快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 七集·无记品 Abyākatavaggo

本经目录六、无记品一、无记经二、人之趣经三、帝须梵天经四、师子将军经五、不须守护经六、金毗罗经七、七法经八、打盹经九、慈经十、妻经十一、忿怒者经无记品第六。

已对照

六、无记品

6. Abyākatavaggo
已对照

一、无记经

1. Abyākatasuttaṃ
54PTS 4.68缅 2.448已对照

五十四、那时,某位比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,是什么因、什么缘,使有闻的圣弟子于诸无记事不生起疑呢?”

54. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena sutavato ariyasāvakassa vicikicchā nuppajjati abyākatavatthūsū’’ti?
已对照

“比丘,由于见之灭,有闻的圣弟子于诸无记事不生起疑。比丘,‘如来死后存在’,这是见执;比丘,‘如来死后不存在’,这是见执;比丘,‘如来死后既存在又不存在’,这是见执;比丘,‘如来死后既非存在又非不存在’,这是见执。比丘,无闻凡夫不了知见,不了知见之集,不了知见之灭,不了知导至见之灭的道。他的那见增长,他不从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中脱出,我说他不从苦中脱出。

‘‘Diṭṭhinirodhā kho, bhikkhu, sutavato ariyasāvakassa vicikicchā nuppajjati abyākatavatthūsu. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ. Assutavā, bhikkhu, puthujjano diṭṭhiṃ nappajānāti, diṭṭhisamudayaṃ nappajānāti, diṭṭhinirodhaṃ nappajānāti, diṭṭhinirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti. Tassa sā diṭṭhi pavaḍḍhati, so na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
已对照

“比丘,而有闻的圣弟子了知见,了知见之集,了知见之灭,了知导至见之灭的道。他的那见灭了,他从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中脱出,我说他从苦中脱出。比丘,有闻的圣弟子这样知、这样见,便不作解答:‘如来死后存在’;也不作解答:‘如来死后不存在’;也不作解答:‘如来死后既存在又不存在’;也不作解答:‘如来死后既非存在又非不存在’。比丘,有闻的圣弟子这样知、这样见,便如是于诸无记事具有不作解答的性质。比丘,有闻的圣弟子这样知、这样见,便于诸无记事不惊愕、不动摇、不颤抖、不陷入惊惧。

‘‘Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako diṭṭhiṃ pajānāti, diṭṭhisamudayaṃ pajānāti, diṭṭhinirodhaṃ pajānāti, diṭṭhinirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Tassa sā diṭṭhi nirujjhati, so parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccati dukkhasmāti vadāmi. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ evaṃ abyākaraṇadhammo hoti abyākatavatthūsu. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ na chambhati, na kampati, na vedhati, na santāsaṃ āpajjati abyākatavatthūsu.
PTS 4.69缅 2.449已对照

“比丘,‘如来死后存在’,这是渴爱执……乃至……这是想执……乃至……这是计执……乃至……这是所妄衍……乃至……这是取执……乃至……比丘,‘如来死后存在’,这是悔恨;比丘,‘如来死后不存在’,这是悔恨;比丘,‘如来死后既存在又不存在’,这是悔恨;比丘,‘如来死后既非存在又非不存在’,这是悔恨。比丘,无闻凡夫不了知悔恨,不了知悔恨之集,不了知悔恨之灭,不了知导至悔恨之灭的道。他的那悔恨增长,他不从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中脱出,我说他不从苦中脱出。

‘‘‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, taṇhāgatametaṃ…pe… saññāgatametaṃ …pe… maññitametaṃ…pe… papañcitametaṃ…pe… upādānagatametaṃ…pe… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso. Assutavā, bhikkhu, puthujjano vippaṭisāraṃ nappajānāti, vippaṭisārasamudayaṃ nappajānāti, vippaṭisāranirodhaṃ nappajānāti, vippaṭisāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti. Tassa so vippaṭisāro pavaḍḍhati, so na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
PTS 4.70已对照

“比丘,而有闻的圣弟子了知悔恨,了知悔恨之集,了知悔恨之灭,了知导至悔恨之灭的道。他的那悔恨灭了,他从生……乃至……我说他从苦中脱出。比丘,有闻的圣弟子这样知、这样见,便不作解答:‘如来死后存在’……乃至……也不作解答:‘如来死后既非存在又非不存在’。比丘,有闻的圣弟子这样知、这样见,便如是于诸无记事具有不作解答的性质。比丘,有闻的圣弟子这样知、这样见,便于诸无记事不惊愕、不动摇、不颤抖、不陷入惊惧。比丘,这就是因,这就是缘,使有闻的圣弟子于诸无记事不生起疑。”第一[经]。

‘‘Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako vippaṭisāraṃ pajānāti, vippaṭisārasamudayaṃ pajānāti, vippaṭisāranirodhaṃ pajānāti, vippaṭisāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Tassa so vippaṭisāro nirujjhati, so parimuccati jātiyā…pe… dukkhasmāti vadāmi. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ evaṃ abyākaraṇadhammo hoti abyākatavatthūsu. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ na chambhati, na kampati, na vedhati, na santāsaṃ āpajjati abyākatavatthūsu. Ayaṃ kho, bhikkhu, hetu ayaṃ paccayo yena sutavato ariyasāvakassa vicikicchā nuppajjati abyākatavatthūsū’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、人之趣经

2. Purisagatisuttaṃ
55已对照

五十五、“诸比丘,我要为你们说七种人之趣与无取般涅槃。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——“诸比丘,什么是七种人之趣呢?

55. ‘‘Satta ca [satta (sī.), satta ca kho (ka.)], bhikkhave, purisagatiyo desessāmi anupādā ca parinibbānaṃ [parinibbāṇaṃ (sī.)]. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘katamā ca, bhikkhave, satta purisagatiyo?
PTS 4.71缅 2.450已对照

“诸比丘,在此,比丘这样行道:‘[若]不曾有,我便不会有;将不会有,我的[什么]也将不会有;凡存在者、已成者,我舍断它。’他获得舍。他不染着于有,不染着于生成,以正慧见到有更上的寂静之境。然而他尚未完全证悟那境,他的慢随眠尚未完全断除,有贪随眠尚未完全断除,无明随眠尚未完全断除。他由于五下分结的灭尽,成为中般涅槃者。诸比丘,犹如整日烧热的铁锅被锤打时,火星迸出之后就熄灭。同样,诸比丘,比丘这样行道:‘[若]不曾有,我便不会有;将不会有,我的[什么]也将不会有;凡存在者、已成者,我舍断它。’他获得舍。他不染着于有,不染着于生成,以正慧见到有更上的寂静之境。然而他尚未完全证悟那境,他的慢随眠尚未完全断除,有贪随眠尚未完全断除,无明随眠尚未完全断除。他由于五下分结的灭尽,成为中般涅槃者。

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte [divasasantatte (sī. syā.) ma. ni. 2.154] ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.
已对照

“诸比丘,又在此,比丘这样行道:‘[若]不曾有,我便不会有;将不会有,我的[什么]也将不会有;凡存在者、已成者,我舍断它。’他获得舍。他不染着于有,不染着于生成,以正慧见到有更上的寂静之境。然而他尚未完全证悟那境,他的慢随眠尚未完全断除,有贪随眠尚未完全断除,无明随眠尚未完全断除。他由于五下分结的灭尽,成为中般涅槃者。诸比丘,犹如整日烧热的铁锅被锤打时,火星迸出、飞起之后就熄灭。同样,诸比丘,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为中般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.
PTS 4.72缅 2.451已对照

“诸比丘,又在此,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为中般涅槃者。诸比丘,犹如整日烧热的铁锅被锤打时,火星迸出、飞起之后,未触及[地]面就熄灭。同样,诸比丘,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为中般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā anupahacca talaṃ nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.
已对照

“诸比丘,又在此,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为生般涅槃者。诸比丘,犹如整日烧热的铁锅被锤打时,火星迸出、飞起之后,触及[地]面才熄灭。同样,诸比丘,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为生般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā upahacca talaṃ nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti.
已对照

“诸比丘,又在此,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为无行般涅槃者。诸比丘,犹如整日烧热的铁锅被锤打时,火星迸出、飞起之后,落在小草堆或小柴堆上。它在那里会生起火,也会生起烟;生起火、生起烟之后,烧尽那小草堆或小柴堆,便因无燃料而熄灭。同样,诸比丘,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为无行般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā paritte tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nipateyya. Sā tattha aggimpi janeyya, dhūmampi janeyya, aggimpi janetvā dhūmampi janetvā tameva parittaṃ tiṇapuñjaṃ vā kaṭṭhapuñjaṃ vā pariyādiyitvā anāhārā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti.
PTS 4.73缅 2.452已对照

