快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·优楼频螺品 Uruvelavaggo

本经目录三、优楼频螺品一、第一优楼频螺经二、第二优楼频螺经三、世间经四、迦罗迦园经五、梵行经六、诡诈者经七、知足经八、圣种经九、法句经十、游方者经优楼频螺品第三。

已对照

三、优楼频螺品

3. Uruvelavaggo
已对照

一、第一优楼频螺经

1. Paṭhamauruvelasuttaṃ
21PTS 2.20已对照

二十一、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

21. Evaṃ me sutaṃ [saṃ. ni. 1.173 āgataṃ] – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
缅 1.328已对照

“诸比丘,有一次,我住在优楼频螺尼连禅河岸边的牧羊人尼拘陀树下,初现正觉。诸比丘,那时,我独处静坐时,心中生起了这样的思虑:‘无恭敬、无顺从而住是苦的。我该恭敬、尊重、依止哪一位沙门或婆罗门而住呢?’

‘‘Ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso. Kiṃ nu kho ahaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā [garukatvā (sī. pī.)] upanissāya vihareyya’’’nti?
已对照

“诸比丘,那时,我这样想:‘为了圆满尚未圆满的戒蕴,我才会恭敬、尊重、依止别的沙门或婆罗门而住。然而我不见于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,有比我自己更具足戒的别的沙门或婆罗门,可让我恭敬、尊重、依止他而住。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – aparipūrassa kho ahaṃ sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā sīlasampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
已对照

“‘为了圆满尚未圆满的定蕴,我才会恭敬、尊重、依止别的沙门或婆罗门而住。然而我不见于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,有比我自己更具足定的别的沙门或婆罗门,可让我恭敬、尊重、依止他而住。

‘‘Aparipūrassa kho ahaṃ samādhikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā samādhisampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
已对照

“‘为了圆满尚未圆满的慧蕴,我才会恭敬、尊重、依止别的沙门或婆罗门而住。然而我不见于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,有比我自己更具足慧的别的沙门或婆罗门,可让我恭敬、尊重、依止他而住。

‘‘Aparipūrassa kho ahaṃ paññākkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā paññāsampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
已对照

“‘为了圆满尚未圆满的解脱蕴,我才会恭敬、尊重、依止别的沙门或婆罗门而住。然而我不见于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,有比我自己更具足解脱的别的沙门或婆罗门,可让我恭敬、尊重、依止他而住。’

‘‘Aparipūrassa kho ahaṃ vimuttikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā vimuttisampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti.
缅 1.329已对照

“诸比丘,那时,我这样想:‘我何不就恭敬、尊重、依止那由我所现正觉的法而住呢?’

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ [yopāyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’’nti.
PTS 2.21已对照

“诸比丘,那时,娑婆主梵天以心了知我心中的思虑,犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,从梵天界隐没,出现在我面前。诸比丘,那时,娑婆主梵天把上衣偏袒一肩,把右膝轮放在地上,向我合掌,对我这样说——‘正是这样,世尊;正是这样,善逝!尊者,凡过去世曾有的诸阿罗汉、正等正觉者,那些世尊也都正是恭敬、尊重、依止法而住;尊者,凡未来世将有的诸阿罗汉、正等正觉者,那些世尊也都将正是恭敬、尊重、依止法而住。尊者,现在身为阿罗汉、正等正觉者的世尊,也愿正是恭敬、尊重、依止法而住。’娑婆主梵天说了这[番话]。说了这[番话]之后,又接着这样说:

‘‘Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati mama cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ [sammiñjitaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇaṃ jāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā maṃ etadavoca – ‘evametaṃ bhagavā, evametaṃ sugata! Yepi te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihariṃsu; yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharissanti; bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharatū’’’ti. Idamavoca brahmā sahampati. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
已对照

“‘那些过去的正觉者,与那些未来的佛陀,

‘‘Ye ca atītā [ye cabbhatītā (sī. pī. ka.)] sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā;
已对照

以及现在的正觉者、众人之忧的灭除者——

Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ [bahunnaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.) saṃ. ni. 1.173] sokanāsano.
已对照

“‘一切都尊重正法,曾住、也正住;

‘‘Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu [vihariṃsu (syā. kaṃ.)] viharanti ca;
已对照

也将如是而住,这是诸佛的法性。

Athopi viharissanti, esā buddhāna dhammatā.
已对照

“‘所以,爱自己者、希求伟大者,

‘‘Tasmā hi attakāmena [atthakāmena (sī. ka.)], mahattamabhikaṅkhatā;
已对照

应当尊重正法,忆念着诸佛的教法。’

