快乐巴利palinanda.cc

中部第28经 · 大象迹喻经 Mahāhatthipadopamasuttaṃ

本经目录八、大象迹喻经

已对照

八、大象迹喻经

8. Mahāhatthipadopamasuttaṃ
300PTS 1.185缅 1.242已对照

三百、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园(Anāthapiṇḍika 之园)。在那里,具寿舍利弗(āyasmā Sāriputta)召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——“贤友们,犹如凡陆行众生(jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ)的诸种足迹,那一切都归入象足迹之中;象足迹被称为它们之中最上的,即依其广大。贤友们,正是如此:凡是任何善法,那一切都摄入四圣谛之中。是哪四[圣谛]呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。”

300. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘seyyathāpi, āvuso, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti, hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati yadidaṃ mahantattena; evameva kho, āvuso, ye keci kusalā dhammā sabbete catūsu ariyasaccesu saṅgahaṃ gacchanti. Katamesu catūsu? Dukkhe ariyasacce, dukkhasamudaye ariyasacce, dukkhanirodhe ariyasacce, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce’’.
301已对照

三百零一、“贤友们,什么是苦圣谛呢?生也是苦,老也是苦,死也是苦,愁、悲、苦、忧、恼也是苦,所求不得也是苦;摄略而言,五取蕴是苦。贤友们,什么是五取蕴呢?即:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。

301. ‘‘Katamañcāvuso, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ; saṃkhittena, pañcupādānakkhandhā dukkhā. Katame cāvuso, pañcupādānakkhandhā? Seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho.
已对照

“贤友们,什么是色取蕴呢?[即]四大种,以及依四大种而有的色。

‘‘Katamo cāvuso, rūpupādānakkhandho? Cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ.
已对照

“贤友们,什么是四大种呢?[即]地界、水界、火界、风界。

‘‘Katamā cāvuso, cattāro mahābhūtā? Pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu.
302已对照

三百零二、“贤友们,什么是地界呢?地界可以是内的,也可以是外的。贤友们,什么是内的地界呢?凡内的、属己的、坚硬的、属坚固性的、被执取的[东西],即:头发、体毛、指甲、牙齿、皮肤、肉、腱、骨、骨髓、肾、心、肝、肋膜、脾、肺、肠、肠间膜、胃中物、粪,以及其他任何内的、属己的、坚硬的、属坚固性的、被执取的[东西]——贤友们,这称为内的地界。而凡是内的地界,以及凡是外的地界,那[二者]正是地界。对此应当以正慧如实见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。以正慧如实这样见了之后,[他]便厌离地界,使心离染于地界。

302. ‘‘Katamā cāvuso, pathavīdhātu? Pathavīdhātu siyā ajjhattikā, siyā bāhirā. Katamā cāvuso, ajjhattikā pathavīdhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ upādinnaṃ. Ayaṃ vuccatāvuso, ajjhattikā pathavīdhātu. Yā ceva kho pana ajjhattikā pathavīdhātu, yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṃ virājeti.
缅 1.243已对照

“贤友们,有这样的时候:外的水界激动。那时外的地界便隐没了。贤友们,像这样广大的外在的地界,尚且将显现出无常性,将显现出坏灭法性,将显现出消亡法性,将显现出变易法性;那么,对于这由渴爱所执取、只有一点点分量的身体,又怎能说‘我’、或‘我的’、或‘我存在’呢?如此,[这些想法]对他来说于此正是不存在的。

‘‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ bāhirā āpodhātu pakuppati [pathavīdhātu pakuppati (ka.)]. Antarahitā tasmiṃ samaye bāhirā pathavīdhātu hoti. Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya pathavīdhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati. Kiṃ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā? Atha khvāssa notevettha hoti.
PTS 1.186已对照

贤友们,若他人辱骂、诽谤、恼怒、恼害那位比丘,他便这样了知——‘我这由耳触所生的苦受生起了。而它是有缘而[生]的,不是无缘[而生]的。缘什么呢?缘触。’他便见到那触是无常的,见到受是无常的,见到想是无常的,见到诸行是无常的,见到识是无常的。他的心便唯以界为所缘而跃入、净信、安住、胜解。