“诸比丘,又在此,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为有行般涅槃者。诸比丘,犹如整日烧热的铁锅被锤打时,火星迸出、飞起之后,落在广大的草堆或广大的柴堆上。它在那里会生起火,也会生起烟;生起火、生起烟之后,烧尽那广大的草堆或广大的柴堆,便因无燃料而熄灭。同样,诸比丘,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为有行般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā vipule tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nipateyya. Sā tattha aggimpi janeyya, dhūmampi janeyya, aggimpi janetvā dhūmampi janetvā tameva vipulaṃ tiṇapuñjaṃ vā kaṭṭhapuñjaṃ vā pariyādiyitvā anāhārā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.
PTS 4.74已对照

“诸比丘,又在此,比丘这样行道:‘[若]不曾有,我便不会有;将不会有,我的[什么]也将不会有;凡存在者、已成者,我舍断它。’他获得舍。他不染着于有,不染着于生成,以正慧见到有更上的寂静之境。然而他尚未完全证悟那境,他的慢随眠尚未完全断除,有贪随眠尚未完全断除,无明随眠尚未完全断除。他由于五下分结的灭尽,成为上流至色究竟者。诸比丘,犹如整日烧热的铁锅被锤打时,火星迸出、飞起之后,落在巨大的草堆或巨大的柴堆上。它在那里会生起火,也会生起烟;生起火、生起烟之后,烧尽那巨大的草堆或巨大的柴堆,又会烧灌丛,也会烧林薮;烧了灌丛、烧了林薮之后,到达青草、或道路、或山岩、或水、或可喜的地面,便因无燃料而熄灭。同样,诸比丘,比丘这样行道:[若]不曾有,我便不会有……乃至……他由于五下分结的灭尽,成为上流至色究竟者。诸比丘,这就是七种人之趣。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammapaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā mahante tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nipateyya. Sā tattha aggimpi janeyya, dhūmampi janeyya, aggimpi janetvā dhūmampi janetvā tameva mahantaṃ tiṇapuñjaṃ vā kaṭṭhapuñjaṃ vā pariyādiyitvā gacchampi daheyya [ḍaheyya (aññattha)], dāyampi daheyya, gacchampi dahitvā dāyampi dahitvā haritantaṃ vā pathantaṃ vā [panthantaṃ vā (sī.) syāmapotthake idaṃ na dissati] selantaṃ vā udakantaṃ vā ramaṇīyaṃ vā bhūmibhāgaṃ āgamma anāhārā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Imā kho, bhikkhave, satta purisagatiyo.
已对照

“诸比丘,什么是无取般涅槃呢?诸比丘,在此,比丘这样行道:‘[若]不曾有,我便不会有;将不会有,我的[什么]也将不会有;凡存在者、已成者,我舍断它。’他获得舍。他不染着于有,不染着于生成,以正慧见到有更上的寂静之境。而他已完全证悟那境,他的慢随眠已完全断除,有贪随眠已完全断除,无明随眠已完全断除。他由于诸漏的灭尽……乃至……成就并住。诸比丘,这称为无取般涅槃。诸比丘,这就是七种人之趣与无取般涅槃。”第二[经]。

‘‘Katamañca, bhikkhave, anupādāparinibbānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anupādāparinibbānaṃ. Imā kho, bhikkhave, satta purisagatiyo anupādā ca parinibbāna’’nti. Dutiyaṃ.
已对照

三、帝须梵天经

3. Tissabrahmāsuttaṃ
56PTS 4.75缅 2.453已对照

五十六、如是我闻——一时,世尊住在王舍城灵鹫山。那时,两位天神在夜将尽时容色殊胜,遍照整座灵鹫山,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神对世尊这样说:“尊者,这些比丘尼已解脱了。”另一位天神对世尊这样说:“尊者,这些比丘尼是无余依的、已善解脱了。”那两位天神说了这话。导师表示赞同。于是那两位天神想“导师表示赞同了”,便礼敬世尊,右绕之后,就在那里隐没了。

56. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho dve devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etā, bhante, bhikkhuniyo vimuttā’’ti. Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etā, bhante, bhikkhuniyo anupādisesā suvimuttā’’ti. Idamavocuṃ tā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho tā devatā ‘‘samanuñño satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu.
已对照

于是,那一夜过后,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,今夜,两位天神在夜将尽时容色殊胜,遍照整座灵鹫山,来到我之处;到了之后,礼敬我,站在一旁。诸比丘,站在一旁的一位天神对我这样说:‘尊者,这些比丘尼已解脱了。’另一位天神对我这样说:‘尊者,这些比丘尼是无余依的、已善解脱了。’诸比丘,那两位天神说了这话。说了这话之后,礼敬我,右绕之后,就在那里隐没了。”

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ dve devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, ekā devatā maṃ etadavoca – ‘etā, bhante, bhikkhuniyo vimuttā’ti. Aparā devatā maṃ etadavoca – ‘etā, bhante, bhikkhuniyo anupādisesā suvimuttā’ti. Idamavocuṃ, bhikkhave, tā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsū’’ti.
已对照

而那时,具寿大目犍连正坐在离世尊不远之处。那时,具寿大目犍连想:“哪些天有这样的智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依’呢?”那时,名叫帝须的比丘新近命终,已投生于某一梵天界。在那里,[诸天]也这样知道他:“帝须梵天有大神通力、有大威德力。”

Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘katamesānaṃ kho devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti? Tena kho pana samayena tisso nāma bhikkhu adhunākālaṅkato aññataraṃ brahmalokaṃ upapanno hoti. Tatrāpi naṃ evaṃ jānanti – ‘‘tisso brahmā mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.
PTS 4.76缅 2.454已对照

那时,具寿大目犍连犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,从灵鹫山隐没,出现于那梵天界。帝须梵天远远看见具寿大目犍连走来;看见之后,对具寿大目犍连这样说:“来吧,目犍连尊驾,欢迎,目犍连尊驾!目犍连尊驾,您久违了才作这一番——即到此处来[这件事]。请坐,目犍连尊驾,这座位已经敷设了。”具寿大目犍连便坐在所敷设的座位上。帝须梵天也礼敬具寿大目犍连,坐在一旁。具寿大目犍连对坐在一旁的帝须梵天这样说:“帝须,哪些天有这样的智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依’呢?”“目犍连尊驾,梵身天诸天有这样的智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依。’”

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – gijjhakūṭe pabbate antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho tisso brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho, mārisa moggallāna; svāgataṃ, mārisa moggallāna! Cirassaṃ kho, mārisa moggallāna, imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīda, mārisa moggallāna, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane. Tissopi kho brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho tissaṃ brahmānaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca – ‘‘katamesānaṃ kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti? ‘‘Brahmakāyikānaṃ kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
已对照

“帝须,是一切梵身天诸天都有这样的智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依’吗?”“目犍连尊驾,并非一切梵身天诸天都有这样的智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依。’”

‘‘Sabbesaññeva kho, tissa, brahmakāyikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ brahmakāyikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
PTS 4.77已对照

“目犍连尊驾,凡那些以梵寿知足、以梵色、梵乐、梵名声、梵主权知足的梵身天诸天,他们不如实了知更上的出离。他们没有这样的智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依。’目犍连尊驾,而凡那些不以梵寿知足、不以梵色、梵乐、梵名声、梵主权知足的梵身天诸天,他们如实了知更上的出离。他们有这样的智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依。’”

‘‘Ye kho te, mārisa moggallāna, brahmakāyikā devā brahmena āyunā santuṭṭhā brahmena vaṇṇena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena ādhipateyyena santuṭṭhā, te uttari nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānanti. Tesaṃ na evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, brahmakāyikā devā brahmena āyunā asantuṭṭhā, brahmena vaṇṇena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena ādhipateyyena asantuṭṭhā, te ca uttari nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānanti. Tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
缅 2.455已对照

“目犍连尊驾,在此,比丘是俱分解脱者。那些天这样知道他:‘这位具寿是俱分解脱者。只要他的身还住,天与人就会见到他;身坏之后,天与人便不会见到他。’目犍连尊驾,那些天也这样有智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依。’”