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.
缅 1.330已对照

“诸比丘,娑婆主梵天说了这[番话]。说了这[番话]之后,礼敬我,右绕之后,就在那里隐没了。诸比丘,于是我知道了梵天的劝请与对自己适当的[事],便恭敬、尊重、依止那由我所现正觉的法而住。诸比丘,而自从僧团也具足了伟大,那时我对僧团也生起了恭敬。”第一[经]。

‘‘Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Atha khvāhaṃ, bhikkhave, brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā attano ca patirūpaṃ yvāyaṃ [yopāyaṃ (sabbattha)] dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihāsiṃ. Yato ca kho, bhikkhave, saṅghopi mahattena samannāgato, atha me saṅghepi gāravo’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第二优楼频螺经

2. Dutiyauruvelasuttaṃ
22PTS 2.22已对照

二十二、“诸比丘,有一次,我住在优楼频螺尼连禅河岸边的牧羊人尼拘陀树下,初现正觉。诸比丘,那时,众多年迈、年长、高龄,年事已高,已至暮年的婆罗门来到我之处;到了之后,与我互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。诸比丘,坐在一旁的那些婆罗门对我这样说——‘乔达摩尊师,我们听说过这[话]:“沙门乔达摩对年迈、年长、高龄,年事已高,已至暮年的婆罗门,既不礼敬,也不起身相迎,也不以座相请。”乔达摩尊师,这确实就是如此。因为乔达摩尊师对年迈、年长、高龄,年事已高,已至暮年的婆罗门,确实既不礼敬,也不起身相迎,也不以座相请。乔达摩尊师,这实在是不得当的。’

22. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Atha kho, bhikkhave, sambahulā brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho, bhikkhave, te brāhmaṇā maṃ etadavocuṃ – ‘sutaṃ netaṃ [metaṃ (sī. syā. kaṃ. ka.)], bho gotama – na samaṇo gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetīti. Tayidaṃ, bho gotama, tatheva. Na hi bhavaṃ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Tayidaṃ, bho gotama, na sampannamevā’’’ti.
已对照

“诸比丘,那时,我这样想:‘这些具寿不知道长老,也不知道令成为长老的诸法。’诸比丘,纵然[某人]年长,依出生是八十岁的、九十岁的或一百岁的,而他是不应时而说者、说不真实者、说无义者、说非法者、说非律者,是说不值得藏于心中之语者,[所说]不应时、无依据、无分限、不具足义利,那么他正被算作‘愚人长老’。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘nayime [na vata me (sī. pī.), na cayime (syā. kaṃ.), na vatime (?)] āyasmanto jānanti theraṃ vā therakaraṇe vā dhamme’ti. Vuddho cepi, bhikkhave, hoti āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā. So ca hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī, anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā akālena anapadesaṃ apariyantavatiṃ anatthasaṃhitaṃ. Atha kho so ‘bālo thero’tveva [teva (sī. pī.)] saṅkhaṃ gacchati.
已对照

“诸比丘,纵然[某人]年少、年轻,[发]甚是黑亮,具足贤善的青春,正当第一期年岁,而他是应时而说者、说真实者、说义利者、说法者、说律者,是说值得藏于心中之语者,[所说]应时、有依据、有分限、具足义利,那么他正被算作‘智者长老’。

‘‘Daharo cepi, bhikkhave, hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā. So ca hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Atha kho so ‘paṇḍito thero’tveva saṅkhaṃ gacchati.
PTS 2.23缅 1.331已对照

“诸比丘,有这四种令成为长老的法。哪四种[法]呢?诸比丘,在此,比丘具戒,以波罗提木叉律仪防护而住,具足正行与行处,于微细的罪过也见怖畏,受持学处而学习;他是多闻者、忆持所闻者、积集所闻者,凡是那些初善、中善、后善的,显示具足义理与文句、完全圆满、遍净的梵行的法,他对这样的诸法多闻、忆持、以语熟习、以意随观察、以见善通达;他是那属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者;他由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。诸比丘,这就是四种令成为长老的法。”

‘‘Cattārome, bhikkhave, therakaraṇā dhammā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ [sātthā sabyañjanā (sī. pī.)] kevalaparipuṇṇaṃ [kevalaparipuṇṇā (sī.)] parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā [dhatā (sī. syā. kaṃ. pī.)] vacasā paricitā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ime kho, bhikkhave, cattāro therakaraṇā dhammā’’ti.
已对照

