快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 十集·长老品 Theravaggo

本经目录(九)四、长老品一、婆诃那经二、阿难经三、富尼耶经四、记说经五、自夸者经六、增上慢经七、不可爱经八、辱骂者经九、俱迦利经十、漏尽者力经长老品第四。

已对照

(九)四、长老品

(9) 4. Theravaggo
已对照

一、婆诃那经

1. Vāhanasuttaṃ
81PTS 5.152缅 3.377已对照

八十一、一时,世尊住在瞻波的伽伽罗莲花池畔。那时,具寿婆诃那(Vāhana)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿婆诃那对世尊这样说——“尊者,如来从多少法出离、离系、脱离,以无界限的心而住呢?”

“婆诃那,如来从十种法出离、离系、脱离,以无界限的心而住。从哪十种[法]呢?婆诃那,如来从色出离、离系、脱离,以无界限的心而住;婆诃那,从受……乃至……婆诃那,从想……婆诃那,从诸行……婆诃那,从识……婆诃那,从生……婆诃那,从老……婆诃那,从死……婆诃那,从诸苦……婆诃那,如来从诸烦恼出离、离系、脱离,以无界限的心而住。婆诃那,犹如青莲、白莲或红莲,生于水中、长于水中,出于水面而立,不为水所染;同样,婆诃那,如来从这十种法出离、离系、脱离,以无界限的心而住。”第一[经]。

81. Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Atha kho āyasmā vāhano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā vāhano bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘katihi nu kho, bhante, dhammehi tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā viharatī’’ti?
‘‘Dasahi kho, vāhana, dhammehi tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā viharati. Katamehi dasahi? Rūpena kho, vāhana, tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā viharati, vedanāya kho, vāhana…pe… saññāya kho, vāhana… saṅkhārehi kho, vāhana… viññāṇena kho, vāhana… jātiyā kho, vāhana… jarāya kho, vāhana… maraṇena kho, vāhana… dukkhehi kho, vāhana… kilesehi kho, vāhana, tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā viharati. Seyyathāpi, vāhana, uppalaṃ vā padumaṃ vā puṇḍarīkaṃ vā udake jātaṃ udake saṃvaḍḍhaṃ udakā paccuggamma ṭhitaṃ anupalittaṃ udakena; evamevaṃ kho, vāhana, imehi dasahi dhammehi tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā viharatī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、阿难经

2. Ānandasuttaṃ
82已对照

八十二、那时,具寿阿难来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿阿难这样说——

82. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca –
已对照

“阿难,那比丘‘既是无信者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘assaddho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是破戒者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘dussīlo samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是少闻者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘appassuto samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
PTS 5.153已对照

“阿难,那比丘‘既是难受劝者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘dubbaco samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是恶友者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘pāpamitto samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是懈怠者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘kusīto samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是失念者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘muṭṭhassati samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
缅 3.378已对照

“阿难,那比丘‘既是不知足者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘asantuṭṭho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是恶欲者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘pāpiccho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是邪见者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘micchādiṭṭhiko samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘具足这十种法,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘imehi dasahi dhammehi samannāgato imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是有信者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘saddho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是具戒者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘sīlavā samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是多闻者、忆持所闻者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘bahussuto sutadharo samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是易受劝者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘suvaco samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是善友者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘kalyāṇamitto samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是发起精进者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘āraddhavīriyo samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
PTS 5.154已对照

“阿难,那比丘‘既是念已现起者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘upaṭṭhitassati samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是知足者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘santuṭṭho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘既是少欲者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘appiccho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
缅 3.379已对照

“阿难,那比丘‘既是正见者,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘sammādiṭṭhiko samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
已对照

“阿难,那比丘‘具足这十种法,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。”第二[经]。

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘imehi dasahi dhammehi samannāgato imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、富尼耶经

3. Puṇṇiyasuttaṃ
83PTS 5.155缅 3.380已对照

八十三、那时,具寿富尼耶(Puṇṇiya)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿富尼耶对世尊这样说——“尊者,是什么因、什么缘,使得说法有时在如来[心中]现起,有时不现起?”

“富尼耶,比丘是有信者,却不是前往者,说法就还是不在如来[心中]现起。富尼耶,而当比丘是有信者,也是前往者时,如是,说法就在如来[心中]现起。

“富尼耶,比丘是有信者,也是前往者,却不是亲近者……乃至……是亲近者,却不是请问者……是请问者,却不倾耳听法……倾耳听法,却不在听了之后忆持法……听了之后忆持法,却不详察所忆持诸法的义……详察所忆持诸法的义,却不是了知义、了知法而行法随法者……是了知义、了知法而行法随法者,却不是言语良善,善于言辞,具足文雅的言语——清晰流利、无有瑕疵,能令人了知义理者……是言语良善,善于言辞,具足文雅的言语——清晰流利、无有瑕疵,能令人了知义理者,却不是诸同梵行者的开示者、劝导者、激励者、令欢喜者,说法就还是不在如来[心中]现起。

