快乐巴利palinanda.cc

中部第64经 · 大鬘童子经 Mahāmālukyasuttaṃ

本经目录四、大鬘童子经

129已对照

四、大鬘童子经

一二九、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园(Anāthapiṇḍika 之园)。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——“诸比丘,你们忆持我所宣说的五下分结(orambhāgiya saṃyojana)吗?”

129. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā desitāni pañcorambhāgiyāni saṃyojanānī’’ti?
缅 2.96已对照

这样说时,具寿鬘童子(Mālukyaputta)对世尊这样说:“尊者,我忆持世尊所宣说的五下分结。”“鬘童子,那么你是怎样忆持我所宣说的五下分结的呢?”“尊者,我忆持有身见(sakkāyadiṭṭhi)是世尊所宣说的下分结;尊者,我忆持疑(vicikicchā)是世尊所宣说的下分结;尊者,我忆持戒禁取(sīlabbataparāmāsa)是世尊所宣说的下分结;尊者,我忆持欲欲(kāmacchanda)是世尊所宣说的下分结;尊者,我忆持瞋恚(byāpāda)是世尊所宣说的下分结。尊者,我就是这样忆持世尊所宣说的五下分结的。”

Evaṃ vutte, āyasmā mālukyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, dhāremi bhagavatā desitāni pañcorambhāgiyāni saṃyojanānī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, mālukyaputta, dhāresi mayā desitāni pañcorambhāgiyāni saṃyojanānī’’ti? ‘‘Sakkāyadiṭṭhiṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ desitaṃ dhāremi; vicikicchaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ desitaṃ dhāremi; sīlabbataparāmāsaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ desitaṃ dhāremi; kāmacchandaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ desitaṃ dhāremi; byāpādaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavatā orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ desitaṃ dhāremi. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, dhāremi bhagavatā desitāni pañcorambhāgiyāni saṃyojanānī’’ti.
PTS 1.433已对照

“鬘童子,你所忆持的这样的五下分结,究竟是[我]为谁宣说的呢?鬘童子,其他外道的游方者岂不会以这幼童之喻的求过(upārambha)来向[你]求过吗?鬘童子,因为对年幼、诸根迟钝、仰卧的童子而言,连‘有身’[之念]都没有,又怎会生起有身见呢?然而他的有身见随眠(anusaya)仍潜伏着。鬘童子,因为对年幼、诸根迟钝、仰卧的童子而言,连‘诸法’[之念]都没有,又怎会对诸法生起疑呢?然而他的疑随眠仍潜伏着。鬘童子,因为对年幼、诸根迟钝、仰卧的童子而言,连‘诸戒’[之念]都没有,又怎会对诸戒生起戒禁取呢?然而他的戒禁取随眠仍潜伏着。鬘童子,因为对年幼、诸根迟钝、仰卧的童子而言,连‘诸欲’[之念]都没有,又怎会对诸欲生起欲欲呢?然而他的欲贪随眠仍潜伏着。鬘童子,因为对年幼、诸根迟钝、仰卧的童子而言,连‘众生’[之念]都没有,又怎会对众生生起瞋恚呢?然而他的瞋恚随眠仍潜伏着。鬘童子,其他外道的游方者岂不会以这幼童之喻的求过来向[你]求过吗?”这样说时,具寿阿难对世尊这样说:“世尊,这正是时候;善逝,这正是时候——[就是]世尊宣说五下分结。听了世尊[所说],比丘们将会受持。”“那么,阿难,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”具寿阿难应诺世尊。世尊这样说——