“凡以掉举的心,说许多杂秽语者,

‘‘Yo uddhatena cittena, samphañca bahu bhāsati;
已对照

思惟不得定,喜好非正法,[如]野兽,

Asamāhitasaṅkappo, asaddhammarato mago;
已对照

他远离坚住之性,有恶见、不恭敬。

Ārā so thāvareyyamhā, pāpadiṭṭhi anādaro.
已对照

“而凡具足戒、多闻、有辩才,

‘‘Yo ca sīlena sampanno, sutavā paṭibhānavā;
已对照

自制、坚固,于诸法中以慧观见其义,

Saññato dhīro dhammesu [saññato dhīradhammesu (sī.), saṃyutto thiradhammesu (syā. kaṃ.)], paññāyatthaṃ vipassati.
已对照

“于一切法已到彼岸、无荒芜、有辩才,

‘‘Pāragū sabbadhammānaṃ, akhilo paṭibhānavā;
已对照

已舍断生与死、梵行圆满者,

Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī.
已对照

“我说他是‘长老’,他的诸漏已不存在;

‘‘Tamahaṃ vadāmi theroti, yassa no santi āsavā;
已对照

由于诸漏的灭尽,比丘被称为‘长老’。”第二[经]。

Āsavānaṃ khayā bhikkhu, so theroti pavuccatī’’ti. dutiyaṃ;
已对照

三、世间经

3. Lokasuttaṃ
23缅 1.332已对照

二十三、“诸比丘,世间已被如来正觉,如来已从世间离系。诸比丘,世间之集已被如来正觉,世间之集已被如来舍断。诸比丘,世间之灭已被如来正觉,世间之灭已被如来作证。诸比丘,导至世间之灭之道已被如来正觉,导至世间之灭之道已被如来修习。

23. ‘‘Loko, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokasmā tathāgato visaṃyutto. Lokasamudayo, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokasamudayo tathāgatassa pahīno. Lokanirodho, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokanirodho tathāgatassa sacchikato. Lokanirodhagāminī paṭipadā, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddhā. Lokanirodhagāminī paṭipadā tathāgatassa bhāvitā.
PTS 2.24已对照

“诸比丘,凡有天、有魔、有梵天的世间,有沙门婆罗门、有天与人的人众所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,那一切都已被如来正觉。所以被称为‘如来’。

‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, sabbaṃ taṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
已对照

“诸比丘,凡如来正觉无上正等正觉的那一夜,与以无余依涅槃界般涅槃的那一夜,在此二者之间所说、所谈、所示的,那一切唯是如是,并非别异。所以被称为‘如来’。

‘‘Yañca, bhikkhave, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṃ taṃ tatheva hoti, no aññathā. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
已对照

“诸比丘,如来如所说而如是作,如所作而如是说。如是,如所说而如是作,如所作而如是说。所以被称为‘如来’。

‘‘Yathāvādī, bhikkhave, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī. Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
已对照

“诸比丘,于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,如来是征服者、不被征服者、全见者、自在者。所以被称为‘如来’。”

‘‘Sadevake, bhikkhave, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthu daso vasavattī. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati’’.
已对照

“证知一切世间,[证知]世间中一切如实[之事],

‘‘Sabbaṃ lokaṃ abhiññāya, sabbaṃ loke yathātathaṃ;
已对照

于一切世间离系,于一切世间无攀附。

Sabbaṃ lokaṃ [sabbaloka (sī. syā. kaṃ. pī.)] visaṃyutto, sabbaloke anūpayo.
已对照

“他确是一切胜者、坚固者,解脱一切系缚者;

‘‘Sa ve sabbābhibhū dhīro, sabbaganthappamocano;
已对照

他已触证最上的寂静——涅槃,无所畏惧。

Phuṭṭha’ssa paramā santi, nibbānaṃ akutobhayaṃ.
已对照

“这位漏尽的佛陀,无恼、已断疑,

‘‘Esa khīṇāsavo buddho, anīgho chinnasaṃsayo;
已对照

已达一切业之灭尽,于所依之灭尽中解脱。

Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhisaṅkhaye.
已对照

“这就是那位世尊、佛陀,这是无上的狮子,

‘‘Esa so bhagavā buddho, esa sīho anuttaro;
已对照

为有天的世间转起了梵轮。

Sadevakassa lokassa, brahmacakkaṃ pavattayī.
已对照

“如是,凡皈依佛陀的天与人,

‘‘Iti devā manussā ca, ye buddhaṃ saraṇaṃ gatā;
已对照

聚集起来礼敬他——伟大的、离怯弱者:

