快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·行道品 Paṭipadāvaggo

本经目录(十七)二、行道品一、略说经二、详说经三、不净经四、第一堪忍经五、第二堪忍经六、两者经七、大目犍连经八、舍利弗经九、有行经十、双运经行道品第二。

已对照

(十七)二、行道品

(17) 2. Paṭipadāvaggo
已对照

一、略说经

1. Saṃkhittasuttaṃ
161缅 1.467已对照

一百六十一、“诸比丘,有这四种行道。哪四种[行道]呢?苦的行道而迟证智、苦的行道而速证智、乐的行道而迟证智、乐的行道而速证智——诸比丘,这就是四种行道。”第一[经]。

161. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā – imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、详说经

2. Vitthārasuttaṃ
162已对照

一百六十二、“诸比丘,有这四种行道。哪四种[行道]呢?苦的行道而迟证智、苦的行道而速证智、乐的行道而迟证智、乐的行道而速证智。

162. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.
已对照

“诸比丘,什么是苦的行道而迟证智呢?诸比丘,在此,有一类人本性就是贪炽盛者,屡屡感受由贪所生的苦与忧。本性就是瞋炽盛者,屡屡感受由瞋所生的苦与忧。本性就是痴炽盛者,屡屡感受由痴所生的苦与忧。他的这五根显现为柔弱的——信根、精进根、念根、定根、慧根。由于这五根的柔弱,他为了诸漏的灭尽而迟缓地达到无间[定]。诸比丘,这称为苦的行道而迟证智。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi tibbamohajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā.
PTS 2.150已对照

“诸比丘,什么是苦的行道而速证智呢?诸比丘,在此,有一类人本性就是贪炽盛者,屡屡感受由贪所生的苦与忧。本性就是瞋炽盛者,屡屡感受由瞋所生的苦与忧。本性就是痴炽盛者,屡屡感受由痴所生的苦与忧。他的这五根显现为强盛的——信根、精进根、念根、定根、慧根。由于这五根的强盛,他为了诸漏的灭尽而迅速地达到无间[定]。诸比丘,这称为苦的行道而速证智。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi tibbamohajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā.
缅 1.468已对照

“诸比丘,什么是乐的行道而迟证智呢?诸比丘,在此,有一类人本性就不是贪炽盛者,不屡屡感受由贪所生的苦与忧。本性就不是瞋炽盛者,不屡屡感受由瞋所生的苦与忧。本性就不是痴炽盛者,不屡屡感受由痴所生的苦与忧。他的这五根显现为柔弱的——信根……乃至……慧根。由于这五根的柔弱,他为了诸漏的灭尽而迟缓地达到无间[定]。诸比丘,这称为乐的行道而迟证智。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā.
已对照

“诸比丘,什么是乐的行道而速证智呢?诸比丘,在此,有一类人本性就不是贪炽盛者,不屡屡感受由贪所生的苦与忧。本性就不是瞋炽盛者,不屡屡感受由瞋所生的苦与忧。本性就不是痴炽盛者,不屡屡感受由痴所生的苦与忧。他的这五根显现为强盛的——信根、精进根、念根、定根、慧根。由于这五根的强盛,他为了诸漏的灭尽而迅速地达到无间[定]。诸比丘,这称为乐的行道而速证智。诸比丘,这就是四种行道。”第二[经]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、不净经

3. Asubhasuttaṃ
163已对照

一百六十三、“诸比丘,有这四种行道。哪四种[行道]呢?苦的行道而迟证智、苦的行道而速证智、乐的行道而迟证智、乐的行道而速证智。

163. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.
PTS 2.151已对照

“诸比丘,什么是苦的行道而迟证智呢?诸比丘,在此,比丘于身随观不净而住,于食有厌逆想,于一切世间有不乐想,于一切行随观无常;且死想于内善现起。他依止这五种有学力而住——信力、惭力、愧力、精进力、慧力。他的这五根显现为柔弱的——信根、精进根、念根、定根、慧根。由于这五根的柔弱,他为了诸漏的灭尽而迟缓地达到无间[定]。诸比丘,这称为苦的行道而迟证智。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī [paṭikkūlasaññī (sī. syā. kaṃ. pī.)], sabbaloke anabhiratisaññī [anabhiratasaññī (sī. syā. kaṃ. pī.)], sabbasaṅkhāresu aniccānupassī; maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti. So imāni pañca sekhabalāni [sekkhabalāni (syā. kaṃ.)] upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā.
缅 1.469已对照

