快乐巴利palinanda.cc

中部第54经 · 波多利耶经 Potaliyasuttaṃ

本经目录四、波多利耶经

31PTS 1.360缅 2.23已对照

四、波多利耶经

三十一、如是我闻——一时,世尊住在央瞿多罗(Aṅguttarāpa)[国],[有]一座名叫阿波那(Āpaṇa)的央瞿多罗人市镇。于是,世尊在上午穿好[下衣],取了钵与衣,入阿波那乞食。在阿波那乞食之后,饭后从乞食处回来,为日间住而来到某一林丛。深入那林丛之后,在某棵树下为日间住而坐。波多利耶(Potaliya)居士也穿着齐整的内衣与外衣,[撑着]伞、[穿着]鞋,正在散步、游行,来到那林丛;到了之后,深入那林丛,来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,站在一旁。世尊对站在一旁的波多利耶居士这样说:“居士,有座位;你若愿意,就请坐。”这样说时,波多利耶居士[心想]:“沙门乔达摩以‘居士’之称来称呼我。”便恼怒、不悦,默然不语。第二次,世尊……乃至……第三次,世尊对波多利耶居士这样说:“居士,有座位;你若愿意,就请坐。”这样说时,波多利耶居士[心想]:“沙门乔达摩以‘居士’之称来称呼我。”便恼怒、不悦,对世尊这样说:“乔达摩尊师,这是不恰当的,这是不合宜的——你以‘居士’之称来称呼我。”“居士,因为你有那些行相、那些特征、那些相,正如居士[所有]的那样。”“乔达摩尊师,可是我的一切工作都已放弃,一切[世俗]事务都已断绝。”“居士,可是你的一切工作是怎样放弃的,一切[世俗]事务是怎样断绝的呢?”“乔达摩尊师,在此,我所有的财物、谷物、银或金,那一切都已作为遗产交付给儿子们了;在那上面,我不加教导、不加责备,只以食物与衣着为极而住。乔达摩尊师,我的一切工作就是这样放弃的,一切[世俗]事务就是这样断绝的。”“居士,你所说的[世俗]事务的断绝(vohārasamuccheda)是一种样子,而在圣者之律中,[世俗]事务的断绝又是另一种样子。”“可是,尊者,在圣者之律中,[世俗]事务的断绝是怎样的呢?善哉,尊者,愿世尊为我说法,[使我知道]在圣者之律中[世俗]事务的断绝是怎样的。”“那么,居士,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”波多利耶居士应诺世尊。

31. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅguttarāpesu viharati āpaṇaṃ nāma aṅguttarāpānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āpaṇaṃ piṇḍāya pāvisi. Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yenaññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya. Taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā [ajjhogahetvā (sī. syā. kaṃ.), ajjhogāhitvā (pī. ka.)] aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Potaliyopi kho gahapati sampannanivāsanapāvuraṇo [pāpuraṇo (sī. syā. kaṃ.)] chattupāhanāhi [chattupāhano (ka.)] jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho potaliyaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saṃvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā’’ti. Evaṃ vutte, potaliyo gahapati ‘‘gahapativādena maṃ samaṇo gotamo samudācaratī’’ti kupito anattamano tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā…pe… tatiyampi kho bhagavā potaliyaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘saṃvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā’’ti. ‘‘Evaṃ vutte, potaliyo gahapati gahapativādena maṃ samaṇo gotamo samudācaratī’’ti kupito anattamano bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tayidaṃ, bho gotama, nacchannaṃ, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yaṃ maṃ tvaṃ gahapativādena samudācarasī’’ti. ‘‘Te hi te, gahapati, ākārā, te liṅgā, te nimittā yathā taṃ gahapatissā’’ti. ‘‘Tathā hi pana me, bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana te, gahapati, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, yaṃ ahosi dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā sabbaṃ taṃ puttānaṃ dāyajjaṃ niyyātaṃ, tatthāhaṃ anovādī anupavādī ghāsacchādanaparamo viharāmi. Evaṃ kho me [evañca me (syā.), evaṃ me (ka.)], bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā’’ti. ‘‘Aññathā kho tvaṃ, gahapati, vohārasamucchedaṃ vadasi, aññathā ca pana ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye vohārasamucchedo hoti? Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi.
32已对照

