快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 八集·居士品 Gahapativaggo

本经目录三、居士品一、第一郁伽经二、第二郁伽经三、第一手长者经四、第二手长者经五、摩诃男经六、耆婆经七、第一力经八、第二力经九、非时经十、阿那律大人寻经居士品第三。

已对照

三、居士品

3. Gahapativaggo
已对照

一、第一郁伽经

1. Paṭhamauggasuttaṃ
21PTS 4.209已对照

二十一、一时,世尊住在毘舍离大林重阁讲堂。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们要忆持毘舍离的郁伽居士(Ugga gahapati vesālika)为具足八种稀有、未曾有之法者。”世尊说了这[语]。善逝说了这[语]之后,便从座起而入住处。

21. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi ‘‘aṭṭhahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi [abbhutadhammehi (syā. ka.)] samannāgataṃ uggaṃ gahapatiṃ vesālikaṃ dhārethā’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
已对照

那时,某位比丘在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到毘舍离的郁伽居士的住处;到了之后,坐在所设的座位上。那时,毘舍离的郁伽居士来到那位比丘之处;到了之后,礼敬那位比丘,坐在一旁。那位比丘对坐在一旁的毘舍离的郁伽居士这样说——

Atha kho aññataro bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggassa gahapatino vesālikassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho uggo gahapati vesāliko yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho uggaṃ gahapatiṃ vesālikaṃ so bhikkhu etadavoca –
缅 3.48已对照

“居士,你已被世尊记说为具足八种稀有、未曾有之法者。居士,你所具足而被世尊记说的那八种稀有、未曾有之法是什么呢?”“尊者,我不知道我是以哪八种稀有、未曾有之法具足而被世尊记说的。不过,尊者,凡我所具有的八种稀有、未曾有之法,请你谛听,好好作意,我要说了。”“是的,居士。”那位比丘应诺毘舍离的郁伽居士。毘舍离的郁伽居士这样说——“尊者,当我第一次远远看见世尊时,尊者,一见之下,我的心就对世尊生起了净信。尊者,这是我所具有的第一种稀有、未曾有之法。”

‘‘Aṭṭhahi kho tvaṃ, gahapati, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato. Katame te, gahapati, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, yehi tvaṃ samannāgato bhagavatā byākato’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, bhante, jānāmi – katamehi aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākatoti. Api ca, bhante, ye me aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṃvijjanti, taṃ suṇohi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, gahapatī’’ti kho so bhikkhu uggassa gahapatino vesālikassa paccassosi. Uggo gahapati vesāliko etadavoca – ‘‘yadāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ paṭhamaṃ dūratova addasaṃ; saha dassaneneva me, bhante, bhagavato cittaṃ pasīdi. Ayaṃ kho me, bhante, paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati’’.
PTS 4.210已对照

“尊者,我以净信之心亲近世尊。世尊为我说次第之论,即施论、戒论、生天论;开显诸欲的过患、低劣、杂染,以及出离的功德。当世尊知道我已心堪能、心柔软、心离盖、心踊跃、心净信时,便开显诸佛自所称扬的说法:苦、集、灭、道。犹如清净、离诸黑点的布能完好地接受染色;正是如此,我就在那个座位上生起了远尘离垢的法眼:‘凡任何集法,一切皆是灭法。’尊者,我已见法、已得法、已知法、已深入法,已度疑、已离惑,获得无所畏,于导师的教法中不依他缘,就在那里皈依了佛、法、僧,并受持了以梵行为第五的诸学处。尊者,这是我所具有的第二种稀有、未曾有之法。

‘‘So kho ahaṃ, bhante, pasannacitto bhagavantaṃ payirupāsiṃ. Tassa me bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā maṃ bhagavā aññāsi kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ, samudayaṃ, nirodhaṃ, maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya; evamevaṃ kho me tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti. So kho ahaṃ, bhante, diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane tattheva buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ agamāsiṃ, brahmacariyapañcamāni ca sikkhāpadāni samādiyiṃ. Ayaṃ kho me, bhante, dutiyo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
已对照

“尊者,我有四位少女时所娶的妻子(komāriyo pajāpatiyo)。尊者,那时我来到那些妻子之处;到了之后,对那些妻子这样说:‘姊妹们,我已受持以梵行为第五的诸学处。愿意的人,就在这里享用财物、作诸福德吧,或者回自己的亲族家去吧。或者,若有对男子的意向,我把你们给谁呢?’尊者,这样说时,那位长妻对我这样说:‘夫君,请把我给名叫某某的男子。’尊者,于是我派人叫来那男子,左手牵着妻子,右手拿着水瓶,为那男子灌水而授(oṇojesiṃ)[与她]。尊者,而我舍弃少女时所娶的妻子时,不记得心有任何异样。尊者,这是我所具有的第三种稀有、未曾有之法。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhante, catasso komāriyo pajāpatiyo ahesuṃ. Atha khvāhaṃ, bhante, yena tā pajāpatiyo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā tā pajāpatiyo etadavacaṃ – ‘mayā kho, bhaginiyo, brahmacariyapañcamāni sikkhāpadāni samādinnāni [samādiṇṇāni (sī. ka.)]. Yā icchati sā idheva bhoge ca bhuñjatu puññāni ca karotu, sakāni vā ñātikulāni gacchatu. Hoti vā pana purisādhippāyo, kassa vo dammī’ti? Evaṃ vutte sā, bhante, jeṭṭhā pajāpati maṃ etadavoca – ‘itthannāmassa maṃ, ayyaputta, purisassa dehī’ti. Atha kho ahaṃ, bhante, taṃ purisaṃ pakkosāpetvā vāmena hatthena pajāpatiṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena bhiṅgāraṃ gahetvā tassa purisassa oṇojesiṃ. Komāriṃ kho panāhaṃ, bhante, dāraṃ pariccajanto nābhijānāmi cittassa aññathattaṃ. Ayaṃ kho me, bhante, tatiyo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
PTS 4.211已对照

“尊者,我家中有财物,而那些[财物]都与持戒者、具善法者不分彼此(appaṭivibhattā)。尊者,这是我所具有的第四种稀有、未曾有之法。

‘‘Saṃvijjanti kho pana me, bhante, kule bhogā. Te ca kho appaṭivibhattā sīlavantehi kalyāṇadhammehi. Ayaṃ kho me, bhante, catuttho acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
缅 3.49已对照

“尊者,凡我亲近比丘时,我都是恭敬地亲近,不是不恭敬地。尊者,这是我所具有的第五种稀有、未曾有之法。

‘‘Yaṃ kho panāhaṃ, bhante, bhikkhuṃ payirupāsāmi; sakkaccaṃyeva payirupāsāmi, no asakkaccaṃ. Ayaṃ kho me, bhante, pañcamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
已对照

“尊者,若那位具寿为我说法,我就恭敬地听,不是不恭敬地。若那位具寿不为我说法,我就为他说法。尊者,这是我所具有的第六种稀有、未曾有之法。

‘‘So ce, bhante, me āyasmā dhammaṃ deseti; sakkaccaṃyeva suṇomi, no asakkaccaṃ. No ce me so āyasmā dhammaṃ deseti, ahamassa dhammaṃ desemi. Ayaṃ kho me, bhante chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
已对照

“尊者,诸天神来到我这里告知‘居士,法是世尊所善说的’,这并不稀有。尊者,这样说时,我对那些天神这样说:‘无论你们诸天神这样说也好,不这样说也好,法总是世尊所善说的。’尊者,我不记得因此缘故而心有高举(unnati)——‘诸天神来到我这里’,或‘我与诸天神交谈’。尊者,这是我所具有的第七种稀有、未曾有之法。