‘‘Tañce, āvuso, bhikkhuṃ pare akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti, so evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho me ayaṃ sotasamphassajā dukkhavedanā. Sā ca kho paṭicca, no apaṭicca. Kiṃ paṭicca? Phassaṃ paṭicca’. So [sopikho (syā.), sopi (ka.)] phasso aniccoti passati, vedanā aniccāti passati, saññā aniccāti passati, saṅkhārā aniccāti passati, viññāṇaṃ aniccanti passati. Tassa dhātārammaṇameva cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
已对照

贤友们,若他人以不悦意的、不可爱的、不合意的[方式]对待那位比丘——以手触、以土块触、以棍棒触、以刀剑触,他便这样了知——‘这个身体正是这样的:由于身体是这样的,手触也加于[其上],土块触也加于[其上],棍棒触也加于[其上],刀剑触也加于[其上]。而世尊在《锯喻[经]》的教诫中曾这样说过——“诸比丘,纵使盗贼、下劣之人以双柄之锯把[你们的]肢节一节一节地割截,即于其中若有人使意染污,他便不是由此[而成为]我的教法奉行者。”而我所发起的精进将不退缩,念将现起而不忘失,身将轻安而不躁动,心将得定而专一。如今就任凭手触加于这身体,任凭土块触加[于其上],任凭棍棒触加[于其上],任凭刀剑触加[于其上]吧——因为这正是在奉行诸佛的教法。’

‘‘Tañce, āvuso, bhikkhuṃ pare aniṭṭhehi akantehi amanāpehi samudācaranti – pāṇisamphassenapi leḍḍusamphassenapi daṇḍasamphassenapi satthasamphassenapi. So evaṃ pajānāti – ‘tathābhūto kho ayaṃ kāyo yathābhūtasmiṃ kāye pāṇisamphassāpi kamanti, leḍḍusamphassāpi kamanti, daṇḍasamphassāpi kamanti, satthasamphassāpi kamanti. Vuttaṃ kho panetaṃ bhagavatā kakacūpamovāde – ‘‘ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṃ, tatrāpi yo mano padūseyya na me so tena sāsanakaro’’ti. Āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. Kāmaṃ dāni imasmiṃ kāye pāṇisamphassāpi kamantu, leḍḍusamphassāpi kamantu, daṇḍasamphassāpi kamantu, satthasamphassāpi kamantu, karīyati hidaṃ buddhānaṃ sāsana’nti.
PTS 1.187缅 1.244已对照

贤友们,若那比丘这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,而依止于善的舍(upekkhā)不能安立,他便因此而悚惧、生起悚惧——‘我实无所得,我实非有所得;我实所得恶,我实非所得善——因为我这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,依止于善的舍竟不能安立。’贤友们,犹如儿媳见到公公便悚惧、生起悚惧;贤友们,正是如此:若那比丘这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,而依止于善的舍不能安立,他便因此而悚惧、生起悚惧——‘我实无所得,我实非有所得;我实所得恶,我实非所得善——因为我这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,依止于善的舍竟不能安立。’贤友们,若那比丘这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,依止于善的舍得以安立,他便因此而心生欢喜。贤友们,比丘乃至[做到]这样,也已是作得多了。

‘‘Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṃ buddhaṃ anussarato evaṃ dhammaṃ anussarato evaṃ saṅghaṃ anussarato upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti. So tena saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘alābhā vata me, na vata me lābhā, dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ, yassa me evaṃ buddhaṃ anussarato, evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti. Seyyathāpi, āvuso, suṇisā sasuraṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; evameva kho, āvuso, tassa ce bhikkhuno evaṃ buddhaṃ anussarato, evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti, so tena saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘alābhā vata me na vata me lābhā, dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ, yassa me evaṃ buddhaṃ anussarato evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti. Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṃ buddhaṃ anussarato, evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti, so tena attamano hoti. Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṃ hoti.
303已对照