三十二、世尊这样说——“居士,有这八种法,导向圣者之律中[世俗]事务的断绝。哪八种[法]呢?依止不杀生,应舍断杀生;依止与取,应舍断不与取;依止真实语,应舍断妄语;依止不离间语,应舍断离间语;依止不贪著,应舍断贪著(giddhilobha);依止不责难激恼,应舍断责难激恼(nindārosa);依止无忿恼,应舍断忿恼(kodhūpāyāsa);依止无过慢,应舍断过慢。居士,这八种法已略说,未广分别,导向圣者之律中[世俗]事务的断绝。”“尊者,世尊所略说、未广分别的、导向圣者之律中[世俗]事务的断绝的这八种法,善哉,尊者,愿世尊出于悲悯,为我广分别这八种法。”“那么,居士,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”波多利耶居士应诺世尊。世尊这样说——

32. Bhagavā etadavoca – ‘‘aṭṭha kho ime, gahapati, dhammā ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattanti. Katame aṭṭha? Apāṇātipātaṃ nissāya pāṇātipāto pahātabbo; dinnādānaṃ nissāya adinnādānaṃ pahātabbaṃ; saccavācaṃ [saccaṃ vācaṃ (syā.)] nissāya musāvādo pahātabbo; apisuṇaṃ vācaṃ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā; agiddhilobhaṃ nissāya giddhilobho pahātabbo; anindārosaṃ nissāya nindāroso pahātabbo; akkodhūpāyāsaṃ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo; anatimānaṃ nissāya atimāno pahātabbo. Ime kho, gahapati, aṭṭha dhammā saṃkhittena vuttā, vitthārena avibhattā, ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattantī’’ti. ‘‘Ye me [ye me pana (syā. ka.)], bhante, bhagavatā aṭṭha dhammā saṃkhittena vuttā, vitthārena avibhattā, ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattanti, sādhu me, bhante, bhagavā ime aṭṭha dhamme vitthārena [vitthāretvā (ka.)] vibhajatu anukampaṃ upādāyā’’ti. ‘‘Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
33PTS 1.361缅 2.24已对照

三十三、“‘依止不杀生,应舍断杀生’——这样说了,这是就什么而说的呢?居士,在此,圣弟子这样思察:‘我会由于那些结而成为杀生者,我正为了那些结的舍断、断绝而行道。而如果我是杀生者,以杀生为缘,自己也会责备我;以杀生为缘,智者审察之后也会呵责我;以杀生为缘,身坏命终之后,恶趣是可预期的。而这正是结,这正是盖,即:杀生。凡以杀生为缘而会生起的诸漏、苦恼与热恼,对远离杀生者而言,如是他便没有那些诸漏、苦恼与热恼。’‘依止不杀生,应舍断杀生’——这样所说的,就是就这个而说的。

33. ‘‘‘Apāṇātipātaṃ nissāya pāṇātipāto pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu pāṇātipātī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva [ahañce (?)] kho pana pāṇātipātī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya pāṇātipātapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū [anuvicca viññū (sī. syā. pī.)] garaheyyuṃ pāṇātipātapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā pāṇātipātapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ pāṇātipāto. Ye ca pāṇātipātapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Apāṇātipātaṃ nissāya pāṇātipāto pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
34已对照

三十四、“‘依止与取,应舍断不与取’——这样说了,这是就什么而说的呢?居士,在此,圣弟子这样思察:‘我会由于那些结而成为取不与者,我正为了那些结的舍断、断绝而行道。而如果我是取不与者,以不与取为缘,自己也会责备我;以不与取为缘,智者审察之后也会呵责我;以不与取为缘,身坏命终之后,恶趣是可预期的。而这正是结,这正是盖,即:不与取。凡以不与取为缘而会生起的诸漏、苦恼与热恼,对远离不与取者而言,如是他便没有那些诸漏、苦恼与热恼。’‘依止与取,应舍断不与取’——这样所说的,就是就这个而说的。

34. ‘‘‘Dinnādānaṃ nissāya adinnādānaṃ pahātabba’nti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu adinnādāyī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana adinnādāyī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya adinnādānapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ adinnādānapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā adinnādānapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ adinnādānaṃ. Ye ca adinnādānapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā adinnādānā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Dinnādānaṃ nissāya adinnādānaṃ pahātabba’nti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
35PTS 1.362缅 2.25已对照