‘‘Kassa kho nāma tvaṃ, mālukyaputta, imāni evaṃ pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni desitāni dhāresi? Nanu, mālukyaputta, aññatitthiyā paribbājakā iminā taruṇūpamena upārambhena upārambhissanti? Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa sakkāyotipi na hoti, kuto panassa uppajjissati sakkāyadiṭṭhi? Anusetvevassa [anuseti tvevassa (sī. pī.)] sakkāyadiṭṭhānusayo. Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa dhammātipi na hoti, kuto panassa uppajjissati dhammesu vicikicchā? Anusetvevassa vicikicchānusayo. Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa sīlātipi na hoti, kuto panassa uppajjissati sīlesu sīlabbataparāmāso? Anusetvevassa sīlabbataparāmāsānusayo. Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa kāmātipi na hoti, kuto panassa uppajjissati kāmesu kāmacchando? Anusetvevassa kāmarāgānusayo. Daharassa hi, mālukyaputta, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa sattātipi na hoti, kuto panassa uppajjissati sattesu byāpādo? Anusetvevassa byāpādānusayo. Nanu, mālukyaputta, aññatitthiyā paribbājakā iminā taruṇūpamena upārambhena upārambhissantī’’ti? Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etassa, bhagavā, kālo, etassa, sugata, kālo yaṃ bhagavā pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hānanda, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
130PTS 1.434缅 2.97已对照

一三〇、“阿难,在此,无闻凡夫(assutavā puthujjana)不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他以被有身见所缠缚、被有身见所压制的心而住,也不如实了知已生起的有身见的出离(nissaraṇa)。他的那有身见已至坚固(thāmagata)、未被调伏(appaṭivinīta),是下分结。他以被疑所缠缚、被疑所压制的心而住,也不如实了知已生起的疑的出离。他的那疑已至坚固、未被调伏,是下分结。他以被戒禁取所缠缚、被戒禁取所压制的心而住,也不如实了知已生起的戒禁取的出离。他的那戒禁取已至坚固、未被调伏,是下分结。他以被欲贪(kāmarāga)所缠缚、被欲贪所压制的心而住,也不如实了知已生起的欲贪的出离。他的那欲贪已至坚固、未被调伏,是下分结。他以被瞋恚所缠缚、被瞋恚所压制的心而住,也不如实了知已生起的瞋恚的出离。他的那瞋恚已至坚固、未被调伏,是下分结。

130. ‘‘Idhānanda, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto sakkāyadiṭṭhipariyuṭṭhitena cetasā viharati sakkāyadiṭṭhiparetena; uppannāya ca sakkāyadiṭṭhiyā nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa sā sakkāyadiṭṭhi thāmagatā appaṭivinītā orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ. Vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena; uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa sā vicikicchā thāmagatā appaṭivinītā orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ. Sīlabbataparāmāsapariyuṭṭhitena cetasā viharati sīlabbataparāmāsaparetena; uppannassa ca sīlabbataparāmāsassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa so sīlabbataparāmāso thāmagato appaṭivinīto orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ. Kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena; uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa so kāmarāgo thāmagato appaṭivinīto orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ. Byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena; uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa so byāpādo thāmagato appaṭivinīto orambhāgiyaṃ saṃyojanaṃ.
131缅 2.98已对照

一三一、“阿难,而有闻的圣弟子见诸圣者,善巧于圣者之法,善受圣者之法调教;见诸善士,善巧于善士之法,善受善士之法调教——他以不被有身见所缠缚、不被有身见所压制的心而住,且如实了知已生起的有身见的出离。他的那有身见连同随眠一起被舍断。他以不被疑所缠缚、不被疑所压制的心而住,且如实了知已生起的疑的出离。他的那疑连同随眠一起被舍断。他以不被戒禁取所缠缚、不被戒禁取所压制的心而住,且如实了知已生起的戒禁取的出离。他的那戒禁取连同随眠一起被舍断。他以不被欲贪所缠缚、不被欲贪所压制的心而住,且如实了知已生起的欲贪的出离。他的那欲贪连同随眠一起被舍断。他以不被瞋恚所缠缚、不被瞋恚所压制的心而住,且如实了知已生起的瞋恚的出离。他的那瞋恚连同随眠一起被舍断。