“富尼耶,而当比丘是有信者,是前往者,是亲近者,是请问者,倾耳听法,听了之后忆持法,详察所忆持诸法的义,是了知义、了知法而行法随法者,是言语良善,善于言辞,具足文雅的言语——清晰流利、无有瑕疵,能令人了知义理者,是诸同梵行者的开示者、劝导者、激励者、令欢喜者时——如是,说法就在如来[心中]现起。富尼耶,对具足这十种法的[比丘],说法一向在如来[心中]现起。”第三[经]。

83. Atha kho āyasmā puṇṇiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā puṇṇiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena appekadā tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti appekadā nappaṭibhātī’’ti?
‘‘Saddho ca, puṇṇiya, bhikkhu hoti, no ca upasaṅkamitā; neva tāva tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti. Yato ca kho, puṇṇiya, bhikkhu saddho ca hoti upasaṅkamitā ca, evaṃ tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti.
‘‘Saddho ca, puṇṇiya, bhikkhu hoti upasaṅkamitā ca, no ca payirupāsitā…pe… payirupāsitā ca, no ca paripucchitā… paripucchitā ca, no ca ohitasoto dhammaṃ suṇāti… ohitasoto ca dhammaṃ suṇāti, no ca sutvā dhammaṃ dhāreti… sutvā ca dhammaṃ dhāreti, no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati… dhātānañca dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti… atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti, no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā… kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā, no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ, neva tāva tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti.
‘‘Yato ca kho, puṇṇiya, bhikkhu saddho ca hoti, upasaṅkamitā ca, payirupāsitā ca, paripucchitā ca, ohitasoto ca dhammaṃ suṇāti, sutvā ca dhammaṃ dhāreti, dhātānañca dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati, atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti, kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā, sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ – evaṃ tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti. Imehi kho, puṇṇiya, dasahi dhammehi samannāgatā [samannāgato (ka.)] [ekantaṃ tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhātīti (syā.)] ekantapaṭibhānā [ekantapaṭibhānaṃ (sī.)] tathāgataṃ dhammadesanā hotī’’ti [ekantaṃ tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhātīti (syā.)]. Tatiyaṃ.
已对照

四、记说经

4. Byākaraṇasuttaṃ
84已对照

八十四、在那里,具寿大目犍连召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿大目犍连。具寿大目犍连这样说——

84. Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca –
PTS 5.156已对照

“贤友们,在此,比丘记说究竟智:‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——对他盘问、追问、诘问。他被如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——盘问、追问、诘问时,陷入空虚,陷入无德,陷入不幸,陷入灾祸,陷入不幸与灾祸。

‘‘Idhāvuso, bhikkhu aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati. So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṃ āpajjati vicinaṃ [visinaṃ (sī. aṭṭha.)] āpajjati anayaṃ āpajjati byasanaṃ āpajjati anayabyasanaṃ āpajjati.
已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样作意:‘这位具寿以什么缘故记说究竟智——我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有?’

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti?
已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样了知——

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –
缅 3.381已对照

‘这位具寿是忿怒者,多以被忿所缠的心而住。而被忿所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Kodhano kho ayamāyasmā; kodhapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Kodhapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是怨恨者,多以被怨恨所缠的心而住。而被怨恨所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Upanāhī kho pana ayamāyasmā; upanāhapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Upanāhapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是覆蔑者,多以被覆蔑所缠的心而住。而被覆蔑所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Makkhī kho pana ayamāyasmā; makkhapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Makkhapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是攀齐者,多以被攀齐所缠的心而住。而被攀齐所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Paḷāsī kho pana ayamāyasmā; paḷāsapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Paḷāsapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是嫉者,多以被嫉所缠的心而住。而被嫉所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Issukī kho pana ayamāyasmā; issāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Issāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
PTS 5.157已对照

‘这位具寿又是悭者,多以被悭所缠的心而住。而被悭所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Maccharī kho pana ayamāyasmā; maccherapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Maccherapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是谄者,多以被谄所缠的心而住。而被谄所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Saṭho kho pana ayamāyasmā; sāṭheyyapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Sāṭheyyapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是诳者,多以被诳所缠的心而住。而被诳所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Māyāvī kho pana ayamāyasmā; māyāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Māyāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是恶欲者,多以被欲所缠的心而住。而被欲所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Pāpiccho kho pana ayamāyasmā; icchāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Icchāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
缅 3.382已对照

‘这位具寿又在尚有更上应作之事时,以少分的殊胜证得而中途止息了。而中途止息,在如来所宣说的法与律中,这是退失。’

‘Sati [muṭṭhassati (sī. syā.)] kho pana ayamāyasmā uttari karaṇīye oramattakena visesādhigamena antarā vosānaṃ āpanno. Antarā vosānagamanaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ’.
已对照

