快乐巴利palinanda.cc

长部第26经 · 转轮圣王师子吼经 Cakkavattisuttaṃ

本经目录寿量、容色等衰减之说人寿十岁之时

80PTS 3.58缅 3.48已对照

三、转轮圣王经(Cakkavattisutta) 以自己为洲、为归依 如是我闻:一时,世尊住在摩揭陀国一处名叫马都拉(Mātulā)的[市镇]。世尊在那里对比丘们说:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘回答世尊。世尊这样说:“诸比丘,你们要以自己为洲(dīpa)而住,以自己为归依,不以他者为归依;以法为洲,以法为归依,不以他者为归依。诸比丘,比丘如何是以自己为洲而住、以自己为归依、不以他者为归依,以法为洲、以法为归依、不以他者为归依呢?诸比丘,在此,比丘于身随观身而住,热勤(ātāpī)、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受随观受……乃至……于心随观心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。诸比丘,这样,比丘就是以自己为洲而住、以自己为归依、不以他者为归依,以法为洲、以法为归依、不以他者为归依。 “诸比丘,你们要行于[自己的]行处(gocara)、自己父传的境域(sake pettike visaye)。诸比丘,行于[自己的]行处、自己父传的境域者,魔便得不到机会(otāra),魔便得不到所缘(ārammaṇa)。诸比丘,由于受持诸善法之故,这福德便如是增长。

80. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati mātulāyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhaddante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.
‘‘Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare, bhikkhave, carataṃ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṃ, na lacchati māro ārammaṇaṃ [āramaṇaṃ (?)]. Kusalānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhati.
Daḷhanemicakkavattirājā
81PTS 3.59已对照

转轮王坚固念 “诸比丘,从前有一位名叫坚固念(Daḷhanemi)的转轮王,是如法的法王,领有四方,得胜利,达成国土安定,具足七宝。他拥有这七宝,即:轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝,将军宝为第七。他有一千多个儿子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敌军。他不以刀杖,而以法征服这片以海洋为边际的大地后安住。

81. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā daḷhanemi nāma ahosi cakkavattī [cakkavatti (syā. pī.)] dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni ahesuṃ seyyathidaṃ – cakkaratanaṃu hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā ahesuṃ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena [dhammena samena (syā. ka.)] abhivijiya ajjhāvasi.
82PTS 3.60缅 3.49已对照

“诸比丘,后来,经过许多年、许多百年、许多千年之后,坚固念王召来某个人说:‘喂,你若看见天的轮宝退移、离开原处,就来告诉我。’诸比丘,那人应诺坚固念王:‘是的,陛下。’诸比丘,经过许多年、许多百年、许多千年之后,那人看见天的轮宝退移、离开原处;看见之后,便前往坚固念王之处;到了之后,对坚固念王这样说:‘陛下,请您知道:您的天的轮宝已经退移、离开原处了。’诸比丘,于是坚固念王召来长子王子,这样说:‘我儿王子啊,据说我的天的轮宝已经退移、离开原处了。我曾听说:凡转轮王的天的轮宝退移、离开原处,那位王便不能再活多久了。我已享用过人间的诸欲,如今是我寻求天上诸欲的时候了。我儿王子啊,来吧,你来接掌这片以海洋为边际的大地。而我则将剃除须发,披上袈裟衣,从家出家、成为无家者。’

82. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘yadā tvaṃ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño daḷhanemissa paccassosi. Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, disvāna yena rājā daḷhanemi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ daḷhanemiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ te cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cuta’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā [āmantetvā (syā. ka.)] etadavoca – ‘dibbaṃ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṃ jīvitabbaṃ hotīti. Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti.
83缅 3.50已对照

“诸比丘,于是坚固念王好好地把王位教嘱给长子王子之后,便剃除须发,披上袈裟衣,从家出家、成为无家者。诸比丘,而在这位王仙(rājisi)出家七天之后,天的轮宝便隐没了。 “诸比丘,于是有某个人前往那位已灌顶的刹帝利王之处;到了之后,对那位已灌顶的刹帝利王这样说:‘陛下,请您知道:天的轮宝已经隐没了。’诸比丘,那位已灌顶的刹帝利王在天的轮宝隐没之后,心生不悦,也领受了不悦。他便前往王仙之处;到了之后,对王仙这样说:‘陛下,请您知道:天的轮宝已经隐没了。’诸比丘,这样说时,王仙对那位已灌顶的刹帝利王这样说:‘我儿啊,你不要因天的轮宝隐没而心生不悦,也不要领受不悦;我儿啊,天的轮宝本来就不是你从父亲承继的遗产。我儿啊,来吧,你要奉行圣转轮王行(ariya cakkavattivatta,即转轮王所应行的圣法)。这是有可能的:当你奉行圣转轮王行,于十五日的布萨日洗了头、持布萨、登上殊胜高楼的上层时,天的轮宝便会出现——具千辐、具辋、具毂,一切行相圆满。’

83. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.
‘‘Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto [muddhāvasitto (sī. syā. pī.) evamuparipi] tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājisi rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘mā kho tvaṃ, tāta, dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā anattamanatañca paṭisaṃvedesi, na hi te, tāta, dibbaṃ cakkaratanaṃ pettikaṃ dāyajjaṃ. Iṅgha tvaṃ, tāta, ariye cakkavattivatte vattāhi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ te ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa [sīsaṃ nahātassa (sī. pī.), sīsanhātassa (syā.)] uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūra’nti.
Cakkavattiariyavattaṃ
84PTS 3.61已对照