“诸比丘,什么是苦的行道而速证智呢?诸比丘,在此,比丘于身随观不净而住,于食有厌逆想,于一切世间有不乐想,于一切行随观无常;且死想于内善现起。他依止这五种有学力而住——信力……乃至……慧力。他的这五根显现为强盛的——信根……乃至……慧根。由于这五根的强盛,他为了诸漏的灭尽而迅速地达到无间[定]。诸比丘,这称为苦的行道而速证智。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā? Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī; maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ…pe… paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā.
已对照

“诸比丘,什么是乐的行道而迟证智呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅;寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅;离喜,住于舍,具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅;舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净,成就并住于第四禅。他依止这五种有学力而住——信力……乃至……慧力。他的这五根显现为柔弱的——信根……乃至……慧根。由于这五根的柔弱,他为了诸漏的灭尽而迟缓地达到无间[定]。诸比丘,这称为乐的行道而迟证智。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ…pe… paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā.
PTS 2.152已对照

“诸比丘,什么是乐的行道而速证智呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅。他依止这五种有学力而住——信力、惭力、愧力、精进力、慧力。他的这五根显现为强盛的——信根、精进根、念根、定根、慧根。由于这五根的强盛,他为了诸漏的灭尽而迅速地达到无间[定]。诸比丘,这称为乐的行道而速证智。诸比丘,这就是四种行道。”第三[经]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā? [kathā. 815 ādayo] Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第一堪忍经

4. Paṭhamakhamasuttaṃ
164缅 1.470已对照

一百六十四、“诸比丘,有这四种行道。哪四种[行道]呢?不堪忍行道、堪忍行道、调伏行道、止息行道。诸比丘,什么是不堪忍行道呢?诸比丘,在此,有一类人对辱骂者回骂,对触恼者反过来触恼,对打击者回击。诸比丘,这称为不堪忍行道。

164. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā. Katamā ca, bhikkhave, akkhamā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco [ekacco puggalo (sī. syā. kaṃ.)] akkosantaṃ paccakkosati, rosantaṃ paṭirosati, bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, akkhamā paṭipadā.
已对照

“诸比丘,什么是堪忍行道呢?诸比丘,在此,有一类人对辱骂者不回骂,对触恼者不反过来触恼,对打击者不回击。诸比丘,这称为堪忍行道。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, khamā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco akkosantaṃ na paccakkosati, rosantaṃ na paṭirosati, bhaṇḍantaṃ na paṭibhaṇḍati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, khamā paṭipadā.
PTS 2.153已对照

“诸比丘,什么是调伏行道呢?诸比丘,在此,比丘以眼见色后,不取于相,不取随相;若不守护眼根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护眼根,致力于眼根的律仪。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识知法后,不取于相,不取随相;若不守护意根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护意根,致力于意根的律仪。诸比丘,这称为调伏行道。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, damā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ; cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, damā paṭipadā.
已对照

“诸比丘,什么是止息行道呢?诸比丘,在此,比丘不容忍已生的欲寻,舍断它、除遣它、止息它、令它灭尽、令它归于不存在;已生的瞋恚寻……乃至……已生的害寻……对一再生起的恶不善法,[他]不容忍,舍断它们、除遣它们、止息它们、令它们灭尽、令它们归于不存在。诸比丘,这称为止息行道。诸比丘,这就是四种行道。”第四[经]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, samā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti; uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, samā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、第二堪忍经