“贤友们,那比丘‘不舍断这十种法,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。贤友们,那比丘‘舍断这十种法,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。”第四[经]。

‘‘So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme appahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme pahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、自夸者经

5. Katthīsuttaṃ
85已对照

八十五、一时,具寿大纯陀住在遮提[国]的萨诃阇提(Sahajāti)。在那里,具寿大纯陀召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿大纯陀。具寿大纯陀这样说——

85. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahācundo cetīsu viharati sahajātiyaṃ. Tatra kho āyasmā mahācundo bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahācundassa paccassosuṃ. Āyasmā mahācundo etadavoca –
PTS 5.158已对照

“贤友们,在此,比丘对诸证得是自夸者、夸大者:‘我入初禅,也出[初禅];我入第二禅,也出[第二禅];我入第三禅,也出[第三禅];我入第四禅,也出[第四禅];我入空无边处,也出[空无边处];我入识无边处,也出[识无边处];我入无所有处,也出[无所有处];我入非想非非想处,也出[非想非非想处];我入想受灭,也出[想受灭]。’

‘‘Idhāvuso, bhikkhu katthī hoti vikatthī adhigamesu – ‘ahaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ dutiyaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ tatiyaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ catutthaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ ākāsānañcāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ viññāṇañcāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.
已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——对他盘问、追问、诘问。他被如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——盘问、追问、诘问时,陷入空虚,陷入无德,陷入不幸,陷入灾祸,陷入不幸与灾祸。

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati. So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṃ āpajjati vicinaṃ āpajjati anayaṃ āpajjati byasanaṃ āpajjati anayabyasanaṃ āpajjati.
缅 3.383已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样作意:‘这位具寿以什么缘故对诸证得是自夸者、夸大者——我入初禅,也出[初禅]……乃至……我入想受灭,也出[想受灭]?’

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā katthī hoti vikatthī adhigamesu – ahaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi…pe… ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.
已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样了知——

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –
已对照

‘这位具寿长久以来于诸戒是作毁者、作穿者、作斑者、作杂者,不是恒常作者,不是恒常行者。这位具寿是破戒者。而恶戒,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Dīgharattaṃ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī na santatakārī na santatavutti sīlesu. Dussīlo kho ayamāyasmā. Dussilyaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是无信者;而不信,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Assaddho kho pana ayamāyasmā; assaddhiyaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
PTS 5.159已对照

‘这位具寿又是少闻者、无正行者;而少闻,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Appassuto kho pana ayamāyasmā anācāro; appasaccaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是难受劝者;而难受劝性,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Dubbaco kho pana ayamāyasmā; dovacassatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是恶友者;而恶友性,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Pāpamitto kho pana ayamāyasmā; pāpamittatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是懈怠者;而懈怠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Kusīto kho pana ayamāyasmā; kosajjaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是失念者;而失念,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Muṭṭhassati kho pana ayamāyasmā; muṭṭhassaccaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是诡诈者;而诡诈,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Kuhako kho pana ayamāyasmā; kohaññaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是难养者;而难养性,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Dubbharo kho pana ayamāyasmā; dubbharatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
缅 3.384已对照

‘这位具寿又是劣慧者;而劣慧性,在如来所宣说的法与律中,这是退失。’

‘Duppañño kho pana ayamāyasmā; duppaññatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ’.
PTS 5.160已对照

“贤友们,犹如有一个同伴对[另一个]同伴这样说:‘朋友,当你有需要用钱财来办的事时,你就向我索取钱财吧。我会给你钱财。’后来,当某件需要用钱财来办的事生起时,那同伴对[这]同伴这样说:‘朋友,我需要钱财,请给我钱财。’他这样说:‘那么,朋友,你在这里挖吧。’他在那里挖,却没有得到。他这样说:‘朋友,你对我说了假话;朋友,你对我说了空话——[说]“在这里挖吧”。’他这样说:‘朋友,我没有对你说假话,没有说空话。那么,朋友,你在这里挖吧。’他在那里挖,也没有得到。他这样说:‘朋友,你对我说了假话,朋友,你对我说了空话——[说]“在这里挖吧”。’他这样说:‘朋友,我没有对你说假话,没有说空话。那么,朋友,你在这里挖吧。’他在那里挖,也没有得到。他这样说:‘朋友,你对我说了假话,朋友,你对我说了空话——[说]“在这里挖吧”。’他这样说:‘朋友,我没有对你说假话,没有说空话。然而是我自己由于心的颠倒而陷入了疯狂。’

