快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 三集·天使品 Devadūtavaggo

本经目录四、天使品一、有梵天经二、阿难经三、舍利弗经四、因缘经五、手长者经六、天使经七、四大王经八、第二四大王经九、柔软经十、增上经天使品第四。

已对照

四、天使品

4. Devadūtavaggo
已对照

一、有梵天经

1.Sabrahmakasuttaṃ
31PTS 1.132缅 1.131已对照

三十一、“诸比丘,凡在家中父母受诸子供养的家,那些家是有梵天的。诸比丘,凡在家中父母受诸子供养的家,那些家是有先师的。诸比丘,凡在家中父母受诸子供养的家,那些家是有应供养者的。诸比丘,‘梵天’,这是父母的增语。诸比丘,‘先师’,这是父母的增语。诸比丘,‘应供养者’,这是父母的增语。这是什么缘故呢?诸比丘,父母于诸子是多所助益的,是养育者、抚养者、示此世间者。

31. ‘‘Sabrahmakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbācariyakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sāhuneyyāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. ‘Brahmā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. ‘Pubbācariyā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. ‘Āhuneyyā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Taṃ kissa hetu? Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro puttānaṃ, āpādakā posakā, imassa lokassa dassetāroti.
已对照

“父母被称为梵天,被称为先师,

‘‘Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare;
已对照

是诸子的应供养者,是悲悯子嗣者。

Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā.
已对照

“因此智者应礼敬他们、恭敬他们,

‘‘Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito;
已对照

以食物与饮料,以衣服与卧具,

Annena atha pānena, vatthena sayanena ca;
已对照

以涂身、以沐浴、以洗足。

Ucchādanena nhāpanena [nahāpanena (sī.)], pādānaṃ dhovanena ca.
已对照

“由于对父母的那种侍奉,诸智者

‘‘Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;
已对照

就在此世称赞他,死后[他]在天界欢喜。”第一[经]。

Idheva [idha ceva (sī.)] naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti [sagge ca modatīti (sī.) itivu. 106 itivuttake]. paṭhamaṃ;
已对照

二、阿难经

2. Ānandasuttaṃ
32PTS 1.133缅 1.132已对照

三十二、那时,具寿阿难来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对世尊这样说——

“尊者,比丘能否有这样的定之获得:于这有识之身中没有我作、我所作与慢随眠,于外在一切相中也没有我作、我所作与慢随眠;并且凡成就并住于其中便没有我作、我所作与慢随眠的心解脱、慧解脱,他能成就并住于那心解脱、慧解脱?”“阿难,比丘能有这样的定之获得:于这有识之身中没有我作、我所作与慢随眠,于外在一切相中也没有我作、我所作与慢随眠;并且凡成就并住于其中便没有我作、我所作与慢随眠的心解脱、慧解脱,他能成就并住于那心解脱、慧解脱。”

“尊者,那么,比丘如何能有这样的定之获得:于这有识之身中没有我作、我所作与慢随眠,于外在一切相中也没有我作、我所作与慢随眠;并且凡成就并住于其中便没有我作、我所作与慢随眠的心解脱、慧解脱,他能成就并住于那心解脱、慧解脱?”

“阿难,在此,比丘这样想:‘这是寂静的,这是殊胜的,即:一切行的止息、一切依的舍离、爱尽、离贪、灭、涅槃。’阿难,比丘便如是能有这样的定之获得:于这有识之身中没有我作、我所作与慢随眠,于外在一切相中也没有我作、我所作与慢随眠;并且凡成就并住于其中便没有我作、我所作与慢随眠的心解脱、慧解脱,他能成就并住于那心解脱、慧解脱。”

“阿难,而我在〈彼岸道〉(Pārāyana)〈富那迦所问〉(Puṇṇakapañha)中所说的,正是针对这一点而说的——

‘审虑世间的彼与此,

于世间任何处都没有动摇者,

寂静、无烟、无恼、无渴望者——

我说他已度脱生与老。’”第二[经]。

32. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘Siyā nu kho, bhante, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti.
‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti?
‘‘Idhānanda, bhikkhuno evaṃ hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, ānanda, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti.
‘‘Idañca pana metaṃ, ānanda, sandhāya bhāsitaṃ pārāyane puṇṇakapañhe –
‘‘Saṅkhāya lokasmiṃ paroparāni [parovarāni (sī. pī.) su. ni. 1054; cūḷani. puṇṇakamāṇavapucchā 73],
Yassiñjitaṃ natthi kuhiñci loke;
Santo vidhūmo anīgho [anigho (sī. syā. kaṃ. pī.), anagho (?)] nirāso,
Atāri so jātijaranti brūmī’’ti. dutiyaṃ;
已对照

三、舍利弗经

3. Sāriputtasuttaṃ
33已对照

三十三、那时,具寿舍利弗来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿舍利弗这样说——“舍利弗,我可以简略地说法;舍利弗,我也可以详细地说法;舍利弗,我也可以简略兼详细地说法;而了知者难得。”“世尊,这正是时候;善逝,这正是时候——愿世尊简略地说法,详细地说法,简略兼详细地说法。将会有法的了知者。”

33. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saṃkhittenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; vitthārenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; saṃkhittavitthārenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; aññātāro ca dullabhā’’ti. ‘‘Etassa, bhagavā, kālo, etassa, sugata, kālo yaṃ bhagavā saṃkhittenapi dhammaṃ deseyya, vitthārenapi dhammaṃ deseyya, saṃkhittavitthārenapi dhammaṃ deseyya. Bhavissanti dhammassa aññātāro’’ti.
缅 1.133已对照

“因此,舍利弗,应当这样修学:‘于这有识之身中,我作、我所作与慢随眠将不会有;于外在一切相中,我作、我所作与慢随眠将不会有;并且凡成就并住于其中便没有我作、我所作与慢随眠的心解脱、慧解脱,我们将成就并住于那心解脱、慧解脱。’舍利弗,应当这样修学。

‘‘Tasmātiha, sāriputta, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na bhavissanti, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na bhavissanti, yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharissāmā’ti. Evañhi kho, sāriputta, sikkhitabbaṃ.
PTS 1.134已对照

“舍利弗,当比丘于这有识之身中没有我作、我所作与慢随眠,于外在一切相中没有我作、我所作与慢随眠,并且凡成就并住于其中便没有我作、我所作与慢随眠的心解脱、慧解脱,他成就并住于那心解脱、慧解脱时,舍利弗,这称为:‘比丘已斩断渴爱,已解开结,由正现观慢而作了苦的边际。’舍利弗,而我在〈彼岸道〉〈优陀耶所问〉(Udayapañha)中所说的,正是针对这一点而说的——