三百零三、“贤友们,什么是水界呢?水界可以是内的,也可以是外的。贤友们,什么是内的水界呢?凡内的、属己的、属水的、属水性的、被执取的[东西],即:胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、膏、唾、涕、关节滑液、尿,以及其他任何内的、属己的、属水的、属水性的、被执取的[东西]——贤友们,这称为内的水界。而凡是内的水界,以及凡是外的水界,那[二者]正是水界。对此应当以正慧如实见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。以正慧如实这样见了之后,[他]便厌离水界,使心离染于水界。

303. ‘‘Katamā cāvuso, āpodhātu? Āpodhātu siyā ajjhattikā, siyā bāhirā. Katamā cāvuso ajjhattikā āpodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṃ, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccatāvuso, ajjhattikā āpodhātu. Yā ceva kho pana ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu, āpodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati, āpodhātuyā cittaṃ virājeti.
PTS 1.188缅 1.245已对照

“贤友们,有这样的时候:外的水界激动。它卷走村庄,也卷走市镇,也卷走城市,也卷走国土,也卷走国土的一方。贤友们,有这样的时候:大海中百由旬[深]的水也退落,二百由旬[深]的水也退落,三百由旬[深]的水也退落,四百由旬[深]的水也退落,五百由旬[深]的水也退落,六百由旬[深]的水也退落,七百由旬[深]的水也退落。贤友们,有这样的时候:大海中只余七棵多罗树[高]的水,只余六棵多罗树[高]的水,只余五棵多罗树[高]的水,只余四棵多罗树[高]的水,只余三棵多罗树[高]的水,只余二棵多罗树[高]的水,只余一棵多罗树[高]的水。贤友们,有这样的时候:大海中只余七人[高]的水,只余六人[高]的水,只余五人[高]的水,只余四人[高]的水,只余三人[高]的水,只余二人[高]的水,只余一人[高]的水。贤友们,有这样的时候:大海中只余半人[高]的水,只余及腰的水,只余及膝的水,只余及踝的水。贤友们,有这样的时候:大海中连润湿一个指节的水都没有了。贤友们,像这样广大的外在的水界,尚且将显现出无常性,将显现出坏灭法性,将显现出消亡法性,将显现出变易法性;那么,对于这由渴爱所执取、只有一点点分量的身体,又怎能说‘我’、或‘我的’、或‘我存在’呢?如此,[这些想法]对他来说于此正是不存在的。……乃至……贤友们,若那比丘这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,依止于善的舍得以安立,他便因此而心生欢喜。贤友们,比丘乃至[做到]这样,也已是作得多了。

‘‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ bāhirā āpodhātu pakuppati. Sā gāmampi vahati, nigamampi vahati, nagarampi vahati, janapadampi vahati, janapadapadesampi vahati. Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ mahāsamudde yojanasatikānipi udakāni ogacchanti, dviyojanasatikānipi udakāni ogacchanti, tiyojanasatikānipi udakāni ogacchanti, catuyojanasatikānipi udakāni ogacchanti, pañcayojanasatikānipi udakāni ogacchanti, chayojanasatikānipi udakāni ogacchanti, sattayojanasatikānipi udakāni ogacchanti. Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ mahāsamudde sattatālampi udakaṃ saṇṭhāti, chattālampi udakaṃ saṇṭhāti, pañcatālampi udakaṃ saṇṭhāti, catuttālampi udakaṃ saṇṭhāti, titālampi udakaṃ saṇṭhāti, dvitālampi udakaṃ saṇṭhāti, tālamattampi [tālaṃpi (sī.)] udakaṃ saṇṭhāti. Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ mahāsamudde sattaporisampi udakaṃ saṇṭhāti, chapporisampi udakaṃ saṇṭhāti, pañcaporisampi udakaṃ saṇṭhāti, catupporisampi udakaṃ saṇṭhāti, tiporisampi udakaṃ saṇṭhāti, dviporisampi udakaṃ saṇṭhāti, porisamattampi [porisaṃpi (sī.)] udakaṃ saṇṭhāti. Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ mahāsamudde aḍḍhaporisampi udakaṃ saṇṭhāti, kaṭimattampi udakaṃ saṇṭhāti, jāṇukamattampi udakaṃ saṇṭhāti, gopphakamattampi udakaṃ saṇṭhāti. Hoti kho so, āvuso, samayo, yaṃ mahāsamudde aṅgulipabbatemanamattampi udakaṃ na hoti. Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya āpodhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati. Kiṃ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmīti’ vā? Atha khvāssa notevettha hoti…pe… tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṃ buddhaṃ anussarato, evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti. So tena attamano hoti. Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṃ hoti.
304已对照