‘‘Seyyathāpi, āvuso, sahāyako sahāyakaṃ evaṃ vadeyya – ‘yadā te, samma, dhanena [bandho (ka.)] dhanakaraṇīyaṃ assa, yāceyyāsi maṃ [yācissasi maṃ (sī.), pavedeyyāsi maṃ (syā.), parājeyyāpi maṃ (ka.)] dhanaṃ. Dassāmi te dhana’nti. So kiñcideva dhanakaraṇīye samuppanne sahāyako sahāyakaṃ evaṃ vadeyya – ‘attho me, samma, dhanena. Dehi me dhana’nti. So evaṃ vadeyya – ‘tena hi, samma, idha khanāhī’ti. So tatra khananto nādhigaccheyya. So evaṃ vadeyya – ‘alikaṃ maṃ, samma, avaca; tucchakaṃ maṃ, samma, avaca – idha khanāhī’ti. So evaṃ vadeyya – ‘nāhaṃ taṃ, samma, alikaṃ avacaṃ, tucchakaṃ avacaṃ. Tena hi, samma, idha khanāhī’ti. So tatrapi khananto nādhigaccheyya. So evaṃ vadeyya – ‘alikaṃ maṃ, samma, avaca, tucchakaṃ maṃ, samma, avaca – idha khanāhī’ti. So evaṃ vadeyya – ‘nāhaṃ taṃ, samma, alikaṃ avacaṃ, tucchakaṃ avacaṃ. Tena hi, samma, idha khanāhī’ti. So tatrapi khananto nādhigaccheyya. So evaṃ vadeyya – ‘alikaṃ maṃ, samma, avaca, tucchakaṃ maṃ, samma, avaca – idha khanāhī’ti. So evaṃ vadeyya – ‘nāhaṃ taṃ, samma, alikaṃ avacaṃ, tucchakaṃ avacaṃ. Api ca ahameva ummādaṃ pāpuṇiṃ cetaso vipariyāya’nti.
已对照

“同样,贤友们,比丘对诸证得是自夸者、夸大者:‘我入初禅,也出[初禅];我入第二禅,也出[第二禅];我入第三禅,也出[第三禅];我入第四禅,也出[第四禅];我入空无边处,也出[空无边处];我入识无边处,也出[识无边处];我入无所有处,也出[无所有处];我入非想非非想处,也出[非想非非想处];我入想受灭,也出[想受灭]。’

‘‘Evamevaṃ kho, āvuso, bhikkhu katthī hoti vikatthī adhigamesu – ‘ahaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ dutiyaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ tatiyaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ catutthaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ ākāsānañcāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ viññāṇañcāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.
缅 3.385已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——对他盘问、追问、诘问。他被如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——盘问、追问、诘问时,陷入空虚,陷入无德,陷入不幸,陷入灾祸,陷入不幸与灾祸。

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati. So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṃ āpajjati vicinaṃ āpajjati anayaṃ āpajjati byasanaṃ āpajjati anayabyasanaṃ āpajjati.
已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样作意:‘这位具寿以什么缘故对诸证得是自夸者、夸大者——我入初禅……乃至……我入想受灭,也出[想受灭]?’

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā katthī hoti vikatthī adhigamesu – ahaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi…pe… ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.
已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而了知——

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittapariyāyakusalo cetasā ceto paricca pajānāti –
PTS 5.161已对照

‘这位具寿长久以来于诸戒是作毁者、作穿者、作斑者、作杂者,不是恒常作者,不是恒常行者。这位具寿是破戒者。而恶戒,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Dīgharattaṃ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī, na santatakārī na santatavutti sīlesu. Dussīlo kho ayamāyasmā; dussilyaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是无信者;而不信,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Assaddho kho pana ayamāyasmā; assaddhiyaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是少闻者、无正行者;而少闻,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Appassuto kho pana ayamāyasmā anācāro; appasaccaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是难受劝者;而难受劝性,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Dubbaco kho pana ayamāyasmā; dovacassatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是恶友者;而恶友性,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Pāpamitto kho pana ayamāyasmā; pāpamittatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是懈怠者;而懈怠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Kusīto kho pana ayamāyasmā; kosajjaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是失念者;而失念,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Muṭṭhassati kho pana ayamāyasmā; muṭṭhassaccaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是诡诈者;而诡诈,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Kuhako kho pana ayamāyasmā; kohaññaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
缅 3.386已对照

‘这位具寿又是难养者;而难养性,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Dubbharo kho pana ayamāyasmā; dubbharatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是劣慧者;而劣慧性,在如来所宣说的法与律中,这是退失。’

‘Duppañño kho pana ayamāyasmā; duppaññatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ’.
已对照

“贤友们,那比丘‘不舍断这十种法,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。贤友们,那比丘‘舍断这十种法,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。”第五[经]。

‘‘So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme appahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme pahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、增上慢经

6. Adhimānasuttaṃ
86PTS 5.162已对照

八十六、一时,具寿大迦叶住在王舍城竹林迦兰陀园。在那里,具寿大迦叶召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿大迦叶。具寿大迦叶这样说——

86. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākassapo rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho āyasmā mahākassapo bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākassapassa paccassosuṃ. Āyasmā mahākassapo etadavoca –
已对照

“贤友们,在此,比丘记说究竟智:‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——对他盘问、追问、诘问。他被如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——盘问、追问、诘问时,陷入空虚,陷入无德,陷入不幸,陷入灾祸,陷入不幸与灾祸。

‘‘Idhāvuso, bhikkhu aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati. So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṃ āpajjati vicinaṃ āpajjati anayaṃ āpajjati byasanaṃ āpajjati anayabyasanaṃ āpajjati.
已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样作意:‘这位具寿以什么缘故记说究竟智——我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有?’