‘‘Anacchariyaṃ kho pana maṃ, bhante, devatā upasaṅkamitvā ārocenti – ‘svākkhāto, gahapati, bhagavatā dhammo’ti. Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, tā devatā evaṃ vadāmi – ‘vadeyyātha vā evaṃ kho tumhe devatā no vā vadeyyātha, atha kho svākkhāto bhagavatā dhammo’ti. Na kho panāhaṃ, bhante, abhijānāmi tatonidānaṃ cittassa unnatiṃ [uṇṇatiṃ (ka.) dha. sa. 1121; vibha. 843, 845 passitabbaṃ] – ‘maṃ vā devatā upasaṅkamanti, ahaṃ vā devatāhi saddhiṃ sallapāmī’ti. Ayaṃ kho me, bhante, sattamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
PTS 4.212已对照

“尊者,凡世尊所教说的五下分结,我不见其中有任何一个在我自身中未断。尊者,这是我所具有的第八种稀有、未曾有之法。尊者,这就是我所具有的八种稀有、未曾有之法。然而,我不知道我是以哪八种稀有、未曾有之法具足而被世尊记说的。”

‘‘Yānimāni, bhante, bhagavatā desitāni pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni, nāhaṃ tesaṃ kiñci attani appahīnaṃ samanupassāmi. Ayaṃ kho me, bhante, aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati. Ime kho me, bhante, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṃvijjanti. Na ca kho ahaṃ jānāmi – katamehi cāhaṃ [katamehipahaṃ (sī.), katamehipāhaṃ (pī. ka.)] aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’’ti.
已对照

那时,那位比丘在毘舍离的郁伽居士的住处受取了钵食,从座而起,离去了。那时,那位比丘饭后从乞食处回来,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘,把与毘舍离的郁伽居士之间所有的交谈,全部禀告了世尊。

Atha kho so bhikkhu uggassa gahapatino vesālikassa nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu yāvatako ahosi uggena gahapatinā vesālikena saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
缅 3.50已对照

“善哉,善哉,比丘!正如毘舍离的郁伽居士正确解答时所应解答的那样。比丘,我记说毘舍离的郁伽居士所具足的,正是这八种稀有、未曾有之法。比丘,你要忆持毘舍离的郁伽居士为具足这八种稀有、未曾有之法者。”第一[经]。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Yathā taṃ uggo gahapati vesāliko sammā byākaramāno byākareyya, imeheva kho, bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato uggo gahapati vesāliko mayā byākato. Imehi ca pana, bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ uggaṃ gahapatiṃ vesālikaṃ dhārehī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第二郁伽经

2. Dutiyauggasuttaṃ
22已对照

二十二、一时,世尊住在跋耆[国](Vajjī)的象村(Hatthigāma)。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们要忆持象村的郁伽居士(Ugga gahapati hatthigāmaka)为具足八种稀有、未曾有之法者。”世尊说了这[语]。善逝说了这[语]之后,便从座起而入住处。

22. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati hatthigāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘aṭṭhahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ uggaṃ gahapatiṃ hatthigāmakaṃ dhārethā’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
PTS 4.213已对照

那时,某位比丘在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到象村的郁伽居士的住处;到了之后,坐在所敷设的座位上。那时,象村的郁伽居士来到那位比丘之处;到了之后,礼敬那位比丘,坐在一旁。那位比丘对坐在一旁的象村的郁伽居士这样说——“居士,你被世尊记说为具足八种稀有、未曾有之法者。居士,你被世尊记说为所具足的那八种稀有、未曾有之法是哪些呢?”

Atha kho aññataro bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggassa gahapatino hatthigāmakassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho uggo gahapati hatthigāmako yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho uggaṃ gahapatiṃ hatthigāmakaṃ so bhikkhu etadavoca – ‘‘aṭṭhahi kho tvaṃ, gahapati, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato. Katame te, gahapati, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, yehi tvaṃ samannāgato bhagavatā byākato’’ti?
已对照

“尊者,我不知道:我被世尊记说为具足的是哪八种稀有、未曾有之法。不过,尊者,我[身上]所存在的那八种稀有、未曾有之法,请你谛听,好好作意,我要说了。”“是的,居士。”那位比丘回答象村的郁伽居士。象村的郁伽居士这样说——“尊者,当我在龙林(Nāgavana)游乐时,最初远远地见到世尊;尊者,一见到世尊,我的心就生起了净信,酒醉也断了。尊者,这是我[身上]存在的第一种稀有、未曾有之法。

‘‘Na kho ahaṃ, bhante, jānāmi – katamehi aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākatoti. Api ca, bhante, ye me aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṃvijjanti, taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, gahapatī’’ti kho so bhikkhu uggassa gahapatino hatthigāmakassa paccassosi. Uggo gahapati hatthigāmako etadavoca – ‘‘yadāhaṃ, bhante, nāgavane paricaranto bhagavantaṃ paṭhamaṃ dūratova addasaṃ; saha dassaneneva me, bhante, bhagavato cittaṃ pasīdi, surāmado ca pahīyi. Ayaṃ kho me, bhante, paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
PTS 4.214缅 3.51已对照

“尊者,那心净信的我侍奉世尊。世尊为我说次第之论,即施论、戒论、生天论;开显诸欲的过患、低劣、杂染,以及出离的功德。当世尊知道我已心堪能、心柔软、心离盖、心踊跃、心净信时,便开显诸佛自所称扬的说法:苦、集、灭、道。犹如清净、离诸黑点的布能完好地接受染色;正是如此,我就在那个座位上生起了远尘离垢的法眼:‘凡任何集法,一切皆是灭法。’尊者,那已见法、已得法、已知法、已深入法,已度疑、已离惑,获得无所畏,于导师的教法中不依他缘的我,就在那里皈依了佛、法、僧,并受持了以梵行为第五的诸学处。尊者,这是我[身上]存在的第二种稀有、未曾有之法。

‘‘So kho ahaṃ, bhante, pasannacitto bhagavantaṃ payirupāsiṃ. Tassa me bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā maṃ bhagavā aññāsi kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ, samudayaṃ, nirodhaṃ, maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya; evamevaṃ kho me tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti. So kho ahaṃ, bhante, diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane tattheva buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ agamāsiṃ, brahmacariyapañcamāni ca sikkhāpadāni samādiyiṃ. Ayaṃ kho me, bhante, dutiyo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
已对照

“尊者,我有四位少女时所娶的妻子。尊者,于是我来到那些妻子之处;到了之后,对那些妻子这样说:‘姐妹们,我已受持了以梵行为第五的诸学处。[你们之中]凡愿意的,就在这里受用财物、作诸福吧,或回自己的亲族家去。或者,[你们]若有对男子的意向,我该把你们给谁呢?’尊者,这样说时,那位最年长的妻子对我这样说:‘夫君,请把我给名叫某某的男子。’尊者,于是我派人叫来那位男子,以左手执妻子、以右手执水瓶,向那位男子注水而交付[她]。尊者,而我舍弃少女时所娶的妻子时,不记得有心的变异。尊者,这是我[身上]存在的第三种稀有、未曾有之法。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhante, catasso komāriyo pajāpatiyo ahesuṃ. Atha khvāhaṃ, bhante, yena tā pajāpatiyo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā tā pajāpatiyo etadavacaṃ – ‘mayā kho, bhaginiyo, brahmacariyapañcamāni sikkhāpadāni samādinnāni. Yā icchati sā idheva bhoge ca bhuñjatu puññāni ca karotu, sakāni vā ñātikulāni gacchatu. Hoti vā pana purisādhippāyo, kassa vo dammī’ti? Evaṃ vutte sā, bhante, jeṭṭhā pajāpati maṃ etadavoca – ‘itthannāmassa maṃ, ayyaputta, purisassa dehī’ti. Atha kho ahaṃ, bhante, taṃ purisaṃ pakkosāpetvā vāmena hatthena pajāpatiṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena bhiṅgāraṃ gahetvā tassa purisassa oṇojesiṃ. Komāriṃ kho panāhaṃ, bhante, dāraṃ pariccajanto nābhijānāmi cittassa aññathattaṃ. Ayaṃ kho me, bhante, tatiyo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
已对照

