快乐巴利palinanda.cc

中部第47经 · 审察者经 Vīmaṃsakasuttaṃ

本经目录七、审察者经

已对照

七、审察者经

7. Vīmaṃsakasuttaṃ
487PTS 1.318缅 1.392已对照

四八七、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——“诸比丘,作审察的比丘(vīmaṃsaka)在不知他人的心之历程(cetopariyāya)时,应当对如来作勘验(samannesanā),以求了知‘[他]是正等正觉者,或不是’。”“尊者,我们的诸法以世尊为根本,以世尊为引导,以世尊为依归。尊者,惟愿世尊亲自阐明这句话的义理,实为善哉;比丘们听了世尊[所说]将会受持。”“那么,诸比丘,你们听着,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

487. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘vīmaṃsakena, bhikkhave, bhikkhunā parassa cetopariyāyaṃ ajānantena [ājānantena (pī. ka.), ajānantena kinti (?)] tathāgate samannesanā kātabbā ‘sammāsambuddho vā no vā’ iti viññāṇāyā’’ti. ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā; sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho; bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
488已对照

四八八、“诸比丘,作审察的比丘在不知他人的心之历程时,应当就二法——即眼与耳所识知的诸法(cakkhusotaviññeyyā dhammā)——勘验如来:‘凡眼与耳所识知的染污的(saṃkiliṭṭha)诸法,那些法在如来[身上]存在或不存在?’他这样勘验时便这样了知:‘凡眼与耳所识知的染污的诸法,那些法在如来[身上]并不存在。’

488. ‘‘Vīmaṃsakena, bhikkhave, bhikkhunā parassa cetopariyāyaṃ ajānantena dvīsu dhammesu tathāgato samannesitabbo cakkhusotaviññeyyesu dhammesu – ‘ye saṃkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṃvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti? Tamenaṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘ye saṃkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṃvijjantī’ti.
已对照

“当他这样勘验而这样了知——‘凡眼与耳所识知的染污的诸法,那些法在如来[身上]并不存在’,他便由此更进一步勘验:‘凡眼与耳所识知的混杂的(vītimissa)诸法,那些法在如来[身上]存在或不存在?’他这样勘验时便这样了知:‘凡眼与耳所识知的混杂的诸法,那些法在如来[身上]并不存在。’

‘‘Yato naṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘ye saṃkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṃvijjantī’ti, tato naṃ uttariṃ samannesati – ‘ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṃvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti? Tamenaṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṃvijjantī’ti.
缅 1.393已对照

“当他这样勘验而这样了知——‘凡眼与耳所识知的混杂的诸法,那些法在如来[身上]并不存在’,他便由此更进一步勘验:‘凡眼与耳所识知的净白的(vodāta)诸法,那些法在如来[身上]存在或不存在?’他这样勘验时便这样了知:‘凡眼与耳所识知的净白的诸法,那些法在如来[身上]确实存在。’

‘‘Yato naṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṃvijjantī’ti, tato naṃ uttariṃ samannesati – ‘ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṃvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti? Tamenaṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṃvijjanti te tathāgatassā’ti.
已对照

“当他这样勘验而这样了知——‘凡眼与耳所识知的净白的诸法,那些法在如来[身上]确实存在’,他便由此更进一步勘验:‘这位尊者是长时具足(dīgharattaṃ samāpanna)此善法,还是短时具足(ittarasamāpanna)?’他这样勘验时便这样了知:‘这位尊者是长时具足此善法的,这位尊者不是短时具足的。’

‘‘Yato naṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṃvijjanti te tathāgatassā’ti, tato naṃ uttariṃ samannesati – ‘dīgharattaṃ samāpanno ayamāyasmā imaṃ kusalaṃ dhammaṃ, udāhu ittarasamāpanno’ti? Tamenaṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘dīgharattaṃ samāpanno ayamāyasmā imaṃ kusalaṃ dhammaṃ, nāyamāyasmā ittarasamāpanno’ti.
已对照

“当他这样勘验而这样了知——‘这位尊者是长时具足此善法的,这位尊者不是短时具足的’,他便由此更进一步勘验:‘这位比丘尊者已达名闻(ñattajjhāpanna)、已得声誉(yasappatta),[如此之人]是否存在此中某些过患(ādīnava)?’诸比丘,比丘只要还未达名闻、未得声誉,此中某些过患便不在他[身上]存在。而诸比丘,当比丘已达名闻、已得声誉时,此中某些过患便在他[身上]存在。他这样勘验时便这样了知:‘这位比丘尊者虽已达名闻、已得声誉,他[身上]却不存在此中某些过患。’