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti.
缅 3.387已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样了知——

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –
已对照

‘这位具寿是增上慢者、以增上慢为真实者,于未到达的有已到达之想,于未作的有已作之想,于未证得的有已证得之想。他以增上慢记说究竟智——我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’

‘Adhimāniko kho ayamāyasmā adhimānasacco, appatte pattasaññī, akate katasaññī, anadhigate adhigatasaññī. Adhimānena aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti.
PTS 5.163已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样作意:‘这位具寿依于什么而是增上慢者、以增上慢为真实者,于未到达的有已到达之想,于未作的有已作之想,于未证得的有已证得之想,以增上慢记说究竟智——我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有?’

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā nissāya adhimāniko adhimānasacco, appatte pattasaññī, akate katasaññī, anadhigate adhigatasaññī. Adhimānena aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti.
已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样了知——

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –
已对照

‘这位具寿是多闻者、忆持所闻者、积集所闻者,凡是那些初善、中善、后善的,显示具足义理与文句、完全圆满、遍净的梵行的法,他对这样的诸法多闻、忆持、以语熟习、以意随观察、以见善通达。因此,这位具寿是增上慢者、以增上慢为真实者,于未到达的有已到达之想,于未作的有已作之想,于未证得的有已证得之想。他以增上慢记说究竟智——我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’

‘Bahussuto kho pana ayamāyasmā sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Tasmā ayamāyasmā adhimāniko adhimānasacco, appatte pattasaññī, akate katasaññī, anadhigate adhigatasaññī. Adhimānena aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti.
已对照

“如来或如来的弟子——修禅者、等至善巧者、善知他心者、善知他心之理趣者——以心遍知[他的]心而这样了知——

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –
已对照

‘这位具寿又是贪欲者,多以被贪欲所缠的心而住。而被贪欲所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Abhijjhālu kho pana ayamāyasmā; abhijjhāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Abhijjhāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
缅 3.388已对照

‘这位具寿又是瞋恚者,多以被瞋恚所缠的心而住。而被瞋恚所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Byāpanno kho pana ayamāyasmā; byāpādapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Byāpādapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是昏沉睡眠者,多以被昏沉睡眠所缠的心而住。而被昏沉睡眠所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Thinamiddho kho pana ayamāyasmā; thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Thinamiddhapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是掉举者,多以被掉举所缠的心而住。而被掉举所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Uddhato kho pana ayamāyasmā; uddhaccapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Uddhaccapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又是有疑者,多以被疑所缠的心而住。而被疑所缠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Vicikiccho kho pana ayamāyasmā; vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
PTS 5.164已对照

‘这位具寿又乐着事务、喜好事务、专事于乐着事务。而乐着事务,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Kammārāmo kho pana ayamāyasmā kammarato kammārāmataṃ anuyutto. Kammārāmatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又乐着闲谈、喜好闲谈、专事于乐着闲谈。而乐着闲谈,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Bhassārāmo kho pana ayamāyasmā bhassarato bhassārāmataṃ anuyutto. Bhassārāmatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又乐着睡眠、喜好睡眠、专事于乐着睡眠。而乐着睡眠,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Niddārāmo kho pana ayamāyasmā niddārato niddārāmataṃ anuyutto. Niddārāmatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又乐着聚众、喜好聚众、专事于乐着聚众。而乐着聚众,在如来所宣说的法与律中,这是退失。

‘Saṅgaṇikārāmo kho pana ayamāyasmā saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto. Saṅgaṇikārāmatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.
已对照

‘这位具寿又在尚有更上应作之事时,以少分的殊胜证得而中途止息了。而中途止息,在如来所宣说的法与律中,这是退失。’

‘Sati kho pana ayamāyasmā uttari karaṇīye oramattakena visesādhigamena antarā vosānaṃ āpanno. Antarā vosānagamanaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ’.
缅 3.389已对照

“贤友们,那比丘‘不舍断这十种法,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是不存在的。贤友们,那比丘‘舍断这十种法,将在这法与律中达到增长、增广、广大’——这[种]处是存在的。”第六[经]。

‘‘So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme appahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme pahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、不可爱经

7. Nappiyasuttaṃ
87已对照

八十七、在那里,世尊就一位已命终的比丘[之事]召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

87. Tatra kho bhagavā kālaṅkataṃ bhikkhuṃ [kalandakaṃ bhikkhuṃ (sī.), kāḷakabhikkhuṃ (syā.)] ārabbha bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,在此,比丘是作诤事者,不称赞灭诤。诸比丘,凡比丘是作诤事者,不称赞灭诤——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu adhikaraṇiko hoti, adhikaraṇasamathassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu adhikaraṇiko hoti adhikaraṇasamathassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
PTS 5.165已对照