圣转轮王行 “‘陛下,那圣转轮王行是什么呢?’‘我儿啊,那么,你要唯依止于法,恭敬法、尊重法、敬重法、供养法、礼敬法,以法为幢、以法为旗、以法为主,为内宫众、军众、附从的刹帝利们、婆罗门与居士们、城邑与地方[之人]、沙门与婆罗门们、禽与兽,安排如法的守护、遮护与保卫。我儿啊,不要让非法之行在你的国土中转起。我儿啊,凡你国土中的无财者,你要给予他们财物。我儿啊,凡你国土中的沙门婆罗门,远离骄与放逸、安住于忍与柔和、各自调伏自己、各自寂止自己、各自使自己般涅槃者,你要时时前往请问、探询:“尊者,什么是善?什么是不善?什么是有罪?什么是无罪?什么应习近?什么不应习近?我做什么会长夜带来不利与苦?我做什么又会长夜带来利益与安乐?”听了他们[的话]之后,凡不善的你就要断然远离,凡善的你就要受持奉行。我儿啊,这就是那圣转轮王行。’

84. ‘‘‘Katamaṃ pana taṃ, deva, ariyaṃ cakkavattivatta’nti? ‘Tena hi tvaṃ, tāta, dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto [garukaronto (sī. syā. pī.)] dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu antojanasmiṃ balakāyasmiṃ khattiyesu anuyantesu [anuyuttesu (sī. pī.)] brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu. Mā ca te, tāta, vijite adhammakāro pavattittha. Ye ca te, tāta, vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi [dhanamanuppadajjeyyāsi (sī. syā. pī.)]. Ye ca te, tāta, vijite samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi pariggaṇheyyāsi – ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā’’ti? Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ taṃ samādāya vatteyyāsi. Idaṃ kho, tāta, taṃ ariyaṃ cakkavattivatta’nti.
Cakkaratanapātubhāvo
85PTS 3.62缅 3.51已对照

轮宝的出现 “‘是的,陛下。’诸比丘,那位已灌顶的刹帝利王应诺王仙之后,便奉行圣转轮王行。当他奉行圣转轮王行,于十五日的布萨日洗了头、持布萨、登上殊胜高楼的上层时,天的轮宝出现了:具千辐、具辋、具毂,一切行相圆满。那位已灌顶的刹帝利王见了之后,这样想:‘我曾听说:“凡已灌顶的刹帝利王,于十五日的布萨日洗了头、持布萨、登上殊胜高楼的上层时,天的轮宝出现,具千辐、具辋、具毂,一切行相圆满,他便是转轮王。”那么,我会是转轮王吗?’ “诸比丘,于是那位已灌顶的刹帝利王从座而起,把上衣偏袒一肩,左手持金瓶,右手洒[水]于轮宝之上:‘尊贵的轮宝,转起吧!尊贵的轮宝,征服[四方]吧!’ “诸比丘,于是那轮宝便向东方转去,转轮王与四支军一同随后而行。诸比丘,凡轮宝在哪个地方停住,转轮王便与四支军在那里住下。诸比丘,凡东方的诸敌对国王,都前往转轮王之处;到了之后这样说:‘来吧,大王!欢迎您,大王![此]是您的,大王!请教诫[我们]吧,大王!’转轮王这样说:‘不可杀生;不可不与而取;不可于诸欲上行邪行;不可说妄语;不可饮酒;就照你们向来所受用的而受用吧。’诸比丘,凡东方的诸敌对国王,都成了转轮王的附从者。

85. ‘‘‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye cakkavattivatte [ariyaṃ cakkavattivattaṃ (ka.)] vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi – ‘sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño khattiyassa muddhābhisittassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattī’ti. Assaṃ nu kho ahaṃ rājā cakkavattīti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ utarāsaṅgaṃ karitvā vāmena hatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkiri – ‘pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana’nti.
86PTS 3.63缅 3.52已对照

“诸比丘,于是那轮宝潜入东海,又出而向南方转去……乃至……潜入南海,又出而向西方转去,转轮王与四支军一同随后而行。诸比丘,凡轮宝在哪个地方停住,转轮王便与四支军在那里住下。诸比丘,凡西方的诸敌对国王,都前往转轮王之处;到了之后这样说:‘来吧,大王!欢迎您,大王![此]是您的,大王!请教诫[我们]吧,大王!’转轮王这样说:‘不可杀生;不可不与而取;不可于诸欲上行邪行;不可说妄语;不可饮酒;就照你们向来所受用的而受用吧。’诸比丘,凡西方的诸敌对国王,都成了转轮王的附从者。

‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te [sāgataṃ (sī. pī.)] mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā [anuyuttā (sī. pī.)] ahesuṃ.
86. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā [ajjhogahetvā (sī. syā. pī.)] paccuttaritvā dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti…pe… dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te, mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ.
87已对照

“诸比丘,于是那轮宝潜入西海,又出而向北方转去,转轮王与四支军一同随后而行。诸比丘,凡轮宝在哪个地方停住,转轮王便与四支军在那里住下。诸比丘,凡北方的诸敌对国王,都前往转轮王之处;到了之后这样说:‘来吧,大王!欢迎您,大王![此]是您的,大王!请教诫[我们]吧,大王!’转轮王这样说:‘不可杀生;不可不与而取;不可于诸欲上行邪行;不可说妄语;不可饮酒;就照你们向来所受用的而受用吧。’诸比丘,凡北方的诸敌对国王,都成了转轮王的附从者。 “诸比丘,于是那轮宝征服了以海为边际的大地之后,回到那个王都,在转轮王内宫之门、断事处的前方,仿佛安在轴上一般住立,庄严着转轮王的内宫。

87. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te, mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ.
‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ abhivijinitvā tameva rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe [aḍḍakaraṇapamukhe (ka.)] akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ.
Dutiyādicakkavattikathā
88PTS 3.64缅 3.53已对照