‘‘Yato ca kho, sāriputta, bhikkhuno imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti, yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharati; ayaṃ vuccati, sāriputta – ‘bhikkhu acchecchi [acchejji (syā. kaṃ. ka.)] taṇhaṃ, vivattayi [vāvattayi (sī. pī.)] saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassa’. Idañca pana metaṃ, sāriputta, sandhāya bhāsitaṃ pārāyane [pārāyaṇe (sī.)] udayapañhe –
已对照

‘欲想与诸忧二者的舍断,

‘‘Pahānaṃ kāmasaññānaṃ, domanassāna cūbhayaṃ;
已对照

昏沉的驱除,诸追悔的遮止,

Thinassa ca panūdanaṃ, kukkuccānaṃ nivāraṇaṃ.
已对照

由舍与念而清净、以法思惟为先导的——

‘‘Upekkhāsatisaṃsuddhaṃ, dhammatakkapurejavaṃ;
已对照

我说那是究竟智解脱、无明的破除。’”第三[经]。

Aññāvimokkhaṃ pabrūmi, avijjāya pabhedana’’nti [su. ni. 1112; cūḷani. udayamāṇavapucchā 131]. tatiyaṃ;
已对照

四、因缘经

4. Nidānasuttaṃ
34已对照

三十四、“诸比丘,有这三种业的集起之因缘。哪三种[因缘]呢?贪是业的集起之因缘,瞋是业的集起之因缘,痴是业的集起之因缘。

34. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya.
已对照

“诸比丘,凡由贪所造、由贪所生、以贪为因缘、以贪为集起的业,他的自体在哪里生起,那业就在哪里成熟;那业在哪里成熟,他就在哪里领受那业的异熟——或在现法中,或在[次]生中,或在后后的轮次中。

‘‘Yaṃ, bhikkhave, lobhapakataṃ kammaṃ lobhajaṃ lobhanidānaṃ lobhasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā [upapajje vā (sī. syā. kaṃ.) upapajjitvāti ma. ni. 3.303 pāḷiyā saṃvaṇṇanā] apare vā [aparāpare vā (ka.)] pariyāye.
缅 1.134已对照

“诸比丘,凡由瞋所造、由瞋所生、以瞋为因缘、以瞋为集起的业,他的自体在哪里生起,那业就在哪里成熟;那业在哪里成熟,他就在哪里领受那业的异熟——或在现法中,或在[次]生中,或在后后的轮次中。

‘‘Yaṃ, bhikkhave, dosapakataṃ kammaṃ dosajaṃ dosanidānaṃ dosasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye.
PTS 1.135已对照

“诸比丘,凡由痴所造、由痴所生、以痴为因缘、以痴为集起的业,他的自体在哪里生起,那业就在哪里成熟;那业在哪里成熟,他就在哪里领受那业的异熟——或在现法中,或在[次]生中,或在后后的轮次中。

‘‘Yaṃ, bhikkhave, mohapakataṃ kammaṃ mohajaṃ mohanidānaṃ mohasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye.
已对照

“诸比丘,犹如种子是未破碎的、未腐烂的、未被风日所损的、已取得实的、安适存放的,被播在良田中、在善加整治的土地上,天又适时降下好雨;诸比丘,这样,那些种子便会达到增长、增广、广大。同样,诸比丘,凡由贪所造、由贪所生、以贪为因缘、以贪为集起的业,他的自体在哪里生起,那业就在哪里成熟;那业在哪里成熟,他就在哪里领受那业的异熟——或在现法中,或在[次]生中,或在后后的轮次中。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni. Devo ca sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Evassu tāni, bhikkhave, bījāni vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyuṃ. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yaṃ lobhapakataṃ kammaṃ lobhajaṃ lobhanidānaṃ lobhasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye.
已对照

“凡由瞋所造的业……乃至……凡由痴所造、由痴所生、以痴为因缘、以痴为集起的业,他的自体在哪里生起,那业就在哪里成熟;那业在哪里成熟,他就在哪里领受那业的异熟——或在现法中,或在[次]生中,或在后后的轮次中。诸比丘,这就是三种业的集起之因缘。

‘‘Yaṃ dosapakataṃ kammaṃ…pe… yaṃ mohapakataṃ kammaṃ mohajaṃ mohanidānaṃ mohasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.
已对照

“诸比丘,有这三种业的集起之因缘。哪三种[因缘]呢?无贪是业的集起之因缘,无瞋是业的集起之因缘,无痴是业的集起之因缘。

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya.
已对照

“诸比丘,凡由无贪所造、由无贪所生、以无贪为因缘、以无贪为集起的业,当贪已离去时,那业便这样已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。

‘‘Yaṃ, bhikkhave, alobhapakataṃ kammaṃ alobhajaṃ alobhanidānaṃ alobhasamudayaṃ, lobhe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ.
已对照

“诸比丘,凡由无瞋所造、由无瞋所生、以无瞋为因缘、以无瞋为集起的业,当瞋已离去时,那业便这样已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。

‘‘Yaṃ, bhikkhave, adosapakataṃ kammaṃ adosajaṃ adosanidānaṃ adosasamudayaṃ, dose vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ.
缅 1.135已对照

“诸比丘,凡由无痴所造、由无痴所生、以无痴为因缘、以无痴为集起的业,当痴已离去时,那业便这样已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。

‘‘Yaṃ, bhikkhave, amohapakataṃ kammaṃ amohajaṃ amohanidānaṃ amohasamudayaṃ, mohe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ.
PTS 1.136已对照

“诸比丘,犹如种子是未破碎的、未腐烂的、未被风日所损的、已取得实的、安适存放的。有人用火烧那些[种子];用火烧了之后,弄成灰;弄成灰之后,或在大风中扬掉,或放入水流迅急的河中冲走。诸比丘,这样,那些种子便根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。同样,诸比丘,凡由无贪所造、由无贪所生、以无贪为因缘、以无贪为集起的业,当贪已离去时,那业便这样已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni. Tāni puriso agginā ḍaheyya. Agginā ḍahitvā masiṃ kareyya. Masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya [opuneyya (sī. pī.)] nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evassu tāni, bhikkhave, bījāni ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni [anabhāvakatāni (sī. pī.)] āyatiṃ anuppādadhammāni. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yaṃ alobhapakataṃ kammaṃ alobhajaṃ alobhanidānaṃ alobhasamudayaṃ, lobhe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ.
已对照

“凡由无瞋所造的业……乃至……凡由无痴所造、由无痴所生、以无痴为因缘、以无痴为集起的业,当痴已离去时,那业便这样已断……乃至……未来不再生起之法。诸比丘,这就是三种业的集起之因缘。”

‘‘Yaṃ adosapakataṃ kammaṃ…pe… yaṃ amohapakataṃ kammaṃ amohajaṃ amohanidānaṃ amohasamudayaṃ, mohe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti…pe… āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti.
已对照

“由贪所生、由瞋所生,以及无知者由痴所生的[业];

‘‘Lobhajaṃ dosajañceva [dosajaṃ kammaṃ (ka.)], mohajañcāpaviddasu;
已对照

凡他所造的业,或少或多;

