快乐巴利palinanda.cc

中部第59经 · 多受经 Bahuvedanīyasuttaṃ

本经目录九、多受经

88PTS 1.397缅 2.59已对照

九、多受经

八十八、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园(Anāthapiṇḍika 之园)。那时,五支木匠(Pañcakaṅga thapati)来到具寿优陀夷(Udāyī)之处;到了之后,礼敬具寿优陀夷,坐在一旁。坐在一旁的五支木匠对具寿优陀夷这样说——“尊者优陀夷,世尊说了多少受呢?”“木匠,世尊说了三受:乐受、苦受、不苦不乐受——木匠,世尊所说的就是这三受。”这样说时,五支木匠对具寿优陀夷这样说——“尊者优陀夷,世尊并没有说三受。世尊说了二受:乐受、苦受。尊者,凡这不苦不乐受,世尊把它说在寂静、殊胜的乐中。”具寿优陀夷第二次也对五支木匠这样说——“居士,世尊并没有说二受。世尊说了三受:乐受、苦受、不苦不乐受——木匠,世尊所说的就是这三受。”五支木匠第二次也对具寿优陀夷这样说——“尊者优陀夷,世尊并没有说三受。世尊说了二受:乐受、苦受。尊者,凡这不苦不乐受,世尊把它说在寂静、殊胜的乐中。”具寿优陀夷第三次也对五支木匠这样说——“木匠,世尊并没有说二受。世尊说了三受:乐受、苦受、不苦不乐受——木匠,世尊所说的就是这三受。”五支木匠第三次也对具寿优陀夷这样说——“尊者优陀夷,世尊并没有说三受。世尊说了二受:乐受、苦受。尊者,凡这不苦不乐受,世尊把它说在寂静、殊胜的乐中。”具寿优陀夷不能使五支木匠了解,五支木匠也不能使具寿优陀夷了解。

88. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho pañcakaṅgo thapati yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ udāyiṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante udāyi, vedanā vuttā bhagavatā’’ti? ‘‘Tisso kho, thapati [gahapati (syā. kaṃ. pī.)], vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, thapati, tisso vedanā vuttā bhagavatā’’ti. Evaṃ vutte, pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘na kho, bhante udāyi, tisso vedanā vuttā bhagavatā; dve vedanā vuttā bhagavatā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā. Yāyaṃ, bhante, adukkhamasukhā vedanā santasmiṃ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā’’ti. Dutiyampi kho āyasmā udāyī pañcakaṅgaṃ thapatiṃ etadavoca – ‘‘na kho, gahapati, dve vedanā vuttā bhagavatā; tisso vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, thapati, tisso vedanā vuttā bhagavatā’’ti. Dutiyampi kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘na kho, bhante udāyi, tisso vedanā vuttā bhagavatā; dve vedanā vuttā bhagavatā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā. Yāyaṃ, bhante, adukkhamasukhā vedanā santasmiṃ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā’’ti. Tatiyampi kho āyasmā udāyī pañcakaṅgaṃ thapatiṃ etadavoca – ‘‘na kho, thapati, dve vedanā vuttā bhagavatā; tisso vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, thapati, tisso vedanā vuttā bhagavatā’’ti. Tatiyampi kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘na kho, bhante udāyi, tisso vedanā vuttā bhagavatā, dve vedanā vuttā bhagavatā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā. Yāyaṃ, bhante, adukkhamasukhā vedanā santasmiṃ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā’’ti. Neva kho sakkhi āyasmā udāyī pañcakaṅgaṃ thapatiṃ saññāpetuṃ na panāsakkhi pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ saññāpetuṃ.
89PTS 1.398缅 2.60已对照

八十九、具寿阿难听到了具寿优陀夷与五支木匠之间的这番交谈。于是,具寿阿难来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难把具寿优陀夷与五支木匠之间所有的交谈,全都告知了世尊。这样说时,世尊对具寿阿难这样说——“阿难,五支木匠不随喜优陀夷那确实存在的理趣(pariyāya);而优陀夷也不随喜五支木匠那确实存在的理趣。阿难,二受也是我依理趣所说的,三受也是我依理趣所说的,五受也是我依理趣所说的,六受也是我依理趣所说的,十八受也是我依理趣所说的,三十六受也是我依理趣所说的,一百零八受也是我依理趣所说的。阿难,法就是这样由我依理趣而宣说的。阿难,在由我这样依理趣而宣说的法中,凡是对彼此的善说、善语不认可、不认同、不随喜的人,对他们这是可预期的:他们将起纠纷、起争吵、陷入争论,以口舌之矛互相刺戳而住。阿难,法就是这样由我依理趣而宣说的。阿难,在由我这样依理趣而宣说的法中,凡是对彼此的善说、善语认可、认同、随喜的人,对他们这是可预期的:他们将和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住。”