三十五、“‘依止真实语,应舍断妄语’——这样说了,这是就什么而说的呢?居士,在此,圣弟子这样思察:‘我会由于那些结而成为妄语者,我正为了那些结的舍断、断绝而行道。而如果我是妄语者,以妄语为缘,自己也会责备我;以妄语为缘,智者审察之后也会呵责我;以妄语为缘,身坏命终之后,恶趣是可预期的。而这正是结,这正是盖,即:妄语。凡以妄语为缘而会生起的诸漏、苦恼与热恼,对远离妄语者而言,如是他便没有那些诸漏、苦恼与热恼。’‘依止真实语,应舍断妄语’——这样所说的,就是就这个而说的。

35. ‘‘‘Saccavācaṃ nissāya musāvādo pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu musāvādī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana musāvādī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya musāvādapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ musāvādapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā musāvādapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ musāvādo. Ye ca musāvādapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, musāvādā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Saccavācaṃ nissāya musāvādo pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
36已对照

三十六、“‘依止不离间语,应舍断离间语’——这样说了,这是就什么而说的呢?居士,在此,圣弟子这样思察:‘我会由于那些结而成为离间语者,我正为了那些结的舍断、断绝而行道。而如果我是离间语者,以离间语为缘,自己也会责备我;以离间语为缘,智者审察之后也会呵责我;以离间语为缘,身坏命终之后,恶趣是可预期的。而这正是结,这正是盖,即:离间语。凡以离间语为缘而会生起的诸漏、苦恼与热恼,对远离离间语者而言,如是他便没有那些诸漏、苦恼与热恼。’‘依止不离间语,应舍断离间语’——这样所说的,就是就这个而说的。

36. ‘‘‘Apisuṇaṃ vācaṃ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu pisuṇavāco assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana pisuṇavāco assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya pisuṇavācāpaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ pisuṇavācāpaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā pisuṇavācāpaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ pisuṇā vācā. Ye ca pisuṇavācāpaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, pisuṇāya vācāya paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Apisuṇaṃ vācaṃ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
37已对照

三十七、“‘依止不贪著,应舍断贪著’——这样说了,这是就什么而说的呢?居士,在此,圣弟子这样思察:‘我会由于那些结而成为贪著者,我正为了那些结的舍断、断绝而行道。而如果我是贪著者,以贪著为缘,自己也会责备我;以贪著为缘,智者审察之后也会呵责我;以贪著为缘,身坏命终之后,恶趣是可预期的。而这正是结,这正是盖,即:贪著。凡以贪著为缘而会生起的诸漏、苦恼与热恼,对离贪著者而言,如是他便没有那些诸漏、苦恼与热恼。’‘依止不贪著,应舍断贪著’——这样所说的,就是就这个而说的。

37. ‘‘‘Agiddhilobhaṃ nissāya giddhilobho pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu giddhilobhī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana giddhilobhī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya giddhilobhapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ giddhilobhapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā giddhilobhapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ giddhilobho. Ye ca giddhilobhapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, giddhilobhā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Agiddhilobhaṃ nissāya giddhilobho pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
38PTS 1.363缅 2.26已对照

三十八、“‘依止不责难激恼,应舍断责难激恼’——这样说了,这是就什么而说的呢?居士,在此,圣弟子这样思察:‘我会由于那些结而成为责难激恼者,我正为了那些结的舍断、断绝而行道。而如果我是责难激恼者,以责难激恼为缘,自己也会责备我;以责难激恼为缘,智者审察之后也会呵责我;以责难激恼为缘,身坏命终之后,恶趣是可预期的。而这正是结,这正是盖,即:责难激恼。凡以责难激恼为缘而会生起的诸漏、苦恼与热恼,对不责难激恼者而言,如是他便没有那些诸漏、苦恼与热恼。’‘依止不责难激恼,应舍断责难激恼’——这样所说的,就是就这个而说的。

38. ‘‘‘Anindārosaṃ nissāya nindāroso pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu nindārosī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana nindārosī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya nindārosapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ nindārosapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā nindārosapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ nindāroso. Ye ca nindārosapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, anindārosissa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Anindārosaṃ nissāya nindāroso pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
39已对照

三十九、“‘依止无忿恼,应舍断忿恼’——这样说了,这是就什么而说的呢?居士,在此,圣弟子这样思察:‘我会由于那些结而成为忿恼者,我正为了那些结的舍断、断绝而行道。而如果我是忿恼者,以忿恼为缘,自己也会责备我;以忿恼为缘,智者审察之后也会呵责我;以忿恼为缘,身坏命终之后,恶趣是可预期的。而这正是结,这正是盖,即:忿恼。凡以忿恼为缘而会生起的诸漏、苦恼与热恼,对无忿恼者而言,如是他便没有那些诸漏、苦恼与热恼。’‘依止无忿恼,应舍断忿恼’——这样所说的,就是就这个而说的。