“尊者,而我家中有财物,这些[财物]都与持戒者、具善法者不分彼此。尊者,这是我[身上]存在的第四种稀有、未曾有之法。

‘‘Saṃvijjanti kho pana me, bhante, kule bhogā. Te ca kho appaṭivibhattā sīlavantehi kalyāṇadhammehi. Ayaṃ kho me, bhante, catuttho acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
PTS 4.215已对照

“尊者,而我无论侍奉哪一位比丘,都恭敬地侍奉,不是不恭敬地。若那位具寿为我说法,我就恭敬地听,不是不恭敬地。若那位具寿不为我说法,我就为他说法。尊者,这是我[身上]存在的第五种稀有、未曾有之法。

‘‘Yaṃ kho panāhaṃ, bhante, bhikkhuṃ payirupāsāmi; sakkaccaṃyeva payirupāsāmi, no asakkaccaṃ. So ce me āyasmā dhammaṃ deseti; sakkaccaṃyeva suṇomi, no asakkaccaṃ. No ce me so āyasmā dhammaṃ deseti, ahamassa dhammaṃ desemi. Ayaṃ kho me, bhante, pañcamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
缅 3.52已对照

“尊者,这不足为奇:当僧团被邀请时,诸天神前来告诉[我]:‘居士,某某比丘是俱分解脱者,某某是慧解脱者,某某是身证者,某某是见至者,某某是信解脱者,某某是随法行者,某某是随信行者,某某是持戒者、有善法者,某某是破戒者、有恶法者。’尊者,而我供食僧团时,不记得曾生起这样的心:‘我给这一位少,给这一位多。’尊者,我是以平等之心而给与的。尊者,这是我[身上]存在的第六种稀有、未曾有之法。

‘‘Anacchariyaṃ kho pana, bhante, saṅghe nimantite devatā upasaṅkamitvā ārocenti – ‘asuko, gahapati, bhikkhu ubhatobhāgavimutto asuko paññāvimutto asuko kāyasakkhī asuko diṭṭhippatto [diṭṭhappatto (ka.)] asuko saddhāvimutto asuko dhammānusārī asuko saddhānusārī asuko sīlavā kalyāṇadhammo asuko dussīlo pāpadhammo’ti. Saṅghaṃ kho panāhaṃ, bhante, parivisanto nābhijānāmi evaṃ cittaṃ uppādento – ‘imassa vā thokaṃ demi imassa vā bahuka’nti. Atha khvāhaṃ, bhante, samacittova demi. Ayaṃ kho me, bhante, chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
已对照

“尊者,这不足为奇:诸天神来到我这里告诉[我]:‘居士,法是世尊所善说的。’尊者,这样说时,我便对那些天神这样说:‘诸天神,无论你们这样说,或不这样说,法都是世尊所善说的。’尊者,而我不记得曾因此而有心的高举:‘那些天神来到我这里’,或‘我与诸天神交谈’。尊者,这是我[身上]存在的第七种稀有、未曾有之法。

‘‘Anacchariyaṃ kho pana maṃ, bhante, devatā upasaṅkamitvā ārocenti – ‘svākkhāto, gahapati, bhagavatā dhammo’ti. Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, tā devatā evaṃ vademi – ‘vadeyyātha vā evaṃ kho tumhe devatā no vā vadeyyātha, atha kho svākkhāto bhagavatā dhammo’ti. Na kho panāhaṃ, bhante, abhijānāmi tatonidānaṃ cittassa unnatiṃ – ‘maṃ tā devatā upasaṅkamanti, ahaṃ vā devatāhi saddhiṃ sallapāmī’ti. Ayaṃ kho me, bhante, sattamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.
PTS 4.216已对照

“尊者,若我比世尊先命终,那么世尊这样为我记说,也不足为奇:‘没有那样的结,被它所系缚的象村的郁伽居士会再来这世间。’尊者,这是我[身上]存在的第八种稀有、未曾有之法。尊者,这就是我[身上]存在的八种稀有、未曾有之法。然而我不知道:我被世尊记说为具足的是哪八种稀有、未曾有之法。”

‘‘Sace kho panāhaṃ, bhante, bhagavato paṭhamataraṃ kālaṃ kareyyaṃ, anacchariyaṃ kho panetaṃ yaṃ maṃ bhagavā evaṃ byākareyya – ‘natthi taṃ saṃyojanaṃ yena saṃyutto uggo gahapati hatthigāmako puna imaṃ lokaṃ āgaccheyyā’ti. Ayaṃ kho me, bhante, aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati. Ime kho me, bhante, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṃvijjanti. Na ca kho ahaṃ jānāmi – katamehi cāhaṃ aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’’ti.
已对照

那时,那位比丘在象村的郁伽居士的住处受取了钵食之后,从座而起,离去了。那时,那位比丘饭后从乞食处回来,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘把与象村的郁伽居士之间所有的交谈,全都告知了世尊。

‘‘Atha kho so bhikkhu uggassa gahapatino hatthigāmakassa nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu yāvatako ahosi uggena gahapatinā hatthigāmakena saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
缅 3.53已对照

“善哉,善哉,比丘!正如象村的郁伽居士会那样正确地解答而解答[的那样]。比丘,我所记说的象村的郁伽居士,正是具足这八种稀有、未曾有之法的。比丘,你要忆持象村的郁伽居士为具足这八种稀有、未曾有之法者。”第二[经]。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Yathā taṃ uggo gahapati hatthigāmako sammā byākaramāno byākareyya, imeheva kho bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato uggo gahapati hatthigāmako mayā byākato. Imehi ca pana, bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ uggaṃ gahapatiṃ hatthigāmakaṃ dhārehī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、第一手长者经

3. Paṭhamahatthakasuttaṃ
23PTS 4.217已对照

二十三、一时,世尊住在阿罗毗(Āḷavī)的阿伽罗婆塔庙(Aggāḷava cetiya)。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们要忆持阿罗婆迦的手长者(Hatthaka āḷavaka)为具足七种稀有、未曾有之法者。具足哪七种[法]呢?诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有信者;诸比丘,阿罗婆迦的手长者是具戒者;诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有惭者;诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有愧者;诸比丘,阿罗婆迦的手长者是多闻者;诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有施舍者;诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有慧者——诸比丘,你们要忆持阿罗婆迦的手长者为具足这七种稀有、未曾有之法者。”世尊说了这[语]。善逝说了这[语]之后,便从座起而入住处。

23. Ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘sattahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhāretha. Katamehi sattahi? Saddho hi, bhikkhave, hatthako āḷavako; sīlavā, bhikkhave, hatthako āḷavako; hirīmā, bhikkhave, hatthako āḷavako; ottappī, bhikkhave, hatthako āḷavako; bahussuto, bhikkhave, hatthako āḷavako; cāgavā, bhikkhave, hatthako āḷavako; paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavako – imehi kho, bhikkhave, sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhārethā’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
已对照

那时,某位比丘在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到阿罗婆迦的手长者的住处;到了之后,坐在所敷设的座位上。那时,阿罗婆迦的手长者来到那位比丘之处;到了之后,礼敬那位比丘,坐在一旁。那位比丘对坐在一旁的阿罗婆迦的手长者这样说——

Atha kho aññataro bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena hatthakassa āḷavakassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho hatthako āḷavako yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho hatthakaṃ āḷavakaṃ so bhikkhu etadavoca –
已对照

“贤友,你被世尊记说为具足七种稀有、未曾有之法者。具足哪七种[法]呢?‘诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有信者;是具戒者……乃至……有惭者……有愧者……多闻者……有施舍者……诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有慧者。’贤友,你被世尊记说为具足这七种稀有、未曾有之法者。”“尊者,那里没有任何穿白衣的在家人吧?”“贤友,那里确实没有任何穿白衣的在家人。”“尊者,那里没有任何穿白衣的在家人,这样很好。”

