快乐巴利palinanda.cc

中部第139经 · 无诤分别经 Araṇavibhaṅgasuttaṃ

本经目录九、无诤分别经

323PTS 3.230已对照

九、无诤分别经

三二三、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园(Anāthapiṇḍika 之园)。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——“诸比丘,我要为你们说无诤分别(araṇavibhaṅga)。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

“不应致力于欲乐(kāmasukha)——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的;也不应致力于自苦的实践(attakilamathānuyoga)——苦的、非圣的、无益的。诸比丘,不趋近这两边,有为如来所现正觉的中道,能生眼、能生智,导向寂静、证智、正觉、涅槃。应了知称扬(ussādana),应了知贬抑(apasādana);了知称扬、了知贬抑之后,既不应称扬,也不应贬抑,只应说法。应了知乐的抉择(sukhavinicchaya),了知乐的抉择后,应致力于内的乐。不应说私下之语(rahovāda),不应当面说刺耳语(khīṇa)。应只是不急促地说,而不是急促地[说]。不应执著地方语法(janapadanirutti),不应超越通称(samaññā)——这是无诤分别的纲要(uddesa)。

323. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘araṇavibhaṅgaṃ vo, bhikkhave, desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
324PTS 3.231缅 3.274已对照

三二四、“‘不应致力于欲乐——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的;也不应致力于自苦的实践——苦的、非圣的、无益的’——这样说了,这是就什么而说的呢?凡以与欲结合[之乐]而乐者(kāmapaṭisandhisukhin)之喜悦的实践——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的——这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。凡不致力于以与欲结合[之乐]而乐者之喜悦的实践——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的——这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。凡自苦的实践——苦的、非圣的、无益的——这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。凡不致力于自苦的实践——苦的、非圣的、无益的——这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。‘不应致力于欲乐——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的;也不应致力于自苦的实践——苦的、非圣的、无益的’——这样所说的,就是就这个而说的。

‘‘Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogamanuyuñjeyya dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ. Ete kho, bhikkhave [ete kho (sī.), ete te (syā. kaṃ. pī.)], ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā; ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya [nāpasādeyya (sī.)], dhammameva deseyya. Sukhavinicchayaṃ jaññā; sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyya. Rahovādaṃ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṃ [nātikhīṇaṃ (syā. kaṃ. ka.)] bhaṇe. Ataramānova bhāseyya, no taramāno. Janapadaniruttiṃ nābhiniveseyya, samaññaṃ nātidhāveyyāti – ayamuddeso araṇavibhaṅgassa.
324. ‘‘‘Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogamanuyuñjeyya dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhita’nti – iti kho panetaṃ vuttaṃ; kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyogo hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Yo attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Yo attakilamathānuyogaṃ ananuyogo dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. ‘Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogaṃ anuyuñjeyya dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhita’nti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
325已对照

三二五、“‘不趋近这两边,有为如来所现正觉的中道,能生眼、能生智,导向寂静、证智、正觉、涅槃’——这样说了,这是就什么而说的呢?就是这八支圣道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。‘不趋近这两边,有为如来所现正觉的中道,能生眼、能生智,导向寂静、证智、正觉、涅槃’——这样所说的,就是就这个而说的。

325. ‘‘‘Ete kho ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. ‘Ete kho ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
326已对照

三二六、“‘应了知称扬,应了知贬抑;了知称扬、了知贬抑之后,既不应称扬,也不应贬抑,只应说法’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,怎样是有称扬与贬抑,而不是说法呢?‘凡致力于以与欲结合[之乐]而乐者之喜悦的实践——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的——的人,他们全都是有苦、有损害、有恼、有热恼的,是邪行道者’——这样说时,便贬抑了此处的一些人。

326. ‘‘‘Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā; ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya, dhammameva deseyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Kathañca, bhikkhave, ussādanā ca hoti apasādanā ca, no ca dhammadesanā? ‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ anuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ [iti paraṃ (ka.)] ittheke apasādeti.
缅 3.275已对照