Yaṃ tena pakataṃ kammaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ;
已对照

那[业]正在此[自身]中应受,没有另外的所依处。

Idheva taṃ vedaniyaṃ, vatthu aññaṃ na vijjati.
已对照

“因此,明智者[不造]贪与瞋,以及由痴所生的[业];

‘‘Tasmā lobhañca dosañca, mohajañcāpi viddasu;
已对照

比丘生起明,当舍离一切恶趣。”第四[经]。

Vijjaṃ uppādayaṃ bhikkhu, sabbā duggatiyo jahe’’ti. catutthaṃ;
已对照

五、手长者经

5. Hatthakasuttaṃ
35缅 1.136已对照

三十五、如是我闻——一时,世尊住在阿罗毗(Āḷavī),在牛道(gomagga)旁申恕林(siṃsapāvana)中的落叶敷[座](paṇṇasanthara)上。那时,阿罗婆迦的手长者(Hatthaka Āḷavaka)正在散步、游行,看见世尊坐在牛道旁申恕林中的落叶敷[座]上。看见之后,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的阿罗婆迦的手长者对世尊这样说——“尊者,世尊是否卧安?”“是的,王子,我卧安。而凡在世间卧安的人,我是他们之一。”

35. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati gomagge siṃsapāvane paṇṇasanthare. Atha kho hatthako āḷavako jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno addasa bhagavantaṃ gomagge siṃsapāvane paṇṇasanthare nisinnaṃ. Disvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho hatthako āḷavako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kacci, bhante, bhagavā sukhamasayitthā’’ti? ‘‘Evaṃ, kumāra, sukhamasayitthaṃ. Ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’ti.
PTS 1.137已对照

“尊者,冬季的夜晚是寒冷的,[正值]寒八日(antaraṭṭhaka)之间的降雪时节;地面粗硬,被牛蹄踏得坎坷,落叶敷[座]单薄,树上的叶子稀疏,袈裟衣是冷的,寒冷的毗岚风(verambha)又吹着。然而世尊却这样说:‘是的,王子,我卧安。而凡在世间卧安的人,我是他们之一。’”

‘‘Sītā, bhante, hemantikā ratti, antaraṭṭhako himapātasamayo, kharā gokaṇṭakahatā bhūmi, tanuko paṇṇasantharo, viraḷāni rukkhassa pattāni, sītāni kāsāyāni vatthāni, sīto ca verambho vāto vāyati. Atha ca pana bhagavā evamāha – ‘evaṃ, kumāra, sukhamasayitthaṃ. Ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’’ti.
已对照

“那么,王子,关于此事我就反问你;你认为怎样合适,就怎样回答。王子,你认为怎样:此处有一位居士或居士之子,[他有]一间尖顶室,内外涂饰,无风[可入],门闩紧闭,窗户关严;其中有一张床,铺以长毛毯,铺以白色毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕;那里又点着油灯;又有四位妻子以极可意的[侍奉]服侍他。王子,你认为怎样:他会卧安还是不会?或者你认为怎样?”“尊者,他会卧安。而凡在世间卧安的人,他是他们之一。”

‘‘Tena hi, kumāra, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, idhassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā kūṭāgāraṃ ullittāvalittaṃ nivātaṃ phusitaggaḷaṃ pihitavātapānaṃ. Tatrassa pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo [kādalimigapavarapaccattharaṇo (sī.)] sauttaracchado ubhato lohitakūpadhāno; telappadīpo cettha jhāyeyya [jāleyya (ka.)]; catasso ca [tasseva (ka.)] pajāpatiyo manāpāmanāpena paccupaṭṭhitā assu. Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, sukhaṃ vā so sayeyya no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Sukhaṃ so, bhante, sayeyya. Ye ca pana loke sukhaṃ senti, so tesaṃ aññataro’’ti.
已对照

“王子,你认为怎样:那位居士或居士之子,会不会生起由贪所生的身的或心的热恼,被那些由贪所生的热恼烧灼着,他便卧得苦?”“是的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, api nu tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā uppajjeyyuṃ rāgajā pariḷāhā kāyikā vā cetasikā vā yehi so rāgajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.
已对照

“王子,那位居士或居士之子被那些由贪所生的热恼烧灼着而卧得苦,那样的贪,如来已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。因此我卧安。

‘‘Yehi kho so, kumāra, gahapati vā gahapatiputto vā rāgajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyya, so rāgo tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tasmāhaṃ sukhamasayitthaṃ.
已对照

“王子,你认为怎样:那位居士或居士之子,会不会生起由瞋所生的热恼……乃至……由痴所生的身的或心的热恼,被那些由痴所生的热恼烧灼着,他便卧得苦?”“是的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, api nu tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā uppajjeyyuṃ dosajā pariḷāhā…pe… mohajā pariḷāhā kāyikā vā cetasikā vā yehi so mohajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.
PTS 1.138缅 1.137已对照

“王子,那位居士或居士之子被那些由痴所生的热恼烧灼着而卧得苦,那样的痴,如来已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。因此我卧安。”

‘‘Ye hi kho so, kumāra, gahapati vā gahapatiputto vā mohajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyya, so moho tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tasmāhaṃ sukhamasayittha’’nti.
已对照

“已般涅槃的婆罗门,确实时时卧安;

[cūḷava. 305; saṃ. ni. 1.242] ‘‘Sabbadā ve sukhaṃ seti, brāhmaṇo parinibbuto;
已对照

他不染着于诸欲,已清凉、无所依。

Yo na limpati [lippati (sī. syā. kaṃ. ka.)] kāmesu, sītibhūto nirūpadhi.
已对照

“断了一切黏著(āsatti),调伏了心中的焦虑;

‘‘Sabbā āsattiyo chetvā, vineyya hadaye daraṃ;
已对照

寂静者卧安,达到了心的寂静。”第五[经]。

Upasanto sukhaṃ seti, santiṃ pappuyya cetaso’’ti. pañcamaṃ;
已对照

六、天使经

6. Devadūtasuttaṃ
36已对照

三十六、“诸比丘,有这三种天使。哪三种[天使]呢?诸比丘,在此,有人以身行恶行,以语行恶行,以意行恶行。他以身行了恶行、以语行了恶行、以意行了恶行,身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。诸比丘,狱卒们抓住他的双臂,带去见阎摩王:‘陛下,这个人不敬母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门、于家中不尊敬长者。请陛下给他处罚吧。’”

36. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, devadūtāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, ekacco kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā nānābāhāsu gahetvā yamassa rañño dassenti – ‘ayaṃ, deva, puriso amatteyyo apetteyyo asāmañño abrahmañño, na kule jeṭṭhāpacāyī. Imassa devo daṇḍaṃ paṇetū’’’ti.
已对照