“再者,诸比丘,比丘不乐学,不称赞受持学。诸比丘,凡比丘不乐学,不称赞受持学——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu na sikkhākāmo hoti, sikkhāsamādānassa [sikkhākāmassa (ka.)] na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu na sikkhākāmo hoti sikkhāsamādānassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘是恶欲者,不称赞欲的调伏。诸比丘,凡比丘是恶欲者,不称赞欲的调伏——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu pāpiccho hoti, icchāvinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu pāpiccho hoti icchāvinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘是忿怒者,不称赞忿的调伏。诸比丘,凡比丘是忿怒者,不称赞忿的调伏——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti, kodhavinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti kodhavinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘是覆蔑者,不称赞覆蔑的调伏。诸比丘,凡比丘是覆蔑者,不称赞覆蔑的调伏——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti, makkhavinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti makkhavinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
缅 3.390已对照

“再者,诸比丘,比丘是谄者,不称赞谄的调伏。诸比丘,凡比丘是谄者,不称赞谄的调伏——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu saṭho hoti, sāṭheyyavinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu saṭho hoti sāṭheyyavinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘是诳者,不称赞诳的调伏。诸比丘,凡比丘是诳者,不称赞诳的调伏——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu māyāvī hoti, māyāvinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu māyāvī hoti māyāvinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
PTS 5.166已对照

“再者,诸比丘,比丘对诸法不是具审听之性者,不称赞法的审听。诸比丘,凡比丘对诸法不是具审听之性者,不称赞法的审听——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammānaṃ na nisāmakajātiko hoti, dhammanisantiyā na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu dhammānaṃ na nisāmakajātiko hoti dhammanisantiyā na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘不是宴默独处者,不称赞宴默独处。诸比丘,凡比丘不是宴默独处者,不称赞宴默独处——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu na paṭisallīno hoti, paṭisallānassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu na paṭisallīno hoti paṭisallānassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘对诸同梵行者不是亲厚者,不称赞亲厚。诸比丘,凡比丘对诸同梵行者不是亲厚者,不称赞亲厚——这法也不导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīnaṃ na paṭisanthārako [paṭisandhārako (ka.)] hoti, paṭisanthārakassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīnaṃ na paṭisanthārako hoti paṭisanthārakassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“诸比丘,这样的比丘,纵使生起这样的欲求:‘啊,但愿诸同梵行者恭敬我、尊重我、敬重我、供养我’,然而诸同梵行者并不恭敬他、不尊重、不敬重、不供养[他]。这是什么缘故呢?诸比丘,因为有智的诸同梵行者看见他的那些恶不善法未断。

‘‘Evarūpassa, bhikkhave, bhikkhuno kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ sabrahmacārī sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ [garukareyyuṃ (sī. syā.)] māneyyuṃ pūjeyyu’nti, atha kho naṃ sabrahmacārī na ceva sakkaronti na garuṃ karonti [garukaronti (sī. syā.)] na mānenti na pūjenti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme appahīne samanupassanti.
PTS 5.167缅 3.391已对照

“诸比丘,犹如一匹马驹,纵使生起这样的欲求:‘啊,但愿人们把我安置在良种[马]之处,给我吃良种[马]的食物,给我作良种[马]的刷拭’,然而人们并不把它安置在良种[马]之处,不给它吃良种[马]的食物,不给它作良种[马]的刷拭。这是什么缘故呢?诸比丘,因为有智的人们看见它的那些谄、欺诳、邪曲、弯曲未断。同样,诸比丘,这样的比丘,纵使生起这样的欲求:‘啊,但愿诸同梵行者恭敬我、尊重我、敬重我、供养我’,然而诸同梵行者并不恭敬他、不尊重、不敬重、不供养[他]。这是什么缘故呢?诸比丘,因为有智的诸同梵行者看见他的那些恶不善法未断。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, assakhaḷuṅkassa kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ manussā ājānīyaṭṭhāne ṭhapeyyuṃ, ājānīyabhojanañca bhojeyyuṃ, ājānīyaparimajjanañca parimajjeyyu’nti, atha kho naṃ manussā na ceva ājānīyaṭṭhāne ṭhapenti na ca ājānīyabhojanaṃ bhojenti na ca ājānīyaparimajjanaṃ parimajjanti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū manussā tāni sāṭheyyāni kūṭeyyāni jimheyyāni vaṅkeyyāni appahīnāni samanupassanti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpassa bhikkhuno kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ sabrahmacārī sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyu’nti, atha kho naṃ sabrahmacārī na ceva sakkaronti na garuṃ karonti na mānenti na pūjenti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme appahīne samanupassanti.
已对照