‘‘Idha, mārisa moggallāna, bhikkhu ubhatobhāgavimutto hoti. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā ubhatobhāgavimutto. Yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā na naṃ dakkhanti devamanussā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
已对照

“目犍连尊驾,又在此,比丘是慧解脱者。那些天这样知道他:‘这位具寿是慧解脱者。只要他的身还住,天与人就会见到他;身坏之后,天与人便不会见到他。’目犍连尊驾,那些天也这样有智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依。’”

‘‘Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu paññāvimutto hoti. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā paññāvimutto. Yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā na naṃ dakkhanti devamanussā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
已对照

“目犍连尊驾,又在此,比丘是身证者。那些天这样知道他:‘这位具寿是身证者。但愿这位具寿受用随顺的坐卧处、亲近善友、使诸根平衡,就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。’目犍连尊驾,那些天也这样有智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依。’”

‘‘Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu kāyasakkhī hoti. Tamenaṃ devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā kāyasakkhī. Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
PTS 4.78已对照

“目犍连尊驾,又在此,比丘是见至者……乃至……是信解脱者……乃至……是随法行者。那些天这样知道他:‘这位具寿是随法行者。但愿这位具寿受用随顺的坐卧处、亲近善友、使诸根平衡,就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。’目犍连尊驾,那些天也这样有智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依。’”

‘‘Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu diṭṭhippatto hoti…pe… saddhāvimutto hoti…pe… dhammānusārī hoti. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā dhammānusārī. Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
缅 2.456已对照

那时,具寿大目犍连欢喜、随喜帝须梵天之所说,犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,从梵天界隐没,出现于灵鹫山。那时,具寿大目犍连来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿大目犍连,把与帝须梵天之间所有的交谈,全部禀告了世尊。

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tissassa brahmuno bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – brahmaloke antarahito gijjhakūṭe pabbate pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno yāvatako ahosi tissena brahmunā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
已对照

“目犍连,帝须梵天并未为你说示第七种人——无相住者。”“世尊,这正是时候;善逝,这正是时候!愿世尊说示第七种人——无相住者。听了世尊[所说],比丘们将会受持。”“那么,目犍连,你听着,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”具寿大目犍连应诺了世尊。世尊这样说——

‘‘Na hi pana te, moggallāna, tisso brahmā sattamaṃ animittavihāriṃ puggalaṃ deseti’’. ‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo! Yaṃ bhagavā sattamaṃ animittavihāriṃ puggalaṃ deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, moggallāna, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
PTS 4.79已对照

“目犍连,在此,比丘由于不作意一切相,成就并住于无相心定。那些天这样知道他:‘这位具寿由于不作意一切相,成就并住于无相心定。但愿这位具寿受用随顺的坐卧处、亲近善友、使诸根平衡,就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。’目犍连,那些天就是这样有智:‘于有余依者[知其]为有余依,于无余依者[知其]为无余依。’”第三[经]。

‘‘Idha, moggallāna, bhikkhu sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati. Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. Evaṃ kho, moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、师子将军经

4. Sīhasenāpatisuttaṃ
57已对照

五十七、如是我闻——一时,世尊住在毘舍离大林重阁讲堂。那时,师子将军(Sīha senāpati)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的师子将军对世尊这样说:“尊者,能否施设现见的布施果呢?”

57. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho sīho senāpati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sīho senāpati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sakkā nu kho, bhante, sandiṭṭhikaṃ dānaphalaṃ paññāpetu’’nti?
缅 2.457已对照

“那么,师子,我就此反问你,你觉得怎样妥当,就那样回答。师子,你认为怎样?在此有两个人——一人无信、悭吝、悭啬、好诽谤,一人有信、是布施主、乐于一再布施。师子,你认为怎样?诸阿罗汉怜悯时,会先怜悯哪一个:‘是那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,还是那有信、是布施主、乐于一再布施的人’呢?”

‘‘Tena hi, sīha, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, sīha, idha dve purisā – eko puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, eko puriso saddho dānapati anuppadānarato. Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kaṃ nu kho [kiṃ nu kho (ka.)] arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampeyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti?
已对照

“尊者,那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,诸阿罗汉怜悯时,怎会先怜悯他呢!尊者,而那有信、是布施主、乐于一再布施的人,诸阿罗汉怜悯时,正会先怜悯他。”

‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ [kinti (ka.)] arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampissanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato taṃyeva arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampeyyuṃ’’.
PTS 4.80已对照

“师子,你认为怎样?诸阿罗汉接近时,会先接近哪一个:‘是那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,还是那有信、是布施主、乐于一再布施的人’呢?”“尊者,那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,诸阿罗汉接近时,怎会先接近他呢!尊者,而那有信、是布施主、乐于一再布施的人,诸阿罗汉接近时,正会先接近他。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kaṃ nu kho arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkameyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkamissanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato taṃyeva arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkameyyuṃ’’.
已对照

“师子,你认为怎样?诸阿罗汉受[施]时,会先受谁的[施]:‘是那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,还是那有信、是布施主、乐于一再布施的人’呢?”“尊者,那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,诸阿罗汉受[施]时,怎会先受他的[施]呢!尊者,而那有信、是布施主、乐于一再布施的人,诸阿罗汉受[施]时,正会先受他的[施]。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kassa nu kho arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇheyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ tassa arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇhissanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato tasseva arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇheyyuṃ’’’.
已对照

“师子,你认为怎样?诸阿罗汉说法时,会先为谁说法:‘是那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,还是那有信、是布施主、乐于一再布施的人’呢?”“尊者,那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,诸阿罗汉说法时,怎会先为他说法呢!尊者,而那有信、是布施主、乐于一再布施的人,诸阿罗汉说法时,正会先为他说法。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kassa nu kho arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā deseyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ tassa arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā desessanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato tasseva arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā deseyyuṃ’’.
缅 2.458已对照

“师子,你认为怎样?谁的善名声会传扬开来:‘是那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,还是那有信、是布施主、乐于一再布施的人’呢?”“尊者,那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,他的善名声怎会传扬开来呢!尊者,而那有信、是布施主、乐于一再布施的人,正是他的善名声会传扬开来。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kassa nu kho kalyāṇo kittisaddo abbhuggaccheyya – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ tassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato tasseva kalyāṇo kittisaddo abbhuggaccheyya’’.
PTS 4.81已对照

“师子,你认为怎样?谁无论走近哪一众会——或刹帝利众、或婆罗门众、或居士众、或沙门众——都会有自信地走近,神情不沮丧:‘是那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,还是那有信、是布施主、乐于一再布施的人’呢?”“尊者,那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,他无论走近哪一众会——或刹帝利众、或婆罗门众、或居士众、或沙门众——怎会有自信地走近,神情不沮丧呢!尊者,而那有信、是布施主、乐于一再布施的人,他无论走近哪一众会——或刹帝利众、或婆罗门众、或居士众、或沙门众——都会有自信地走近,神情不沮丧。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, ko nu kho yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkameyya, yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkameyya amaṅkubhūto – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kiṃ so yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkamissati, yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkamissati amaṅkubhūto! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato so yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkameyya, yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkameyya amaṅkubhūto’’.
已对照

“师子,你认为怎样?谁身坏命终之后,会投生于善趣、天界:‘是那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,还是那有信、是布施主、乐于一再布施的人’呢?”“尊者,那无信、悭吝、悭啬、好诽谤的人,他身坏命终之后,怎会投生于善趣、天界呢!尊者,而那有信、是布施主、乐于一再布施的人,他身坏命终之后,会投生于善趣、天界。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, ko nu kho kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kiṃ so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissati! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya’’.
PTS 4.82缅 2.459已对照

“尊者,世尊所说的这些现见的布施果,于此我并不是凭对世尊的信而领受[这一点];我也知道这些。尊者,我是布施者、布施主,诸阿罗汉怜悯时先怜悯我。尊者,我是布施者、布施主,诸阿罗汉接近时先接近我。尊者,我是布施者、布施主,诸阿罗汉受[施]时先受我的[施]。尊者,我是布施者、布施主,诸阿罗汉说法时先为我说法。尊者,我是布施者、布施主,我的善名声已传扬开来:‘师子将军是布施者、作[福]者、僧团的侍奉者。’尊者,我是布施者、布施主,无论走近哪一众会——或刹帝利众……乃至……或沙门众——都有自信地走近,神情不沮丧。尊者,世尊所说的这些现见的布施果,于此我并不是凭对世尊的信而领受[这一点];我也知道这些。但是,尊者,世尊对我这样说:‘师子,布施者、布施主身坏命终之后,投生于善趣、天界’——这一点我不知道;而于此,我是凭对世尊的信而领受[这一点]。”“正是这样,师子;正是这样,师子!师子,布施者、布施主身坏命终之后,投生于善趣、天界。”第四[经]。