“诸比丘,阎摩王就第一位天使盘问他、追问他、诘问他:‘喂,你这人,你没有看见人间出现的第一位天使吗?’他这样说:‘尊者,我没有看见。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati – ‘ambho, purisa, na tvaṃ addasa manussesu paṭhamaṃ devadūtaṃ pātubhūta’nti? So evamāha – ‘nāddasaṃ, bhante’’’ti.
已对照

“诸比丘,阎摩王对他这样说:‘喂,你这人,你没有看见人间的女人或男人,已八十岁、或九十岁、或一百岁,[已]衰老,如屋椽般佝偻,身躯弯曲,以杖为依,颤抖而行,病弱,青春已逝,牙齿残缺,头发斑白,[头发]脱落,头顶光秃,皮肤起皱,全身长满斑点吗?’他这样说:‘尊者,我看见了。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā āsītikaṃ vā nāvutikaṃ vā vassasatikaṃ vā [passa ma. ni. 3.263] jātiyā jiṇṇaṃ gopānasivaṅkaṃ bhoggaṃ daṇḍaparāyaṇaṃ [daṇḍaparāyanaṃ (syā. kaṃ. pī.)] pavedhamānaṃ gacchantaṃ āturaṃ gatayobbanaṃ khaṇḍadantaṃ palitakesaṃ vilūnaṃ khallitasiraṃ [khalitaṃ siro (sī. pī.), khalitasiraṃ (syā. kaṃ.) ma. ni. 3.263] valitaṃ tilakāhatagatta’nti? So evamāha – ‘addasaṃ, bhante’’’ti.
PTS 1.139缅 1.138已对照

“诸比丘,阎摩王对他这样说:‘喂,你这人,你是有识的、高龄的人,难道你没有这样想:“我也是老法、未超越老;来吧,我要以身、以语、以意作善”?’他这样说:‘尊者,我未能[作]。尊者,我放逸了。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho, purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ahampi khomhi jarādhammo jaraṃ anatīto, handāhaṃ kalyāṇaṃ karomi, kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha – ‘nāsakkhissaṃ, bhante. Pamādassaṃ, bhante’’’ti.
已对照

“诸比丘,阎摩王对他这样说:‘喂,你这人,由于放逸,你没有以身、以语、以意作善。喂,你这人,他们必定会如对待放逸者那样对待你。而你的这恶业,不是母亲所作,不是父亲所作,不是兄弟所作,不是姊妹所作,不是朋友同僚所作,不是亲族血亲所作,不是诸天所作,不是沙门婆罗门所作;而正是你作了这恶业,你自己将领受它的异熟。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho, purisa, pamādatāya [pamādavatāya (sī. syā. kaṃ. pī.) ma. ni. 3.262] na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā. Taggha tvaṃ [taṃ (ka.)], ambho purisa, tathā karissanti yathā taṃ [te (ka.)] pamattaṃ. Taṃ kho pana te etaṃ [taṃ kho panetaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] pāpakammaṃ [pāpaṃ kammaṃ (sī.)] neva mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ; atha kho tayāvetaṃ pāpakammaṃ kataṃ, tvaññevetassa vipākaṃ paṭisaṃvedissasī’’’ti.
已对照

“诸比丘,阎摩王就第一位天使盘问他、追问他、诘问他之后,又就第二位天使盘问他、追问他、诘问他:‘喂,你这人,你没有看见人间出现的第二位天使吗?’他这样说:‘尊者,我没有看见。’“诸比丘,阎摩王对他这样说:‘喂,你这人,你没有看见人间的女人或男人患病、受苦、病重,卧于自己的屎尿中,被他人扶起,被他人放下吗?’他这样说:‘尊者,我看见了。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā, dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu dutiyaṃ devadūtaṃ pātubhūta’nti? So evamāha – ‘nāddasaṃ, bhante’ti. ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ, sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ, aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ, aññehi saṃvesiyamāna’nti? So evamāha – ‘addasaṃ, bhante’’’ti.
已对照

“诸比丘,阎摩王对他这样说:‘喂,你这人,你是有识的、高龄的人,难道你没有这样想:“我也是病法、未超越病;来吧,我要以身、以语、以意作善”?’他这样说:‘尊者,我未能[作]。尊者,我放逸了。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ahampi khomhi byādhidhammo byādhiṃ anatīto, handāhaṃ kalyāṇaṃ karomi kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha – ‘nāsakkhissaṃ, bhante. Pamādassaṃ, bhante’’’ti.
PTS 1.140缅 1.139已对照

“诸比丘,阎摩王对他这样说:‘喂,你这人,由于放逸,你没有以身、以语、以意作善。喂,你这人,他们必定会如对待放逸者那样对待你。而你的这恶业,不是母亲所作,不是父亲所作,不是兄弟所作,不是姊妹所作,不是朋友同僚所作,不是亲族血亲所作,不是诸天所作,不是沙门婆罗门所作;而正是你作了这恶业。你自己将领受它的异熟。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, pamādatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā. Taggha tvaṃ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṃ pamattaṃ. Taṃ kho pana te etaṃ pāpakammaṃ neva mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ; atha kho tayāvetaṃ pāpakammaṃ kataṃ. Tvaññevetassa vipākaṃ paṭisaṃvedissasī’’’ti.
已对照

“诸比丘,阎摩王就第二位天使盘问他、追问他、诘问他之后,又就第三位天使盘问他、追问他、诘问他:‘喂,你这人,你没有看见人间出现的第三位天使吗?’他这样说:‘尊者,我没有看见。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā, tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu tatiyaṃ devadūtaṃ pātubhūta’nti? So evamāha – ‘nāddasaṃ, bhante’’’ti.
已对照

“诸比丘,阎摩王对他这样说:‘喂,你这人,你没有看见人间的女人或男人,死了一天、或死了两天、或死了三天,[已]膨胀、青瘀、脓烂吗?’他这样说:‘尊者,我看见了。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajāta’nti? So evamāha – ‘addasaṃ, bhante’’’ti.
已对照

“诸比丘,阎摩王对他这样说:‘喂,你这人,你是有识的、高龄的人,难道你没有这样想:“我也是死法、未超越死;来吧,我要以身、以语、以意作善”?’他这样说:‘尊者,我未能[作]。尊者,我放逸了。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ahampi khomhi maraṇadhammo maraṇaṃ anatīto, handāhaṃ kalyāṇaṃ karomi kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha – ‘nāsakkhissaṃ, bhante. Pamādassaṃ, bhante’’’ti.
已对照

“诸比丘,阎摩王对他这样说:‘喂,你这人,由于放逸,你没有以身、以语、以意作善。喂,你这人,他们必定会如对待放逸者那样对待你。而你的这恶业,不是母亲所作,不是父亲所作,不是兄弟所作,不是姊妹所作,不是朋友同僚所作,不是亲族血亲所作,不是诸天所作,不是沙门婆罗门所作;而正是你作了这恶业。你自己将领受它的异熟。’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, pamādatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā. Taggha tvaṃ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṃ pamattaṃ. Taṃ kho pana te etaṃ pāpakammaṃ neva mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ; atha kho tayāvetaṃ pāpakammaṃ kataṃ. Tvaññevetassa vipākaṃ paṭisaṃvedissasī’’’ti.
PTS 1.141已对照