Saṅgamma taṃ namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
缅 1.333已对照

“‘调御者中最胜的已调御者,寂静者中的寂静仙人,

‘‘Danto damayataṃ seṭṭho, santo samayataṃ isi;
已对照

令解脱者中最上的已解脱者,令渡者中最胜的已渡者。’

Mutto mocayataṃ aggo, tiṇṇo tārayataṃ varo.
已对照

“如是,他们礼敬他——伟大的、离怯弱者:

‘‘Iti hetaṃ namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ;
已对照

‘在有天的世间,没有您的匹敌者。’”第三[经]。

Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi te [natthi te (sī. syā. kaṃ. pī.)] paṭipuggalo’’ti. tatiyaṃ;
已对照

四、迦罗迦园经

4. Kāḷakārāmasuttaṃ
24PTS 2.25缅 1.334已对照

二十四、一时,世尊住在娑鸡多的迦罗迦园。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

“诸比丘,凡有天、有魔、有梵天的世间,有沙门婆罗门、有天与人的人众所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,我知道它。

“诸比丘,凡有天、有魔、有梵天的世间,有沙门婆罗门、有天与人的人众所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,我已证知了它。那对如来是已了知的,如来不住立于其中。

“诸比丘,凡有天、有魔、有梵天的世间,有沙门婆罗门、有天与人的人众所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,若我说‘我不知道它’,那在我便是虚妄。

“诸比丘,凡……乃至……若我说‘我既知道又不知道它’,那也正是同样的。

“诸比丘,凡……乃至……若我说‘我既非知道它,也非不知道它’,那在我便是过失。

“诸比丘,如是,如来见了应见的之后,不思量所见,不思量未见,不思量应见的,不思量见者;闻了应闻的之后,不思量所闻,不思量未闻,不思量应闻的,不思量闻者;觉了应觉的之后,不思量所觉,不思量未觉,不思量应觉的,不思量觉者;识了应识的之后,不思量所识,不思量未识,不思量应识的,不思量识者。诸比丘,如是,如来于所见、所闻、所觉、所识诸法中,正是如如者而为如如者。而我说:没有其他比那如如者更上或更胜的如如者。”

“凡所见、所闻或所觉的任何[事物],

为他人所耽著、认作真实的,

如如者于那些自我拘缚者之中,

不会把[其]真实或虚妄执为最上。

“预先见到这支箭——

众生耽著、粘着于其中的[箭],

我如是知、如是见这[箭],

诸如来没有[这样的]耽著。”第四[经]。

24. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati kāḷakārāme [koḷikārāme (ka.)]. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ jānāmi.
‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ abbhaññāsiṃ. Taṃ tathāgatassa viditaṃ, taṃ tathāgato na upaṭṭhāsi.
‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ na jānāmīti vadeyyaṃ, taṃ mamassa musā.
‘‘Yaṃ, bhikkhave…pe… tamahaṃ jānāmi ca na ca jānāmīti vadeyyaṃ, taṃpassa [taṃ pissa (syā. kaṃ.), taṃ mamassa (ka.)] tādisameva.
‘‘Yaṃ, bhikkhave…pe… tamahaṃ neva jānāmi na na jānāmīti vadeyyaṃ, taṃ mamassa kali.
‘‘Iti kho, bhikkhave, tathāgato daṭṭhā daṭṭhabbaṃ, diṭṭhaṃ na maññati, adiṭṭhaṃ na maññati, daṭṭhabbaṃ na maññati, daṭṭhāraṃ na maññati; sutvā sotabbaṃ, sutaṃ na maññati, asutaṃ na maññati, sotabbaṃ na maññati, sotāraṃ na maññati; mutvā motabbaṃ, mutaṃ na maññati, amutaṃ na maññati, motabbaṃ na maññati, motāraṃ na maññati; viññatvā viññātabbaṃ, viññātaṃ na maññati, aviññātaṃ na maññati, viññātabbaṃ na maññati, viññātāraṃ na maññati. Iti kho, bhikkhave, tathāgato diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu tādīyeva tādī [tādisova tādī (syā. kaṃ.), tādise yeva tādī (pī.), tādīyeva tādīyevekā (ka.)]. Tamhā ca pana tādimhā [tāditamhā (sī. pī.)] añño tādī uttaritaro vā paṇītataro vā natthīti vadāmī’’ti.
‘‘Yaṃ kiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā,
Ajjhositaṃ saccamutaṃ paresaṃ;
Na tesu tādī sayasaṃvutesu,
Saccaṃ musā vāpi paraṃ daheyya.
‘‘Etañca sallaṃ paṭikacca [paṭigacca (sī. pī.)] disvā,
Ajjhositā yattha pajā visattā;
Jānāmi passāmi tatheva etaṃ,
Ajjhositaṃ natthi tathāgatāna’’nti. catutthaṃ;
已对照