‘‘Sattahi kho tvaṃ, āvuso, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato. Katamehi sattahi? ‘Saddho, bhikkhave, hatthako āḷavako; sīlavā…pe… hirimā… ottappī… bahussuto… cāgavā… paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavako’ti. Imehi kho tvaṃ, āvuso, sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’’ti. ‘‘Kaccittha, bhante, na koci gihī ahosi odātavasano’’ti? ‘‘Na hettha, āvuso, koci gihī ahosi odātavasano’’ti. ‘‘Sādhu, bhante, yadettha na koci gihī ahosi odātavasano’’ti.
PTS 4.218缅 3.54已对照

那时,那位比丘在阿罗婆迦的手长者的住处受取了钵食之后,从座而起,离去了。那时,那位比丘饭后从乞食处回来,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说——

Atha kho so bhikkhu hatthakassa āḷavakassa nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“尊者,在此,我在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到阿罗婆迦的手长者的住处;到了之后,坐在所敷设的座位上。尊者,那时,阿罗婆迦的手长者来到我这里;到了之后,礼敬我,坐在一旁。尊者,我对坐在一旁的阿罗婆迦的手长者这样说:‘贤友,你被世尊记说为具足七种稀有、未曾有之法者。具足哪七种[法]呢?“诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有信者;是具戒者……乃至……有惭者……有愧者……多闻者……有施舍者……诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有慧者。”贤友,你被世尊记说为具足这七种稀有、未曾有之法者。’

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena hatthakassa āḷavakassa nivesanaṃ tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃ. Atha kho, bhante, hatthako āḷavako yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhante, hatthakaṃ āḷavakaṃ etadavacaṃ – ‘sattahi kho tvaṃ, āvuso, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato. Katamehi sattahi? Saddho, bhikkhave, hatthako āḷavako; sīlavā…pe… hirimā… ottappī… bahussuto… cāgavā… paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavakoti. Imehi kho tvaṃ, āvuso, sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’ti.
已对照

“尊者,这样说时,手长者对我这样说:‘尊者,那里没有任何穿白衣的在家人吧?’‘贤友,那里确实没有任何穿白衣的在家人。’‘尊者,那里没有任何穿白衣的在家人,这样很好。’”

‘‘Evaṃ vutte, bhante, hatthako maṃ etadavoca – ‘kaccittha, bhante, na koci gihī ahosi odātavasano’ti? ‘Na hettha, āvuso, koci gihī ahosi odātavasano’ti. ‘Sādhu, bhante, yadettha na koci gihī ahosi odātavasano’’’ti.
已对照

“善哉,善哉,比丘!比丘,那位良家子是少欲者。他不希望自身确实存在的诸善法为他人所知。比丘,那么你也要忆持阿罗婆迦的手长者为具足这第八种稀有、未曾有之法者,即:少欲。”第三[经]。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Appiccho so, bhikkhu, kulaputto. Santeyeva attani kusaladhamme na icchati parehi ñāyamāne [paññāpayamāne (ka.)]. Tena hi tvaṃ, bhikkhu, imināpi aṭṭhamena acchariyena abbhutena dhammena samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhārehi, yadidaṃ appicchatāyā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第二手长者经

4. Dutiyahatthakasuttaṃ
24PTS 4.219缅 3.55已对照

二十四、一时,世尊住在阿罗毗的阿伽罗婆塔庙。那时,阿罗婆迦的手长者在约五百位优婆塞的围绕下,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的阿罗婆迦的手长者这样说——“手长者,你的这会众真大。手长者,那么你是如何摄受这庞大的会众的呢?”“尊者,世尊所说示的这四摄事,我就以它们摄受这庞大的会众。尊者,我知道某人‘这人应以布施摄受’,就以布施摄受他;我知道某人‘这人应以爱语摄受’,就以爱语摄受他;我知道某人‘这人应以利行摄受’,就以利行摄受他;我知道某人‘这人应以同事摄受’,就以同事摄受他。尊者,而我家中有财物,[人们]却不会那样认为贫穷者[的话]值得听。”“善哉,善哉,手长者!手长者,这正是你摄受庞大会众的方法。手长者,凡是过去世摄受了庞大会众的任何人,他们全都正是以这四摄事摄受了庞大的会众。手长者,凡是未来世将摄受庞大会众的任何人,他们全都将正是以这四摄事摄受庞大的会众。手长者,凡是现在摄受庞大会众的任何人,他们全都正是以这四摄事摄受庞大的会众。”

24. Ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye. Atha kho hatthako āḷavako pañcamattehi upāsakasatehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho hatthakaṃ āḷavakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘mahatī kho tyāyaṃ, hatthaka, parisā. Kathaṃ pana tvaṃ, hatthaka, imaṃ mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhāsī’’ti? ‘‘Yānimāni, bhante, bhagavatā desitāni [a. ni. 4.32; dī. ni. 3.313] cattāri saṅgahavatthūni, tehāhaṃ [tenāhaṃ (sī.)] imaṃ mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhāmi. Ahaṃ, bhante, yaṃ jānāmi – ‘ayaṃ dānena saṅgahetabbo’ti, taṃ dānena saṅgaṇhāmi; yaṃ jānāmi – ‘ayaṃ peyyavajjena saṅgahetabbo’ti, taṃ peyyavajjena saṅgaṇhāmi; yaṃ jānāmi – ‘ayaṃ atthacariyāya saṅgahetabbo’ti, taṃ atthacariyāya saṅgaṇhāmi; yaṃ jānāmi – ‘ayaṃ samānattatāya saṅgahetabbo’ti, taṃ samānattatāya saṅgaṇhāmi. Saṃvijjanti kho pana me, bhante, kule bhogā. Daliddassa kho no tathā sotabbaṃ maññantī’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, hatthaka! Yoni kho tyāyaṃ, hatthaka, mahatiṃ parisaṃ saṅgahetuṃ. Ye hi keci, hatthaka, atītamaddhānaṃ mahatiṃ parisaṃ saṅgahesuṃ, sabbe te imeheva catūhi saṅgahavatthūhi mahatiṃ parisaṃ saṅgahesuṃ. Yepi hi keci, hatthaka, anāgatamaddhānaṃ mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhissanti, sabbe te imeheva catūhi saṅgahavatthūhi mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhissanti. Yepi hi keci, hatthaka, etarahi mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhanti, sabbe te imeheva catūhi saṅgahavatthūhi mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhantī’’ti.
PTS 4.220已对照

那时,阿罗婆迦的手长者被世尊以法语开示、劝导、激励、令欢喜之后,从座而起,礼敬世尊,右绕之后离去了。阿罗婆迦的手长者离去不久,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们要忆持阿罗婆迦的手长者为具足八种稀有、未曾有之法者。具足哪八种[法]呢?诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有信者;诸比丘,是具戒者……乃至……有惭者……有愧者……多闻者……有施舍者……诸比丘,阿罗婆迦的手长者是有慧者;诸比丘,阿罗婆迦的手长者是少欲者。诸比丘,你们要忆持阿罗婆迦的手长者为具足这八种稀有、未曾有之法者。”第四[经]。

Atha kho hatthako āḷavako bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho bhagavā acirapakkante hatthake āḷavake bhikkhū āmantesi – ‘‘aṭṭhahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhāretha. Katamehi aṭṭhahi? Saddho, bhikkhave, hatthako āḷavako; sīlavā, bhikkhave…pe… hirīmā… ottappī… bahussuto… cāgavā… paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavako; appiccho, bhikkhave, hatthako āḷavako. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhārethā’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、摩诃男经

5. Mahānāmasuttaṃ
25缅 3.56已对照

二十五、一时,世尊住在释迦[国](Sakka)迦毘罗卫(Kapilavatthu)的尼拘陀园(Nigrodhārāma)。那时,释迦人摩诃男(Mahānāma sakka)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦人摩诃男对世尊这样说——“尊者,到什么程度是优婆塞呢?”“摩诃男,当[他]已皈依佛、已皈依法、已皈依僧时——摩诃男,到这个程度就是优婆塞。”

25. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, upāsako hotī’’ti? ‘‘Yato kho, mahānāma, buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti; ettāvatā kho, mahānāma, upāsako hotī’’ti.
已对照

“尊者,那么到什么程度优婆塞是具戒者呢?”“摩诃男,当优婆塞离杀生,离不与取,离欲邪行,离虚妄语,离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类时——摩诃男,到这个程度优婆塞就是具戒者。”

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako sīlavā hotī’’ti? ‘‘Yato kho, mahānāma, upāsako pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti; ettāvatā kho, mahānāma, upāsako sīlavā hotī’’ti.
PTS 4.221已对照

“尊者,那么到什么程度优婆塞是为自利而行道,不为他利呢?”“摩诃男,当优婆塞自己具足信,却不劝导他人于信具足;自己具足戒,却不劝导他人于戒具足;自己具足施舍,却不劝导他人于施舍具足;自己想见诸比丘,却不劝导他人于见诸比丘;自己想听正法,却不劝导他人于听闻正法;自己对所听闻的诸法有忆持之性,却不劝导他人于忆持法;自己是详察所听闻诸法之义者,却不劝导他人于详察义;自己了知义、了知法而行法随法,却不劝导他人于法随法之行时——摩诃男,到这个程度优婆塞是为自利而行道,不为他利。”

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā’’ti? ‘‘Yato kho, mahānāma, upāsako attanāva saddhāsampanno hoti, no paraṃ saddhāsampadāya samādapeti [samādāpeti (?)]; attanāva sīlasampanno hoti, no paraṃ sīlasampadāya samādapeti; attanāva cāgasampanno hoti, no paraṃ cāgasampadāya samādapeti; attanāva bhikkhūnaṃ dassanakāmo hoti, no paraṃ bhikkhūnaṃ dassane samādapeti; attanāva saddhammaṃ sotukāmo hoti, no paraṃ saddhammassavane samādapeti; attanāva sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti, no paraṃ dhammadhāraṇāya samādapeti; attanāva sutānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti, no paraṃ atthūpaparikkhāya samādapeti; attanāva atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, no paraṃ dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti. Ettāvatā kho, mahānāma, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā’’ti.
PTS 4.222缅 3.57已对照

“尊者,那么到什么程度优婆塞是既为自利而行道,也为他利呢?”“摩诃男,当优婆塞自己具足信,也劝导他人于信具足;自己具足戒,也劝导他人于戒具足;自己具足施舍,也劝导他人于施舍具足;自己想见诸比丘,也劝导他人于见诸比丘;自己想听正法,也劝导他人于听闻正法;自己对所听闻的诸法有忆持之性,也劝导他人于忆持法;自己是详察所听闻诸法之义者,也劝导他人于详察义;自己了知义、了知法而行法随法,也劝导他人于法随法之行时——摩诃男,到这个程度优婆塞是既为自利而行道,也为他利。”第五[经]。

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā’’ti? ‘‘Yato kho, mahānāma, upāsako attanā ca saddhāsampanno hoti, parañca saddhāsampadāya samādapeti; attanā ca sīlasampanno hoti, parañca sīlasampadāya samādapeti; attanā ca cāgasampanno hoti, parañca cāgasampadāya samādapeti; attanā ca bhikkhūnaṃ dassanakāmo hoti, parañca bhikkhūnaṃ dassane samādapeti; attanā ca saddhammaṃ sotukāmo hoti, parañca saddhammassavane samādapeti; attanā ca sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti, parañca dhammadhāraṇāya samādapeti; attanā ca sutānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti, parañca atthūpaparikkhāya samādapeti, attanā ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, parañca dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti. Ettāvatā kho, mahānāma, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、耆婆经

6. Jīvakasuttaṃ
26已对照

二十六、一时,世尊住在王舍城(Rājagaha)耆婆芒果林(Jīvakambavana)。那时,耆婆童子医(Jīvaka komārabhacca)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的耆婆童子医对世尊这样说——“尊者,到什么程度是优婆塞呢?”“耆婆,当[他]已皈依佛、已皈依法、已皈依僧时——耆婆,到这个程度就是优婆塞。”

26. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati jīvakambavane. Atha kho jīvako komārabhacco yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jīvako komārabhacco bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, upāsako hotī’’ti? ‘‘Yato kho, jīvaka, buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti; ettāvatā kho jīvaka, upāsako hotī’’ti.
已对照

“尊者,那么到什么程度优婆塞是具戒者呢?”“耆婆,当优婆塞离杀生……乃至……离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类时——耆婆,到这个程度优婆塞就是具戒者。”

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako sīlavā hotī’’ti? ‘‘Yato kho, jīvaka, upāsako pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti; ettāvatā kho, jīvaka, upāsako sīlavā hotī’’ti.
已对照

“尊者,那么到什么程度优婆塞是为自利而行道,不为他利呢?”“耆婆,当优婆塞自己具足信,却不劝导他人于信具足……乃至……自己了知义、了知法而行法随法,却不劝导他人于法随法之行时——耆婆,到这个程度优婆塞是为自利而行道,不为他利。”

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā’’ti? ‘‘Yato kho, jīvaka, upāsako attanāva saddhāsampanno hoti, no paraṃ saddhāsampadāya samādapeti…pe… attanāva atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, no paraṃ dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti. Ettāvatā kho, jīvaka, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā’’ti.
PTS 4.223缅 3.58已对照

“尊者,那么到什么程度优婆塞是既为自利而行道,也为他利呢?”“耆婆,当优婆塞自己具足信,也劝导他人于信具足;自己具足戒,也劝导他人于戒具足;自己具足施舍,也劝导他人于施舍具足;自己想见诸比丘,也劝导他人于见诸比丘;自己想听正法,也劝导他人于听闻正法;自己对所听闻的诸法有忆持之性,也劝导他人于忆持法;自己是详察所听闻诸法之义者,也劝导他人于详察义;自己了知义、了知法而行法随法,也劝导他人于法随法之行时——耆婆,到这个程度优婆塞是既为自利而行道,也为他利。”第六[经]。

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā’’ti? ‘‘Yato kho, jīvaka, upāsako attanā ca saddhāsampanno hoti, parañca saddhāsampadāya samādapeti; attanā ca sīlasampanno hoti, parañca sīlasampadāya samādapeti; attanā ca cāgasampanno hoti, parañca cāgasampadāya samādapeti; attanā ca bhikkhūnaṃ dassanakāmo hoti, parañca bhikkhūnaṃ dassane samādapeti; attanā ca saddhammaṃ sotukāmo hoti, parañca saddhammassavane samādapeti; attanā ca sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti, parañca dhammadhāraṇāya samādapeti; attanā ca sutānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti, parañca atthūpaparikkhāya samādapeti; attanā ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, parañca dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti. Ettāvatā kho, jīvaka, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第一力经

7. Paṭhamabalasuttaṃ
27已对照

二十七、“诸比丘,有这八种力。哪八种[力]呢?诸比丘,孩童以哭泣为力,女人以忿怒为力,盗贼以兵器为力,国王以主权为力,愚人以抱怨为力,智者以讲明为力,多闻者以省思为力,沙门、婆罗门以忍耐为力——诸比丘,这就是八种力。”第七[经]。

27. ‘‘Aṭṭhimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni aṭṭha? Ruṇṇabalā, bhikkhave, dārakā, kodhabalā mātugāmā, āvudhabalā corā, issariyabalā rājāno, ujjhattibalā bālā, nijjhattibalā paṇḍitā, paṭisaṅkhānabalā bahussutā, khantibalā samaṇabrāhmaṇā – imāni kho, bhikkhave, aṭṭha balānī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二力经