三百零四、“贤友们,什么是火界呢?火界可以是内的,也可以是外的。贤友们,什么是内的火界呢?凡内的、属己的、属火的、属火性的、被执取的[东西],即:以之而热的、以之而老的、以之而烧的、以之而使所食、所饮、所嚼、所尝正得消化的,以及其他任何内的、属己的、属火的、属火性的、被执取的[东西]——贤友们,这称为内的火界。而凡是内的火界,以及凡是外的火界,那[二者]正是火界。对此应当以正慧如实见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。以正慧如实这样见了之后,[他]便厌离火界,使心离染于火界。

304. ‘‘Katamā cāvuso, tejodhātu? Tejodhātu siyā ajjhattikā, siyā bāhirā. Katamā cāvuso, ajjhattikā tejodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – yena ca santappati, yena ca jīrīyati, yena ca pariḍayhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccatāvuso, ajjhattikā tejodhātu. Yā ceva kho pana ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu, tejodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā tejodhātuyā nibbindati, tejodhātuyā cittaṃ virājeti.
缅 1.246已对照

“贤友们,有这样的时候:外的火界激动。它烧村庄,也烧市镇,也烧城市,也烧国土,也烧国土的一方。它到了青草之边、或道路之边、或岩石之边、或水之边、或可喜的地块,便因无燃料而熄灭。贤友们,有这样的时候:[人们]以鸡毛、以筋屑[作燃料]而寻求火。贤友们,像这样广大的外在的火界,尚且将显现出无常性,将显现出坏灭法性,将显现出消亡法性,将显现出变易法性;那么,对于这由渴爱所执取、只有一点点分量的身体,又怎能说‘我’、或‘我的’、或‘我存在’呢?如此,[这些想法]对他来说于此正是不存在的。……乃至……贤友们,若那比丘这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,依止于善的舍得以安立,他便因此而心生欢喜。贤友们,比丘乃至[做到]这样,也已是作得多了。

‘‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ bāhirā tejodhātu pakuppati. Sā gāmampi dahati, nigamampi dahati, nagarampi dahati, janapadampi dahati, janapadapadesampi dahati. Sā haritantaṃ vā panthantaṃ vā selantaṃ vā udakantaṃ vā ramaṇīyaṃ vā bhūmibhāgaṃ āgamma anāhārā nibbāyati. Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kukkuṭapattenapi nhārudaddulenapi aggiṃ gavesanti. Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya tejodhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati. Kiṃ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā? Atha khvāssa notevettha hoti…pe… tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṃ buddhaṃ anussarato evaṃ dhammaṃ anussarato evaṃ saṅghaṃ anussarato upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti, so tena attamano hoti. Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṃ hoti.
305已对照

三百零五、“贤友们,什么是风界呢?风界可以是内的,也可以是外的。贤友们,什么是内的风界呢?凡内的、属己的、属风的、属风性的、被执取的[东西],即:上行风、下行风、腹中风、肠中风、随行肢节风,入息与出息,以及其他任何内的、属己的、属风的、属风性的、被执取的[东西]——贤友们,这称为内的风界。而凡是内的风界,以及凡是外的风界,那[二者]正是风界。对此应当以正慧如实见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。以正慧如实这样见了之后,[他]便厌离风界,使心离染于风界。

305. ‘‘Katamā cāvuso, vāyodhātu? Vāyodhātu siyā ajjhattikā, siyā bāhirā. Katamā cāvuso, ajjhattikā vāyodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – uddhaṅgamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā [koṭṭhasayā (sī. pī.)] vātā, aṅgamaṅgānusārino vātā, assāso passāso iti, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccatāvuso, ajjhattikā vāyodhātu. Yā ceva kho pana ajjhattikā vāyodhātu, yā ca bāhirā vāyodhātu, vāyodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama nesohamasmi na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati vāyodhātuyā cittaṃ virājeti.
PTS 1.189缅 1.247已对照

