsako samatto.
已对照

那《中分五十经》的品摄颂——

攀附与阿罗汉,可食、名为长老者;

连同花品为五十,因此被称为第二。

Tassa majjhimapaṇṇāsakassa vagguddānaṃ –
Upayo arahanto ca, khajjanī therasavhayaṃ;
Pupphavaggena paṇṇāsa, dutiyo tena vuccatīti.