8. Dutiyabalasuttaṃ
28PTS 4.224已对照

二十八、那时,具寿舍利弗来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿舍利弗这样说——“舍利弗,漏尽比丘有多少种力——具足那些力,漏尽比丘宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽’?”“尊者,漏尽比丘有八种力——具足那些力,漏尽比丘宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’”

28. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kati nu kho, sāriputta, khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti? ‘‘Aṭṭha, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.
已对照

“哪八种[力]呢?尊者,在此,漏尽比丘以正慧如实善见一切行是无常的。尊者,漏尽比丘以正慧如实善见一切行是无常的——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’”

‘‘Katamāni aṭṭha? [a. ni. 10.90; paṭi. ma. 2.44] Idha, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.
缅 3.59已对照

“再者,尊者,漏尽比丘以正慧如实善见诸欲犹如火炭坑。尊者,漏尽比丘以正慧如实善见诸欲犹如火炭坑——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.
已对照

“再者,尊者,漏尽比丘的心倾向远离、趋向远离、朝向远离、住立于远离、乐于出离,完全脱离一切属于漏住的诸法。尊者,漏尽比丘的心倾向远离、趋向远离、朝向远离、住立于远离、乐于出离,完全脱离一切属于漏住的诸法——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantibhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantibhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.
PTS 4.225已对照

“再者,尊者,漏尽比丘已修习、已善修习四念处。尊者,漏尽比丘已修习、已善修习四念处——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.
已对照

“再者,尊者,漏尽比丘已修习、已善修习四神足……乃至……已修习、已善修习五根……乃至……已修习、已善修习七觉支……乃至……已修习、已善修习八支圣道。尊者,漏尽比丘已修习、已善修习八支圣道——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro iddhipādā bhāvitā honti subhāvitā…pe… pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni…pe… satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā…pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.
已对照

“尊者,这就是漏尽比丘的八种力——具足那些力,漏尽比丘宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’”第八[经]。

‘‘Imāni kho, bhante, aṭṭha khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、非时经

9. Akkhaṇasuttaṃ
29缅 3.60已对照

二十九、“‘世间要及时作事,世间要及时作事’——诸比丘,无闻凡夫这样说,但他不知道刹那或非时。诸比丘,有这八种梵行住的非时、非机。哪八种[非时、非机]呢?诸比丘,在此,如来出现于世,是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊,法被宣说——[那是]导向寂止的、导向般涅槃的、导向正觉的、善逝所宣说的;而这个人却往生地狱。诸比丘,这是梵行住的第一种非时、非机。

29. ‘‘‘Khaṇakicco loko, khaṇakicco loko’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati, no ca kho so jānāti khaṇaṃ vā akkhaṇaṃ vā. Aṭṭhime, bhikkhave, akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya. Katame aṭṭha? Idha, bhikkhave, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito; ayañca puggalo nirayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
PTS 4.226已对照

“再者,诸比丘,如来出现于世……乃至……天人导师、佛陀、世尊,法被宣说——[那是]导向寂止的、导向般涅槃的、导向正觉的、善逝所宣说的;而这个人却往生畜生胎……乃至……。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato ca loke uppanno hoti…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito; ayañca puggalo tiracchānayoniṃ upapanno hoti…pe….
已对照

“再者,诸比丘……乃至……而这个人却往生饿鬼界……乃至……。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo pettivisayaṃ upapanno hoti…pe….
已对照

“再者,诸比丘……乃至……而这个人却往生某一长寿的天众……乃至……。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti…pe….
已对照

“再者,诸比丘……乃至……而这个人生在边地诸国,并且他处于无识的蔑戾车(milakkha)之中——那里没有比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的行处……乃至……梵行住的第五种非时、非机。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo paccantimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti aviññātāresu milakkhesu [milakkhūsu (syā. ka.) dī. ni. 3.358], yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ…pe… pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
已对照

“再者,诸比丘……乃至……而这个人生在中部诸国;然而他是邪见者、有颠倒之见者——‘没有布施,没有供养,没有祭祀;没有善作、恶作之业的果与异熟;没有此世,没有他世;没有母,没有父;没有化生的众生;世间没有正行的、正行道的沙门、婆罗门,自己以证智证知此世与他世之后加以宣说。’……乃至……。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammā paṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti…pe….
缅 3.61已对照

“再者,诸比丘……乃至……而这个人生在中部诸国;然而他是劣慧者、愚钝者、聋哑[般]者,不堪了知善说与恶说之义。诸比丘,这是梵行住的第七种非时、非机。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo appaṭibalo subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṃ. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
PTS 4.227已对照

“再者,诸比丘,如来未出现于世,[即]阿罗汉、正等正觉者……乃至……天人导师、佛陀、世尊;法也未被宣说——[那是]导向寂止的、导向般涅槃的、导向正觉的、善逝所宣说的;而这个人生在中部诸国;他是有慧者、不愚钝者、不聋哑[般]者,堪于了知善说与恶说之义。诸比丘,这是梵行住的第八种非时、非机。诸比丘,这就是八种梵行住的非时、非机。”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato ca loke anuppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. Dhammo ca na desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo paṭibalo subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṃ. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. ‘Ime kho, bhikkhave, aṭṭha akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya’’’.
已对照

“诸比丘,只有一个刹那与会合可以住梵行。哪一个呢?诸比丘,在此,如来出现于世,是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊,法被宣说——[那是]导向寂止的、导向般涅槃的、导向正觉的、善逝所宣说的;而这个人生在中部诸国;他是有慧者、不愚钝者、不聋哑[般]者,堪于了知善说与恶说之义。诸比丘,这就是可以住梵行的唯一一个刹那与会合。”

‘‘Ekova kho, bhikkhave, khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāya. Katamo eko? Idha, bhikkhave, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. Dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo paṭibalo subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṃ. Ayaṃ, bhikkhave, ekova khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāyā’’ti.
已对照

“已获得人身,于正法被善说之时,

‘‘Manussalābhaṃ [manussalokaṃ (syā.)] laddhāna, saddhamme suppavedite;
已对照

凡不把握刹那者,他们便让刹那空过。

Ye khaṇaṃ nādhigacchanti, atināmenti te khaṇaṃ.
已对照

“因为已说有许多非时,[它们]是道的障碍;

‘‘Bahū hi akkhaṇā vuttā, maggassa antarāyikā;
已对照

诸如来在世间偶尔、间或才出现。

Kadāci karahaci loke, uppajjanti tathāgatā.
已对照

“在世间极难得的这[事],如今已现在眼前——

‘‘Tayidaṃ [tassidaṃ (ka.)] sammukhībhūtaṃ, yaṃ lokasmiṃ sudullabhaṃ;
已对照

人身的获得,以及正法的宣说;

Manussapaṭilābho ca, saddhammassa ca desanā;
已对照

爱自己的人,正宜于此努力。

Alaṃ vāyamituṃ tattha, attakāmena [atthakāmena (sī. syā. ka.)] jantunā.
PTS 4.228缅 3.62已对照

“应如何了知正法?切莫让刹那错过;

‘‘Kathaṃ vijaññā saddhammaṃ, khaṇo ve [vo (syā.)] mā upaccagā;
已对照

因为错过刹那的人会忧愁,被投入地狱之中。

Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā.
已对照

“若于此错失了它——正法的决定性,

‘‘Idha ce naṃ virādheti, saddhammassa niyāmataṃ [niyāmitaṃ (syā.)];
已对照

便如失去利益的商人,将长久懊悔。

Vāṇijova atītattho, cirattaṃ [cirantaṃ (ka.)] anutapissati.
已对照

“为无明所覆的人,违失了正法,

‘‘Avijjānivuto poso, saddhammaṃ aparādhiko;
已对照

将长久经历生死轮回。

Jātimaraṇasaṃsāraṃ, ciraṃ paccanubhossati.
已对照

“而那些已获得人身、于正法被善说之时,

‘‘Ye ca laddhā manussattaṃ, saddhamme suppavedite;
已对照

已作、将作或正作导师之言的人,

Akaṃsu satthu vacanaṃ, karissanti karonti vā.
已对照

“他们在世间通达了刹那——无上的梵行;