“诸比丘,阎摩王就第三位天使盘问他、追问他、诘问他之后,便沉默了。诸比丘,狱卒们对他施以名为五种系缚的刑罚:把烧红的铁钉[钉]入手中,把烧红的铁钉[钉]入另一只手中,把烧红的铁钉[钉]入脚中,把烧红的铁钉[钉]入另一只脚中,把烧红的铁钉[钉]入胸膛中央。他在那里感受苦的、剧的、粗的、辛辣的诸受;他也不会命终,直到那恶业终尽为止。

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā tuṇhī hoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā pañcavidhabandhanaṃ nāma kāraṇaṃ karonti. Tattaṃ ayokhilaṃ hatthe gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ hatthe gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ pāde gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ pāde gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ majjhe urasmiṃ gamenti. So tattha dukkhā tibbā [tippā (sī.)] kharā kaṭukā vedanā vediyati, na ca tāva kālaṅkaroti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti.
缅 1.140已对照

“诸比丘,狱卒们把他放倒,用斧头削他。他在那里感受苦的、剧的、粗的、辛辣的诸受;他也不会命终,直到那恶业终尽为止。

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā saṃvesetvā [saṃkaḍḍhitvā (ka.)] kudhārīhi tacchanti. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vediyati, na ca tāva kālaṅkaroti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti.
已对照

“诸比丘,狱卒们把他头下脚上地抓住,用扁斧削他……乃至……诸比丘,狱卒们把他套在车上,在炽燃、燃烧、赫然发光的地上来回拖拉……乃至……诸比丘,狱卒们使他登上又走下炽燃、燃烧、赫然发光的大炭火山……乃至……诸比丘,狱卒们把他头下脚上地抓住,投入烧红的、炽燃、燃烧、赫然发光的铜镬中。他在那里如泡沫翻涌般被煮着,时而向上,时而向下,时而横去。他在那里感受苦的、剧的、粗的、辛辣的诸受;他也不会命终,直到那恶业终尽为止。诸比丘,狱卒们把他投入大地狱。诸比丘,而那大地狱——

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā vāsīhi tacchanti…pe… tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā rathe yojetvā ādittāya bhūmiyā sampajjalitāya sajotibhūtāya [sañjotibhūtāya (syā. kaṃ.)] sārentipi paccāsārentipi…pe… tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā mahantaṃ aṅgārapabbataṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ āropentipi oropentipi…pe… tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti, ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya. So tattha pheṇuddehakaṃ paccamāno sakimpi uddhaṃ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṃ gacchati. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vediyati, na ca tāva kālaṃ karoti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā mahāniraye pakkhipanti. So kho pana, bhikkhave, mahānirayo –
已对照

“有四角、四门,按部分划分、度量;

‘‘Catukkaṇṇo catudvāro, vibhatto bhāgaso mito;
已对照

以铁墙为界,以铁覆盖于上。

Ayopākārapariyanto, ayasā paṭikujjito.
PTS 1.142已对照

“它的地是铁所成,燃烧着,与火焰相合;

‘‘Tassa ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;
已对照

周遍一百由旬,恒常遍满而住。”

Samantā yojanasataṃ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā’’ti [pe. va. 70-71, 240-241].
已对照

“诸比丘,从前,阎摩王这样想:‘诸位,据说凡在世间作诸恶业的人,都要受这样种种的刑罚。啊,但愿我能得到人身,如来、阿罗汉、正等正觉者出现于世间,我能亲近那位世尊;那位世尊为我说法,我能了知那位世尊的法。’诸比丘,我说这[话],并不是从别的沙门或婆罗门那里听来而这样说的;诸比丘,而是凡我自己所知、自己所见、自己所了达的,我才说那个。”

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, yamassa rañño etadahosi – ‘ye kira, bho, loke pāpakāni kammāni karonti te evarūpā vividhā kammakāraṇā karīyanti. Aho vatāhaṃ manussattaṃ labheyyaṃ, tathāgato ca loke uppajjeyya arahaṃ sammāsambuddho, tañcāhaṃ bhagavantaṃ payirupāseyyaṃ. So ca me bhagavā dhammaṃ deseyya, tassa cāhaṃ bhagavato dhammaṃ ājāneyya’nti. Taṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, na aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā evaṃ vadāmi, api ca kho, bhikkhave, yadeva me sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ tadevāhaṃ vadāmī’’ti.
缅 1.141已对照

“凡被诸天使警策,仍放逸的人们,

‘‘Coditā devadūtehi, ye pamajjanti māṇavā;
已对照

他们长久忧愁,成为趋向低劣之身的人。

Te dīgharattaṃ socanti, hīnakāyūpagā narā.
已对照

“而凡在此世的寂静者、善士,被诸天使

‘‘Ye ca kho devadūtehi, santo sappurisā idha;
已对照

警策时,于圣法中任何时候都不放逸。

Coditā nappamajjanti, ariyadhamme kudācanaṃ.
已对照

“见到执取——生与死的根源——中的怖畏,

‘‘Upādāne bhayaṃ disvā, jātimaraṇasambhave;
已对照

不执取,于生与死的灭尽中解脱。

Anupādā vimuccanti, jātimaraṇasaṅkhaye.
已对照

“他们不放逸、安乐,于现法中已寂灭;

‘‘Te appamattā [te khoppamattā (sī.), te khemappattā (syā. kaṃ. pī.) ma. ni. 3.271] sukhino [sukhitā (sī. syā.)], diṭṭhadhammābhinibbutā;
已对照

超越了一切怨与怖畏,越过了一切苦。”第六[经]。

Sabbaverabhayātītā, sabbadukkhaṃ upaccagu’’nti. chaṭṭhaṃ;
已对照

七、四大王经

7. Catumahārājasuttaṃ
37PTS 1.143已对照

三十七、“诸比丘,在半月的第八日,四大王的大臣、廷臣们巡行这世间:‘人们之中,是否有许多人敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者,守持布萨、作警醒[布萨]、作诸福?’诸比丘,在半月的第十四日,四大王的儿子们巡行这世间:‘人们之中,是否有许多人敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者,守持布萨、作警醒[布萨]、作诸福?’诸比丘,在那第十五日的布萨日,四大王亲自巡行这世间:‘人们之中,是否有许多人敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者,守持布萨、作警醒[布萨]、作诸福?’”