“‘凡不致力于以与欲结合[之乐]而乐者之喜悦的实践——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的——的人,他们全都是无苦、无损害、无恼、无热恼的,是正行道者’——这样说时,便称扬了此处的一些人。

‘‘‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke ussādeti.
PTS 3.232已对照

“‘凡致力于自苦的实践——苦的、非圣的、无益的——的人,他们全都是有苦、有损害、有恼、有热恼的,是邪行道者’——这样说时,便贬抑了此处的一些人。

‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ anuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke apasādeti.
已对照

“‘凡不致力于自苦的实践——苦的、非圣的、无益的——的人,他们全都是无苦、无损害、无恼、无热恼的,是正行道者’——这样说时,便称扬了此处的一些人。

‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ ananuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke ussādeti.
已对照

“‘凡任何人的有结(bhavasaṃyojana)未断,他们全都是有苦、有损害、有恼、有热恼的,是邪行道者’——这样说时,便贬抑了此处的一些人。

‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ appahīnaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke apasādeti.
已对照

“‘凡任何人的有结已断,他们全都是无苦、无损害、无恼、无热恼的,是正行道者’——这样说时,便称扬了此处的一些人。诸比丘,这样就是有称扬与贬抑,而不是说法。

‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ pahīnaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke ussādeti. Evaṃ kho, bhikkhave, ussādanā ca hoti apasādanā ca, no ca dhammadesanā.
327已对照

三二七、“诸比丘,怎样是既无称扬、也无贬抑,而是说法呢?‘凡致力于以与欲结合[之乐]而乐者之喜悦的实践——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的——的人,他们全都是有苦、有损害、有恼、有热恼的,是邪行道者’——他不这样说。‘然而致力[于此],是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道’——这样说时,他就只是说法。

327. ‘‘Kathañca, bhikkhave, nevussādanā hoti na apasādanā, dhammadesanā ca [dhammadesanāva (syā. kaṃ.)]? ‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ anuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Anuyogo ca kho, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
已对照

“‘凡不致力于以与欲结合[之乐]而乐者之喜悦的实践——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的——的人,他们全都是无苦、无损害、无恼、无热恼的,是正行道者’——他不这样说。‘然而不致力[于此],是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道’——这样说时,他就只是说法。

‘‘‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Ananuyogo ca kho, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
缅 3.276已对照

“‘凡致力于自苦的实践——苦的、非圣的、无益的——的人,他们全都是有苦、有损害、有恼、有热恼的,是邪行道者’——他不这样说。‘然而致力[于此],是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道’——这样说时,他就只是说法。

‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ anuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Anuyogo ca kho, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
已对照

“‘凡不致力于自苦的实践——苦的、非圣的、无益的——的人,他们全都是无苦、无损害、无恼、无热恼的,是正行道者’——他不这样说。‘然而不致力[于此],是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道’——这样说时,他就只是说法。

‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ ananuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Ananuyogo ca kho, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
PTS 3.233已对照

“‘凡任何人的有结未断,他们全都是有苦、有损害、有恼、有热恼的,是邪行道者’——他不这样说。‘而当有结未断时,有也是未断的’——这样说时,他就只是说法。

‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ appahīnaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Bhavasaṃyojane ca kho appahīne bhavopi appahīno hotī’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
已对照

“‘凡任何人的有结已断,他们全都是无苦、无损害、无恼、无热恼的,是正行道者’——他不这样说。‘而当有结已断时,有也是已断的’——这样说时,他就只是说法。诸比丘,这样就是既无称扬、也无贬抑,而是说法。‘应了知称扬,应了知贬抑;了知称扬、了知贬抑之后,既不应称扬,也不应贬抑,只应说法’——这样所说的,就是就这个而说的。

‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ pahīnaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Bhavasaṃyojane ca kho pahīne bhavopi pahīno hotī’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti. Evaṃ kho, bhikkhave, nevussādanā hoti na apasādanā, dhammadesanā ca. ‘Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā; ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya, dhammameva deseyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
328PTS 3.234缅 3.277已对照