39. ‘‘‘Akkodhūpāyāsaṃ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu kodhūpāyāsī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana kodhūpāyāsī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya kodhūpāyāsapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ kodhūpāyāsapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā kodhūpāyāsapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ kodhūpāyāso. Ye ca kodhūpāyāsapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, akkodhūpāyāsissa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Akkodhūpāyāsaṃ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
40已对照

四十、“‘依止无过慢,应舍断过慢’——这样说了,这是就什么而说的呢?居士,在此,圣弟子这样思察:‘我会由于那些结而成为过慢者,我正为了那些结的舍断、断绝而行道。而如果我是过慢者,以过慢为缘,自己也会责备我;以过慢为缘,智者审察之后也会呵责我;以过慢为缘,身坏命终之后,恶趣是可预期的。而这正是结,这正是盖,即:过慢。凡以过慢为缘而会生起的诸漏、苦恼与热恼,对无过慢者而言,如是他便没有那些诸漏、苦恼与热恼。’‘依止无过慢,应舍断过慢’——这样所说的,就是就这个而说的。

40. ‘‘‘Anatimānaṃ nissāya atimāno pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu atimānī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana atimānī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya atimānapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ atimānapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā atimānapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ atimāno. Ye ca atimānapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, anatimānissa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Anatimānaṃ nissāya atimāno pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
41PTS 1.364缅 2.27已对照

四十一、“居士,这八种法已略说、已广分别,导向圣者之律中[世俗]事务的断绝;但在圣者之律中,这还不是完全地、彻底地[世俗]事务的断绝。”

“可是,尊者,在圣者之律中,完全地、彻底地[世俗]事务的断绝是怎样的呢?善哉,尊者,愿世尊为我说法,[使我知道]在圣者之律中完全地、彻底地[世俗]事务的断绝是怎样的。”“那么,居士,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”波多利耶居士应诺世尊。世尊这样说——

41. ‘‘Ime kho, gahapati, aṭṭha dhammā saṃkhittena vuttā, vitthārena vibhattā [avibhattā (syā. ka.)], ye ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattanti; na tveva tāva ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hotī’’ti.
‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hoti? Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
Kāmādīnavakathā
42已对照

欲过患之说

四十二、“居士,犹如一只狗为饥饿与羸弱所困,守在屠牛者的屠宰场旁。熟练的屠牛者或屠牛者的徒弟把一副被剔得精光的、无肉的、沾着血的骨锁扔给它。居士,你认为怎样?那只狗舔着那副被剔得精光的、无肉的、沾着血的骨锁,能消除饥饿与羸弱吗?”

“不是的,尊者。”

“这是什么缘故呢?”

“尊者,因为那副骨锁是被剔得精光的、无肉的、沾着血的。那只狗只会成为疲累与恼害的分受者而已。”“居士,正是这样,圣弟子这样思察:‘世尊说诸欲如骨锁——多苦、多恼,此中过患更多。’以正慧如实这样见它之后,凡那种种的、依于种种的舍(upekkhā nānattā nānattasitā),他避开它;凡那单一的、依于单一的舍(upekkhā ekattā ekattasitā)——在那[舍]中,世间财的诸执取(lokāmisūpādāna)完全无余地灭去——他就修习那舍。

42. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, kukkuro jighacchādubbalyapareto goghātakasūnaṃ paccupaṭṭhito assa. Tamenaṃ dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā aṭṭhikaṅkalaṃ sunikkantaṃ nikkantaṃ nimmaṃsaṃ lohitamakkhitaṃ upasumbheyya [upacchubheyya (sī. pī.), upacchūbheyya (syā. kaṃ.), upaccumbheyya (ka.)]. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, api nu kho so kukkuro amuṃ aṭṭhikaṅkalaṃ sunikkantaṃ nikkantaṃ nimmaṃsaṃ lohitamakkhitaṃ palehanto jighacchādubbalyaṃ paṭivineyyā’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
‘‘Aduñhi, bhante, aṭṭhikaṅkalaṃ sunikkantaṃ nikkantaṃ nimmaṃsaṃ lohitamakkhitaṃ. Yāvadeva pana so kukkuro kilamathassa vighātassa bhāgī assāti. Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā [bahūpāyāsā (sī. syā. kaṃ. pī.)], ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitā taṃ abhinivajjetvā, yāyaṃ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṃ bhāveti.
43缅 2.28已对照