37. ‘‘Aṭṭhamiyaṃ, bhikkhave, pakkhassa catunnaṃ mahārājānaṃ amaccā pārisajjā imaṃ lokaṃ anuvicaranti – ‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Cātuddasiṃ, bhikkhave, pakkhassa catunnaṃ mahārājānaṃ puttā imaṃ lokaṃ anuvicaranti – ‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Tadahu, bhikkhave, uposathe pannarase cattāro mahārājāno sāmaññeva imaṃ lokaṃ anuvicaranti – ‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’’’ti.
缅 1.142已对照

“诸比丘,如果人们之中敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者,守持布萨、作警醒[布萨]、作诸福的人很少,诸比丘,四大王便向在善法堂中共坐、集会的三十三天诸天报告:‘诸位尊驾,人们之中敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者,守持布萨、作警醒[布萨]、作诸福的人很少。’诸比丘,三十三天诸天因此不悦:‘诸位,天众果然将会减少,阿修罗众将会增满!’”

‘‘Sace, bhikkhave, appakā honti manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karonti. Tamenaṃ, bhikkhave, cattāro mahārājāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāya sabhāya sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ārocenti – ‘appakā kho, mārisā, manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Tena kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā anattamanā honti – ‘dibbā vata, bho, kāyā parihāyissanti, paripūrissanti asurakāyā’’’ti.
已对照

“诸比丘,然而如果人们之中敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者,守持布萨、作警醒[布萨]、作诸福的人很多,诸比丘,四大王便向在善法堂中共坐、集会的三十三天诸天报告:‘诸位尊驾,人们之中敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、于家中尊敬长者,守持布萨、作警醒[布萨]、作诸福的人很多。’诸比丘,三十三天诸天因此满意:‘诸位,天众果然将会增满,阿修罗众将会减少!’”

‘‘Sace pana, bhikkhave, bahū honti manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karonti. Tamenaṃ, bhikkhave, cattāro mahārājāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāya sabhāya sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ārocenti – ‘bahū kho, mārisā, manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Tena, bhikkhave, devā tāvatiṃsā attamanā honti – ‘dibbā vata, bho, kāyā paripūrissanti, parihāyissanti asurakāyā’’’ti.
已对照

“诸比丘,从前,诸天之主帝释抚慰三十三天诸天,在那时说了这首偈——

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
PTS 1.144已对照

“第十四日、第十五日,以及半月的第八日;

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
已对照

以及神变半月,善具八支;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;
已对照

凡愿如我的人,应当守持布萨。”

Uposathaṃ upavaseyya, yopissa [yopassa (sī. syā. kaṃ. pī.)] mādiso naro’’ti.
已对照

“诸比丘,然而诸天之主帝释所说的这首偈,是唱得不好的,不是唱得好的;是说得不好的,不是说得好的。这是什么缘故呢?诸比丘,因为诸天之主帝释是未离贪、未离瞋、未离痴者。

‘‘Sā kho panesā, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthā duggītā na sugītā dubbhāsitā na subhāsitā. Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho.
已对照

“诸比丘,而凡是那阿罗汉、诸漏已尽、梵行已立、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱的比丘,诸比丘,对那位比丘而言,说这[偈]才是适当的——

‘‘Yo ca kho so, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā brahmacariyo katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, tassa kho etaṃ, bhikkhave, bhikkhuno [tassa kho etaṃ bhikkhuno (sī. syā.), tassa kho evaṃ bhikkhave bhikkhuno (ka.)] kallaṃ vacanāya –
已对照

“第十四日、第十五日,以及半月的第八日;

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
已对照

以及神变半月,善具八支;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;
已对照

凡愿如我的人,应当守持布萨。”

Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti.
缅 1.143已对照

“这是什么缘故呢?诸比丘,因为那位比丘是已离贪、已离瞋、已离痴者。”第七[经]。

‘‘Taṃ kissa hetu? So hi, bhikkhave, bhikkhu vītarāgo vītadoso vītamoho’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二四大王经

8. Dutiyacatumahārājasuttaṃ
38已对照

三十八、“诸比丘,从前,诸天之主帝释抚慰三十三天诸天,在那时说了这首偈——

38. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已对照

“第十四日、第十五日,以及半月的第八日;

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
已对照

以及神变半月,善具八支;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;
已对照

凡愿如我的人,应当守持布萨。”

Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti.
已对照

“诸比丘,然而诸天之主帝释所说的这首偈,是唱得不好的,不是唱得好的;是说得不好的,不是说得好的。这是什么缘故呢?诸比丘,因为诸天之主帝释未从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中脱出,我说[他]未从苦中脱出。

‘‘Sā kho panesā, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthā duggītā na sugītā dubbhāsitā na subhāsitā. Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo aparimutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, aparimutto dukkhasmāti vadāmi.
已对照

“诸比丘,而凡是那阿罗汉、诸漏已尽、[梵行]已立、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱的比丘,诸比丘,对那位比丘而言,说这[偈]才是适当的——

‘‘Yo ca kho so, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, tassa kho etaṃ, bhikkhave, bhikkhuno kallaṃ vacanāya –
已对照

“第十四日、第十五日,以及半月的第八日;

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
已对照

以及神变半月,善具八支;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;
已对照

凡愿如我的人,应当守持布萨。”

Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti.
PTS 1.145已对照

“这是什么缘故呢?诸比丘,因为那位比丘已从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中脱出,我说[他]已从苦中脱出。”第八[经]。

‘‘Taṃ kissa hetu? So hi, bhikkhave, bhikkhu parimutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimutto dukkhasmāti vadāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、柔软经

9. Sukhumālasuttaṃ
39缅 1.144已对照

三十九、“诸比丘,我是柔软的,极柔软的,究竟柔软的。诸比丘,在我父亲的住处,造了[几座]莲池:诸比丘,一处种青莲,一处[种]白莲(paduma),一处[种]红莲(puṇḍarīka),[这]只是为了我。诸比丘,我不用非迦尸的旃檀。诸比丘,我的头巾是迦尸[布]的,衫是迦尸[布]的,下衣是迦尸[布]的,上衣是迦尸[布]的。诸比丘,又日夜有白伞为我撑着:‘莫让寒、热、草、尘或露触到他。’”

39. ‘‘Sukhumālo ahaṃ, bhikkhave, paramasukhumālo accantasukhumālo. Mama sudaṃ, bhikkhave, pitu nivesane pokkharaṇiyo kāritā honti. Ekattha sudaṃ, bhikkhave, uppalaṃ vappati [pupphati (sī. pī.)], ekattha padumaṃ, ekattha puṇḍarīkaṃ, yāvadeva mamatthāya. Na kho panassāhaṃ, bhikkhave, akāsikaṃ candanaṃ dhāremi [kāsikaṃ candanaṃ dhāremi (syā. kaṃ. ka.), akāsikaṃ dhāremi (?)]. Kāsikaṃ, bhikkhave, su me taṃ veṭhanaṃ hoti, kāsikā kañcukā, kāsikaṃ nivāsanaṃ, kāsiko uttarāsaṅgo. Rattindivaṃ [rattidivaṃ (ka.)] kho pana me su taṃ, bhikkhave, setacchattaṃ dhārīyati – ‘mā naṃ phusi sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā ussāvo vā’’’ti.
已对照