“诸比丘,又在此,比丘不是作诤事者,称赞灭诤。诸比丘,凡比丘不是作诤事者,称赞灭诤——这法也导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu na adhikaraṇiko hoti, adhikaraṇasamathassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu na adhikaraṇiko hoti adhikaraṇasamathassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘乐学,称赞受持学。诸比丘,凡比丘乐学,称赞受持学——这法也导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sikkhākāmo hoti, sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu sikkhākāmo hoti sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘是少欲者,称赞欲的调伏。诸比丘,凡比丘是少欲者,称赞欲的调伏——这法也……乃至……导向一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu appiccho hoti, icchāvinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu appiccho hoti icchāvinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘是不忿怒者,称赞忿的调伏。诸比丘,凡比丘是不忿怒者,称赞忿的调伏——这法也……乃至……导向一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu akkodhano hoti, kodhavinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu akkodhano hoti kodhavinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘是不覆蔑者,称赞覆蔑的调伏。诸比丘,凡比丘是不覆蔑者,称赞覆蔑的调伏——这法也……乃至……导向一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu amakkhī hoti, makkhavinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu amakkhī hoti makkhavinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
PTS 5.168已对照

“再者,诸比丘,比丘是不谄者,称赞谄的调伏。诸比丘,凡比丘是不谄者,称赞谄的调伏——这法也……乃至……导向一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu asaṭho hoti, sāṭheyyavinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu asaṭho hoti sāṭheyyavinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
缅 3.392已对照

“再者,诸比丘,比丘是不诳者,称赞诳的调伏。诸比丘,凡比丘是不诳者,称赞诳的调伏——这法也……乃至……导向一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu amāyāvī hoti, māyāvinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu amāyāvī hoti māyāvinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘对诸法是具审听之性者,称赞法的审听。诸比丘,凡比丘对诸法是具审听之性者,称赞法的审听——这法也……乃至……导向一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammānaṃ nisāmakajātiko hoti, dhammanisantiyā vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu dhammānaṃ nisāmakajātiko hoti dhammanisantiyā vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘是宴默独处者,称赞宴默独处。诸比丘,凡比丘是宴默独处者,称赞宴默独处——这法也……乃至……导向一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu paṭisallīno hoti, paṭisallānassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu paṭisallīno hoti paṭisallānassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘对诸同梵行者是亲厚者,称赞亲厚。诸比丘,凡比丘对诸同梵行者是亲厚者,称赞亲厚——这法也导向可爱、尊重、修习、沙门性、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīnaṃ paṭisanthārako hoti, paṭisanthārakassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīnaṃ paṭisanthārako hoti paṭisanthārakassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“诸比丘,这样的比丘,纵使不生起这样的欲求:‘啊,但愿诸同梵行者恭敬我、尊重我、敬重我、供养我’,然而诸同梵行者恭敬他、尊重、敬重、供养[他]。这是什么缘故呢?诸比丘,因为有智的诸同梵行者看见他的那些恶不善法已断。

‘‘Evarūpassa, bhikkhave, bhikkhuno kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ sabrahmacārī sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyu’nti, atha kho naṃ sabrahmacārī sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme pahīne samanupassanti.
PTS 5.169已对照

“诸比丘,犹如一匹贤善的良种马,纵使不生起这样的欲求:‘啊,但愿人们把我安置在良种[马]之处,给我吃良种[马]的食物,给我作良种[马]的刷拭’,然而人们把它安置在良种[马]之处,给它吃良种[马]的食物,给它作良种[马]的刷拭。这是什么缘故呢?诸比丘,因为有智的人们看见它的那些谄、欺诳、邪曲、弯曲已断。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bhaddassa assājānīyassa kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ manussā ājānīyaṭṭhāne ṭhapeyyuṃ, ājānīyabhojanañca bhojeyyuṃ, ājānīyaparimajjanañca parimajjeyyu’nti, atha kho naṃ manussā ājānīyaṭṭhāne ca ṭhapenti ājānīyabhojanañca bhojenti ājānīyaparimajjanañca parimajjanti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū manussā tāni sāṭheyyāni kūṭeyyāni jimheyyāni vaṅkeyyāni pahīnāni samanupassanti.
已对照

“同样,诸比丘,这样的比丘,纵使不生起这样的欲求:‘啊,但愿诸同梵行者恭敬我、尊重我、敬重我、供养我’,然而诸同梵行者恭敬他、尊重、敬重、供养[他]。这是什么缘故呢?诸比丘,因为有智的诸同梵行者看见他的那些恶不善法已断。”第七[经]。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpassa bhikkhuno kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ sabrahmacārī sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyu’nti, atha kho naṃ sabrahmacārī sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme pahīne samanupassantī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、辱骂者经

8. Akkosakasuttaṃ
88缅 3.393已对照

八十八、“诸比丘,凡是辱骂、谩骂诸同梵行者、诽谤圣者的比丘,这是有处、有机会的:他会遭遇十种衰患中的某一种衰患。哪十种[衰患]呢?未证得的不能证得,已证得的退失,他的诸正法不得清净,或者于诸正法成为增上慢者,或者不乐而修梵行,或者犯某种染污的罪,或者遭受严重的病患,或者陷入疯狂、心乱,昏昧而命终,身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。诸比丘,凡是辱骂、谩骂诸同梵行者、诽谤圣者的比丘,这是有处、有机会的:他会遭遇这十种衰患中的某一种衰患。”第八[经]。