三二八、“‘应了知乐的抉择,了知乐的抉择后,应致力于内的乐’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,有这五欲功德。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的;耳所识的诸声……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——诸比丘,这就是五欲功德。诸比丘,凡缘这五欲功德而生起的乐与喜悦,这称为欲乐、粪秽之乐(mīḷhasukha)、凡夫之乐、非圣之乐。我说:‘不应串习,不应修习,不应多作;对此乐应当畏惧。’诸比丘,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。离喜,住于舍……乃至……第三禅……成就并住于第四禅。这称为出离之乐、远离之乐、寂止之乐、正觉之乐。我说:‘应串习,应修习,应多作;对此乐不应畏惧。’‘应了知乐的抉择,了知乐的抉择后,应致力于内的乐’——这样所说的,就是就这个而说的。

328. ‘‘‘Sukhavinicchayaṃ jaññā; sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ idaṃ vuccati kāmasukhaṃ mīḷhasukhaṃ puthujjanasukhaṃ anariyasukhaṃ. ‘Na āsevitabbaṃ, na bhāvetabbaṃ, na bahulīkātabbaṃ, bhāyitabbaṃ etassa sukhassā’ti – vadāmi. Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati…pe… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ vuccati nekkhammasukhaṃ pavivekasukhaṃ upasamasukhaṃ sambodhisukhaṃ. ‘Āsevitabbaṃ, bhāvetabbaṃ, bahulīkātabbaṃ, na bhāyitabbaṃ etassa sukhassā’ti – vadāmi. ‘Sukhavinicchayaṃ jaññā; sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
329已对照

三二九、“‘不应说私下之语,不应当面说刺耳语’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,此中,凡[他]知道是不真实的、不如实的、无益的私下之语,那私下之语他决不应说。凡[他]知道是真实的、如实的而无益的私下之语,对那[私下之语]他也应学习不说。而凡[他]知道是真实的、如实的、有益的私下之语,于此,他应是知时者,[知]说那私下之语[的时机]。诸比丘,此中,凡[他]知道是不真实的、不如实的、无益的当面的刺耳语(khīṇavāda),那当面的刺耳语他决不应说。凡[他]知道是真实的、如实的而无益的当面的刺耳语,对那[当面的刺耳语]他也应学习不说。而凡[他]知道是真实的、如实的、有益的当面的刺耳语,于此,他应是知时者,[知]说那当面的刺耳语[的时机]。‘不应说私下之语,不应当面说刺耳语’——这样所说的,就是就这个而说的。

329. ‘‘‘Rahovādaṃ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṃ bhaṇe’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tatra, bhikkhave, yaṃ jaññā rahovādaṃ abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sasakkaṃ [sampattaṃ (ka.)] taṃ rahovādaṃ na bhāseyya. Yampi jaññā rahovādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ tassapi sikkheyya avacanāya. Yañca kho jaññā rahovādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ tatra kālaññū assa tassa rahovādassa vacanāya. Tatra, bhikkhave, yaṃ jaññā sammukhā khīṇavādaṃ abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sasakkaṃ taṃ sammukhā khīṇavādaṃ na bhāseyya. Yampi jaññā sammukhā khīṇavādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ tassapi sikkheyya avacanāya. Yañca kho jaññā sammukhā khīṇavādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ tatra kālaññū assa tassa sammukhā khīṇavādassa vacanāya. ‘Rahovādaṃ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṃ bhaṇe’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
330已对照

三三〇、“‘应只是不急促地说,而不是急促地[说]’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,此中,急促而说者,身也疲倦,心也受损,声音也受损,喉咙也疲苦,急促者所说的也不清晰、不可了知。诸比丘,此中,不急促而说者,身也不疲倦,心也不受损,声音也不受损,喉咙也不疲苦,不急促者所说的也清晰、可了知。‘应只是不急促地说,而不是急促地[说]’——这样所说的,就是就这个而说的。