“贤友们,有这样的时候:外的风界激动。它卷走村庄,也卷走市镇,也卷走城市,也卷走国土,也卷走国土的一方。贤友们,有这样的时候:在夏季最后一个月里,[人们]以多罗扇、以扇具寻求风,连屋檐下的草也不动。贤友们,像这样广大的外在的风界,尚且将显现出无常性,将显现出坏灭法性,将显现出消亡法性,将显现出变易法性;那么,对于这由渴爱所执取、只有一点点分量的身体,又怎能说‘我’、或‘我的’、或‘我存在’呢?如此,[这些想法]对他来说于此正是不存在的。

‘‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ bāhirā vāyodhātu pakuppati. Sā gāmampi vahati, nigamampi vahati, nagarampi vahati, janapadampi vahati, janapadapadesampi vahati. Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ gimhānaṃ pacchime māse tālavaṇṭenapi vidhūpanenapi vātaṃ pariyesanti, ossavanepi tiṇāni na icchanti. Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya vāyodhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati. Kiṃ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā? Atha khvāssa notevettha hoti.
已对照

贤友们,若他人辱骂、诽谤、恼怒、恼害那位比丘,他便这样了知——‘我这由耳触所生的苦受生起了。而它是有缘而[生]的,不是无缘[而生]的。缘什么呢?缘触。’他便见到那触是无常的,见到受是无常的,见到想是无常的,见到诸行是无常的,见到识是无常的。他的心便唯以界为所缘而跃入、净信、安住、胜解。

‘‘Tañce, āvuso, bhikkhuṃ pare akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti. So evaṃ pajānāti, uppannā kho me ayaṃ sotasamphassajā dukkhā vedanā. Sā ca kho paṭicca, no apaṭicca. Kiṃ paṭicca? Phassaṃ paṭicca. Sopi phasso aniccoti passati, vedanā aniccāti passati, saññā aniccāti passati, saṅkhārā aniccāti passati, viññāṇaṃ aniccanti passati. Tassa dhātārammaṇameva cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
已对照

贤友们,若他人以不悦意的、不可爱的、不合意的[方式]对待那位比丘——以手触、以土块触、以棍棒触、以刀剑触,他便这样了知——‘这个身体正是这样的:由于身体是这样的,手触也加于[其上],土块触也加于[其上],棍棒触也加于[其上],刀剑触也加于[其上]。而世尊在《锯喻[经]》的教诫中曾这样说过——“诸比丘,纵使盗贼、下劣之人以双柄之锯把[你们的]肢节一节一节地割截,即于其中若有人使意染污,他便不是由此[而成为]我的教法奉行者。”而我所发起的精进将不退缩,念将现起而不忘失,身将轻安而不躁动,心将得定而专一。如今就任凭手触加于这身体,任凭土块触加[于其上],任凭棍棒触加[于其上],任凭刀剑触加[于其上]吧——因为这正是在奉行诸佛的教法。’

‘‘Tañce, āvuso, bhikkhuṃ pare aniṭṭhehi akantehi amanāpehi samudācaranti, pāṇisamphassenapi leḍḍusamphassenapi daṇḍasamphassenapi satthasamphassenapi. So evaṃ pajānāti ‘tathābhūto kho ayaṃ kāyo yathābhūtasmiṃ kāye pāṇisamphassāpi kamanti, leḍḍusamphassāpi kamanti, daṇḍasamphassāpi kamanti, satthasamphassāpi kamanti. Vuttaṃ kho panetaṃ bhagavatā kakacūpamovāde ‘‘ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṃ. Tatrāpi yo mano padūseyya, na me so tena sāsanakaro’’ti. Āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. Kāmaṃ dāni imasmiṃ kāye pāṇisamphassāpi kamantu, leḍḍusamphassāpi kamantu, daṇḍasamphassāpi kamantu, satthasamphassāpi kamantu. Karīyati hidaṃ buddhānaṃ sāsana’nti.
PTS 1.190缅 1.248已对照