‘‘Yānimāni, bhante, bhagavatā sandiṭṭhikāni dānaphalāni akkhātāni, nāhaṃ ettha bhagavato saddhāya gacchāmi. Ahampi etāni jānāmi. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, maṃ arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampanti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, maṃ arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkamanti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, mayhaṃ arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇhanti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, mayhaṃ arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā desenti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, mayhaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘sīho senāpati dāyako kārako saṅghupaṭṭhāko’ti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkamāmi, yadi khattiyaparisaṃ…pe… yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkamāmi amaṅkubhūto. Yānimāni, bhante, bhagavatā sandiṭṭhikāni dānaphalāni akkhātāni, nāhaṃ ettha bhagavato saddhāya gacchāmi. Ahampi etāni jānāmi. Yañca kho maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘dāyako, sīha, dānapati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjatī’ti. Etāhaṃ na jānāmi, ettha ca panāhaṃ, bhagavato saddhāya gacchāmī’’ti. ‘‘Evametaṃ, sīha; evametaṃ, sīha! Dāyako, sīha, dānapati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjatī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、不须守护经

5. Arakkheyyasuttaṃ
58已对照

五十八、“诸比丘,如来有这四种不须守护[之事],并以三[事]无可指责。如来的哪四种不须守护[之事]呢?诸比丘,如来是身行清净的,如来没有身恶行——那是如来所须守护、[想]‘不要让他人知道我这[事]’的。诸比丘,如来是语行清净的,如来没有语恶行——那是如来所须守护、[想]‘不要让他人知道我这[事]’的。诸比丘,如来是意行清净的,如来没有意恶行——那是如来所须守护、[想]‘不要让他人知道我这[事]’的。诸比丘,如来是活命清净的,如来没有邪命——那是如来所须守护、[想]‘不要让他人知道我这[事]’的。这就是如来的四种不须守护[之事]。

58. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, tathāgatassa arakkheyyāni, tīhi ca anupavajjo. Katamāni cattāri tathāgatassa arakkheyyāni? Parisuddhakāyasamācāro, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhavacīsamācāro, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhamanosamācāro, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa manoduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhājīvo, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa micchāājīvo yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Imāni cattāri tathāgatassa arakkheyyāni.
PTS 4.83缅 2.460已对照

“以哪三[事]无可指责呢?诸比丘,如来的法是善说的。于此,[能有]沙门、或婆罗门、或天、或魔、或梵天、或世间任何人如法地这样诘责我——‘凭这一点,你的法并非善说’吗?诸比丘,我看不到有这[样的]因相。诸比丘,由于看不到这因相,我便得安稳、得无畏、得无所畏而住。

‘‘Katamehi tīhi anupavajjo? Svākkhātadhammo, bhikkhave, tathāgato. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessati – ‘itipi tvaṃ na svākkhātadhammo’ti. Nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ [etaṃpahaṃ (sī. syā.)], bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
已对照

“再者,诸比丘,我已为弟子们善施设了导至涅槃之道;依之行道,我的弟子们由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。于此,[能有]沙门、或婆罗门、或天、或魔、或梵天、或世间任何人如法地这样诘责我——‘凭这一点,你并没有为弟子们善施设导至涅槃之道;依之行道,你的弟子们由于诸漏的灭尽……乃至……成就并住’吗?诸比丘,我看不到有这[样的]因相。诸比丘,由于看不到这因相,我便得安稳、得无畏、得无所畏而住。

‘‘Supaññattā kho pana me, bhikkhave, sāvakānaṃ nibbānagāminī paṭipadā. Yathāpaṭipannā mama sāvakā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessati – ‘itipi te na supaññattā sāvakānaṃ nibbānagāminī paṭipadā. Yathāpaṭipannā tava sāvakā āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharantī’ti. Nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
PTS 4.84已对照

“再者,诸比丘,我有数百弟子众,由于诸漏的灭尽……乃至……成就并住。于此,[能有]沙门、或婆罗门、或天、或魔、或梵天、或世间任何人如法地这样诘责我——‘凭这一点,你并没有数百弟子众,由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住’吗?诸比丘,我看不到有这[样的]因相。诸比丘,由于看不到这因相,我便得安稳、得无畏、得无所畏而住。以这三[事]无可指责。

‘‘Anekasatā kho pana me, bhikkhave, sāvakaparisā āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharanti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessati – ‘itipi te na anekasatā sāvakaparisā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’ti. Nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi. Imehi tīhi anupavajjo.
已对照

“诸比丘,这就是如来的四种不须守护[之事],并以这三[事]无可指责。”第五[经]。

‘‘Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāgatassa arakkheyyāni, imehi ca tīhi anupavajjo’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、金毗罗经

6. Kimilasuttaṃ
59缅 2.461已对照

五十九、如是我闻——一时,世尊住在金毗罗[城](Kimilā)的尼朱罗林(Niculavana)。那时,具寿金毗罗(Kimila)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿金毗罗对世尊这样说——“尊者,是什么因、什么缘,使得如来般涅槃后,正法不久住?”

“金毗罗,在此,如来般涅槃后,比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷对导师不恭敬、不顺从而住,对法不恭敬、不顺从而住,对僧不恭敬、不顺从而住,对学不恭敬、不顺从而住,对定不恭敬、不顺从而住,对不放逸不恭敬、不顺从而住,对亲厚不恭敬、不顺从而住。金毗罗,这是因,这是缘,使得如来般涅槃后,正法不久住。”

“尊者,又是什么因、什么缘,使得如来般涅槃后,正法久住?”“金毗罗,在此,如来般涅槃后,比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷对导师恭敬、顺从而住,对法恭敬、顺从而住,对僧恭敬、顺从而住,对学恭敬、顺从而住,对定恭敬、顺从而住,对不放逸恭敬、顺从而住,对亲厚恭敬、顺从而住。金毗罗,这是因,这是缘,使得如来般涅槃后,正法久住。”第六[经]。

59. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kimilāyaṃ viharati niculavane [veḷuvane (sī. syā. kaṃ. pī.) a. ni. 5.202; 7.40]. Atha kho āyasmā kimilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kimilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti?
‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, samādhismiṃ agāravā viharanti appatissā, appamāde agāravā viharanti appatissā, paṭisanthāre agāravā viharanti appatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti.
‘‘Ko pana, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, samādhismiṃ sagāravā viharanti sappatissā, appamāde sagāravā viharanti sappatissā, paṭisanthāre sagāravā viharanti sappatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、七法经

7. Sattadhammasuttaṃ
60PTS 4.85已对照

六十、“诸比丘,具足七种法的比丘,不久便会由于诸漏的灭尽……乃至……证知,成就并住。具足哪七种[法]呢?诸比丘,在此,比丘是有信者,是具戒者,是多闻者,是宴默独处者,是发起精进者,是具念者,是有慧者。诸比丘,具足这七种法的比丘,不久便会由于诸漏的灭尽……乃至……证知,成就并住。”第七[经]。

60. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyya. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, sīlavā hoti, bahussuto hoti, paṭisallīno hoti, āraddhavīriyo hoti, satimā hoti, paññavā hoti. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyyā’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、打盹经

8. Pacalāyamānasuttaṃ
61缅 2.462已对照

六十一、如是我闻——一时,世尊住在跋伽(Bhaggā)[国]中,鳄鱼山(Susumāragira)贝萨迦罗林(Bhesakaḷāvana)的鹿野苑(Migadāya)。那时,具寿大目犍连在摩揭陀[国]的迦罗婆罗子村(Kallavāḷaputtagāma)坐着打盹。世尊以清净、超人的天眼,看见具寿大目犍连在摩揭陀[国]的迦罗婆罗子村坐着打盹。看见之后,世尊犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,从跋伽[国]中鳄鱼山贝萨迦罗林的鹿野苑隐没,在摩揭陀[国]的迦罗婆罗子村具寿大目犍连的面前出现。世尊坐在所敷设的座位上。坐下之后,世尊对具寿大目犍连这样说——

61. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno magadhesu kallavāḷaputtagāme [kallavālamuttagāme (syā.)] pacalāyamāno nisinno hoti. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ magadhesu kallavāḷaputtagāme pacalāyamānaṃ nisinnaṃ. Disvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – bhaggesu susumāragire bhesakaḷāvane migadāye antarahito magadhesu kallavāḷaputtagāme āyasmato mahāmoggallānassa sammukhe pāturahosi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –
PTS 4.86已对照

“目犍连,你在打盹吗?目犍连,你在打盹吗?”“是的,尊者。”“那么,目犍连,你住于怎样的想时睡眠降临,你就不要作意那个想,不要多作那个想。目犍连,这是有可能的:你这样住时,那睡眠会被舍断。”

‘‘Pacalāyasi no tvaṃ, moggallāna, pacalāyasi no tvaṃ, moggallānā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Tasmātiha, moggallāna, yathāsaññissa te viharato taṃ middhaṃ okkamati, taṃ saññaṃ mā manasākāsi [mā manasikāsi (sī.), manasi kareyyāsi (syā.), manasākāsi (ka.)], taṃ saññaṃ mā bahulamakāsi [taṃ saññaṃ bahulaṃ kareyyāsi (syā.), taṃ saññaṃ bahulamakāsi (ka.)]. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, moggallāna, vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha’’.
已对照

“若你这样住时那睡眠未被舍断,那么,目犍连,你应依所闻、依所受持,以心对法随寻、随伺,以意随观察。这是有可能的:你这样住时,那睡眠会被舍断。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakkeyyāsi anuvicāreyyāsi, manasā anupekkheyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
已对照

“若你这样住时那睡眠未被舍断,那么,目犍连,你应依所闻、依所受持,对法广作诵习。这是有可能的:你这样住时,那睡眠会被舍断。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ kareyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
已对照

“若你这样住时那睡眠未被舍断,那么,目犍连,你应拉扯两耳,以手按摩肢体。这是有可能的:你这样住时,那睡眠会被舍断。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, ubho kaṇṇasotāni āviñcheyyāsi [āviñjeyyāsi (sī. syā.)], pāṇinā gattāni anumajjeyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
缅 2.463已对照

“若你这样住时那睡眠未被舍断,那么,目犍连,你应从座起,以水擦拭双眼之后,环视诸方,仰望诸星宿、诸星辰。这是有可能的:你这样住时,那睡眠会被舍断。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, uṭṭhāyāsanā udakena akkhīni anumajjitvā [paniñjitvā (ka.)] disā anuvilokeyyāsi, nakkhattāni tārakarūpāni ullokeyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
已对照

“若你这样住时那睡眠未被舍断,那么,目犍连,你应作意光明想,决意昼想:如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。你就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。这是有可能的:你这样住时,那睡眠会被舍断。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, ālokasaññaṃ manasi kareyyāsi, divāsaññaṃ adhiṭṭhaheyyāsi – yathā divā tathā rattiṃ yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena [vivaṭṭena (syā.), middhavigatena (ka.)] cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
PTS 4.87已对照

“若你这样住时那睡眠未被舍断,那么,目犍连,你应前后想着而决意经行,诸根内收,意不外散。这是有可能的:你这样住时,那睡眠会被舍断。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, pacchāpuresaññī [pacchāpure tathāsaññī (katthaci)] caṅkamaṃ adhiṭṭhaheyyāsi antogatehi indriyehi abahigatena mānasena. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
已对照

“若你这样住时那睡眠未被舍断,那么,目犍连,你应以右胁作狮子卧,足足相叠,具念、正知,作意起身之想。目犍连,你醒来之后,应迅速起身:‘我将不耽于卧乐、倚乐、睡眠乐而住。’目犍连,你应当这样修学。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeyyāsi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Paṭibuddhena ca [paṭibuddheneva (syā.)] te, moggallāna, khippaññeva paccuṭṭhātabbaṃ – ‘na seyyasukhaṃ na passasukhaṃ na middhasukhaṃ anuyutto viharissāmī’ti. Evañhi te, moggallāna, sikkhitabbaṃ.
已对照

“因此,目犍连,你应当这样修学:‘我不扬起傲慢之鼻而往访诸家。’目犍连,你应当这样修学。目犍连,若比丘扬起傲慢之鼻而往访诸家,目犍连,因为诸家中有应作、应办之事,由于那些[事],人们不理会来到的比丘,此时比丘便这样想:‘如今究竟是谁在这一家中离间了我?如今这些人对我已显出冷淡之相。’如是,他由于不得[利养]而[生]沮丧;沮丧者[生]掉举;掉举者[生]不律仪;不律仪者,心远离定。

‘‘Tasmātiha, moggallāna, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na uccāsoṇḍaṃ paggahetvā kulāni upasaṅkamissāmī’ti. Evañhi te, moggallāna, sikkhitabbaṃ. Sace, moggallāna, bhikkhu uccāsoṇḍaṃ paggahetvā kulāni upasaṅkamati, santi hi, moggallāna, kulesu kiccakaraṇīyāni. Yehi manussā āgataṃ bhikkhuṃ na manasi karonti, tatra bhikkhussa evaṃ hoti – ‘kosu nāma idāni maṃ imasmiṃ kule paribhindi, virattarūpā dānime mayi manussā’ti. Itissa alābhena maṅkubhāvo, maṅkubhūtassa uddhaccaṃ, uddhatassa asaṃvaro, asaṃvutassa ārā cittaṃ samādhimhā.
PTS 4.88缅 2.464已对照

“因此,目犍连,你应当这样修学:‘我将不讲诤论。’目犍连,你应当这样修学。目犍连,当有诤论时,多言可期待;当多言时,[生]掉举;掉举者[生]不律仪;不律仪者,心远离定。目犍连,我不称赞与一切[人]交往。目犍连,我也不是不称赞与一切[人]交往。目犍连,我不称赞与在家人、出家人交往。而凡是那些寂静、无喧嚣、离人风、隐于人、宜于宴默的坐卧处,我称赞与那样的坐卧处交往。”

‘‘Tasmātiha, moggallāna, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na viggāhikakathaṃ kathessāmī’ti. Evañhi te, moggallāna, sikkhitabbaṃ. Viggāhikāya, moggallāna, kathāya sati kathābāhullaṃ pāṭikaṅkhaṃ, kathābāhulle sati uddhaccaṃ, uddhatassa asaṃvaro, asaṃvutassa ārā cittaṃ samādhimhā [nāhaṃ moggalāna sabbeheva samaggaṃ vaṇṇayāmi gahaṭṭhehi. pabbajitehi kho ahaṃ moggallāna samaggaṃ vaṇṇayāmi (ka.)]. Nāhaṃ, moggallāna, sabbeheva saṃsaggaṃ vaṇṇayāmi. Na panāhaṃ, moggallāna, sabbeheva saṃsaggaṃ na vaṇṇayāmi. Sagahaṭṭhapabbajitehi kho ahaṃ, moggallāna, saṃsaggaṃ na vaṇṇayāmi [nāhaṃ moggallāna sabbeheva samaggaṃ vaṇṇayāmi gahaṭṭhehi, pabbajitehi kho ahaṃ moggallāna samaggaṃ vaṇṇayāmi (ka.)]. Yāni ca kho tāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni [manussarāhaseyyakāni (sī. syā.)] paṭisallānasāruppāni tathārūpehi senāsanehi saṃsaggaṃ [samaggaṃ (ka.)] vaṇṇayāmī’’ti.
已对照

这样说时,具寿大目犍连对世尊这样说——“尊者,比丘要到什么程度,才是简略[而言]由渴爱灭尽而解脱者、究竟毕竟者、究竟安稳者、究竟梵行者、究竟终尽者、天与人中最上者呢?”