330. ‘‘‘Ataramānova bhāseyya no taramāno’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tatra, bhikkhave, taramānassa bhāsato kāyopi kilamati, cittampi upahaññati [ūhaññati (sī.)], saropi upahaññati [ūhaññati (sī.)], kaṇṭhopi āturīyati, avisaṭṭhampi hoti aviññeyyaṃ taramānassa bhāsitaṃ. Tatra, bhikkhave, ataramānassa bhāsato kāyopi na kilamati, cittampi na upahaññati, saropi na upahaññati, kaṇṭhopi na āturīyati, visaṭṭhampi hoti viññeyyaṃ ataramānassa bhāsitaṃ. ‘Ataramānova bhāseyya, no taramāno’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
331PTS 3.235缅 3.278已对照

三三一、“‘不应执著地方语法,不应超越通称’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,怎样是对地方语法的执著与对通称的超越呢?诸比丘,在此,在某些地方,对同一[器皿],人们认作‘盂(pātī)’,认作‘钵(patta)’,认作‘碗(vitta)’,认作‘瓯(sarāva)’,认作‘盘(dhāropa)’,认作‘盏(poṇa)’,认作‘碟(pisīlava)’。如是,在那些地方人们无论怎样认作它,他都以坚固力、以执取坚持而说:‘唯此是真实,余者虚妄。’诸比丘,这样就是对地方语法的执著与对通称的超越。

331. ‘‘‘Janapadaniruttiṃ nābhiniveseyya, samaññaṃ nātidhāveyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Kathañca, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca abhiniveso hoti samaññāya ca atisāro? Idha, bhikkhave, tadevekaccesu janapadesu ‘pātī’ti sañjānanti, ‘patta’nti sañjānanti, ‘vitta’nti [viṭṭhanti (syā. kaṃ.)] sañjānanti, ‘sarāva’nti sañjānanti ‘dhāropa’nti [harosanti (syā. kaṃ.)] sañjānanti, ‘poṇa’nti sañjānanti, ‘pisīlava’nti [pisīlanti (sī. pī.), pipilanti (syā. kaṃ.)] sañjānanti. Iti yathā yathā naṃ tesu tesu janapadesu sañjānanti tathā tathā thāmasā parāmāsā [parāmassa (sī.)] abhinivissa voharati – ‘idameva saccaṃ, moghamañña’nti. Evaṃ kho, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca abhiniveso hoti samaññāya ca atisāro.
332已对照

三三二、“诸比丘,怎样是对地方语法的不执著与对通称的不超越呢?诸比丘,在此,在某些地方,对同一[器皿],人们认作‘盂’,认作‘钵’,认作‘碗’,认作‘瓯’,认作‘盘’,认作‘盏’,认作‘碟’。如是,在那些地方人们怎样认作它,[他想:]‘据说这些具寿是指这个而说的’,就照那样说,而不执取。诸比丘,这样就是对地方语法的不执著与对通称的不超越。‘不应执著地方语法,不应超越通称’——这样所说的,就是就这个而说的。

332. ‘‘Kathañca, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca anabhiniveso hoti samaññāya ca anatisāro? Idha, bhikkhave, tadevekaccesu janapadesu ‘pātī’ti sañjānanti, ‘patta’nti sañjānanti, ‘vitta’nti sañjānanti, ‘sarāva’nti sañjānanti, ‘dhāropa’nti sañjānanti, ‘poṇa’nti sañjānanti, ‘pisīlava’nti sañjānanti. Iti yathā yathā naṃ tesu tesu janapadesu sañjānanti ‘idaṃ kira me [idaṃ kira te ca (ka.)] āyasmanto sandhāya voharantī’ti tathā tathā voharati aparāmasaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca anabhiniveso hoti, samaññāya ca anatisāro. ‘Janapadaniruttiṃ nābhiniveseyya samaññaṃ nātidhāveyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
333已对照

三三三、“诸比丘,此中,凡以与欲结合[之乐]而乐者之喜悦的实践——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的——这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的(saraṇa)。诸比丘,此中,凡不致力于以与欲结合[之乐]而乐者之喜悦的实践——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的——这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。因此,这法是无诤的(araṇa)。

333. ‘‘Tatra, bhikkhave, yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyogo hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
334缅 3.279已对照