5. Dutiyakhamasuttaṃ
165已对照

一百六十五、“诸比丘,有这四种行道。哪四种[行道]呢?不堪忍行道、堪忍行道、调伏行道、止息行道。

165. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā.
缅 1.471已对照

“诸比丘,什么是不堪忍行道呢?诸比丘,在此,有一类人不能忍受寒、热、饥、渴、虻、蚊、风吹、日晒、爬虫类的接触;对恶说、恶来的言语之道,对已生起的身体上的苦的、剧的、粗的、辛辣的、不悦的、不合意的、夺命的诸受,是不能忍受者。诸比丘,这称为不堪忍行道。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, akkhamā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco akkhamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ anadhivāsakajātiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, akkhamā paṭipadā.
已对照

“诸比丘,什么是堪忍行道呢?诸比丘,在此,有一类人能忍受寒、热、饥、渴、虻、蚊、风吹、日晒、爬虫类的接触;对恶说、恶来的言语之道,对已生起的身体上的苦的、剧的、粗的、辛辣的、不悦的、不合意的、夺命的诸受,是能忍受者。诸比丘,这称为堪忍行道。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, khamā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, khamā paṭipadā.
已对照

“诸比丘,什么是调伏行道呢?诸比丘,在此,比丘以眼见色后,不取于相……乃至……以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识知法后,不取于相,不取随相;若不守护意根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护意根,致力于意根的律仪。诸比丘,这称为调伏行道。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, damā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti…pe… sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, damā paṭipadā.
已对照

“诸比丘,什么是止息行道呢?诸比丘,在此,比丘不容忍已生的欲寻,舍断它、除遣它、止息它、令它灭尽、令它归于不存在;已生的瞋恚寻……乃至……已生的害寻……对一再生起的恶不善法,[他]不容忍,舍断它们、除遣它们、止息它们、令它们灭尽、令它们归于不存在。诸比丘,这称为止息行道。诸比丘,这就是四种行道。”第五[经]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, samā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, samā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、两者经

6. Ubhayasuttaṃ
166PTS 2.154已对照

一百六十六、“诸比丘,有这四种行道。哪四种[行道]呢?苦的行道而迟证智、苦的行道而速证智、乐的行道而迟证智、乐的行道而速证智。

166. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.
缅 1.472已对照

“诸比丘,其中,凡这苦而迟证智的行道,诸比丘,这行道被称为由两方面都是低劣的。既因这行道是苦的,由此它被称为低劣的;又因这行道是迟的,由此它也被称为低劣的。诸比丘,这行道被称为由两方面都是低劣的。

‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ paṭipadā dukkhā dandhābhiññā, ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati. Yampāyaṃ paṭipadā dukkhā, imināpāyaṃ hīnā akkhāyati; yampāyaṃ paṭipadā dandhā, imināpāyaṃ hīnā akkhāyati. Ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati.
已对照

“诸比丘,其中,凡这苦而速证智的行道,诸比丘,这行道由于是苦的而被称为低劣的。

‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā dukkhattā hīnā akkhāyati.
已对照

“诸比丘,其中,凡这乐而迟证智的行道,诸比丘,这行道由于是迟的而被称为低劣的。

‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ paṭipadā sukhā dandhābhiññā, ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā dandhattā hīnā akkhāyati.
已对照

“诸比丘,其中,凡这乐而速证智的行道,诸比丘,这行道被称为由两方面都是殊胜的。既因这行道是乐的,由此它被称为殊胜的;又因这行道是速的,由此它也被称为殊胜的。诸比丘,这行道被称为由两方面都是殊胜的。诸比丘,这就是四种行道。”第六[经]。

‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ paṭipadā sukhā khippābhiññā, ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati. Yampāyaṃ paṭipadā sukhā, imināpāyaṃ paṇītā akkhāyati; yampāyaṃ paṭipadā khippā, imināpāyaṃ paṇītā akkhāyati. Ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、大目犍连经