四十三、“居士,犹如鹫、或苍鹭、或鸢叼着一块肉飞起。群鹫、群苍鹭、群鸢一再追逐它,啄撕它,扯落[那块肉]。居士,你认为怎样?若那鹫、或苍鹭、或鸢不赶快舍弃那块肉,它会由此因缘遭遇死亡,或近于死亡之苦吗?”

43. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, gijjho vā kaṅko vā kulalo vā maṃsapesiṃ ādāya uḍḍīyeyya [uḍḍayeyya (syā. pī.)]. Tamenaṃ gijjhāpi kaṅkāpi kulalāpi anupatitvā anupatitvā vitaccheyyuṃ vissajjeyyuṃ [virājeyyuṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, sace so gijjho vā kaṅko vā kulalo vā taṃ maṃsapesiṃ na khippameva paṭinissajjeyya, so tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
PTS 1.365已对照

“居士,正是这样,圣弟子这样思察:‘世尊说诸欲如肉块——多苦、多恼,此中过患更多。’以正慧如实这样见它之后,凡那种种的、依于种种的舍,他避开它;凡那单一的、依于单一的舍——在那[舍]中,世间财的诸执取完全无余地灭去——他就修习那舍。

‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘maṃsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitā taṃ abhinivajjetvā yāyaṃ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṃ bhāveti.
44已对照

四十四、“居士,犹如有人拿着燃着的草炬逆风而行。居士,你认为怎样?若那人不赶快舍弃那燃着的草炬,那燃着的草炬会烧他的手、或烧他的臂、或烧他其他某一大小肢体,他会由此因缘遭遇死亡,或近于死亡之苦吗?”

44. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, puriso ādittaṃ tiṇukkaṃ ādāya paṭivātaṃ gaccheyya. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, sace so puriso taṃ ādittaṃ tiṇukkaṃ na khippameva paṭinissajjeyya tassa sā ādittā tiṇukkā hatthaṃ vā daheyya bāhuṃ vā daheyya aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgapaccaṅgaṃ [daheyya. aññataraṃ vā aṅgapaccaṅga (sī. pī.)] daheyya, so tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“居士,正是这样,圣弟子这样思察:‘世尊说诸欲如草炬——多苦、多恼,此中过患更多。’以正慧如实这样见它之后……乃至……他就修习那舍。

‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
45已对照

四十五、“居士,犹如有一个火炭坑,深过一人身量,满是无焰无烟的炭火。这时来了一个想活、不想死、想乐、厌苦的人。两个强力之人抓住他的两臂,把他拖向火炭坑。居士,你认为怎样?那人岂不会这样那样地扭转身体吗?”

“是的,尊者。”

“这是什么缘故呢?”

“尊者,因为那人知道:‘我若跌入这火炭坑,便会由此因缘遭遇死亡,或近于死亡之苦。’”“居士,正是这样,圣弟子这样思察:‘世尊说诸欲如火炭坑——多苦、多恼,此中过患更多。’以正慧如实这样见它之后……乃至……他就修习那舍。

45. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, aṅgārakāsu sādhikaporisā, pūrā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikkūlo. Tamenaṃ dve balavanto purisā nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuṃ upakaḍḍheyyuṃ. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, api nu so puriso iticiticeva kāyaṃ sannāmeyyā’’ti?
‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
‘‘Viditañhi, bhante, tassa purisassa imañcāhaṃ aṅgārakāsuṃ papatissāmi, tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchissāmi maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti. ‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
46缅 2.29已对照

四十六、“居士,犹如有人在梦中见到园林之可爱、树林之可爱、地之可爱、莲池之可爱。他醒来之后,什么也见不到。居士,正是这样,圣弟子这样思察:‘世尊说诸欲如梦——多苦、多恼,此中过患更多。’……乃至……他就修习那舍。

46. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, puriso supinakaṃ passeyya ārāmarāmaṇeyyakaṃ vanarāmaṇeyyakaṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ pokkharaṇirāmaṇeyyakaṃ. So paṭibuddho na kiñci paṭipasseyya [passeyya (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
47PTS 1.366已对照

四十七、“居士,犹如有人借来借用的财物——与男子相称的车乘、上好的宝珠与耳环。他为那些借用的财物所簇拥、围绕,走进市街。众人见到他,会这样说:‘诸位,这人真是富有啊!据说富有的人就是这样受用财富的。’而物主们在哪里见到他,就在那里取回自己的东西。居士,你认为怎样?那人足以[生起]变异吗?”