89. Assosi kho āyasmā ānando āyasmato udāyissa pañcakaṅgena thapatinā saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako ahosi āyasmato udāyissa pañcakaṅgena thapatinā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Evaṃ vutte, bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘santaññeva kho, ānanda, pariyāyaṃ pañcakaṅgo thapati udāyissa nābbhanumodi, santaññeva ca pana pariyāyaṃ udāyī pañcakaṅgassa thapatissa nābbhanumodi. Dvepānanda, vedanā vuttā mayā pariyāyena, tissopi vedanā vuttā mayā pariyāyena, pañcapi vedanā vuttā mayā pariyāyena, chapi vedanā vuttā mayā pariyāyena, aṭṭhārasapi vedanā vuttā mayā pariyāyena, chattiṃsapi vedanā vuttā mayā pariyāyena, aṭṭhasatampi vedanā vuttā mayā pariyāyena. Evaṃ pariyāyadesito kho, ānanda, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, ānanda, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ na samanujānissanti na samanumaññissanti na samanumodissanti tesametaṃ pāṭikaṅkhaṃ – bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharissanti. Evaṃ pariyāyadesito kho, ānanda, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, ānanda, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ samanujānissanti samanumaññissanti samanumodissanti tesametaṃ pāṭikaṅkhaṃ – samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharissanti’’.
90已对照

九十、“阿难,有这五欲功德。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的;耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……乃至……舌所识的诸味……乃至……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——阿难,这就是五欲功德。阿难,缘这五欲功德而生起的乐与喜悦,这称为欲乐。

90. ‘‘Pañca kho ime, ānanda, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā…pe… jivhāviññeyyā rasā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, ānanda, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, ānanda, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ idaṃ vuccati kāmasukhaṃ.
缅 2.61已对照

“阿难,凡是会这样说的人——‘众生感受以此为最上的乐与喜悦’——这一点我不认可他。这是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Yo kho, ānanda, evaṃ vadeyya – ‘etaparamaṃ sattā sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti, idamassa nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
PTS 1.399已对照

“阿难,凡是会这样说的人——‘众生感受以此为最上的乐与喜悦’——这一点我不认可他。这是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘寻、伺寂止……乃至……成就并住于第二禅。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Yo kho, ānanda, evaṃ vadeyya – ‘etaparamaṃ sattā sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti, idamassa nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,凡是会这样说的人……乃至……。阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘离喜……乃至……成就并住于第三禅。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Yo kho, ānanda, evaṃ vadeyya…pe…. Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,凡是会这样说的人……乃至……。阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘舍断乐……乃至……成就并住于第四禅。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Yo kho, ānanda, evaṃ vadeyya…pe…. Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,凡是会这样说的人……乃至……。阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越色想,有对想灭没,不作意种种想,[知]‘虚空是无边的’,成就并住于空无边处。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Yo kho, ānanda, evaṃ vadeyya…pe…. Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā, paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā, nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,凡是会这样说的人……乃至……。阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越空无边处,[知]‘识是无边的’,成就并住于识无边处。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Yo kho, ānanda, evaṃ vadeyya…pe…. Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,凡是会这样说的人……乃至……。阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越识无边处,[知]‘什么都没有’,成就并住于无所有处。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Yo kho, ānanda, evaṃ vadeyya…pe…. Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
PTS 1.400缅 2.62已对照

“阿难,凡是会这样说的人……乃至……。阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越无所有处,成就并住于非想非非想处。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Yo kho, ānanda, evaṃ vadeyya…pe…. Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已对照

“阿难,凡是会这样说的人——‘众生感受以此为最上的乐与喜悦’——这一点我不认可他。这是什么缘故呢?阿难,有比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。阿难,什么是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐呢?阿难,在此,比丘完全超越非想非非想处,成就并住于想受灭。阿难,这就是比这乐更超越、更殊胜的另一种乐。

‘‘Yo kho, ānanda, evaṃ vadeyya – ‘etaparamaṃ sattā sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti, idamassa nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
91已对照

九十一、“阿难,而这是有处、有机会的:其他外道游方者会这样说——‘沙门乔达摩说了想受灭,并且把它施设在乐中。那这究竟是什么?那这究竟是怎样的?’阿难,对这样说的其他外道游方者,应这样回答——‘贤友,世尊并非只就乐受而施设在乐中;然而,贤友,凡于何处何处、于任何所在有乐可得,如来就把那一一施设在乐中。’”

世尊说了这[番话]。具寿阿难满意、欢喜世尊之所说。

91. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, ānanda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘saññāvedayitanirodhaṃ samaṇo gotamo āha; tañca sukhasmiṃ paññapeti. Tayidaṃ kiṃsu, tayidaṃ kathaṃsū’ti? Evaṃvādino, ānanda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘na kho, āvuso, bhagavā sukhaṃyeva vedanaṃ sandhāya sukhasmiṃ paññapeti; api ca, āvuso, yattha yattha sukhaṃ upalabbhati yahiṃ yahiṃ taṃ taṃ tathāgato sukhasmiṃ paññapetī’’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Bahuvedanīyasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
已对照

《多受经》终,[《居士品》中之]第九[经]。