7. Mahāmoggallānasuttaṃ
167已对照

一百六十七、于是,具寿舍利弗来到具寿大目犍连之处;到了之后,与具寿大目犍连互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿舍利弗对具寿大目犍连这样说——

167. Atha kho āyasmā sāriputto yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –
缅 1.473已对照

“贤友目犍连,有这四种行道。哪四种[行道]呢?苦的行道而迟证智、苦的行道而速证智、乐的行道而迟证智、乐的行道而速证智。贤友,这就是四种行道。贤友,这四种行道之中,你依于哪一种行道,心由不执取而从诸漏解脱了?”

‘‘Catasso imā, āvuso moggallāna, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā. Imāsaṃ, āvuso, catunnaṃ paṭipadānaṃ [catassannaṃ paṭipadānaṃ (sī. syā. kaṃ.)] katamaṃ te paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimutta’’nti?
PTS 2.155缅 1.473已对照

“贤友舍利弗,有这四种行道。哪四种[行道]呢?苦的行道而迟证智、苦的行道而速证智、乐的行道而迟证智、乐的行道而速证智。贤友,这就是四种行道。贤友,这四种行道之中,凡这苦而速证智的行道,依于这行道,我的心由不执取而从诸漏解脱了。”第七[经]。

‘‘Catasso imā, āvuso sāriputta, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā. Imāsaṃ, āvuso, catunnaṃ paṭipadānaṃ yāyaṃ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, imaṃ me paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimutta’’nti. Sattamaṃ.
已对照

八、舍利弗经

8. Sāriputtasuttaṃ
168已对照

一百六十八、于是,具寿大目犍连来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿大目犍连对具寿舍利弗这样说——

168. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
已对照

“贤友舍利弗,有这四种行道。哪四种[行道]呢?苦的行道而迟证智、苦的行道而速证智、乐的行道而迟证智、乐的行道而速证智。贤友,这就是四种行道。贤友,这四种行道之中,你依于哪一种行道,心由不执取而从诸漏解脱了?”

‘‘Catasso imā, āvuso sāriputta, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā. Imāsaṃ, āvuso, catunnaṃ paṭipadānaṃ katamaṃ te paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimutta’’nti?
已对照

“贤友目犍连,有这四种行道。哪四种[行道]呢?苦的行道而迟证智、苦的行道而速证智、乐的行道而迟证智、乐的行道而速证智。贤友,这就是四种行道。贤友,这四种行道之中,凡这乐而速证智的行道,依于这行道,我的心由不执取而从诸漏解脱了。”第八[经]。

‘‘Catasso imā, āvuso moggallāna, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā. Imāsaṃ, āvuso, catunnaṃ paṭipadānaṃ yāyaṃ paṭipadā sukhā khippābhiññā, imaṃ me paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimutta’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、有行经

9. Sasaṅkhārasuttaṃ
169已对照

一百六十九、“诸比丘,世间有这四种人存在、可得。哪四种[人]呢?诸比丘,在此,有一类人就在现法中是有行般涅槃者。诸比丘,又在此,有一类人身坏后是有行般涅槃者。诸比丘,又在此,有一类人就在现法中是无行般涅槃者。诸比丘,又在此,有一类人身坏后是无行般涅槃者。

169. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti.
PTS 2.156缅 1.474已对照

“诸比丘,人怎样就在现法中是有行般涅槃者呢?诸比丘,在此,比丘于身随观不净而住,于食有厌逆想,于一切世间有不乐想,于一切行随观无常,且死想于内善现起。他依止这五种有学力而住——信力、惭力、愧力、精进力、慧力。他的这五根强盛地显现——信根、精进根、念根、定根、慧根。他由于这五根的强盛,就在现法中是有行般涅槃者。诸比丘,人就是这样就在现法中是有行般涅槃者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī. Maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.
已对照