“是的,尊者。”

“这是什么缘故呢?”

“尊者,因为物主们取回了自己的东西。”“居士,正是这样,圣弟子这样思察:‘世尊说诸欲如借用物——多苦、多恼,此中过患更多。’……乃至……他就修习那舍。

47. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, puriso yācitakaṃ bhogaṃ yācitvā yānaṃ vā [yānaṃ (syā. kaṃ. pī.)] poriseyyaṃ [poroseyyaṃ (sī. pī. ka.), oropeyya (syā. kaṃ.)] pavaramaṇikuṇḍalaṃ. So tehi yācitakehi bhogehi purakkhato parivuto antarāpaṇaṃ paṭipajjeyya. Tamenaṃ jano disvā evaṃ vadeyya – ‘bhogī vata, bho, puriso, evaṃ kira bhogino bhogāni bhuñjantī’ti. Tamenaṃ sāmikā yattha yattheva passeyyuṃ tattha tattheva sāni hareyyuṃ. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, alaṃ nu kho tassa purisassa aññathattāyā’’ti?
‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
‘‘Sāmino hi, bhante, sāni harantī’’ti. ‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
48PTS 1.367缅 2.30已对照

四十八、“居士,犹如在村落或市镇不远处有一片浓密的林丛。那里有一棵树,果实甘美、果实繁多,却没有任何果实落在地上。这时来了一个求果、寻果、遍求果实而行的人。他深入那林丛,看见那棵果实甘美、果实繁多的树。他这样想:‘这棵树果实甘美、果实繁多,地上却没有任何落下的果实。而我会爬树。我何不爬上这棵树,随其所欲地吃,并装满衣兜呢?’他爬上那棵树,随其所欲地吃,并装满衣兜。这时又来了第二个求果、寻果、遍求果实而行的人,拿着锋利的斧头。他深入那林丛,看见那棵果实甘美、果实繁多的树。他这样想:‘这棵树果实甘美、果实繁多,地上却没有任何落下的果实。而我不会爬树。我何不把这棵树从根砍断,随其所欲地吃,并装满衣兜呢?’他就把那棵树从根砍断。居士,你认为怎样?那先爬上树的人,若不赶快下来,那棵树倒下时,会折断他的手、或折断他的脚、或折断他其他某一大小肢体,他会由此因缘遭遇死亡,或近于死亡之苦吗?”

48. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, gāmassa vā nigamassa vā avidūre tibbo vanasaṇḍo. Tatrassa rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo [uppannaphalo (syā.)] ca, na cassu kānici phalāni bhūmiyaṃ patitāni. Atha puriso āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṃ caramāno. So taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā taṃ rukkhaṃ passeyya sampannaphalañca upapannaphalañca. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, natthi ca kānici phalāni bhūmiyaṃ patitāni. Jānāmi kho panāhaṃ rukkhaṃ ārohituṃ [āruhituṃ (sī.)]. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ rukkhaṃ ārohitvā yāvadatthañca khādeyyaṃ ucchaṅgañca pūreyya’nti. So taṃ rukkhaṃ ārohitvā yāvadatthañca khādeyya ucchaṅgañca pūreyya. Atha dutiyo puriso āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ [kudhāriṃ (syā. kaṃ. ka.)] ādāya. So taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā taṃ rukkhaṃ passeyya sampannaphalañca upapannaphalañca. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, natthi ca kānici phalāni bhūmiyaṃ patitāni. Na kho panāhaṃ jānāmi rukkhaṃ ārohituṃ. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ rukkhaṃ mūlato chetvā yāvadatthañca khādeyyaṃ ucchaṅgañca pūreyya’nti. So taṃ rukkhaṃ mūlatova chindeyya. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, amuko [asu (sī. pī.)] yo so puriso paṭhamaṃ rukkhaṃ ārūḷho sace so na khippameva oroheyya tassa so rukkho papatanto hatthaṃ vā bhañjeyya pādaṃ vā bhañjeyya aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgapaccaṅgaṃ bhañjeyya, so tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“居士,正是这样,圣弟子这样思察:‘世尊说诸欲如树果——多苦、多恼,此中过患更多。’以正慧如实这样见它之后,凡那种种的、依于种种的舍,他避开它;凡那单一的、依于单一的舍——在那[舍]中,世间财的诸执取完全无余地灭去——他就修习那舍。

‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitā taṃ abhinivajjetvā yāyaṃ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṃ bhāveti.
49已对照

四十九、“居士,那圣弟子依止这无上的舍念清净,回忆起许多种宿住,即:一生、二生……乃至……如此,他回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。

49. ‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
已对照

“居士,那圣弟子依止这无上的舍念清净,以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣……乃至……了知众生随业而去。

‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate…pe… yathākammūpage satte pajānāti.
已对照

“居士,那圣弟子依止这无上的舍念清净,由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。居士,到此为止,在圣者之律中就是完全地、彻底地[世俗]事务的断绝。

‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ettāvatā kho, gahapati, ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hoti.
50PTS 1.368缅 2.31已对照

五十、“居士,你认为怎样?如在圣者之律中完全地、彻底地[世俗]事务的断绝那样,你在自己身上见到这样的[世俗]事务的断绝吗?”“尊者,我算什么,圣者之律中完全地、彻底地[世俗]事务的断绝又算什么!尊者,我离圣者之律中完全地、彻底地[世俗]事务的断绝还很遥远。尊者,因为我们以前对其他外道的游方者——他们本是不知[其因]者(anājānīya)——却认为‘[他们]是知[其因]者(ājānīya)’;对本是不知[其因]者,给予知[其因]者的饮食;对本是不知[其因]者,安置于知[其因]者的位置。而对诸比丘——他们本是知[其因]者——我们却认为‘[他们]是不知[其因]者’;对本是知[其因]者,给予不知[其因]者的饮食;对本是知[其因]者,安置于不知[其因]者的位置。尊者,而现在我们对其他外道的游方者——他们本是不知[其因]者——将了知‘[他们]是不知[其因]者’;对本是不知[其因]者,将给予不知[其因]者的饮食;对本是不知[其因]者,将安置于不知[其因]者的位置。而对诸比丘——他们本是知[其因]者——我们将了知‘[他们]是知[其因]者’;对本是知[其因]者,将给予知[其因]者的饮食;对本是知[其因]者,将安置于知[其因]者的位置。尊者,世尊确实在我[心中]生起了对诸沙门的沙门之爱、对诸沙门的沙门之净信、对诸沙门的沙门之尊重。奇哉!尊者,奇哉!尊者。尊者,犹如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭开,为迷路者指示道路,在黑暗中持来油灯,使有眼者得见诸色。正是如此,世尊以种种方式开显了法。尊者,我皈依世尊、法与比丘僧团。愿世尊忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”

50. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, yathā ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hoti, api nu tvaṃ evarūpaṃ vohārasamucchedaṃ attani samanupassasī’’ti? ‘‘Ko cāhaṃ, bhante, ko ca ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo! Ārakā ahaṃ, bhante, ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedā. Mayañhi, bhante, pubbe aññatitthiye paribbājake anājānīyeva samāne ājānīyāti amaññimha, anājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṃ bhojimha, anājānīyeva samāne ājānīyaṭhāne ṭhapimha; bhikkhū pana mayaṃ, bhante, ājānīyeva samāne anājānīyāti amaññimha, ājānīyeva samāne anājānīyabhojanaṃ bhojimha, ājānīyeva samāne anājānīyaṭhāne ṭhapimha; idāni pana mayaṃ, bhante, aññatitthiye paribbājake anājānīyeva samāne anājānīyāti jānissāma, anājānīyeva samāne anājānīyabhojanaṃ bhojessāma, anājānīyeva samāne anājānīyaṭhāne ṭhapessāma. Bhikkhū pana mayaṃ, bhante, ājānīyeva samāne ājānīyāti jānissāma ājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṃ bhojessāma, ājānīyeva samāne ājānīyaṭhāne ṭhapessāma. Ajanesi vata me, bhante, bhagavā samaṇesu samaṇappemaṃ, samaṇesu samaṇappasādaṃ, samaṇesu samaṇagāravaṃ. Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ kho, bhante, bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
Potaliyasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.
已对照

《波多利耶经》终,[《居士品》中之]第四[经]。