131. ‘‘Sutavā ca kho, ānanda, ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na sakkāyadiṭṭhipariyuṭṭhitena cetasā viharati na sakkāyadiṭṭhiparetena; uppannāya ca sakkāyadiṭṭhiyā nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa sā sakkāyadiṭṭhi sānusayā pahīyati. Na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena; uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa sā vicikicchā sānusayā pahīyati. Na sīlabbataparāmāsapariyuṭṭhitena cetasā viharati na sīlabbataparāmāsaparetena; uppannassa ca sīlabbataparāmāsassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa so sīlabbataparāmāso sānusayo pahīyati. Na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena; uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa so kāmarāgo sānusayo pahīyati. Na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati na byāpādaparetena; uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa so byāpādo sānusayo pahīyati.
132已对照

一三二、“阿难,凡是为了舍断五下分结的道、行道,‘不依那道、那行道,将会知道、或见到、或舍断五下分结’——这[种]处是不存在的。阿难,犹如一棵立着的、有心材的大树,‘不砍去树皮、不砍去边材,将会有心材的砍断’——这[种]处是不存在的;阿难,正是这样,凡是为了舍断五下分结的道、行道,‘不依那道、那行道,将会知道、或见到、或舍断五下分结’——这[种]处是不存在的。

132. ‘‘Yo, ānanda, maggo yā paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya taṃ maggaṃ taṃ paṭipadaṃ anāgamma pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni ñassati vā dakkhati vā pajahissati vāti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Seyyathāpi, ānanda, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato tacaṃ acchetvā phegguṃ acchetvā sāracchedo bhavissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; evameva kho, ānanda, yo maggo yā paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya taṃ maggaṃ taṃ paṭipadaṃ anāgamma pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni ñassati vā dakkhati vā pajahissati vāti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
PTS 1.435缅 2.99已对照

“阿难,而凡是为了舍断五下分结的道、行道,‘依那道、那行道,将会知道、或见到、或舍断五下分结’——这[种]处是存在的。阿难,犹如一棵立着的、有心材的大树,‘砍去树皮、砍去边材之后,将会有心材的砍断’——这[种]处是存在的;阿难,正是这样,凡是为了舍断五下分结的道、行道,‘依那道、那行道,将会知道、或见到、或舍断五下分结’——这[种]处是存在的。阿难,犹如恒河水满盈,与岸齐平,乌鸦可饮。这时来了一个羸弱的人,[想]:‘我要以手臂横断这恒河的水流,安稳地到达彼岸。’他不能以手臂横断恒河的水流,安稳地到达彼岸。阿难,正是这样,凡任何人,在为有身之灭(sakkāyanirodha)而宣说法时,心不趣入,不净信,不安住,不解脱;他们应被看作犹如那个羸弱的人。阿难,犹如恒河水满盈,与岸齐平,乌鸦可饮。这时来了一个有力的人,[想]:‘我要以手臂横断这恒河的水流,安稳地到达彼岸。’他能以手臂横断恒河的水流,安稳地到达彼岸。阿难,正是这样,凡任何人,在为有身之灭而宣说法时,心趣入,净信,安住,解脱;他们应被看作犹如那个有力的人。

‘‘Yo ca kho, ānanda, maggo yā paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya taṃ maggaṃ taṃ paṭipadaṃ āgamma pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni ñassati vā dakkhati vā pajahissati vāti – ṭhānametaṃ vijjati. Seyyathāpi, ānanda, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato tacaṃ chetvā phegguṃ chetvā sāracchedo bhavissatīti – ṭhānametaṃ vijjati; evameva kho, ānanda, yo maggo yā paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya taṃ maggaṃ taṃ paṭipadaṃ āgamma pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni ñassati vā dakkhati vā pajahissati vāti – ṭhānametaṃ vijjati. Seyyathāpi, ānanda, gaṅgā nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha dubbalako puriso āgaccheyya – ‘ahaṃ imissā gaṅgāya nadiyā tiriyaṃ bāhāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ gacchissāmī’ti [gacchāmīti (sī. pī.)]; so na sakkuṇeyya gaṅgāya nadiyā tiriyaṃ bāhāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ gantuṃ. Evameva kho, ānanda, yesaṃ kesañci [yassa kassaci (sabbattha)] sakkāyanirodhāya dhamme desiyamāne cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati; seyyathāpi so dubbalako puriso evamete daṭṭhabbā. Seyyathāpi, ānanda, gaṅgā nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha balavā puriso āgaccheyya – ‘ahaṃ imissā gaṅgāya nadiyā tiriyaṃ bāhāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ gacchissāmī’ti; so sakkuṇeyya gaṅgāya nadiyā tiriyaṃ bāhāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ gantuṃ. Evameva kho, ānanda, yesaṃ kesañci sakkāyanirodhāya dhamme desiyamāne cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati; seyyathāpi so balavā puriso evamete daṭṭhabbā.
133PTS 1.436缅 2.100已对照