“诸比丘,人怎样身坏后是有行般涅槃者呢?诸比丘,在此,比丘于身随观不净而住,于食有厌逆想,于一切世间有不乐想,于一切行随观无常,且死想于内善现起。他依止这五种有学力而住——信力、惭力、愧力、精进力、慧力。他的这五根软弱地显现——信根、精进根、念根、定根、慧根。他由于这五根的软弱,身坏后是有行般涅槃者。诸比丘,人就是这样身坏后是有行般涅槃者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī. Maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.
已对照

“诸比丘,人怎样就在现法中是无行般涅槃者呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲……乃至……初禅……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅。他依止这五种有学力而住——信力……乃至……慧力。他的这五根强盛地显现——信根……乃至……慧根。他由于这五根的强盛,就在现法中是无行般涅槃者。诸比丘,人就是这样就在现法中是无行般涅槃者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ…pe… paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti.
已对照

“诸比丘,人怎样身坏后是无行般涅槃者呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲……乃至……初禅……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅。他依止这五种有学力而住——信力、惭力、愧力、精进力、慧力。他的这五根……乃至……慧根。他由于这五根的软弱,身坏后是无行般涅槃者。诸比丘,人就是这样身坏后是无行般涅槃者。诸比丘,这就是世间存在、可得的四种人。”第九[经]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Navamaṃ.
已对照

十、双运经

10. Yuganaddhasuttaṃ
170缅 1.475已对照

一百七十、如是我闻——一时,具寿阿难住在憍赏弥的瞿师罗园。在那里,具寿阿难召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿阿难。具寿阿难这样说——

170. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ. Āyasmā ānando etadavoca –
PTS 2.157已对照

“贤友们,凡是任何比丘或比丘尼在我面前记说已证得阿罗汉[果]的,那一切[人]都是以四种道,或以这些[道]中的某一[道]。

‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṃ [arahattappattaṃ (ka.) paṭi. ma. 2.1 paṭisambhidāmaggepi] byākaroti, sabbo so catūhi maggehi, etesaṃ vā aññatarena.
已对照

“以哪四种[道]呢?贤友们,在此,比丘以止为先导而修习观。当他以止为先导而修习观时,道生起。他习近、修习、多作那道。当他习近、修习、多作那道时,诸结被舍断,诸随眠归于止息。

‘‘Katamehi catūhi? Idha, āvuso, bhikkhu samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti. Tassa samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
已对照

“再者,贤友们,比丘以观为先导而修习止。当他以观为先导而修习止时,道生起。他习近、修习、多作那道。当他习近、修习、多作那道时,诸结被舍断,诸随眠归于止息。

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti. Tassa vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
已对照

“再者,贤友们,比丘双运地修习止与观。当他双运地修习止与观时,道生起。他习近、修习、多作那道。当他习近、修习、多作那道时,诸结被舍断,诸随眠归于止息。

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti. Tassa samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
缅 1.476已对照

“再者,贤友们,比丘的心被法之掉举所纠缠。贤友们,会有那样的时候:那心正在内住立、安定、成为专一、得定。道便为他生起。他习近、修习、多作那道。当他习近、修习、多作那道时,诸结被舍断,诸随眠归于止息。

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti. Hoti so, āvuso, samayo yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tassa maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
已对照

“贤友们,凡是任何比丘或比丘尼在我面前记说已证得阿罗汉[果]的,那一切[人]都是以这四种道,或以这些[道]中的某一[道]。”第十[经]。

‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṃ byākaroti, sabbo so imehi catūhi maggehi, etesaṃ vā aññatarenā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

行道品第二。

Paṭipadāvaggo dutiyo.
已对照

其摄颂——

略说、详说、不净,两堪忍,以及两者;

目犍连、舍利弗,有行,以及双运。

Tassuddānaṃ –
Saṃkhittaṃ vitthārāsubhaṃ, dve khamā ubhayena ca;
Moggallāno sāriputto, sasaṅkhāraṃ yuganaddhena cāti.