Evaṃ vutte āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti?
已对照

“目犍连,于此,比丘听闻‘一切法不足以执著’。目犍连,比丘这样听闻了‘一切法不足以执著’,他便证知一切法;证知一切法之后遍知一切法;遍知一切法之后,凡所受的任何受——乐、或苦、或不苦不乐——他于那些受住于随观无常,住于随观离贪,住于随观灭,住于随观舍离。他于那些受住于随观无常、住于随观离贪、住于随观灭、住于随观舍离时,便不执取世间的任何东西;不执取则不战栗;不战栗便各自般涅槃——他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’目犍连,比丘到这个程度,才是简略[而言]由渴爱灭尽而解脱者、究竟毕竟者、究竟安稳者、究竟梵行者、究竟终尽者、天与人中最上者。”第八[经]。

‘‘Idha, moggallāna, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti; evañcetaṃ, moggallāna, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti. So sabbaṃ dhammaṃ abhijānāti, sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya sabbaṃ dhammaṃ parijānāti. Sabbaṃ dhammaṃ pariññāya yaṃkiñci vedanaṃ vediyati sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā. So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharanto virāgānupassī viharanto nirodhānupassī viharanto paṭinissaggānupassī viharanto na kiñci [na ca kiñci (sī. syā. ka.) ma. ni. 1.390 passitabbaṃ] loke upādiyati, anupādiyaṃ na paritassati, aparitassaṃ paccattaṃyeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ettāvatā kho, moggallāna, bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、慈经

9. Mettasuttaṃ
62PTS 4.89缅 2.465已对照

六十二、“诸比丘,不要畏惧诸福。诸比丘,这是乐的同义语,即:诸福。诸比丘,我证知:长时所作的诸福,[我]长时领受了[其]可喜、可爱、可意的异熟。我曾七年修习慈心。七年修习慈心之后,七个坏成劫中我不曾再来此世间。诸比丘,当世间坏灭时,我是往生光音天者;当世间形成时,我投生到空的梵宫。

62. [itivu. 22 itivuttakepi] ‘‘Mā, bhikkhave, puññānaṃ bhāyittha. Sukhassetaṃ, bhikkhave, adhivacanaṃ yadidaṃ puññāni [yadidaṃ puññanti (sī.), yadidaṃ puññāni (ka.)]. Abhijānāmi kho panāhaṃ [bhikkhave dīgharattaṃ iṭṭhaṃ (syā.), bhikkhave dīgharattaṃ puññānaṃ iṭṭhaṃ (?)], bhikkhave, dīgharattaṃ katānaṃ puññānaṃ dīgharattaṃ iṭṭhaṃ [bhikkhave dīgharattaṃ iṭṭhaṃ (syā.), bhikkhave dīgharattaṃ puññānaṃ iṭṭhaṃ (?)] kantaṃ manāpaṃ vipākaṃ paccanubhūtaṃ. Satta vassāni mettaṃ cittaṃ bhāvesiṃ. Satta vassāni mettaṃ cittaṃ bhāvetvā satta saṃvaṭṭavivaṭṭakappe nayimaṃ lokaṃ punāgamāsiṃ. Saṃvaṭṭamāne sudāhaṃ [saṃvaṭṭamānassudāhaṃ (ka.)], bhikkhave, loke ābhassarūpago homi, vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjāmi.
已对照

“诸比丘,在那里,我是梵天、大梵天、征服者、不被征服者、全见者、自在者。诸比丘,我又曾三十六次是诸天之主帝释;曾数百次是国王,是转轮王,是如法的法王,领有四方,得胜利,达成国土安定,具足七宝。诸比丘,那时的我拥有这七宝,即:轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝,将军宝为第七。诸比丘,我又有一千多个儿子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敌军。那[时的我]不以刀杖,而以法征服这片以海洋为边际的大地后安住。”

‘‘Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā homi mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī. Chattiṃsakkhattuṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, sakko ahosiṃ devānamindo; anekasatakkhattuṃ rājā ahosiṃ cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, imāni satta ratanāni ahesuṃ, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho pana me, bhikkhave, puttā ahesuṃ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasi’’nti [ajjhāvasanti (syā.) ajjhāvasati (sī. ka.)].
已对照

“求乐者们,你们看诸福、诸善[业]的异熟:

‘‘Passa puññānaṃ vipākaṃ, kusalānaṃ sukhesino [sukhesinaṃ (sī.)];
已对照

诸比丘,修习慈心七年之后,

Mettaṃ cittaṃ vibhāvetvā, satta vassāni bhikkhavo [bhikkhave (ka.)];
PTS 4.90已对照

七个坏成劫中,我不曾再来此世间。

Sattasaṃvaṭṭavivaṭṭakappe, nayimaṃ lokaṃ punāgamiṃ [punāgamaṃ (syā.)].
已对照

“当世间坏灭时,我是往生光音天者;

‘‘Saṃvaṭṭamāne lokamhi, homi ābhassarūpago;
已对照

当世间形成时,我是往生空梵[宫]者。

Vivaṭṭamāne lokasmiṃ, suññabrahmūpago ahuṃ.
已对照

“那时我七次是大梵天、自在者;

‘‘Sattakkhattuṃ mahābrahmā, vasavattī tadā ahuṃ;
已对照

三十六次为天帝,治理天界的王权。

Chattiṃsakkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ.
缅 2.466已对照

“我曾是转轮王,是阎浮洲之主;

‘‘Cakkavattī ahuṃ rājā, jambumaṇḍassa [jambudīpassa (sī.), jambusaṇḍassa (syā.)] issaro;
已对照

是已灌顶的刹帝利,是人类的统领。

Muddhāvasitto [muddhābhisitto (ka.)] khattiyo, manussādhipatī ahuṃ.
已对照

“不以杖、不以刀,我征服了这大地;

‘‘Adaṇḍena asatthena, vijeyya pathaviṃ imaṃ;
已对照

以不暴戾之业、以平等[之业]教导它。

Asāhasena kammena [dhammena (sī. syā.)], samena anusāsi taṃ.
已对照

“于这地圈中以法统治王国之后,

‘‘Dhammena rajjaṃ kāretvā, asmiṃ pathavimaṇḍale;
已对照

我生于大财、大受用的富裕家族。

Mahaddhane mahābhoge, aḍḍhe ajāyihaṃ kule.
已对照

“[那家族]具足一切欲乐与七宝;

‘‘Sabbakāmehi sampanne [sampuṇṇe (ka.)], ratanehi ca sattahi;
已对照

诸佛是世间的摄受者,这[事]由他们善说。

Buddhā saṅgāhakā loke, tehi etaṃ sudesitaṃ.
已对照

“这是[成就]伟大的因:我的地主之位不失坏;

‘‘Eso hetu mahantassa, pathabyo me na vipajjati [esa hetu mahantassa, puthabyo yena vuccati (sī. syā.)];
已对照

[他]财富与资具丰饶,成为具威势的国王。

Pahūtavittūpakaraṇo, rājā hoti [homi (sī. syā.)] patāpavā.
已对照

“[他]具神力、有名声,是阎浮洲之主;

‘‘Iddhimā yasavā hoti [homi (sī. syā.)], jambumaṇḍassa [jambusaṇḍassa (sī. syā.)] issaro;
已对照

听了[这些],谁会不生净信,即使是出身卑贱者?

Ko sutvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiyo.
PTS 4.91已对照

“所以,爱自己者、希求伟大者,

‘‘Tasmā hi attakāmena [atthakāmena (syā. ka.)], mahattamabhikaṅkhatā;
已对照

应当尊重正法,忆念诸佛的教说。”第九[经]。

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhānasāsana’’nti. navamaṃ;
已对照

十、妻经

10. Bhariyāsuttaṃ
63PTS 4.92缅 2.467已对照

六十三、那时,世尊在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到给孤独居士的住处;到了之后,坐在所敷设的座位上。那时,在给孤独居士的住处中,人们高声、大声[喧嚷]。那时,给孤独居士来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的给孤独居士这样说——

“居士,你住处中的人们为什么高声、大声[喧嚷]?我想,就像渔夫们在抢鱼。”“尊者,这是儿媳须阇多(Sujātā),是从富裕之家娶来的。她不理会婆婆,不理会公公,不理会丈夫,对世尊也不恭敬、不尊重、不敬重、不供养。”

于是,世尊召唤儿媳须阇多:“来,须阇多。”“是的,尊者。”儿媳须阇多应诺世尊之后,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的儿媳须阇多这样说——

“须阇多,男子有这七种妻。哪七种[妻]呢?如杀者之妻、如盗贼之妻、如主人之妻、如母之妻、如姊妹之妻、如友之妻、如婢之妻。须阇多,这就是男子的七种妻。你是她们之中的哪一种?”“尊者,我不能详细了知世尊这简略所说之义。尊者,愿世尊这样为我说法,使我能详细了知世尊这简略所说之义。”“那么,须阇多,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”儿媳须阇多应诺世尊。世尊这样说——

“心怀瞋恶、不怜悯[丈夫的]利益,

染着于他人,轻视丈夫;