五、梵行经

5. Brahmacariyasuttaṃ
25已对照

二十五、“诸比丘,这梵行不是为了欺骗众人而修,不是为了对众人虚谈,不是为了利养、恭敬、名声的功德,不是为了脱免他说的功德,不是为了‘让人们这样知道我’。诸比丘,而这梵行是为了防护、为了舍断、为了离贪、为了灭而修的。”

25. ‘‘Nayidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati janakuhanatthaṃ, na janalapanatthaṃ, na lābhasakkārasilokānisaṃsatthaṃ, na itivādappamokkhānisaṃsatthaṃ, na ‘iti maṃ jano jānātū’ti. Atha kho idaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati saṃvaratthaṃ pahānatthaṃ virāgatthaṃ nirodhattha’’nti.
已对照

“为了防护、为了舍断,那位世尊宣说了

‘‘Saṃvaratthaṃ pahānatthaṃ, brahmacariyaṃ anītihaṃ;
已对照

不依传说的梵行,导向深入涅槃;

Adesayi so bhagavā, nibbānogadhagāminaṃ;
已对照

这是伟大者们、大仙们所随行的道。

Esa maggo mahantehi [mahattebhi (ka.) itivu. 35], anuyāto mahesibhi.
已对照

“凡如佛所教导而行那[道]者,

‘‘Ye ca taṃ paṭipajjanti, yathā buddhena desitaṃ;
已对照

他们这些奉行导师教法的人,将作苦的终结。”第五[经]。

Dukkhassantaṃ karissanti, satthusāsanakārino’’ti. pañcamaṃ;
已对照

六、诡诈者经

6. Kuhasuttaṃ
26缅 1.335已对照

二十六、“诸比丘,凡那些诡诈的、顽固的、虚谈的、矫饰的、贡高的、心不得定的比丘,诸比丘,那些比丘不是属于我的。诸比丘,那些比丘已离开这法与律,他们在这法与律中也不能达到增长、增广、广大。诸比丘,而凡那些不诡诈的、不虚谈的、坚固的、不顽固的、心善得定的比丘,诸比丘,那些比丘是属于我的。诸比丘,那些比丘未离开这法与律,他们在这法与律中能达到增长、增广、广大。”

26. [itivu. 108 itivuttakepi] ‘‘Ye te, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā, na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā. Apagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā, na ca te imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti. Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā, te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā. Anapagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā. Te ca imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjantī’’ti.
已对照

“诡诈的、顽固的、虚谈的、矫饰的、贡高的、心不得定的,

[itivu. 108 itivuttakepi] ‘‘Kuhā thaddhā lapā siṅgī, unnaḷā asamāhitā;
已对照

他们不在正等正觉者所说的法中增广。

Na te dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite.
已对照

“不诡诈的、不虚谈的、坚固的、不顽固的、心善得定的,

‘‘Nikkuhā nillapā dhīrā, atthaddhā susamāhitā;
已对照

他们确实在正等正觉者所说的法中增广。”第六[经]。

Te ve dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite’’ti. chaṭṭhaṃ;
已对照

七、知足经

7. Santuṭṭhisuttaṃ
27PTS 2.27已对照

二十七、“诸比丘,有这四种[物],是少的、易得的,并且是无罪的。哪四种[物]呢?诸比丘,诸衣之中,粪扫衣是少的、易得的,并且它是无罪的。诸比丘,诸食之中,托钵团食是少的、易得的,并且它是无罪的。诸比丘,诸坐卧处之中,树下是少的、易得的,并且它是无罪的。诸比丘,诸药之中,陈弃药是少的、易得的,并且它是无罪的。诸比丘,这就是四种少的、易得的,并且是无罪的[物]。诸比丘,当比丘以少的、易得的[物]而满足时,我说这是他的沙门性的一支。”

27. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, appāni ca [ceva (ka.)] sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. Katamāni cattāri? Paṃsukūlaṃ, bhikkhave, cīvarānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Piṇḍiyālopo, bhikkhave, bhojanānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Rukkhamūlaṃ, bhikkhave, senāsanānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Pūtimuttaṃ, bhikkhave, bhesajjānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri appāni ca sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu appena ca tuṭṭho hoti sulabhena ca, idamassāhaṃ aññataraṃ sāmaññaṅganti [sāmaññanti (ka.)] vadāmī’’ti.
已对照

“对以无罪的、少的、易得的[物]而满足者,

‘‘Anavajjena tuṭṭhassa, appena sulabhena ca;
已对照

并不因坐卧处、衣、饮食之故,

Na senāsanamārabbha, cīvaraṃ pānabhojanaṃ;
已对照

而心有恼害;[对他]诸方无所阻碍。

Vighāto hoti cittassa, disā nappaṭihaññati.
已对照

“凡所说的那些随顺沙门性的法,

‘‘Ye cassa dhammā akkhātā, sāmaññassānulomikā;
已对照

都为那满足、不放逸而学习者所掌握。”第七[经]。

Adhiggahitā tuṭṭhassa, appamattassa sikkhato’’ti. sattamaṃ;
已对照

八、圣种经

8. Ariyavaṃsasuttaṃ
28缅 1.336已对照

二十八、“诸比丘,有这四种圣种,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。哪四种[圣种]呢?诸比丘,在此,比丘对随得的衣知足,并且是随得衣知足的称赞者,也不为衣之故行不适当的邪求;未得衣而不焦躁,得衣而不贪着、不迷醉、不耽溺,见过患、有出离慧地受用它;又不因这随得衣知足而自赞、毁他。诸比丘,凡是在这方面娴熟、不懈怠、正知、具念的,这样的比丘就称为‘安住于古老的、最上所知的圣种’。

28. ‘‘Cattārome, bhikkhave, ariyavaṃsā aggaññā rattaññā vaṃsaññā porāṇā asaṃkiṇṇā asaṃkiṇṇapubbā, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agadhito [agathito (sī. pī.)] amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no [na (dī. ni. 3.309)] paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito.
PTS 2.28已对照

“再者,诸比丘,比丘对随得的钵食知足,并且是随得钵食知足的称赞者,也不为钵食之故行不适当的邪求;未得钵食而不焦躁,得钵食而不贪着、不迷醉、不耽溺,见过患、有出离慧地受用它;又不因这随得钵食知足而自赞、毁他。诸比丘,凡是在这方面娴熟、不懈怠、正知、具念的,这样的比丘就称为‘安住于古老的、最上所知的圣种’。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito.
已对照

“再者,诸比丘,比丘对随得的坐卧处知足,并且是随得坐卧处知足的称赞者,也不为坐卧处之故行不适当的邪求;未得坐卧处而不焦躁,得坐卧处而不贪着、不迷醉、不耽溺,见过患、有出离慧地受用它;又不因这随得坐卧处知足而自赞、毁他。诸比丘,凡是在这方面娴熟、不懈怠、正知、具念的,这样的比丘就称为‘安住于古老的、最上所知的圣种’。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati, laddhā ca senāsanaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito.
缅 1.337已对照

“再者,诸比丘,比丘乐于修习、喜于修习,乐于舍断、喜于舍断;又不因这乐于修习、喜于修习、乐于舍断、喜于舍断而自赞、毁他。诸比丘,凡是在这方面娴熟、不懈怠、正知、具念的,这样的比丘就称为‘安住于古老的、最上所知的圣种’。诸比丘,这就是四种圣种,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu bhāvanārāmo hoti bhāvanārato, pahānārāmo hoti pahānarato; tāya ca pana bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā pahānārāmatāya pahānaratiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito. Ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavaṃsā aggaññā rattaññā vaṃsaññā porāṇā asaṃkiṇṇā asaṃkiṇṇapubbā, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
已对照

“诸比丘,具足这四种圣种的比丘,即使住在东方,他也胜过不乐,不乐不能胜过他;即使住在西方,他也胜过不乐,不乐不能胜过他;即使住在北方,他也胜过不乐,不乐不能胜过他;即使住在南方,他也胜过不乐,不乐不能胜过他。这是什么缘故呢?诸比丘,因为坚固者是堪忍不乐与乐者。”