第二等转轮王之说 “诸比丘,第二位转轮王……乃至……第三位转轮王……第四位转轮王……第五位转轮王……第六位转轮王……第七位转轮王,在经过许多年、许多百年、许多千年之后,召来某个人说:‘喂,你若看见天的轮宝退移、离开原处,就来告诉我。’诸比丘,那人应诺转轮王:‘是的,陛下。’诸比丘,经过许多年、许多百年、许多千年之后,那人看见天的轮宝退移、离开原处;看见之后,便前往转轮王之处;到了之后,对转轮王这样说:‘陛下,请您知道:您的天的轮宝已经退移、离开原处了。’

88. ‘‘Dutiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī…pe… tatiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… catutthopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… pañcamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… chaṭṭhopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… sattamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘yadā tvaṃ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ te cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cuta’nti?
89已对照

“诸比丘,于是转轮王召来长子王子,这样说:‘我儿王子啊,据说我的天的轮宝已经退移、离开原处了。我曾听说:凡转轮王的天的轮宝退移、离开原处,那位王便不能再活多久了。我已享用过人间的诸欲,如今是我寻求天上诸欲的时候了。我儿王子啊,来吧,你来接掌这片以海洋为边际的大地。而我则将剃除须发,披上袈裟衣,从家出家、成为无家者。’诸比丘,于是转轮王好好地把王位教嘱给长子王子之后,便剃除须发,披上袈裟衣,从家出家、成为无家者。诸比丘,而在这位王仙出家七天之后,天的轮宝便隐没了。

89. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘dibbaṃ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭhānā cutaṃ, sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṃ jīvitabbaṃ hotīti. Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṃ, ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.
90PTS 3.65缅 3.54已对照

“诸比丘,于是有某个人前往那位已灌顶的刹帝利王之处;到了之后,对那位已灌顶的刹帝利王这样说:‘陛下,请您知道:天的轮宝已经隐没了。’诸比丘,那位已灌顶的刹帝利王在天的轮宝隐没之后,心生不悦,也领受了不悦;但他并没有前往王仙之处请问圣转轮王行,只是依自己的意思治理国土。而当他依自己的意思治理国土时,国土便不像从前诸王奉行圣转轮王行时那样,一代胜过一代地兴盛了。 “诸比丘,于是大臣、廷臣、会计大臣、侍卫、守门人、以谋议为活命者们集会,对那位已灌顶的刹帝利王这样说:‘陛下,您依自己的意思治理国土,国土便不像从前诸王奉行圣转轮王行时那样,一代胜过一代地兴盛。陛下,您的国土中现有大臣、廷臣、会计大臣、侍卫、守门人、以谋议为活命者,包括我们以及其他[人],我们是持有圣转轮王行的。陛下,请您向我们请问圣转轮王行吧。您问了之后,我们就为您解说圣转轮王行。’

90. ‘‘Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti? Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi; no ca kho rājisiṃ upasaṅkamitvā ariyaṃ cakkavattivattaṃ pucchi. So samateneva sudaṃ janapadaṃ pasāsati. Tassa samatena janapadaṃ pasāsato pubbenāparaṃ janapadā na pabbanti, yathā taṃ pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte vattamānānaṃ.
‘‘Atha kho, bhikkhave, amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino sannipatitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavocuṃ – ‘na kho te, deva, samatena (sudaṃ) janapadaṃ pasāsato pubbenāparaṃ janapadā pabbanti, yathā taṃ pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte vattamānānaṃ. Saṃvijjanti kho te, deva, vijite amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino mayañceva aññe ca [aññe ca paṇḍite samaṇabrāhmaṇe puccheyyāsi (ka.)] ye mayaṃ ariyaṃ cakkavattivattaṃ dhārema. Iṅgha tvaṃ, deva, amhe ariyaṃ cakkavattivattaṃ puccha. Tassa te mayaṃ ariyaṃ cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākarissāmā’ti.
Āyuvaṇṇādipariyānikathā
91PTS 3.66已对照

寿量、容色等衰减之说

“诸比丘,于是那位已灌顶的刹帝利王召集大臣、廷臣、会计大臣、侍卫、守门人、以谋议为活命者,请问圣转轮王行。他们被问了圣转轮王行,便为他解说。他听了他们[的话]之后,安排了如法的守护、遮护与保卫,却没有给无财者财物。由于不给无财者财物,贫穷便广布。贫穷广布之后,有某个人以盗心取了他人所不与之物。人们把他捉住;捉住之后带到那位已灌顶的刹帝利王面前:‘陛下,这个人以盗心取了他人所不与之物。’诸比丘,这样说时,那位已灌顶的刹帝利王对那人这样说:‘喂,你真的以盗心取了他人所不与之物吗?’‘是真的,陛下。’‘什么缘故呢?’‘陛下,因为我活不下去。’诸比丘,于是那位已灌顶的刹帝利王便给了那人财物:‘喂,你就用这财物自己活命,也奉养父母,养育妻儿,经营事业,并于诸沙门婆罗门确立向上[增益]的供施(dakkhiṇā)——有生天之益、有安乐果报、导向天界的。’诸比丘,那人应诺那位已灌顶的刹帝利王:‘是的,陛下。’

91. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto amacce pārisajje gaṇakamahāmatte anīkaṭṭhe dovārike mantassājīvino sannipātetvā ariyaṃ cakkavattivattaṃ pucchi. Tassa te ariyaṃ cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākariṃsu. Tesaṃ sutvā dhammikañhi kho rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahi, no ca kho adhanānaṃ dhanamanuppadāsi. Adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti [ādiyasīti (syā.)]? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi – ‘iminā tvaṃ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu [samaṇesu brāhmaṇesu (bahūsu)] uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpehi sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanika’nti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.
缅 3.55已对照