‘‘Khaṇaṃ paccaviduṃ loke, brahmacariyaṃ anuttaraṃ;
已对照

他们行于如来所宣说之道。

Ye maggaṃ paṭipajjiṃsu, tathāgatappaveditaṃ.
已对照

“凡为具眼者、日种之亲所宣说的诸律仪,

‘‘Ye saṃvarā cakkhumatā, desitādiccabandhunā;
已对照

于其中守护、常具念,当住于不漏泄。

Tesu [tesaṃ (ka.)] gutto sadā sato, vihare anavassuto.
已对照

“断除了随顺魔领域的一切随眠之后,

‘‘Sabbe anusaye chetvā, māradheyyaparānuge;
已对照

他们确是世间中已到彼岸者——已达诸漏之尽者。”第九[经]。

Te ve pāraṅgatā [pāragatā (sī. syā. pī.)] loke, ye pattā āsavakkhaya’’nti. navamaṃ;
已对照

十、阿那律大人寻经

10. Anuruddhamahāvitakkasuttaṃ
30PTS 4.229缅 3.63已对照

三十、一时,世尊住在跋伽(Bhagga)[国]中,鳄鱼山(Suṃsumāragira)贝萨迦罗林(Bhesakaḷāvana)的鹿野苑。那时,具寿阿那律(Anuruddha)住在遮提(Cetī)[国]的东竹林(Pācīnavaṃsadāya)。于是,具寿阿那律独处静坐时,心中生起了这样的思虑:“此法是少欲者的,此法不是多欲者的;此法是知足者的,此法不是不知足者的;此法是远离者的,此法不是喜好聚众者的;此法是发起精进者的,此法不是懈怠者的;此法是念已现起者的,此法不是失念者的;此法是得定者的,此法不是不得定者的;此法是有慧者的,此法不是劣慧者的。”

那时,世尊以心了知具寿阿那律心中的思虑,犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,从跋伽[国]中鳄鱼山贝萨迦罗林的鹿野苑隐没,出现在遮提[国]的东竹林具寿阿那律的面前。世尊坐在敷设好的座位上。具寿阿那律也礼敬世尊,坐在一旁。世尊对在一旁

坐着的具寿阿那律这样说——

“善哉,善哉,阿那律!善哉,阿那律,你思惟了那大人寻(mahāpurisavitakka):‘此法是少欲者的,此法不是多欲者的;此法是知足者的,此法不是不知足者的;此法是远离者的,此法不是喜好聚众者的;此法是发起精进者的,此法不是懈怠者的;此法是念已现起者的,此法不是失念者的;此法是得定者的,此法不是不得定者的;此法是有慧者的,此法不是劣慧者的。’那么,阿那律,你也要思惟这第八大人寻:‘此法是喜好无妄衍者的、乐于无妄衍者的,此法不是喜好妄衍者的、乐于妄衍者的。’”

“阿那律,当你思惟这八种大人寻时,那时,阿那律,你只要愿意,就会已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。

“阿那律,当你思惟这八种大人寻时,那时,阿那律,你只要愿意,就会寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。

“阿那律,当你思惟这八种大人寻时,那时,阿那律,你只要愿意,就会离喜,住于舍,具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅。

“阿那律,当你思惟这八种大人寻时,那时,阿那律,你只要愿意,就会舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净,成就并住于第四禅。

“阿那律,当你思惟这八种大人寻,又成为这属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者时,那时,阿那律,犹如居士或居士之子有一只装满种种染色之衣的衣箧;同样地,对知足而住的你,粪扫衣也将会这样显现——为了喜乐、为了不战栗、为了安乐住、为了趣入涅槃。

“阿那律,当你思惟这八种大人寻,又成为这属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者时,那时,阿那律,犹如居士或居士之子有拣除黑粒、有多种汤汁、多种菜肴的粳米饭;同样地,对知足而住的你,团食也将会这样显现——为了喜乐、为了不战栗、为了安乐住、为了趣入涅槃。

“阿那律,当你思惟这八种大人寻,又成为这属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者时,那时,阿那律,犹如居士或居士之子有一间尖顶室,内外涂饰,无风[可入],门闩紧闭,窗户关严;同样地,对知足而住的你,树下坐卧处也将会这样显现——为了喜乐、为了不战栗、为了安乐住、为了趣入涅槃。

“阿那律,当你思惟这八种大人寻,又成为这属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者时,那时,阿那律,犹如居士或居士之子有一张床,铺以长毛毯,铺以白色毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕;同样地,对知足而住的你,草敷具的卧坐处也将会这样显现——为了喜乐、为了不战栗、为了安乐住、为了趣入涅槃。

“阿那律,当你思惟这八种大人寻,又成为这属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者时,那时,阿那律,犹如居士或居士之子有种种药,即:熟酥、生酥、油、蜜、糖蜜;同样地,对知足而住的你,陈弃药也将会这样显现——为了喜乐、为了不战栗、为了安乐住、为了趣入涅槃。那么,阿那律,下一个雨安居你也应就住在这里,遮提[国]的东竹林。”“是的,尊者。”具寿阿那律应诺世尊。

那时,世尊以这番教诫教诫具寿阿那律之后,犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,从遮提[国]的东竹林隐没,出现在跋伽[国]中鳄鱼山贝萨迦罗林的鹿野苑。世尊坐在敷设好的座位上。坐下之后,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,我要说八种大人寻,你们要谛听……乃至……诸比丘,什么是八种大人寻呢?诸比丘,此法是少欲者的,此法不是多欲者的;诸比丘,此法是知足者的,此法不是不知足者的;诸比丘,此法是远离者的,此法不是喜好聚众者的;诸比丘,此法是发起精进者的,此法不是懈怠者的;诸比丘,此法是念已现起者的,此法不是失念者的;诸比丘,此法是得定者的,此法不是不得定者的;诸比丘,此法是有慧者的,此法不是劣慧者的;诸比丘,此法是喜好无妄衍者的、乐于无妄衍者的,此法不是喜好妄衍者的、乐于妄衍者的。”

“‘诸比丘,此法是少欲者的,此法不是多欲者的’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,在此,比丘虽是少欲者,却不希望‘愿[人们]知道我是少欲者’;虽是知足者,却不希望‘愿[人们]知道我是知足者’;虽是远离者,却不希望‘愿[人们]知道我是远离者’;虽是发起精进者,却不希望‘愿[人们]知道我是发起精进者’;虽是念已现起者,却不希望‘愿[人们]知道我是念已现起者’;虽是得定者,却不希望‘愿[人们]知道我是得定者’;虽是有慧者,却不希望‘愿[人们]知道我是有慧者’;虽是喜好无妄衍者,却不希望‘愿[人们]知道我是喜好无妄衍者’。‘诸比丘,此法是少欲者的,此法不是多欲者的’——这样所说的,就是就这个而说的。

“‘诸比丘,此法是知足者的,此法不是不知足者的’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,在此,比丘对随得的衣、钵食、坐卧处、病缘药资具知足。‘诸比丘,此法是知足者的,此法不是不知足者的’——这样所说的,就是就这个而说的。

“‘诸比丘,此法是远离者的,此法不是喜好聚众者的’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,在此,当比丘远离而住时,有来访者——比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、国王、王之大臣、外道、外道弟子。在那里,比丘以倾向远离、趋向远离、朝向远离、住立于远离、乐于出离的心,必定只作与遣送[他们]相关的谈话。‘诸比丘,此法是远离者的,此法不是喜好聚众者的’——这样所说的,就是就这个而说的。

“‘诸比丘,此法是发起精进者的,此法不是懈怠者的’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,在此,比丘为舍断诸不善法、为成就诸善法而住于发起精进,有力、坚固勇猛,于诸善法不放下[重]担。‘诸比丘,此法是发起精进者的,此法不是懈怠者的’——这样所说的,就是就这个而说的。