‘‘Imehi ca pana, bhikkhave, catūhi ariyavaṃsehi samannāgato bhikkhu puratthimāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; pacchimāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; uttarāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; dakkhiṇāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati. Taṃ kissa hetu? Aratiratisaho hi, bhikkhave, dhīro’’ti.
已对照

“不乐胜不过坚固者,[因为]不乐不能胜过坚固者;

‘‘Nārati sahati dhīraṃ [vīraṃ (sī.)], nārati dhīraṃ sahati;
已对照

正是坚固者胜过不乐,因为坚固者是堪忍不乐者。

Dhīrova aratiṃ sahati, dhīro hi aratissaho.
PTS 2.29已对照

“舍离一切业者,已除遣[烦恼],谁能阻碍他?

‘‘Sabbakammavihāyīnaṃ, panuṇṇaṃ [paṇunnaṃ (?)] ko nivāraye;
已对照

犹如阎浮檀金的金饰,谁堪讥责他?

Nekkhaṃ jambonadasseva, ko taṃ ninditumarahati;
已对照

诸天也称赞他,他也为梵天所称赞。”第八[经]。

Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito’’ti. aṭṭhamaṃ;
已对照

九、法句经

9. Dhammapadasuttaṃ
29已对照

二十九、“诸比丘,有这四种法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。哪四种[法句]呢?诸比丘,无贪是法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。

29. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamāni cattāri? Anabhijjhā, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
已对照

“诸比丘,无瞋恚是法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。

‘‘Abyāpādo, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
缅 1.338已对照

“诸比丘,正念是法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。

‘‘Sammāsati, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
已对照

“诸比丘,正定是法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。诸比丘,这就是四种法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。”

‘‘Sammāsamādhi, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni kho, bhikkhave, cattāri dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
已对照

“应无贪而住,以无瞋恚之心;

‘‘Anabhijjhālu vihareyya, abyāpannena cetasā;
已对照

应具念、心一境,于内善得定。”第九[经]。

Sato ekaggacittassa [ekaggacittāyaṃ (ka.)], ajjhattaṃ susamāhito’’ti. navamaṃ;
已对照

十、游方者经

10. Paribbājakasuttaṃ
30已对照

三十、一时,世尊住在王舍城灵鹫山。那时,众多一个个有名望的游方者住在悉毘尼迦[河]岸的游方者园,即:安那跋罗、婆罗达罗、萨古卢陀夷游方者,以及其他一个个有名望的游方者。那时,世尊在傍晚时分从宴默中起来,前往悉毘尼迦[河]岸的游方者园;到了之后,坐在所敷设的座位上。坐下之后,世尊对那些游方者这样说——

30. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā sippinikātīre [sappiniyā tīre (sī. pī.), sippiniyā tīre (syā. kaṃ.), sippiniyā nadiyā tīre (ka.)] paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṃ annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako aññe ca abhiññātā abhiññātā paribbājakā. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīraṃ paribbājakārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā te paribbājake etadavoca –
PTS 2.30缅 1.339已对照

“游方者们,有这四种法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。哪四种[法句]呢?游方者们,无贪是法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。游方者们,无瞋恚是法句……乃至……游方者们,正念是法句……乃至……游方者们,正定是法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。游方者们,这就是四种法句,是最上所知的、久远所知的、传承所知的、古老的,是未被弃舍的、往昔未曾被弃舍的,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,为有智的沙门、婆罗门所不呵责。

‘‘Cattārimāni, paribbājakā, dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamāni cattāri? Anabhijjhā, paribbājakā, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Abyāpādo, paribbājakā, dhammapadaṃ…pe… sammāsati, paribbājakā, dhammapadaṃ…pe… sammāsamādhi, paribbājakā, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni kho, paribbājakā, cattāri dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
已对照