三三四、“诸比丘,此中,凡自苦的实践——苦的、非圣的、无益的——这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的。诸比丘,此中,凡不致力于自苦的实践——苦的、非圣的、无益的——这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。因此,这法是无诤的。

334. ‘‘Tatra, bhikkhave, yo attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yo attakilamathānuyogaṃ ananuyogo dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
335PTS 3.236已对照

三三五、“诸比丘,此中,凡这为如来所现正觉的、能生眼、能生智,导向寂静、证智、正觉、涅槃的中道,这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。因此,这法是无诤的。

335. ‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
336已对照

三三六、“诸比丘,此中,凡这有称扬与贬抑而不是说法的[情形],这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的。诸比丘,此中,凡这既无称扬、也无贬抑而是说法的[情形],这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。因此,这法是无诤的。

336. ‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ ussādanā ca apasādanā ca no ca dhammadesanā, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yāyaṃ nevussādanā ca na apasādanā ca dhammadesanā ca, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
337已对照

三三七、“诸比丘,此中,凡这欲乐、粪秽之乐、凡夫之乐、非圣之乐,这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的。诸比丘,此中,凡这出离之乐、远离之乐、寂止之乐、正觉之乐,这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。因此,这法是无诤的。

337. ‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ kāmasukhaṃ mīḷhasukhaṃ pothujjanasukhaṃ anariyasukhaṃ, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yamidaṃ nekkhammasukhaṃ pavivekasukhaṃ upasamasukhaṃ sambodhisukhaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
338已对照

三三八、“诸比丘,此中,凡这不真实的、不如实的、无益的私下之语,这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的。诸比丘,此中,凡这真实的、如实的而无益的私下之语,这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的。诸比丘,此中,凡这真实的、如实的、有益的私下之语,这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。因此,这法是无诤的。

338. ‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ rahovādo abhūto ataccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ rahovādo bhūto taccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ rahovādo bhūto taccho atthasaṃhito, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
339PTS 3.237缅 3.280已对照

三三九、“诸比丘,此中,凡这不真实的、不如实的、无益的当面的刺耳语,这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的。诸比丘,此中,凡这真实的、如实的而无益的当面的刺耳语,这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的。诸比丘,此中,凡这真实的、如实的、有益的当面的刺耳语,这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。因此,这法是无诤的。

339. ‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ sammukhā khīṇavādo abhūto ataccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ sammukhā khīṇavādo bhūto taccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ sammukhā khīṇavādo bhūto taccho atthasaṃhito, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
340已对照

三四〇、“诸比丘,此中,凡这急促者所说的,这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的。诸比丘,此中,凡这不急促者所说的,这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。因此,这法是无诤的。

340. ‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ taramānassa bhāsitaṃ, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yamidaṃ ataramānassa bhāsitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
341已对照

三四一、“诸比丘,此中,凡这对地方语法的执著与对通称的超越,这是有苦、有损害、有恼、有热恼的法,是邪行道。因此,这法是有诤的。诸比丘,此中,凡这对地方语法的不执著与对通称的不超越,这是无苦、无损害、无恼、无热恼的法,是正行道。因此,这法是无诤的。

“因此,诸比丘,[你们应当这样修学:]‘我们将了知有诤之法,将了知无诤之法;了知有诤之法、了知无诤之法之后,我们将行于无诤的行道。’诸比丘,你们应当这样修学。诸比丘,而良家子须菩提(Subhūti)是行于无诤的行道者。”

世尊说了这[番话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

341. ‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ janapadaniruttiyā ca abhiniveso samaññāya ca atisāro, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra bhikkhave, yvāyaṃ janapadaniruttiyā ca anabhiniveso samaññāya ca anatisāro, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘saraṇañca dhammaṃ jānissāma, araṇañca dhammaṃ jānissāma; saraṇañca dhammaṃ ñatvā araṇañca dhammaṃ ñatvā araṇapaṭipadaṃ paṭipajjissāmā’ti evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ. Subhūti ca pana, bhikkhave, kulaputto araṇapaṭipadaṃ paṭipanno’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Araṇavibhaṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
已对照

《无诤分别经》终,[《分别品》中之]第九[经]。