‘‘Yato naṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘dīgharattaṃ samāpanno ayamāyasmā imaṃ kusalaṃ dhammaṃ, nāyamāyasmā ittarasamāpanno’ti, tato naṃ uttariṃ samannesati – ‘ñattajjhāpanno ayamāyasmā bhikkhu yasappatto, saṃvijjantassa idhekacce ādīnavā’ti? Na tāva, bhikkhave, bhikkhuno idhekacce ādīnavā saṃvijjanti yāva na ñattajjhāpanno hoti yasappatto. Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu ñattajjhāpanno hoti yasappatto, athassa idhekacce ādīnavā saṃvijjanti. Tamenaṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘ñattajjhāpanno ayamāyasmā bhikkhu yasappatto, nāssa idhekacce ādīnavā saṃvijjantī’ti.
PTS 1.319缅 1.394已对照

“当他这样勘验而这样了知——‘这位比丘尊者虽已达名闻、已得声誉,他[身上]却不存在此中某些过患’,他便由此更进一步勘验:‘这位尊者是无怖畏而止息(abhayūparata),这位尊者不是因怖畏而止息(bhayūparata);[他]由于已离贪而不受用诸欲,是由于贪的灭尽。’他这样勘验时便这样了知:‘这位尊者是无怖畏而止息,这位尊者不是因怖畏而止息;[他]由于已离贪而不受用诸欲,是由于贪的灭尽。’诸比丘,若别人这样问那位比丘:‘尊者有什么理由(ākāra)、什么根据(anvaya),凭它而尊者这样说——这位尊者是无怖畏而止息,这位尊者不是因怖畏而止息;[他]由于已离贪而不受用诸欲,是由于贪的灭尽?’诸比丘,正确解答的比丘应当这样解答:‘因为这位尊者无论住于僧中或独自住,其中那些善行道者(sugatā)、那些恶行道者(duggatā)、那些教导徒众者、此中那些显现为贪着财物者、此中那些不为财物所染者——这位尊者都不因那[种种行持]而轻视他们。而且这是我从世尊面前亲闻、面前亲受的——我是无怖畏而止息,我不是因怖畏而止息;我由于已离贪而不受用诸欲,是由于贪的灭尽。’

‘‘Yato naṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘ñattajjhāpanno ayamāyasmā bhikkhu yasappatto, nāssa idhekacce ādīnavā saṃvijjantī’ti, tato naṃ uttariṃ samannesati – ‘abhayūparato ayamāyasmā, nāyamāyasmā bhayūparato; vītarāgattā kāme na sevati khayā rāgassā’ti? Tamenaṃ samannesamāno evaṃ jānāti – ‘abhayūparato ayamāyasmā, nāyamāyasmā bhayūparato; vītarāgattā kāme na sevati khayā rāgassā’ti. Tañce, bhikkhave, bhikkhuṃ pare evaṃ puccheyyuṃ – ‘ke panāyasmato ākārā, ke anvayā, yenāyasmā evaṃ vadesi – abhayūparato ayamāyasmā, nāyamāyasmā bhayūparato; vītarāgattā kāme na sevati khayā rāgassā’ti. Sammā byākaramāno, bhikkhave, bhikkhu evaṃ byākareyya – ‘tathā hi pana ayamāyasmā saṅghe vā viharanto eko vā viharanto, ye ca tattha sugatā ye ca tattha duggatā, ye ca tattha gaṇamanusāsanti, ye ca idhekacce āmisesu saṃdissanti, ye ca idhekacce āmisena anupalittā, nāyamāyasmā taṃ tena avajānāti. Sammukhā kho pana metaṃ bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – abhayūparatohamasmi, nāhamasmi bhayūparato, vītarāgattā kāme na sevāmi khayā rāgassā’ti.
489已对照

四八九、“诸比丘,于此,应当更进一步反问如来本人:‘凡眼与耳所识知的染污的诸法,那些法在如来[身上]存在或不存在?’诸比丘,如来解答时应当这样解答:‘凡眼与耳所识知的染污的诸法,那些法在如来[身上]并不存在。’”

489. ‘‘Tatra, bhikkhave, tathāgatova uttariṃ paṭipucchitabbo – ‘ye saṃkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṃvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti? Byākaramāno, bhikkhave, tathāgato evaṃ byākareyya – ‘ye saṃkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṃvijjantī’’’ti.
已对照