“游方者们,若有人这样说:‘我要拒斥这无贪的法句,而施设有贪欲、于诸欲有强烈贪染的沙门或婆罗门。’我会在那里这样对他说:‘让他来,让他说,让他讲,我要看看他的能耐。’游方者们,他‘会拒斥无贪的法句,而施设有贪欲、于诸欲有强烈贪染的沙门或婆罗门’——这[种]处是不存在的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ anabhijjhaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya abhijjhāluṃ kāmesu tibbasārāgaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, anabhijjhaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya abhijjhāluṃ kāmesu tibbasārāgaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“游方者们,若有人这样说:‘我要拒斥这无瞋恚的法句,而施设心已坏损、意思惟染污的沙门或婆罗门。’我会在那里这样对他说:‘让他来,让他说,让他讲,我要看看他的能耐。’游方者们,他‘会拒斥无瞋恚的法句,而施设心已坏损、意思惟染污的沙门或婆罗门’——这[种]处是不存在的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ abyāpādaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya byāpannacittaṃ paduṭṭhamanasaṅkappaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, abyāpādaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya byāpannacittaṃ paduṭṭhamanasaṅkappaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“游方者们,若有人这样说:‘我要拒斥这正念的法句,而施设失念、无正知的沙门或婆罗门。’我会在那里这样对他说:‘让他来,让他说,让他讲,我要看看他的能耐。’游方者们,他‘会拒斥正念的法句,而施设失念、无正知的沙门或婆罗门’——这[种]处是不存在的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ sammāsatiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, sammāsatiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
PTS 2.31已对照

“游方者们,若有人这样说:‘我要拒斥这正定的法句,而施设心不得定、心散乱的沙门或婆罗门。’我会在那里这样对他说:‘让他来,让他说,让他讲,我要看看他的能耐。’游方者们,他‘会拒斥正定的法句,而施设心不得定、心散乱的沙门或婆罗门’——这[种]处是不存在的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ sammāsamādhiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, sammāsamādhiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
缅 1.340已对照

“游方者们,若有人认为这四种法句应受呵责、应受驳斥,就在现法中有四种如法的随论、应受呵责之处临到他。哪四种[处]呢?若尊师呵责、驳斥无贪的法句,那么那些有贪欲、于诸欲有强烈贪染的沙门婆罗门,就是尊师所应尊敬的、尊师所应称赞的。若尊师呵责、驳斥无瞋恚的法句,那么那些心已坏损、意思惟染污的沙门婆罗门,就是尊师所应尊敬的、尊师所应称赞的。若尊师呵责、驳斥正念的法句,那么那些失念、无正知的沙门婆罗门,就是尊师所应尊敬的、尊师所应称赞的。若尊师呵责、驳斥正定的法句,那么那些心不得定、心散乱的沙门婆罗门,就是尊师所应尊敬的、尊师所应称赞的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṃ paṭikkositabbaṃ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā [vādānuvādā gārayhaṃ ṭhānaṃ (ma. ni. 3.8)] āgacchanti. Katame cattāro? Anabhijjhaṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi [ye ca (ma. ni. 3.142-143)] abhijjhālū kāmesu tibbasārāgā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Abyāpādaṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi byāpannacittā paduṭṭhamanasaṅkappā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Sammāsatiṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi muṭṭhassatī asampajānā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Sammāsamādhiṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi asamāhitā vibbhantacittā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā.
已对照

“游方者们,若有人认为这四种法句应受呵责、应受驳斥,就在现法中有这四种如法的随论、应受呵责之处临到他。游方者们,就连过去那些乌卡拉人瓦萨与般尼亚——无因论者、无作论者、虚无论者——他们也认为:对这四种法句,不应呵责、不应驳斥。这是什么缘故呢?由于怖畏非难、斥责、求过。”

‘‘Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṃ paṭikkositabbaṃ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti. Yepi te paribbājakā ahesuṃ ukkalā vassabhaññā [vassabhiññā (ka.) saṃ. ni. 3.62 passitabbaṃ] ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepi imāni cattāri dhammapadāni na garahitabbaṃ na paṭikkositabbaṃ amaññiṃsu. Taṃ kissa hetu? Nindābyārosanaupārambhabhayā’’ti [upavādabhayāti (ka.) ma. ni. 3.150; saṃ. ni. 3.62 passitabbaṃ].
已对照

“无瞋恚、常具念,于内善得定,

‘‘Abyāpanno sadā sato, ajjhattaṃ susamāhito;
已对照

于调伏贪欲中学习者,被称为‘不放逸者’。”第十[经]。

Abhijjhāvinaye sikkhaṃ, appamattoti vuccatī’’ti. dasamaṃ;
已对照

优楼频螺品第三。

Uruvelavaggo tatiyo.
已对照

其摄颂——

两优楼频螺、世间、迦罗迦,与梵行为第五;

诡诈者、知足与[圣]种,法句与游方者。

Tassuddānaṃ –
Dve uruvelā loko kāḷako [koḷiko (ka.)], brahmacariyena pañcamaṃ;
Kuhaṃ santuṭṭhi vaṃso ca, dhammapadaṃ paribbājakena cāti.