“诸比丘,又有某个人以盗心取了他人所不与之物。人们把他捉住;捉住之后带到那位已灌顶的刹帝利王面前:‘陛下,这个人以盗心取了他人所不与之物。’诸比丘,这样说时,那位已灌顶的刹帝利王对那人这样说:‘喂,你真的以盗心取了他人所不与之物吗?’‘是真的,陛下。’‘什么缘故呢?’‘陛下,因为我活不下去。’诸比丘,于是那位已灌顶的刹帝利王便给了那人财物:‘喂,你就用这财物自己活命,也奉养父母,养育妻儿,经营事业,并于诸沙门婆罗门确立向上[增益]的供施——有生天之益、有安乐果报、导向天界的。’诸比丘,那人应诺那位已灌顶的刹帝利王:‘是的,陛下。’

‘‘Aññataropi kho, bhikkhave, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi – ‘iminā tvaṃ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpehi sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanika’nti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.
92PTS 3.67缅 3.56已对照

“诸比丘,人们听说了:‘诸位,据说凡以盗心取他人所不与之物者,王便给他财物。’听了之后,他们这样想:‘我们何不也以盗心取他人所不与之物呢?’诸比丘,于是有某个人以盗心取了他人所不与之物。人们把他捉住;捉住之后带到那位已灌顶的刹帝利王面前:‘陛下,这个人以盗心取了他人所不与之物。’诸比丘,这样说时,那位已灌顶的刹帝利王对那人这样说:‘喂,你真的以盗心取了他人所不与之物吗?’‘是真的,陛下。’‘什么缘故呢?’‘陛下,因为我活不下去。’诸比丘,于是那位已灌顶的刹帝利王这样想:‘倘若我对每一个以盗心取他人所不与之物的人都给他财物,这不与取便将增长。我何不彻底制止这个人,将他连根断绝,砍下他的头呢?’诸比丘,于是那位已灌顶的刹帝利王命令诸人:‘喂,那么,把这个人以坚牢的绳索反绑双手、紧紧缚住,剃光他的头,以刺耳的小鼓声押着他,从这条街到那条街、从这个十字路口到那个十字路口游示,出南门,在城南彻底制止他,将他连根断绝,砍下他的头。’诸比丘,那些人应诺那位已灌顶的刹帝利王:‘是的,陛下。’便把那人以坚牢的绳索反绑双手、紧紧缚住,剃光他的头,以刺耳的小鼓声押着他,从这条街到那条街、从这个十字路口到那个十字路口游示,出南门,在城南彻底制止了他,将他连根断绝,砍下了他的头。

92. ‘‘Assosuṃ kho, bhikkhave, manussā – ‘ye kira, bho, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, tesaṃ rājā dhanamanuppadetī’ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi – ‘yaṃnūna mayampi paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyyāmā’ti. Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi – ‘sace kho ahaṃ yo yo paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyissati, tassa tassa dhanamanuppadassāmi, evamidaṃ adinnādānaṃ pavaḍḍhissati. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ purisaṃ sunisedhaṃ nisedheyyaṃ, mūlaghaccaṃ [mūlaghacchaṃ (syā.), mūlachejja (ka.)] kareyyaṃ, sīsamassa chindeyya’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto purise āṇāpesi – ‘tena hi, bhaṇe, imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ [pacchābāhuṃ (syā.)] gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṃ nisedhetha, mūlaghaccaṃ karotha, sīsamassa chindathā’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, te purisā rañño khattiyassa muddhābhisittassa paṭissutvā taṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṃ nisedhesuṃ, mūlaghaccaṃ akaṃsu, sīsamassa chindiṃsu.
93PTS 3.68已对照

“诸比丘,人们听说了:‘诸位,据说凡以盗心取他人所不与之物者,王便彻底制止他们,将他们连根断绝,砍下他们的头。’听了之后,他们这样想:‘我们何不也造锋利的刀剑呢?造了锋利的刀剑之后,凡我们向谁取其所不与之物,就彻底制止他们,将他们连根断绝,砍下他们的头。’他们便造了锋利的刀剑;造了锋利的刀剑之后,便着手屠村,着手屠镇,着手屠城,着手拦路劫掠。凡他们向谁取其所不与之物,便彻底制止他们,将他们连根断绝,砍下他们的头。

93. ‘‘Assosuṃ kho, bhikkhave, manussā – ‘ye kira, bho, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te rājā sunisedhaṃ nisedheti, mūlaghaccaṃ karoti, sīsāni tesaṃ chindatī’ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi – ‘yaṃnūna mayampi tiṇhāni satthāni kārāpessāma [kārāpeyyāma (syā. pī.) kārāpeyyāmāti (ka. sī.)], tiṇhāni satthāni kārāpetvā yesaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyissāma, te sunisedhaṃ nisedhessāma, mūlaghaccaṃ karissāma, sīsāni tesaṃ chindissāmā’ti. Te tiṇhāni satthāni kārāpesuṃ, tiṇhāni satthāni kārāpetvā gāmaghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, nigamaghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, nagaraghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, panthaduhanampi [panthadūhanaṃpi (sī. syā. pī.)] upakkamiṃsu kātuṃ. Yesaṃ te adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te sunisedhaṃ nisedhenti, mūlaghaccaṃ karonti, sīsāni tesaṃ chindanti.
94已对照

“诸比丘,如是,由于不给无财者财物,贫穷便广布;贫穷广布之后,不与取便广布;不与取广布之后,刀剑便广布;刀剑广布之后,杀生便广布;杀生广布之后,那些众生的寿量也衰减,容色也衰减。在他们寿量衰减、容色衰减之下,寿八万岁的人们,其子的寿量成了四万岁。

94. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi, satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ asītivassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
已对照