热衷于杀害以财[将她]买来者,

凡是这样的男子之妻,

她被称为‘杀者妻’。

“妻子的丈夫所获得的财物,

[是他]致力于技艺、商贾与耕作[而得];

即使是少许,她也想从他那里窃取,

凡是这样的男子之妻,

她被称为‘盗贼妻’。

“不欲作事、懈怠、大食,

粗恶、凶暴、说恶语;

她压制勤奋的[丈夫]而行事,

凡是这样的男子之妻,

她被称为‘主人妻’。

“凡是常时怜悯[丈夫]利益者,

如母[护]子般守护丈夫;

并守护他所积聚的财物,

凡是这样的男子之妻,

她被称为‘母妻’。

“犹如妹妹[之于]姐姐,

她对自己的丈夫怀有恭敬;

心有惭,随顺丈夫的意愿,

凡是这样的男子之妻,她被称为‘姊妹妻’。

“凡在此见到丈夫而欢喜,

如友[见]久别归来的友伴;

出身良家、具戒、奉夫如天,

凡是这样的男子之妻,

她被称为‘友妻’。

“不发怒而平静,[即使]受杀害与杖打的威吓,

心无瞋恶,忍受丈夫;

无忿,随顺丈夫的意愿,

凡是这样的男子之妻,

她被称为‘婢妻’。

“凡在此被称为‘杀者’之妻,

及被称为‘盗贼’与‘主人’者;

[她们]恶戒、粗恶、不恭敬,

身坏之后,她们趣向地狱。

“凡在此[被称为]‘母’、‘姊妹’与‘友’,

及被称为‘婢妻’者;

由于住立于戒,长夜自制,

身坏之后,她们趣向善趣。”

“须阇多,这就是男子的七种妻。你是她们之中的哪一种?”“尊者,从今日起,愿世尊忆持我为丈夫的如婢之妻。”第十[经]。

63. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesane manussā uccāsaddā mahāsaddā honti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
‘‘Kiṃ nu te, gahapati, nivesane manussā uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Ayaṃ, bhante, sujātā gharasuṇhā aḍḍhakulā ānītā. Sā neva sassuṃ ādiyati, na sasuraṃ ādiyati, na sāmikaṃ ādiyati, bhagavantampi na sakkaroti na garuṃ karoti na māneti na pūjetī’’ti.
Atha kho bhagavā sujātaṃ gharasuṇhaṃ āmantesi – ‘‘ehi, sujāte’’ti! ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sujātā gharasuṇhā bhagavato paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sujātaṃ gharasuṇhaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘Satta kho imā, sujāte, purisassa bhariyāyo. Katamā satta? Vadhakasamā, corīsamā, ayyasamā, mātāsamā, bhaginīsamā, sakhīsamā, dāsīsamā. Imā kho, sujāte, satta purisassa bhariyāyo. Tāsaṃ tvaṃ katamā’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ [nāhaṃ (syā.)], bhante, imassa bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti. ‘‘Tena hi, sujāte, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sujātā gharasuṇhā bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
‘‘Paduṭṭhacittā ahitānukampinī,
Aññesu rattā atimaññate patiṃ;
Dhanena kītassa vadhāya ussukā,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Vadhā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yaṃ itthiyā vindati sāmiko dhanaṃ,
Sippaṃ vaṇijjañca kasiṃ adhiṭṭhahaṃ;
Appampi tassa apahātumicchati,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Corī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Akammakāmā alasā mahagghasā,
Pharusā ca caṇḍī duruttavādinī;
Uṭṭhāyakānaṃ abhibhuyya vattati,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Ayyā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yā sabbadā hoti hitānukampinī,
Mātāva puttaṃ anurakkhate patiṃ;
Tato dhanaṃ sambhatamassa rakkhati,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Mātā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yathāpi jeṭṭhā bhaginī kaniṭṭhakā [kaṇiṭṭhā (sī.), kaniṭṭhā (syā.)],
Sagāravā hoti sakamhi sāmike;
Hirīmanā bhattuvasānuvattinī,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;‘Bhaginī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yācīdha disvāna patiṃ pamodati,
Sakhī sakhāraṃva cirassamāgataṃ;
Koleyyakā sīlavatī patibbatā,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Sakhī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Akkuddhasantā vadhadaṇḍatajjitā,
Aduṭṭhacittā patino titikkhati;
Akkodhanā bhattuvasānuvattinī,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Dāsī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yācīdha bhariyā vadhakāti vuccati,
‘Corī ca ayyā’ti ca yā pavuccati;
Dussīlarūpā pharusā anādarā,
Kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti tā.
‘‘Yācīdha mātā bhaginī sakhīti ca,
‘Dāsī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati;
Sīle ṭhitattā cirarattasaṃvutā,
Kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti tā’’ti.
‘‘Imā kho, sujāte, satta purisassa bhariyāyo. Tāsaṃ tvaṃ katamā’’ti? ‘‘Ajjatagge maṃ, bhante, bhagavā dāsīsamaṃ sāmikassa bhariyaṃ dhāretū’’ti. Dasamaṃ.
已对照

十一、忿怒者经

11. Kodhanasuttaṃ
64已对照

六十四、“诸比丘,有这七种为敌人所喜的、为敌人所成办的法,降临于忿怒的女人或男人。哪七种[法]呢?诸比丘,在此,敌人对敌人这样希望:‘啊,愿这人容色丑陋!’这是什么缘故呢?诸比丘,敌人不欢喜敌人的容色美好。诸比丘,这忿怒的人为忿所征服、为忿所随逐,虽然他善沐浴、善涂香,须发修整,身着白衣,然而他为忿所征服,仍是容色丑陋的。诸比丘,这是第一种为敌人所喜的、为敌人所成办的法,降临于忿怒的女人或男人。

64. ‘‘Sattime, bhikkhave, dhammā sapattakantā sapattakaraṇā kodhanaṃ āgacchanti itthiṃ vā purisaṃ vā. Katame satta? Idha, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ dubbaṇṇo assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa vaṇṇavatāya nandati. Kodhanoyaṃ [kodhanāyaṃ (ka.)], bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, kiñcāpi so hoti sunhāto suvilitto kappitakesamassu odātavatthavasano [odātavasano (ka.)]; atha kho so dubbaṇṇova hoti kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
已对照

“再者,诸比丘,敌人对敌人这样希望:‘啊,愿这人卧而受苦!’这是什么缘故呢?诸比丘,敌人不欢喜敌人卧得安乐。诸比丘,这忿怒的人为忿所征服、为忿所随逐,虽然他卧于床上——[床]铺以长毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕——然而他为忿所征服,仍是卧而受苦。诸比丘,这是第二种为敌人所喜的、为敌人所成办的法,降临于忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ dukkhaṃ sayeyyā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa sukhaseyyāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, kiñcāpi so pallaṅke seti gonakatthate paṭalikatthate kadalimigapavarapaccattharaṇe sauttaracchade ubhatolohitakūpadhāne; atha kho so dukkhaññeva seti kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
PTS 4.95缅 2.470已对照

“再者,诸比丘,敌人对敌人这样希望:‘啊,愿这人不得多利!’这是什么缘故呢?诸比丘,敌人不欢喜敌人得多利。诸比丘,这忿怒的人为忿所征服、为忿所随逐,取了无益,却认为‘我取得了利益’;取了利益,却认为‘我取得了无益’。被他所取的这些彼此相违的法,给这为忿所征服者长夜带来不利与苦。诸比丘,这是第三种为敌人所喜的、为敌人所成办的法,降临于忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na pacurattho assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa pacuratthatāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, anatthampi gahetvā ‘attho me gahito’ti maññati, atthampi gahetvā ‘anattho me gahito’ti maññati. Tassime dhammā aññamaññaṃ vipaccanīkā gahitā dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya saṃvattanti kodhābhibhūtassa. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
已对照

“再者,诸比丘,敌人对敌人这样希望:‘啊,愿这人没有财富!’这是什么缘故呢?诸比丘,敌人不欢喜敌人有财富。诸比丘,对这为忿所征服、为忿所随逐的忿怒的人,他那些以奋起与精进所获得的、以臂力积聚的、以汗水挣得的、合乎法的、如法所得的财物,因他为忿所征服,国王们也把它们收入王库。诸比丘,这是第四种为敌人所喜的、为敌人所成办的法,降临于忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na bhogavā assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa bhogavatāya nandati. Kodhanassa, bhikkhave, purisapuggalassa kodhābhibhūtassa kodhaparetassa, yepissa te honti bhogā uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā, tepi rājāno rājakosaṃ pavesenti kodhābhibhūtassa. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
已对照