贤友们,若那比丘这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,而依止于善的舍(upekkhā)不能安立,他便因此而悚惧、生起悚惧——‘我实无所得,我实非有所得;我实所得恶,我实非所得善——因为我这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,依止于善的舍竟不能安立。’贤友们,犹如儿媳见到公公便悚惧、生起悚惧;贤友们,正是如此:若那比丘这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,而依止于善的舍不能安立,他便因此而悚惧、生起悚惧——‘我实无所得,我实非有所得;我实所得恶,我实非所得善——因为我这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,依止于善的舍竟不能安立。’贤友们,若那比丘这样随念佛、这样随念法、这样随念僧,依止于善的舍得以安立,他便因此而心生欢喜。贤友们,比丘乃至[做到]这样,也已是作得多了。

‘‘Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṃ buddhaṃ anussarato, evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti. So tena saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘alābhā vata me, na vata me lābhā, dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ. Yassa me evaṃ buddhaṃ anussarato, evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti. Seyyathāpi, āvuso, suṇisā sasuraṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; evameva kho, āvuso, tassa ce bhikkhuno evaṃ buddhaṃ anussarato, evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti. So tena saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘alābhā vata me, na vata me lābhā, dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ. Yassa me evaṃ buddhaṃ anussarato, evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti. Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṃ buddhaṃ anussarato, evaṃ dhammaṃ anussarato, evaṃ saṅghaṃ anussarato, upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti, so tena attamano hoti. Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṃ hoti.
306已对照

三百零六、“贤友们,犹如缘于木材、缘于藤条、缘于草、缘于泥土[而]虚空被围合,便得称为‘房屋’;贤友们,正是如此:缘于骨、缘于腱、缘于肉、缘于皮[而]虚空被围合,便得称为‘色’。贤友们,若内的眼不坏,而外的诸色不来到[眼]境,也没有与之相应的专注(samannāhāra),那么与之相应的那一分识便还不显现。贤友们,若内的眼不坏,外的诸色也来到[眼]境,却没有与之相应的专注,那么与之相应的那一分识便还不显现。而贤友们,当内的眼不坏,外的诸色也来到[眼]境,与之相应的专注也有了——这样,与之相应的那一分识便显现了。凡那样[的人]所有的色,那便归入色取蕴;凡那样[的人]所有的受,那便归入受取蕴;凡那样[的人]所有的想,那便归入想取蕴;凡那样[的人]所有的诸行,那些便归入行取蕴;凡那样[的人]所有的识,那便归入识取蕴。

306. ‘‘Seyyathāpi, āvuso, kaṭṭhañca paṭicca valliñca paṭicca tiṇañca paṭicca mattikañca paṭicca ākāso parivārito agāraṃ tveva saṅkhaṃ gacchati; evameva kho, āvuso, aṭṭhiñca paṭicca nhāruñca paṭicca maṃsañca paṭicca cammañca paṭicca ākāso parivārito rūpaṃ tveva saṅkhaṃ gacchati. Ajjhattikañceva, āvuso, cakkhuṃ aparibhinnaṃ hoti, bāhirā ca rūpā na āpāthaṃ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti. Ajjhattikañceva [ajjhattikañce (sī. syā. pī.), ajjhattikañcepi (?)], āvuso, cakkhuṃ aparibhinnaṃ hoti bāhirā ca rūpā āpāthaṃ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti. Yato ca kho, āvuso, ajjhattikañceva cakkhuṃ aparibhinnaṃ hoti, bāhirā ca rūpā āpāthaṃ āgacchanti, tajjo ca samannāhāro hoti. Evaṃ tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti. Yaṃ tathābhūtassa rūpaṃ taṃ rūpupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchati, yā tathābhūtassa vedanā sā vedanupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchati, yā tathābhūtassa saññā sā saññupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchati, ye tathābhūtassa saṅkhārā te saṅkhārupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchanti, yaṃ tathābhūtassa viññāṇaṃ taṃ viññāṇupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchati.
PTS 1.191缅 1.249已对照

“他这样了知——‘原来这五取蕴的摄集、集聚、和合正是这样发生的。而世尊曾这样说过——“凡见缘起者,他便见法;凡见法者,他便见缘起。”而这五取蕴正是缘起而生的。凡于这五取蕴中的欲(chanda)、执藏(ālaya)、随贪(anunaya)、耽著(ajjhosāna),那便是苦集;凡于这五取蕴中对欲贪的调伏、对欲贪的舍断,那便是苦灭。’贤友们,比丘乃至[做到]这样,也已是作得多了。