“诸比丘,人寿四万岁时,有某个人以盗心取了他人所不与之物。人们把他捉住;捉住之后带到那位已灌顶的刹帝利王面前:‘陛下,这个人以盗心取了他人所不与之物。’诸比丘,这样说时,那位已灌顶的刹帝利王对那人这样说:‘喂,你真的以盗心取了他人所不与之物吗?’他明知而说了虚妄语:‘没有,陛下。’

‘‘Cattārīsavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Na hi, devā’ti sampajānamusā abhāsi.
95PTS 3.69缅 3.57已对照

“诸比丘,如是,由于不给无财者财物,贫穷便广布;贫穷广布之后,不与取便广布;不与取广布之后,刀剑便广布;刀剑广布之后,杀生便广布;杀生广布之后,虚妄语便广布;虚妄语广布之后,那些众生的寿量也衰减,容色也衰减。在他们寿量衰减、容色衰减之下,寿四万岁的人们,其子的寿量成了二万岁。

95. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ cattārīsavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
已对照

“诸比丘,人寿二万岁时,有某个人以盗心取了他人所不与之物。另有某个人向那位已灌顶的刹帝利王告发:‘陛下,某名某人以盗心取了他人所不与之物。’——他这样说了离间语。

‘‘Vīsativassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aññataro puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa ārocesi – ‘itthannāmo, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti pesuññamakāsi.
96已对照

“诸比丘,如是,由于不给无财者财物,贫穷便广布;贫穷广布之后,不与取便广布;不与取广布之后,刀剑便广布;刀剑广布之后,杀生便广布;杀生广布之后,虚妄语便广布;虚妄语广布之后,离间语便广布;离间语广布之后,那些众生的寿量也衰减,容色也衰减。在他们寿量衰减、容色衰减之下,寿二万岁的人们,其子的寿量成了一万岁。

96. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi, satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṃ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi, pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ dasavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
已对照

“诸比丘,人寿一万岁时,有些众生容色美好,有些众生容色丑陋。其中那些容色丑陋的众生,贪羡容色美好的众生,便于他人之妻行非法之事。

‘‘Dasavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā dubbaṇṇā, te vaṇṇavante satte abhijjhāyantā paresaṃ dāresu cārittaṃ āpajjiṃsu.
97缅 3.58已对照

“诸比丘,如是,由于不给无财者财物,贫穷便广布;贫穷广布之后……乃至……欲邪行便广布;欲邪行广布之后,那些众生的寿量也衰减,容色也衰减。在他们寿量衰减、容色衰减之下,寿一万岁的人们,其子的寿量成了五千岁。

97. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate…pe… kāmesumicchācāro vepullamagamāsi, kāmesumicchācāre vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ dasavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ pañcavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
98PTS 3.70已对照

“诸比丘,人寿五千岁时,有两种法广布——粗恶语与杂秽语。这两种法广布之后,那些众生的寿量也衰减,容色也衰减。在他们寿量衰减、容色衰减之下,寿五千岁的人们,其子有些寿二千五百岁,有些寿二千岁。

98. ‘‘Pañcavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu dve dhammā vepullamagamaṃsu – pharusāvācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ pañcavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ appekacce aḍḍhateyyavassasahassāyukā, appekacce dvevassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
99已对照

“诸比丘,人寿二千五百岁时,贪欲与瞋恚广布。贪欲与瞋恚广布之后,那些众生的寿量也衰减,容色也衰减。在他们寿量衰减、容色衰减之下,寿二千五百岁的人们,其子的寿量成了一千岁。

99. ‘‘Aḍḍhateyyavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṃsu. Abhijjhābyāpādesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ aḍḍhateyyavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
100已对照

“诸比丘,人寿一千岁时,邪见广布。邪见广布之后,那些众生的寿量也衰减,容色也衰减。在他们寿量衰减、容色衰减之下,寿一千岁的人们,其子的寿量成了五百岁。

100. ‘‘Vassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṃ gatāya tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ vassasahassāyukānaṃ manussānaṃ pañcavassasatāyukā puttā ahesuṃ.
101已对照

“诸比丘,人寿五百岁时,有三种法广布:非法之贪、失度之贪、邪法。这三种法广布之后,那些众生的寿量也衰减,容色也衰减。在他们寿量衰减、容色衰减之下,寿五百岁的人们,其子有些寿二百五十岁,有些寿二百岁。

101. ‘‘Pañcavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo dhammā vepullamagamaṃsu. Adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ pañcavassasatāyukānaṃ manussānaṃ appekacce aḍḍhateyyavassasatāyukā, appekacce dvevassasatāyukā puttā ahesuṃ.
已对照

“诸比丘,人寿二百五十岁时,这些法广布:不敬母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门、于家中不尊敬长者。

‘‘Aḍḍhateyyavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu ime dhammā vepullamagamaṃsu. Amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā.
102PTS 3.71缅 3.59已对照

“诸比丘,如是,由于不给无财者财物,贫穷便广布。贫穷广布之后,不与取便广布。不与取广布之后,刀剑便广布。刀剑广布之后,杀生便广布。杀生广布之后,虚妄语便广布。虚妄语广布之后,离间语便广布。离间语广布之后,欲邪行便广布。欲邪行广布之后,两种法便广布:粗恶语与杂秽语。这两种法广布之后,贪欲与瞋恚便广布。贪欲与瞋恚广布之后,邪见便广布。邪见广布之后,三种法便广布:非法之贪、失度之贪、邪法。这三种法广布之后,这些法便广布:不敬母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门、于家中不尊敬长者。这些法广布之后,那些众生的寿量也衰减,容色也衰减。在他们寿量衰减、容色衰减之下,寿二百五十岁的人们,其子的寿量成了一百岁。

102. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi. Adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi. Pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi. Musāvāde vepullaṃ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi. Pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya kāmesumicchācāro vepullamagamāsi. Kāmesumicchācāre vepullaṃ gate dve dhammā vepullamagamaṃsu, pharusā vācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṃsu. Abhijjhābyāpādesu vepullaṃ gatesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṃ gatāya tayo dhammā vepullamagamaṃsu, adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṃ gatesu ime dhammā vepullamagamaṃsu, amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā. Imesu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ aḍḍhateyyavassasatāyukānaṃ manussānaṃ vassasatāyukā puttā ahesuṃ.
Dasavassāyukasamayo
103已对照

人寿十岁之时

“诸比丘,将有这样的时候:这些人的子女寿量成为十岁。诸比丘,人寿十岁时,五岁的少女便堪于出嫁。诸比丘,人寿十岁时,这些味将隐没,即:熟酥、生酥、油、蜜、糖蜜、盐。诸比丘,人寿十岁时,稗子(kudrūsaka)将成为诸食中之最上。诸比丘,犹如现今粳米肉饭是诸食中之最上;同样地,诸比丘,人寿十岁时,稗子将成为诸食中之最上。

103. ‘‘Bhavissati, bhikkhave, so samayo, yaṃ imesaṃ manussānaṃ dasavassāyukā puttā bhavissanti. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassikā [pañcamāsikā (ka. sī.)] kumārikā alaṃpateyyā bhavissanti. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu imāni rasāni antaradhāyissanti, seyyathidaṃ, sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ loṇaṃ. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kudrūsako aggaṃ bhojanānaṃ [aggabhojanaṃ (syā.)] bhavissati. Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi sālimaṃsodano aggaṃ bhojanānaṃ; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu kudrūsako aggaṃ bhojanānaṃ bhavissati.
PTS 3.72缅 3.60已对照

“诸比丘,人寿十岁时,十善业道将全然隐没,十不善业道将极为炽盛。诸比丘,人寿十岁时,连‘善’[这个名]都不会有,何况有行善的人。诸比丘,人寿十岁时,凡是不敬母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门、于家中不尊敬长者的人,他们反而将受供养、受称赞。诸比丘,犹如现今敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者的人受供养、受称赞;同样地,诸比丘,人寿十岁时,凡是不敬母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门、于家中不尊敬长者的人,他们反而将受供养、受称赞。

‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu dasa kusalakammapathā sabbena sabbaṃ antaradhāyissanti, dasa akusalakammapathā atibyādippissanti [ativiya dippissanti (syā. pī.), ativyādippissanti (sī.)]. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kusalantipi na bhavissati, kuto pana kusalassa kārako. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā ca. Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino pujjā ca pāsaṃsā ca; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā ca.
已对照

“诸比丘,人寿十岁时,将不会有‘[这是]母亲’、‘[这是]姨母’、‘[这是]舅母’、‘[这是]师母’、‘[这是]诸尊长之妻’[这样的名分]。世间将陷于混杂,如同山羊、绵羊、鸡、猪、狗、豺狼一般。

‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu na bhavissati mātāti vā mātucchāti vā mātulānīti vā ācariyabhariyāti vā garūnaṃ dārāti vā. Sambhedaṃ loko gamissati yathā ajeḷakā kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā [soṇasigālā (sī. pī.)].
PTS 3.73已对照

“诸比丘,人寿十岁时,那些众生彼此将现起强烈的怨恨、强烈的瞋恚、强烈的意愤(manopadosa)、强烈的杀害心。母对子、子对母,父对子、子对父,兄对妹、妹对兄,都将现起强烈的怨恨、强烈的瞋恚、强烈的意愤、强烈的杀害心。诸比丘,犹如猎人见到野兽时现起强烈的怨恨、强烈的瞋恚、强烈的意愤、强烈的杀害心;同样地,诸比丘,人寿十岁时,那些众生彼此将现起强烈的怨恨、强烈的瞋恚、强烈的意愤、强烈的杀害心。母对子、子对母,父对子、子对父,兄对妹、妹对兄,都将现起强烈的怨恨、强烈的瞋恚、强烈的意愤、强烈的杀害心。

‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari; pitupi puttamhi puttassapi pitari; bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, māgavikassa migaṃ disvā tibbo āghāto paccupaṭṭhito hoti tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari; pitupi puttamhi puttassapi pitari; bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ.
104缅 3.61已对照

“诸比丘,人寿十岁时,将有七日的刀兵中劫(satthantarakappa)。他们彼此将得野兽想。他们手中将出现锋利的刀剑。他们将以锋利的刀剑[互喊]‘这是野兽,这是野兽’而彼此夺命。 “诸比丘,那时,那些众生中有一些将这样想:‘愿我们不[伤]任何人,也愿没有人[伤]我们。我们何不进入草丛、林丛、树丛、河中洲渚等难行处或山险处,以林中的根果为食而度日呢?’他们便进入草丛、林丛、树丛、河中洲渚等难行处或山险处,七日间以林中的根果为食而度日。经过那七日之后,他们从草丛、林丛、树丛、河中洲渚等难行处、山险处出来,彼此拥抱,共相庆幸、共相安慰:‘贤友众生啊,[总算]见到了,你还活着!贤友众生啊,[总算]见到了,你还活着!’

104. ‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu sattāhaṃ satthantarakappo bhavissati. Te aññamaññamhi migasaññaṃ paṭilabhissanti. Tesaṃ tiṇhāni satthāni hatthesu pātubhavissanti. Te tiṇhena satthena ‘esa migo esa migo’ti aññamaññaṃ jīvitā voropessanti.
‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ ekaccānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mā ca mayaṃ kañci [kiñci (ka.)], mā ca amhe koci, yaṃnūna mayaṃ tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā rukkhagahanaṃ vā nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā pavisitvā vanamūlaphalāhārā yāpeyyāmā’ti. Te tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā rukkhagahanaṃ vā nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā [te tiṇagahanaṃ vanagahanaṃ rukkhagahanaṃ nadīviduggaṃ pabbatavisamaṃ (sī. pī.)] pavisitvā sattāhaṃ vanamūlaphalāhārā yāpessanti. Te tassa sattāhassa accayena tiṇagahanā vanagahanā rukkhagahanā nadīviduggā pabbatavisamā nikkhamitvā aññamaññaṃ āliṅgitvā sabhāgāyissanti samassāsissanti – ‘diṭṭhā, bho, sattā jīvasi, diṭṭhā, bho, sattā jīvasī’ti.
Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā
105PTS 3.74缅 3.62已对照

寿量、容色等增长之说 “诸比丘,那时,那些众生将这样想:‘我们正是由于受持诸不善法之故,才遭到这样长久的亲族灭尽。我们何不做善呢?该做什么善呢?我们何不远离杀生,受持这善法而行呢?’他们便将远离杀生,受持这善法而行。他们由于受持诸善法之故,寿量也将增长,容色也将增长。在他们寿量增长、容色增长之下,寿十岁的人们,其子将寿二十岁。 “诸比丘,那时,那些众生将这样想:‘我们正是由于受持诸善法之故,寿量也在增长,容色也在增长。我们何不更多地做善呢?该做什么善呢?我们何不远离不与取……远离欲邪行……远离虚妄语……远离离间语……远离粗恶语……远离杂秽语……舍断贪欲……舍断瞋恚……舍断邪见……舍断三种法——非法之贪、失度之贪、邪法……我们何不敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者,受持这善法而行呢?’他们便将敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者,受持这善法而行。 “他们由于受持诸善法之故,寿量也将增长,容色也将增长。在他们寿量增长、容色增长之下,寿二十岁的人们,其子将寿四十岁……寿四十岁的人们,其子将寿八十岁……寿八十岁的人们,其子将寿一百六十岁……寿一百六十岁的人们,其子将寿三百二十岁……寿三百二十岁的人们,其子将寿六百四十岁;寿六百四十岁的人们,其子将寿二千岁……寿二千岁的人们,其子将寿四千岁……寿四千岁的人们,其子将寿八千岁……寿八千岁的人们,其子将寿二万岁……寿二万岁的人们,其子将寿四万岁……寿四万岁的人们,其子将寿八万岁。诸比丘,人寿八万岁时,五百岁的少女才堪于出嫁。

105. ‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mayaṃ kho akusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu evarūpaṃ āyataṃ ñātikkhayaṃ pattā. Yaṃnūna mayaṃ kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yaṃnūna mayaṃ pāṇātipātā virameyyāma, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā’ti. Te pāṇātipātā viramissanti, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ dasavassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassāyukā puttā bhavissanti.
‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma. Yaṃnūna mayaṃ bhiyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yaṃnūna mayaṃ adinnādānā virameyyāma… kāmesumicchācārā virameyyāma… musāvādā virameyyāma… pisuṇāya vācāya virameyyāma… pharusāya vācāya virameyyāma… samphappalāpā virameyyāma… abhijjhaṃ pajaheyyāma… byāpādaṃ pajaheyyāma… micchādiṭṭhiṃ pajaheyyāma… tayo dhamme pajaheyyāma – adhammarāgaṃ visamalobhaṃ micchādhammaṃ… yaṃnūna mayaṃ matteyyā assāma petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā’ti. Te matteyyā bhavissanti petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti.
‘‘Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ vīsativassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassāyukā puttā bhavissanti… cattārīsavassāyukānaṃ manussānaṃ asītivassāyukā puttā bhavissanti… asītivassāyukānaṃ manussānaṃ saṭṭhivassasatāyukā puttā bhavissanti… saṭṭhivassasatāyukānaṃ manussānaṃ vīsatitivassasatāyukā puttā bhavissanti… vīsatitivassasatāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsachabbassasatāyukā puttā bhavissanti. Cattārīsachabbassasatāyukānaṃ manussānaṃ dvevassasahassāyukā puttā bhavissanti… dvevassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārivassasahassāyukā puttā bhavissanti… cattārivassasahassāyukānaṃ manussānaṃ aṭṭhavassasahassāyukā puttā bhavissanti… aṭṭhavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassasahassāyukā puttā bhavissanti… vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassasahassāyukā puttā bhavissanti… cattārīsavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ asītivassasahassāyukā puttā bhavissanti… asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassasatikā kumārikā alaṃpateyyā bhavissanti.
Saṅkharājauppatti
106缅 3.63已对照

商佉王的出现 “诸比丘,人寿八万岁时,[人们]将只有三种病:欲求、不食、老。诸比丘,人寿八万岁时,这阎浮提将既富裕又繁荣,村落、市镇、王都[稠密得]鸡飞可及。诸比丘,人寿八万岁时,这阎浮提将为人众所充满,密得仿佛没有间隙一般,犹如芦苇丛、荻草丛。诸比丘,人寿八万岁时,这波罗奈将成为一座名叫翅头末(Ketumatī)的王都,既富裕又繁荣,人多、人众稠密、饮食丰足。诸比丘,人寿八万岁时,这阎浮提将有八万四千座城,以翅头末王都为首。 “诸比丘,人寿八万岁时,将有一位名叫商佉(Saṅkha)的王在翅头末王都出现,是转轮王,是如法的法王,领有四方,得胜利,达成国土安定,具足七宝。他将拥有这七宝,即:轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝,将军宝为第七。他将有一千多个儿子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敌军。他将不以刀杖,而以法征服这片以海洋为边际的大地后安住。