一三三、“阿难,什么是为了舍断五下分结的道、行道呢?阿难,在此,比丘由于依远离(upadhiviveka),由于诸不善法的舍断,由于诸身的粗重(kāyaduṭṭhulla)完全止息,已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。凡在那里有属色的、属受的、属想的、属行的、属识的,他把那些法观见为无常、为苦、为病、为痈、为箭、为苦患、为病恼、为他、为破坏、为空、为无我。他使心从那些法转离。他使心从那些法转离之后,把心导向不死界:‘这是寂静的,这是殊胜的,即:一切行的止息、一切依的舍离、爱尽、离贪、灭、涅槃。’他住立于彼,达到诸漏的灭尽。若未达到诸漏的灭尽,便以那法贪、那法欢喜,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。阿难,这也是为了舍断五下分结的道、行道。

“再者,阿难,比丘寻、伺寂止……乃至……成就并住于第二禅……第三禅……成就并住于第四禅。凡在那里有属色的、属受的、属想的、属行的、属识的……不再从彼世间还来。阿难,这也是为了舍断五下分结的道、行道。

“再者,阿难,比丘完全超越色想,有对想灭没,不作意种种想,[知]‘虚空是无边的’,成就并住于空无边处。凡在那里有属受的、属想的、属行的、属识的……乃至……不再从彼世间还来。阿难,这也是为了舍断五下分结的道、行道。

“再者,阿难,比丘完全超越空无边处,[知]‘识是无边的’,成就并住于识无边处。凡在那里有属受的、属想的、属行的、属识的……乃至……不再从彼世间还来。阿难,这也是为了舍断五下分结的道、行道。

“再者,阿难,比丘完全超越识无边处,[知]‘什么都没有’,成就并住于无所有处。凡在那里有属受的、属想的、属行的、属识的……乃至……不再从彼世间还来。阿难,这也是为了舍断五下分结的道、行道。”

“尊者,若这就是为了舍断五下分结的道、行道,那么为什么在此有些比丘是心解脱者,有些比丘是慧解脱者呢?”“阿难,于此,我说是根的差别(indriyavemattatā)。”

世尊说了这[番话]。具寿阿难满意、欢喜世尊之所说。

133. ‘‘Katamo cānanda, maggo, katamā paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya? Idhānanda, bhikkhu upadhivivekā akusalānaṃ dhammānaṃ pahānā sabbaso kāyaduṭṭhullānaṃ paṭippassaddhiyā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpeti [paṭipāpeti (syā.), patiṭṭhāpeti (ka.)]. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpetvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī, anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, ānanda, maggo ayaṃ paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ… anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, ānanda, maggo ayaṃ paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ…pe… anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, ānanda, maggo ayaṃ paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ…pe… anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, ānanda, maggo ayaṃ paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ…pe… anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, ānanda, maggo ayaṃ paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāyā’’ti.
‘‘Eso ce, bhante, maggo esā paṭipadā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya, atha kiñcarahi idhekacce bhikkhū cetovimuttino ekacce bhikkhū paññāvimuttino’’ti? ‘‘Ettha kho panesāhaṃ [ettha kho tesāhaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)], ānanda, indriyavemattataṃ vadāmī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Mahāmālukyasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.
已对照

《大鬘童子经》终,[《比丘品》中之]第四[经]。