‘‘So evaṃ pajānāti – ‘evañhi kira imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ saṅgaho sannipāto samavāyo hoti. Vuttaṃ kho panetaṃ bhagavatā – ‘yo paṭiccasamuppādaṃ passati so dhammaṃ passati; yo dhammaṃ passati so paṭiccasamuppādaṃ passatīti. Paṭiccasamuppannā kho panime yadidaṃ pañcupādānakkhandhā. Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chando ālayo anunayo ajjhosānaṃ so dukkhasamudayo. Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, so dukkhanirodho’ti. Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṃ hoti.
已对照

“贤友们,若内的耳不坏……乃至……鼻不坏……舌不坏……身不坏……意不坏,而外的诸法不来到[意]境,也没有与之相应的专注,那么与之相应的那一分识便还不显现。贤友们,若内的意不坏,外的诸法也来到[意]境,却没有与之相应的专注,那么与之相应的那一分识便还不显现。而贤友们,当内的意不坏,外的诸法也来到[意]境,与之相应的专注也有了——这样,与之相应的那一分识便显现了。凡那样[的人]所有的色,那便归入色取蕴;凡那样[的人]所有的受,那便归入受取蕴;凡那样[的人]所有的想,那便归入想取蕴;凡那样[的人]所有的诸行,那些便归入行取蕴;凡那样[的人]所有的识,那便归入识取蕴。他这样了知——‘原来这五取蕴的摄集、集聚、和合正是这样发生的。而世尊曾这样说过——“凡见缘起者,他便见法;凡见法者,他便见缘起。”而这五取蕴正是缘起而生的。凡于这五取蕴中的欲(chanda)、执藏(ālaya)、随贪(anunaya)、耽著(ajjhosāna),那便是苦集;凡于这五取蕴中对欲贪的调伏、对欲贪的舍断,那便是苦灭。’贤友们,比丘乃至[做到]这样,也已是作得多了。”

‘‘Ajjhattikañceva, āvuso, sotaṃ aparibhinnaṃ hoti…pe… ghānaṃ aparibhinnaṃ hoti… jivhā aparibhinnā hoti… kāyo aparibhinno hoti… mano aparibhinno hoti, bāhirā ca dhammā na āpāthaṃ āgacchanti no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti. Ajjhattiko ceva, āvuso, mano aparibhinno hoti, bāhirā ca dhammā āpāthaṃ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti. Yato ca kho, āvuso, ajjhattiko ceva mano aparibhinno hoti, bāhirā ca dhammā āpāthaṃ āgacchanti, tajjo ca samannāhāro hoti, evaṃ tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti. Yaṃ tathābhūtassa rūpaṃ taṃ rūpupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchati, yā tathābhūtassa vedanā sā vedanupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchati, yā tathābhūtassa saññā sā saññupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchati, ye tathābhūtassa saṅkhārā te saṅkhārupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchanti, yaṃ tathābhūtassa viññāṇaṃ taṃ viññāṇupādānakkhandhe saṅgahaṃ gacchati. So evaṃ pajānāti – ‘evañhi kira imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ saṅgaho sannipāto samavāyo hoti. Vuttaṃ kho panetaṃ bhagavatā – ‘‘yo paṭiccasamuppādaṃ passati so dhammaṃ passati; yo dhammaṃ passati so paṭiccasamuppādaṃ passatī’’ti. Paṭiccasamuppannā kho panime yadidaṃ pañcupādānakkhandhā. Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chando ālayo anunayo ajjhosānaṃ so dukkhasamudayo. Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ so dukkhanirodho’ti. Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṃ hotī’’ti.
已对照

具寿舍利弗这样说了。那些比丘对具寿舍利弗所说的[话]心生欢喜、欢喜领受。

Idamavoca āyasmā sāriputto. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti.
已对照

《大象迹喻经》终,[《譬喻品》中之]第八[经]。

Mahāhatthipadopamasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.