“诸比丘,我有三座宫殿:一座是冬季的,一座是夏季的,一座是雨季的。诸比丘,我在雨季的宫殿中,雨季四个月里,以无男子的伎乐嬉游,不下到宫殿下层。诸比丘,正如在别人的住处,给奴仆、佣工、仆从的是碎米饭,以酸粥为配;同样,诸比丘,在我父亲的住处,给奴仆、佣工、仆从的是粳米肉饭。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, tayo pāsādā ahesuṃ – eko hemantiko, eko gimhiko, eko vassiko. So kho ahaṃ, bhikkhave, vassike pāsāde vassike cattāro māse nippurisehi tūriyehi paricārayamāno [paricāriyamāno (syā. kaṃ. pī. ka.)] na heṭṭhāpāsādaṃ orohāmi. Yathā kho pana, bhikkhave, aññesaṃ nivesane dāsakammakaraporisassa kaṇājakaṃ bhojanaṃ dīyati bilaṅgadutiyaṃ, evamevassu me, bhikkhave, pitu nivesane dāsakammakaraporisassa sālimaṃsodano dīyati.
PTS 1.146已对照

“诸比丘,当我具足这样的富盛(iddhi)、这样的柔软时,我这样想:‘无闻凡夫自己是老法、未超越老,见到他人衰老,便苦恼、羞惭、厌恶,却忽略了自己;我也是老法、未超越老。若我是老法、未超越老,见到他人衰老,便苦恼、羞惭、厌恶,这对我是不相称的。’诸比丘,当我这样省察时,那在少壮中的少壮憍便全然舍断了。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, evarūpāya iddhiyā samannāgatassa evarūpena ca sukhumālena etadahosi – ‘assutavā kho puthujjano attanā jarādhammo samāno jaraṃ anatīto paraṃ jiṇṇaṃ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṃyeva atisitvā, ahampi khomhi jarādhammo jaraṃ anatīto. Ahañceva [ahañce (?)] kho pana jarādhammo samāno jaraṃ anatīto paraṃ jiṇṇaṃ disvā aṭṭīyeyyaṃ harāyeyyaṃ jiguccheyyaṃ na metaṃ assa patirūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo yobbane yobbanamado so sabbaso pahīyi.
已对照

“无闻凡夫自己是病法、未超越病,见到他人生病,便苦恼、羞惭、厌恶,却忽略了自己。‘我也是病法、未超越病。若我是病法、未超越病,见到他人生病,便苦恼、羞惭、厌恶,这对我是不相称的。’诸比丘,当我这样省察时,那在无病中的无病憍便全然舍断了。

‘‘Assutavā kho puthujjano attanā byādhidhammo samāno byādhiṃ anatīto paraṃ byādhitaṃ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṃyeva atisitvā – ‘ahampi khomhi byādhidhammo byādhiṃ anatīto, ahañceva kho pana byādhidhammo samāno byādhiṃ anatīto paraṃ byādhikaṃ disvā aṭṭīyeyyaṃ harāyeyyaṃ jiguccheyyaṃ, na metaṃ assa patirūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo ārogye ārogyamado so sabbaso pahīyi.
缅 1.145已对照

“无闻凡夫自己是死法、未超越死,见到他人死去,便苦恼、羞惭、厌恶,却忽略了自己。‘我也是死法、未超越死。若我是死法、未超越死,见到他人死去,便苦恼、羞惭、厌恶,这对我是不相称的。’诸比丘,当我这样省察时,那在活命中的活命憍便全然舍断了。”

‘‘Assutavā kho puthujjano attanā maraṇadhammo samāno maraṇaṃ anatīto paraṃ mataṃ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṃyeva atisitvā – ‘ahampi khomhi maraṇadhammo, maraṇaṃ anatīto, ahaṃ ceva kho pana maraṇadhammo samāno maraṇaṃ anatīto paraṃ mataṃ disvā aṭṭīyeyyaṃ harāyeyyaṃ jiguccheyyaṃ, na metaṃ assa patirūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo jīvite jīvitamado so sabbaso pahīyī’’ti.
PTS 1.147已对照

“诸比丘,有这三种憍。哪三种[憍]呢?少壮憍、无病憍、活命憍。诸比丘,或无闻凡夫沉醉于少壮憍,便以身行恶行,以语行恶行,以意行恶行。他以身行了恶行、以语行了恶行、以意行了恶行,身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。诸比丘,或无闻凡夫沉醉于无病憍……乃至……诸比丘,或无闻凡夫沉醉于活命憍,便以身行恶行,以语行恶行,以意行恶行。他以身行了恶行、以语行了恶行、以意行了恶行,身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。

‘‘Tayome, bhikkhave, madā. Katame tayo? Yobbanamado, ārogyamado, jīvitamado. Yobbanamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Ārogyamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano…pe… jīvitamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.
已对照

“诸比丘,或比丘沉醉于少壮憍,便舍弃学处而还俗。诸比丘,或比丘沉醉于无病憍……乃至……诸比丘,或比丘沉醉于活命憍,便舍弃学处而还俗。”

‘‘Yobbanamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ārogyamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu…pe… jīvitamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattatī’’ti.
已对照

“凡夫们是病法、老法,又是死法;

‘‘Byādhidhammā jarādhammā, atho maraṇadhammino;
已对照

他们本是怎样的法,就是那样的,[却]厌恶[他人]。

Yathādhammā [byādhidhammo jarādhammo, atho maraṇadhammiko; yathā dhammo (ka.)] tathāsantā, jigucchanti puthujjanā.
已对照

“若我对有这样法的众生厌恶,

‘‘Ahañce taṃ jiguccheyyaṃ, evaṃdhammesu pāṇisu;
已对照

对这样而住的我来说,这是不相称的。

Na metaṃ patirūpassa, mama evaṃ vihārino.
已对照

“我这样而住,了知了无依之法;

‘‘Sohaṃ evaṃ viharanto, ñatvā dhammaṃ nirūpadhiṃ;
已对照

凡在无病、在少壮、在活命中的诸憍,

Ārogye yobbanasmiñca, jīvitasmiñca ye madā.
已对照

“我已胜伏一切憍,见到出离中的安稳;

‘‘Sabbe made abhibhosmi [atītosmi (ka.)], nekkhamme daṭṭhu khemataṃ;
已对照

当我观见涅槃时,我生起了奋发。

Tassa me ahu ussāho, nibbānaṃ abhipassato.
已对照

“如今我已不能再受用诸欲;