106. ‘‘Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo ābādhā bhavissanti, icchā, anasanaṃ, jarā. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo iddho ceva bhavissati phīto ca, kukkuṭasampātikā gāmanigamarājadhāniyo [gāmanigamajanapadā rājadhāniyo (ka.)]. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo avīci maññe phuṭo bhavissati manussehi, seyyathāpi naḷavanaṃ vā saravanaṃ [sāravanaṃ (syā.)] vā. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ bārāṇasī ketumatī nāma rājadhānī bhavissati iddhā ceva phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu imasmiṃ jambudīpe caturāsītinagarasahassāni bhavissanti ketumatīrājadhānīpamukhāni. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ketumatiyā rājadhāniyā saṅkho nāma rājā uppajjissati cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavissanti, seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasissati.
Metteyyabuddhuppādo
107PTS 3.76已对照

弥勒佛的出现 “诸比丘,人寿八万岁时,将有一位名叫弥勒(Metteyya)的世尊出现于世间,是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊——正如我如今出现于世间,是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊。他将自己以证智证知这个有诸天、魔、梵天的世间,以及有沙门、婆罗门、诸天与人的人众之后,予以宣说——正如我如今自己以证智证知这个有诸天、魔、梵天的世间,以及有沙门、婆罗门、诸天与人的人众之后,予以宣说。他将教导初善、中善、后善的、具足义理与文句的法,显示完全圆满、遍净的梵行——正如我如今教导初善、中善、后善的、具足义理与文句的法,显示完全圆满、遍净的梵行。他将统领数千人的比丘僧团——正如我如今统领数百人的比丘僧团。

107. ‘‘Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu metteyyo nāma bhagavā loke uppajjissati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. Seyyathāpāhametarahi loke uppanno arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedessati, seyyathāpāhametarahi imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedemi. So dhammaṃ desessati ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsessati; seyyathāpāhametarahi dhammaṃ desemi ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsemi. So anekasahassaṃ [anekasatasahassaṃ (ka.)] bhikkhusaṃghaṃ pariharissati, seyyathāpāhametarahi anekasataṃ bhikkhusaṃghaṃ pariharāmi.
108PTS 3.77缅 3.64已对照

“诸比丘,那时,那位名叫商佉的王将把大般那陀王(Mahāpanāda)所造的那座宫柱大殿(yūpa)重新竖起,竖起之后住于其中;[其后]又将它施与、舍出,向诸沙门、婆罗门、贫者、旅人、游乞者、乞求者布施之后,便在弥勒世尊、阿罗汉、正等正觉者座下剃除须发,披上袈裟衣,从家出家、成为无家者。他这样出家之后,独处、远离、不放逸、热勤、自策励而住,不久便将就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。

108. ‘‘Atha kho, bhikkhave, saṅkho nāma rājā yo so yūpo raññā mahāpanādena kārāpito. Taṃ yūpaṃ ussāpetvā ajjhāvasitvā taṃ datvā vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ dānaṃ datvā metteyyassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati. So evaṃ pabbajito samāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati.
109已对照

“诸比丘,你们要以自己为洲而住,以自己为归依,不以他者为归依;以法为洲,以法为归依,不以他者为归依。诸比丘,比丘如何是以自己为洲而住、以自己为归依、不以他者为归依,以法为洲、以法为归依、不以他者为归依呢?诸比丘,在此,比丘于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受随观受……乃至……于心随观心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。诸比丘,这样,比丘就是以自己为洲而住、以自己为归依、不以他者为归依,以法为洲、以法为归依、不以他者为归依。

109. ‘‘Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.
Bhikkhunoāyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā
110PTS 3.78缅 3.65已对照

比丘的寿量、容色等增长之说 “诸比丘,你们要行于[自己的]行处、自己父传的境域。诸比丘,行于[自己的]行处、自己父传的境域者,将于寿量上增长,于容色上增长,于安乐上增长,于财富上增长,于力上增长。 “诸比丘,什么是比丘的寿量呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,修习具足精进定勤行的神足,修习具足心定勤行的神足,修习具足审察(vīmaṃsā)定勤行的神足。他由于修习、多作这四神足,若愿意,能住立一劫,或[一]劫的剩余。诸比丘,这就是比丘的寿量。 “诸比丘,什么是比丘的容色呢?诸比丘,在此,比丘具戒,以波罗提木叉(pātimokkha)律仪防护而住,具足正行与行处,于微细的罪过也见怖畏,受持学处而学习。诸比丘,这就是比丘的容色。 “诸比丘,什么是比丘的安乐呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅;寻、伺寂止……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅。诸比丘,这就是比丘的安乐。 “诸比丘,什么是比丘的财富呢?诸比丘,在此,比丘以与慈(mettā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与慈俱的心,广(vipula)、大(mahaggata)、无量(appamāṇa)、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。以与悲(karuṇā)俱的心……乃至……以与喜(muditā)俱的心……乃至……以与舍(upekkhā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。诸比丘,这就是比丘的财富。 “诸比丘,什么是比丘的力呢?诸比丘,在此,比丘由诸漏灭尽,于现法中自以证智作证、具足而住于无漏的心解脱、慧解脱。诸比丘,这就是比丘的力。 “诸比丘,我不见有任何其他一种力像魔力这样难以制伏。诸比丘,由于受持诸善法之故,这福德便如是增长。” 世尊说了这些。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。 第三《转轮圣王经》完。

110. ‘‘Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare, bhikkhave, carantā sake pettike visaye āyunāpi vaḍḍhissatha, vaṇṇenapi vaḍḍhissatha, sukhenapi vaḍḍhissatha, bhogenapi vaḍḍhissatha, balenapi vaḍḍhissatha.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. So imesaṃ catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṃ.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno sukhasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno, sukhasmiṃ.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṃ.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ.
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekabalampi samanupassāmi yaṃ evaṃ duppasahaṃ, yathayidaṃ, bhikkhave, mārabalaṃ. Kusalānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhatī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Cakkavattisuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.