“‘凡眼与耳所识知的混杂的诸法,那些法在如来[身上]存在或不存在?’诸比丘,如来解答时应当这样解答:‘凡眼与耳所识知的混杂的诸法,那些法在如来[身上]并不存在。’

‘‘Ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṃvijjanti vā te tathāgatassa no vāti? Byākaramāno, bhikkhave, tathāgato evaṃ byākareyya – ‘ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṃvijjantī’ti.
已对照

“‘凡眼与耳所识知的净白的诸法,那些法在如来[身上]存在或不存在?’诸比丘,如来解答时应当这样解答:‘凡眼与耳所识知的净白的诸法,那些法在如来[身上]确实存在;我是以此为道(etaṃpatha)、以此为行境(etaṃgocara)的,而我并不因此而成为彼所成者(tammaya)。’

‘‘Ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṃvijjanti vā te tathāgatassa no vāti? Byākaramāno, bhikkhave, tathāgato evaṃ byākareyya – ‘ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṃvijjanti te tathāgatassa; etaṃpathohamasmi, etaṃgocaro [etapathohamasmi etagocaro (sī. syā. kaṃ. pī.)], no ca tena tammayo’ti.
PTS 1.320缅 1.395已对照

“诸比丘,弟子应当为闻法而亲近这样说[法]的导师。导师为他说法,更上更上、更殊胜更殊胜,兼含黑与白的对反(kaṇhasukkasappaṭibhāga)。诸比丘,导师越是这样为比丘说法——更上更上、更殊胜更殊胜,兼含黑与白的对反——他便越是在那法中以证智了知,于诸法中对此中某一法得决定(niṭṭhaṃ gacchati),并对导师生起净信:‘世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,僧是善行道的。’诸比丘,若别人这样问那位比丘:‘尊者有什么理由、什么根据,凭它而尊者这样说——世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,僧是善行道的?’诸比丘,正确解答的比丘应当这样解答:‘贤友,我在此为闻法而前往世尊之处。世尊为我说法,更上更上、更殊胜更殊胜,兼含黑与白的对反。贤友,世尊越是这样为我说法——更上更上、更殊胜更殊胜,兼含黑与白的对反——我便越是在那法中以证智了知,于诸法中对此中某一法得了决定,并对导师生起了净信——世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,僧是善行道的。’

‘‘Evaṃvādiṃ kho, bhikkhave, satthāraṃ arahati sāvako upasaṅkamituṃ dhammassavanāya. Tassa satthā dhammaṃ deseti uttaruttariṃ paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ. Yathā yathā kho, bhikkhave, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti uttaruttariṃ paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ tathā tathā so tasmiṃ dhamme abhiññāya idhekaccaṃ dhammaṃ dhammesu niṭṭhaṃ gacchati, satthari pasīdati – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti. Tañce, bhikkhave, bhikkhuṃ pare evaṃ puccheyyuṃ – ‘ke panāyasmato ākārā, ke anvayā, yenāyasmā evaṃ vadesi – sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti? Sammā byākaramāno, bhikkhave, bhikkhu evaṃ byākareyya – ‘idhāhaṃ, āvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ dhammassavanāya. Tassa me bhagavā dhammaṃ deseti uttaruttariṃ paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ. Yathā yathā me, āvuso, bhagavā dhammaṃ deseti uttaruttariṃ paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ tathā tathāhaṃ tasmiṃ dhamme abhiññāya idhekaccaṃ dhammaṃ dhammesu niṭṭhamagamaṃ, satthari pasīdiṃ – sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā, dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti.
490已对照

四九〇、“诸比丘,凡任何人凭这些理由、这些语句(pada)、这些字词(byañjana),对如来的信已确立、已生根、已安住,诸比丘,这便称为有理由的信(ākāravatī saddhā),以见为根本(dassanamūlikā),坚固,不能被沙门、婆罗门、天、魔、梵天或世间任何人所夺。诸比丘,对如来的法之勘验(dhammasamannesanā)就是这样。而如来也正是这样依其本然而被善加勘验(dhammatāsusamanniṭṭha)。”

490. ‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi tathāgate saddhā niviṭṭhā hoti mūlajātā patiṭṭhitā, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ākāravatī saddhā dassanamūlikā, daḷhā; asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, tathāgate dhammasamannesanā hoti. Evañca pana tathāgato dhammatāsusamanniṭṭho hotī’’ti.
已对照

世尊说了这[些话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已对照

《审察者经》终,第七[经]。

Vīmaṃsakasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.