“‘诸比丘,此法是念已现起者的,此法不是失念者的’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,在此,比丘是具念者,具足最上的念与审慎,对久远以前所作的、久远以前所说的也能忆念、随念。‘诸比丘,此法是念已现起者的,此法不是失念者的’——这样所说的,就是就这个而说的。

“‘诸比丘,此法是得定者的,此法不是不得定者的’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲……乃至……成就并住于第四禅。‘诸比丘,此法是得定者的,此法不是不得定者的’——这样所说的,就是就这个而说的。

“‘诸比丘,此法是有慧者的,此法不是劣慧者的’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,在此,比丘是有慧者,具足通达生灭的慧——[那是]圣的、能洞察的、能导向正确尽苦的[慧]。‘诸比丘,此法是有慧者的,此法不是劣慧者的’——这样所说的,就是就这个而说的。

“‘诸比丘,此法是喜好无妄衍者的、乐于无妄衍者的,此法不是喜好妄衍者的、乐于妄衍者的’——这样说了,这是就什么而说的呢?诸比丘,在此,比丘的心于妄衍之灭跃入、明净、安住、解脱。‘诸比丘,此法是喜好无妄衍者的、乐于无妄衍者的,此法不是喜好妄衍者的、乐于妄衍者的’——这样所说的,就是就这个而说的。”

于是,具寿阿那律下一个雨安居也就住在那里,遮提[国]的东竹林。那时,具寿阿那律独一、远离、不放逸、热勤、自策励而住,不久便就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。他证知:“生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。”而具寿阿那律也成为阿罗汉之一。于是,已证得阿罗汉[果]的具寿阿那律在那时说了这些偈——

“了知我的思惟,世间无上的导师,

以意所成身,以神通来到[我处]。

“如我所有的思惟,[他]说示了超过于此的[法];

乐于无妄衍的佛陀,说示了无妄衍。

“我了知他的法,乐于教法而住;

三明已被[我]证得,佛陀的教诫已被奉行。”第十[经]。

30. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati suṃsumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho cetīsu viharati pācīnavaṃsadāye. Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘appicchassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassa; santuṭṭhassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa; pavivittassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa; āraddhavīriyassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassa; upaṭṭhitassatissāyaṃ [upaṭṭhitasatissāyaṃ (sī. syā. pī.)] dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa [muṭṭhasatissa (sī. syā. pī.)]; samāhitassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassa; paññavato ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassā’’ti.
Atha kho bhagavā āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya; evamevaṃ – bhaggesu suṃsumāragire bhesakaḷāvane migadāye antarahito cetīsu pācīnavaṃsadāye āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Āyasmāpi kho anuruddho bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ
Nisinnaṃ kho āyasmantaṃ anuruddhaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘Sādhu sādhu, anuruddha! Sādhu kho tvaṃ, anuruddha, (yaṃ taṃ mahāpurisavitakkaṃ) [satta mahāpurisavitakke (sī. pī.) dī. ni. 3.358] vitakkesi – ‘appicchassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassa; santuṭṭhassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa; pavivittassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa; āraddhavīriyassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassa; upaṭṭhitassatissāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa; samāhitassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassa; paññavato ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassā’ti. Tena hi tvaṃ, anuruddha, imampi aṭṭhamaṃ mahāpurisavitakkaṃ vitakkehi – ‘nippapañcārāmassāyaṃ dhammo nippapañcaratino, nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’’’ti.
‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṃ, anuruddha, yāvadeva [yāvade (saṃ. ni. 2.152)] ākaṅkhissasi, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharissasi.
‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṃ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharissasi.
‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṃ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharissasi sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedissasi yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharissasi.
‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṃ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharissasi.
‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro; evamevaṃ te paṃsukūlacīvaraṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.
‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā sālīnaṃ odano vicitakāḷako anekasūpo anekabyañjano; evamevaṃ te piṇḍiyālopabhojanaṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.
‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā kūṭāgāraṃ ullittāvalittaṃ nivātaṃ phusitaggaḷaṃ pihitavātapānaṃ; evamevaṃ te rukkhamūlasenāsanaṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.
‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo [kādali… paccattharaṇo (sī.)] sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno; evamevaṃ te tiṇasanthārakasayanāsanaṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.
‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nānābhesajjāni, seyyathidaṃ – sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ; evamevaṃ te pūtimuttabhesajjaṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa. Tena hi tvaṃ, anuruddha, āyatikampi vassāvāsaṃ idheva cetīsu pācīnavaṃsadāye vihareyyāsī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā anuruddho bhagavato paccassosi.
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ anuruddhaṃ iminā ovādena ovaditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – cetīsu pācīnavaṃsadāye antarahito bhaggesu suṃsumāragire bhesakaḷāvane migadāye pāturahosīti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘aṭṭha kho, bhikkhave, mahāpurisavitakke desessāmi, taṃ suṇātha…pe… katame ca, bhikkhave, aṭṭha mahāpurisavitakkā? Appicchassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassa; santuṭṭhassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa; pavivittassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa; āraddhavīriyassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassa; upaṭṭhitassatissāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa; samāhitassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassa; paññavato ayaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa; nippapañcārāmassāyaṃ, bhikkhave, dhammo nippapañcaratino, nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’’.
‘‘‘Appicchassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu appiccho samāno ‘appicchoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, santuṭṭho samāno ‘santuṭṭhoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, pavivitto samāno ‘pavivittoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, āraddhavīriyo samāno ‘āraddhavīriyoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, upaṭṭhitassati samāno ‘upaṭṭhitassatīti maṃ jāneyyu’nti na icchati, samāhito samāno ‘samāhitoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, paññavā samāno ‘paññavāti maṃ jāneyyu’nti na icchati, nippapañcārāmo samāno ‘nippapañcārāmoti maṃ jāneyyu’nti na icchati. ‘Appicchassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘‘Santuṭṭhassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena. ‘Santuṭṭhassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘‘Pavivittassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato bhavanti upasaṅkamitāro bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo rājāno rājamahāmattā titthiyā titthiyasāvakā. Tatra bhikkhu vivekaninnena cittena vivekapoṇena vivekapabbhārena vivekaṭṭhena nekkhammābhiratena aññadatthu uyyojanikapaṭisaṃyuttaṃyeva kathaṃ kattā [pavattā (ka.)] hoti. ‘Pavivittassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘‘Āraddhavīriyassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. ‘Āraddhavīriyassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘‘Upaṭṭhitassatissāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. ‘Upaṭṭhitassatissāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo, muṭṭhassatissā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘‘Samāhitassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. ‘Samāhitassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘‘Paññavato ayaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. ‘Paññavato ayaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘‘Nippapañcārāmassāyaṃ, bhikkhave, dhammo nippapañcaratino, nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhuno papañcanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. ‘Nippapañcārāmassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nippapañcaratino, nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vutta’’nti.
Atha kho āyasmā anuruddho āyatikampi vassāvāsaṃ tattheva cetīsu pācīnavaṃsadāye vihāsi. Atha kho āyasmā anuruddho eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā anuruddho arahataṃ ahosīti. Atha kho āyasmā anuruddho arahattappatto tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
[theragā. 901-903] ‘‘Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro;
Manomayena kāyena, iddhiyā upasaṅkami.
‘‘Yathā me ahu saṅkappo, tato uttari desayi;
Nippapañcarato buddho, nippapañcaṃ adesayi.
‘‘Tassāhaṃ dhammamaññāya, vihāsiṃ sāsane rato;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. dasamaṃ;
已对照

居士品第三。

Gahapativaggo tatiyo.
已对照

其摄颂——

两郁伽与两手长者,摩诃男与耆婆;

所说的两力、非时,与阿那律,这些是十[经]。

Tassuddānaṃ –
Dve uggā dve ca hatthakā, mahānāmena jīvako;
Dve balā akkhaṇā vuttā, anuruddhena te dasāti.