‘‘Nāhaṃ bhabbo etarahi, kāmāni paṭisevituṃ;
已对照

我将不退转,以梵行为归趣。”第九[经]。

Anivatti bhavissāmi, brahmacariyaparāyaṇo’’ti. navamaṃ;
已对照

十、增上经

10. Ādhipateyyasuttaṃ
40PTS 1.148缅 1.146已对照

四十、“诸比丘,有这三种增上。哪三种[增上]呢?自增上、世间增上、法增上。诸比丘,什么是自增上呢?诸比丘,在此,比丘去到林野、或去到树下、或去到空屋,这样省察:‘我不是为衣之故从家出家、成为无家者,不是为钵食之故,不是为坐卧处之故,不是为这样那样的有之故从家出家、成为无家者。而我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结。若我舍弃了怎样的诸欲而从家出家、成为无家者,却又去寻求那样的诸欲,或比那更恶劣的[诸欲],这对我是不相称的。’他这样省察:‘我所发起的精进将是不退缩的,念将现起而不忘失,身将轻安而不躁动,心将得定而专一。’他正以自己为主,舍断不善,修习善,舍断有罪的,修习无罪的,守护自身清净。诸比丘,这称为自增上。

“诸比丘,什么是世间增上呢?诸比丘,在此,比丘去到林野、或去到树下、或去到空屋,这样省察:‘我不是为衣之故从家出家、成为无家者,不是为钵食之故,不是为坐卧处之故,不是为这样那样的有之故从家出家、成为无家者。而我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结。若我这样出家,却寻思欲寻,或寻思瞋寻,或寻思害寻——而这世间的聚居是广大的,在广大的世间聚居中,有具神通、具天眼、知他心的沙门婆罗门。他们从远处也看得见,近在身边却不被看见,以心也了知[他人的]心。他们也会这样知道我:“诸位,请看这位良家子,他因信而从家出家、成为无家者,[却]与诸恶不善法相杂而住。”也有具神通、具天眼、知他心的天神。他们从远处也看得见,近在身边却不被看见,以心也知道[他人的]心。他们也会这样知道我:“诸位,请看这位良家子,他因信而从家出家、成为无家者,[却]与诸恶不善法相杂而住。”’他这样省察:‘我所发起的精进将是不退缩的,念将现起而不忘失,身将轻安而不躁动,心将得定而专一。’他正以世间为主,舍断不善,修习善,舍断有罪的,修习无罪的,守护自身清净。诸比丘,这称为世间增上。

“诸比丘,什么是法增上呢?诸比丘,在此,比丘去到林野、或去到树下、或去到空屋,这样省察:‘我不是为衣之故从家出家、成为无家者,不是为钵食之故,不是为坐卧处之故,不是为这样那样的有之故从家出家、成为无家者。而我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结。法是世尊所善说的,是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。而我有知而见而住的同梵行者。若我在这样善说的法与律中出家,却懈怠、放逸而住,这对我是不相称的。’他这样省察:‘我所发起的精进将是不退缩的,念将现起而不忘失,身将轻安而不躁动,心将得定而专一。’他正以法为主,舍断不善,修习善,舍断有罪的,修习无罪的,守护自身清净。诸比丘,这称为法增上。诸比丘,这就是三种增上。”

“对作恶业者,世间没有所谓隐秘之处;

人啊,你的自己知道[那]是真还是假。

“喂,[自己]是好的见证者,你却轻视了自己;

你自身中存有恶,却向自己隐藏。

“诸天与诸如来都看见,

世间里行于不平[之行]的愚人。

因此,[应当成为]以自为增上者、

以世间为主者、审慎者、修禅者。

“以法为主者、随法而行者,

真实勇猛的牟尼不会衰退;

强压了魔,降伏了终结者,

那精勤者触证了生之灭尽;

他是如是者、世间解、善慧者,

于一切法非彼所成的牟尼。”第十[经]。

40. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, ādhipateyyāni. Katamāni tīṇi? Attādhipateyyaṃ, lokādhipateyyaṃ, dhammādhipateyyaṃ. Katamañca, bhikkhave, attādhipateyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto. Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti. Ahañceva kho pana yādisake [yādisake vā (sī. pī. ka.)] kāme ohāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito tādisake vā [ca (ka.)] kāme pariyeseyyaṃ tato vā [ca (ka.)] pāpiṭṭhatare, na metaṃ patirūpa’nti. So iti paṭisañcikkhati – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti. So attānaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, attādhipateyyaṃ.
‘‘Katamañca, bhikkhave, lokādhipateyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto. Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. Ahañceva kho pana evaṃ pabbajito samāno kāmavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, byāpādavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, mahā kho panāyaṃ lokasannivāso. Mahantasmiṃ kho pana lokasannivāse santi samaṇabrāhmaṇā iddhimanto dibbacakkhukā paracittaviduno. Te dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṃ pajānanti [jānanti (ka.)]. Tepi maṃ evaṃ jāneyyuṃ – ‘passatha, bho, imaṃ kulaputtaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī’ti. Devatāpi kho santi iddhimantiniyo dibbacakkhukā paracittaviduniyo. Tā dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṃ jānanti. Tāpi maṃ evaṃ jāneyyuṃ – ‘passatha, bho, imaṃ kulaputtaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī’ti. So iti paṭisañcikkhati – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti. So lokaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, lokādhipateyyaṃ.
‘‘Katamañca, bhikkhave, dhammādhipateyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto. Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti. Svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Santi kho pana me sabrahmacārī jānaṃ passaṃ viharanti. Ahañceva kho pana evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito samāno kusīto vihareyyaṃ pamatto, na metaṃ assa patirūpa’nti. So iti paṭisañcikkhati – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti. So dhammaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dhammādhipateyyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi ādhipateyyānī’’ti.
‘‘Natthi loke raho nāma, pāpakammaṃ pakubbato;
Attā te purisa jānāti, saccaṃ vā yadi vā musā.
‘‘Kalyāṇaṃ vata bho sakkhi, attānaṃ atimaññasi;
Yo santaṃ attani pāpaṃ, attānaṃ parigūhasi.
‘‘Passanti devā ca tathāgatā ca,
Lokasmiṃ bālaṃ visamaṃ carantaṃ;
Tasmā hi attādhipateyyako ca [attādhipako sako care (sī. syā. kaṃ. pī.)],
Lokādhipo ca nipako ca jhāyī.
‘‘Dhammādhipo ca anudhammacārī,
Na hīyati saccaparakkamo muni;
Pasayha māraṃ abhibhuyya antakaṃ,
Yo ca phusī jātikkhayaṃ padhānavā;
So tādiso lokavidū sumedho,
Sabbesu dhammesu atammayo munī’’ti. dasamaṃ;
已对照

天使品第四。

Devadūtavaggo catuttho.
已对照

其摄颂——

梵天、阿难、舍利弗,因缘与手长者;

天使、两[经]四大王,柔软与增上。

Tassuddānaṃ –
Brahma ānanda sāriputto, nidānaṃ hatthakena ca;
Dūtā duve ca rājāno, sukhumālādhipateyyena cāti.