“再者,诸比丘,敌人对敌人这样希望:‘啊,愿这人没有名声!’这是什么缘故呢?诸比丘,敌人不欢喜敌人有名声。诸比丘,这忿怒的人为忿所征服、为忿所随逐,他那以不放逸所获得的名声,他为忿所征服,也从那[名声]上失落。诸比丘,这是第五种为敌人所喜的、为敌人所成办的法,降临于忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na yasavā assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa yasavatāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, yopissa so hoti yaso appamādādhigato, tamhāpi dhaṃsati kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, pañcamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
已对照

“再者,诸比丘,敌人对敌人这样希望:‘啊,愿这人没有朋友!’这是什么缘故呢?诸比丘,敌人不欢喜敌人有朋友。诸比丘,对这为忿所征服、为忿所随逐的忿怒的人,他那些朋友同僚、亲族血亲,也因他为忿所征服,远远地回避他。诸比丘,这是第六种为敌人所喜的、为敌人所成办的法,降临于忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na mittavā assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa mittavatāya nandati. Kodhanaṃ, bhikkhave, purisapuggalaṃ kodhābhibhūtaṃ kodhaparetaṃ, yepissa te honti mittāmaccā ñātisālohitā, tepi ārakā parivajjanti kodhābhibhūtaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, chaṭṭho dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
PTS 4.96缅 2.471已对照

“再者,诸比丘,敌人对敌人这样希望:‘啊,愿这人身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱!’这是什么缘故呢?诸比丘,敌人不欢喜敌人往生善趣。诸比丘,这忿怒的人为忿所征服、为忿所随逐,以身行恶行,以语行恶行,以意行恶行。他以身行恶行之后,以语……乃至……身坏命终之后,为忿所征服,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。诸比丘,这是第七种为敌人所喜的、为敌人所成办的法,降临于忿怒的女人或男人。诸比丘,这就是七种为敌人所喜的、为敌人所成办的法,降临于忿怒的女人或男人。”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyyā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa sugatigamane nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya…pe… kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā. Ime kho, bhikkhave, satta dhammā sapattakantā sapattakaraṇā kodhanaṃ āgacchanti itthiṃ vā purisaṃ vā’’ti.
已对照

“忿怒者容色丑陋,并且他卧而受苦;

‘‘Kodhano dubbaṇṇo hoti, atho dukkhampi seti so;
已对照

再者,他取了利益,却认作无益。

Atho atthaṃ gahetvāna, anatthaṃ adhipajjati [adhigacchati (sī.), paṭipajjati (syā.)].
已对照

“于是,以身、以语造作杀害之后,忿怒者——

‘‘Tato kāyena vācāya, vadhaṃ katvāna kodhano;
已对照

为忿所征服的人,招致财物的损失。

Kodhābhibhūto puriso, dhanajāniṃ nigacchati.
已对照

“为忿怒之醉所迷醉者,招致无名誉;

‘‘Kodhasammadasammatto, āyasakyaṃ [āyasakkhaṃ (syā.)] nigacchati;
已对照

亲族、朋友与知交,都回避忿怒者。

Ñātimittā suhajjā ca, parivajjanti kodhanaṃ.
已对照

“忿怒生非利,忿怒扰乱心;

[itivu. 88 itivuttakepi] ‘‘Anatthajanano kodho, kodho cittappakopano;
已对照

怖畏由内而生,人却不觉知它。

Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati.
已对照

“忿怒者不知义利,忿怒者不见法;

‘‘Kuddho atthaṃ na jānāti, kuddho dhammaṃ na passati;
已对照

当忿怒制伏人时,那时便是[如]盲之暗。

Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ kodho sahate naraṃ.
PTS 4.97已对照

“忿怒者所破坏的,难作[的事]也如易作;

‘‘Yaṃ kuddho uparodheti, sukaraṃ viya dukkaraṃ;
已对照

后来,当忿怒已消失时,他如被火烧般热恼。

Pacchā so vigate kodhe, aggidaḍḍhova tappati.
已对照

“他显出失色[之相],如火现出烟;

‘‘Dummaṅkuyaṃ padasseti [sadasseti (sī.), paṭhamaṃ dasseti (syā.)], dhūmaṃ dhūmīva pāvako;
已对照

当忿怒生起时,人们由之而发怒。

Yato patāyati kodho, yena kujjhanti mānavā.
已对照

“他没有惭,没有愧,言语也不受敬重;

‘‘Nāssa hirī na ottappaṃ [na assa hirī ottappañca (ka.)], na vāco hoti gāravo;
已对照

对为忿所征服者,没有任何洲渚[可依]。

Kodhena abhibhūtassa, na dīpaṃ hoti kiñcanaṃ.
已对照

“那些令人热恼的业,是远离于诸法的;

‘‘Tapanīyāni kammāni, yāni dhammehi ārakā;
已对照

我将宣说它们,你们如实地听吧。

Tāni ārocayissāmi, taṃ suṇātha yathā tathaṃ.
已对照

“忿怒者杀父,忿怒者杀自己的母亲;

‘‘Kuddho hi pitaraṃ hanti, hanti kuddho samātaraṃ;
已对照

忿怒者杀婆罗门,忿怒者杀凡夫。

Kuddho hi brāhmaṇaṃ hanti, hanti kuddho puthujjanaṃ.
缅 2.472已对照

“由那位母亲养育,人[得以]看见这世间;

‘‘Yāya mātu bhato poso, imaṃ lokaṃ avekkhati;
已对照

那位虽是施予生命者,忿怒的凡夫也杀害她。

Tampi pāṇadadiṃ santiṃ, hanti kuddho puthujjano.
已对照

“众生都以自己为比照,自己确是最可爱的;

‘‘Attūpamā hi te sattā, attā hi paramo [paramaṃ (sī. syā.)] piyo;
已对照

忿怒者以种种[方式]杀害自己,迷乱于种种[所缘]。

Hanti kuddho puthuttānaṃ, nānārūpesu mucchito.
已对照

“[他们]以刀自杀,迷乱者服毒;

‘‘Asinā hanti attānaṃ, visaṃ khādanti mucchitā;
已对照

以绳自缢而死,或[坠]于山涧中。

Rajjuyā bajjha mīyanti, pabbatāmapi kandare.
PTS 4.98已对照

“造作毁灭增长的诸业与自害之业,

‘‘Bhūnahaccāni [bhūtahaccāni (sī. syā.)] kammāni, attamāraṇiyāni ca;
已对照

[他们]却不觉知:败亡由忿怒而生。

Karontā nāvabujjhanti [karonto nāvabujjhati (ka.)], kodhajāto parābhavo.
已对照

“如是,这以忿怒为形相的,是潜藏于[心]窟的死亡之索;

‘‘Itāyaṃ kodharūpena, maccupāso guhāsayo;
已对照

应以调御将它断除——以慧、精进、正见。

Taṃ damena samucchinde, paññāvīriyena diṭṭhiyā.
已对照

“如智者断除这不善,

‘‘Yathā metaṃ [ekametaṃ (syā.), ekametaṃ (sī.)] akusalaṃ, samucchindetha paṇḍito;
已对照

同样也应于诸法修学:‘愿我们不成为失色者。’

Tatheva dhamme sikkhetha, mā no dummaṅkuyaṃ ahu.
已对照

“离忿、无恼,离贪、不汲汲营求,

‘‘Vītakodhā anāyāsā, vītalobhā anussukā [anissukā (sī. syā.) tadaṭṭhakathāsu pana ‘‘anussukā’’ tveva dissati];
已对照

已调御者摧灭忿怒之后,无漏而般涅槃。”第十一[经]。

Dantā kodhaṃ pahantvāna, parinibbanti anāsavā’’ti [parinibbissathanāsavāti (syā.), parinibbiṃsu anāsavāti (ka.)]. ekādasamaṃ;
已对照

无记品第六。

Abyākatavaggo chaṭṭho.
已对照

其摄颂——

无记、人之趣,帝须、师子、不须守护;

金毗罗、七法、打盹,慈、妻、忿怒为十一。

Tassuddānaṃ –
Abyākato purisagati, tissa sīha arakkhiyaṃ;
Kimilaṃ satta pacalā, mettā bhariyā kodhekādasāti.