88. ‘‘Yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosakaparibhāsako ariyūpavādī sabrahmacārīnaṃ ṭhānametaṃ avakāso [aṭṭhānametaṃ anavakāso (sī. syā. pī.)] yaṃ so dasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ nigaccheyya [na nigaccheyya (sī. syā. pī.)]. Katamesaṃ dasannaṃ? Anadhigataṃ nādhigacchati, adhigatā parihāyati, saddhammassa na vodāyanti, saddhammesu vā adhimāniko hoti anabhirato vā brahmacariyaṃ carati, aññataraṃ vā saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati, gāḷhaṃ vā rogātaṅkaṃ phusati, ummādaṃ vā pāpuṇāti cittakkhepaṃ, sammūḷho kālaṃ karoti, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosakaparibhāsako ariyūpavādī sabrahmacārīnaṃ, ṭhānametaṃ avakāso yaṃ so imesaṃ dasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ nigaccheyyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、俱迦利经

9. Kokālikasuttaṃ
89PTS 5.170缅 3.394已对照

八十九、那时,俱迦利(Kokālika)比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的俱迦利比丘对世尊这样说——“尊者,舍利弗与目犍连有恶欲,已受恶欲所支配。”“俱迦利,别这样[说]!俱迦利,别这样[说]!俱迦利,对舍利弗与目犍连令心净信吧。舍利弗与目犍连是善良的。”

第二次,俱迦利比丘对世尊这样说——“尊者,虽然世尊对我是可信的、可靠的,但是舍利弗与目犍连确实有恶欲,已受恶欲所支配。”“俱迦利,别这样[说]!俱迦利,别这样[说]!俱迦利,对舍利弗与目犍连令心净信吧。舍利弗与目犍连是善良的。”

第三次,俱迦利比丘对世尊这样说——“尊者,虽然世尊对我是可信的、可靠的,但是舍利弗与目犍连确实有恶欲,已受恶欲所支配。”“俱迦利,别这样[说]!俱迦利,别这样[说]!俱迦利,对舍利弗与目犍连令心净信吧。舍利弗与目犍连是善良的。”

于是俱迦利比丘从座而起,礼敬世尊,右绕之后离去了。俱迦利比丘离去不久,全身便布满了芥子大的疱(pīḷakā)。[那些疱]由芥子大变成绿豆大,由绿豆大变成豌豆大,由豌豆大变成枣核大,由枣核大变成枣子大,由枣子大变成余甘子(āmalaka)大,由余甘子大(变成镇头迦大,由镇头迦大)变成嫩木苹果(beḷuvasalāṭuka)大,由嫩木苹果大变成木苹果(billa)大;成了木苹果大之后,便破裂了。脓与血流了出来。他就躺在芭蕉叶上,犹如吞了钩的鱼。

于是都卢(Turū)独行梵天来到俱迦利比丘之处;到了之后,站在空中,对俱迦利比丘这样说——“俱迦利,对舍利弗与目犍连令心净信吧。舍利弗与目犍连是善良的。”“贤友,你是谁?”“我是都卢独行梵天。”“贤友,你不是被世尊记说为阿那含了吗?那你为何来到这里?看看,你这[事]错得多么[厉害]!”

于是都卢独行梵天以诸偈对俱迦利比丘说——

“人确实一出生,斧便生于[他]口中;

以它砍斫自己,愚人说恶说[时]。

“凡称赞应受呵责者,或呵责那应受称赞者;

他便以口积聚败运(kali),因那败运而得不到安乐。

“这是微小的败运——即在骰子上输掉财物;

纵然连同一切所有、连同自身[一并输掉],这才是更大的败运——

即对诸善逝心怀瞋恶。

“十万尼罗浮陀(nirabbuda),又三十六[尼罗浮陀]与五阿浮陀(abbuda);

呵责圣者者所趣入的地狱[寿量即此],[由于他]立定了恶的语与意。”

于是俱迦利比丘就因那病而命终了。命终之后,俱迦利比丘因对舍利弗与目犍连心怀嫌恨,投生于钵头摩(Paduma)地狱。

于是娑婆主梵天(Brahmā Sahampati)在夜将尽时容色殊胜,遍照整座祇树林,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的娑婆主梵天对世尊这样说——“尊者,俱迦利比丘已命终了。尊者,俱迦利比丘命终之后,因对舍利弗与目犍连心怀嫌恨,已投生于钵头摩地狱。”娑婆主梵天说了这[话]。说了这[话]之后,他礼敬世尊,右绕之后,就在那里隐没了。

于是那一夜过后,世尊召唤诸比丘——“诸比丘,这一夜,娑婆主梵天在夜将尽时容色殊胜,遍照整座祇树林,来到我之处;到了之后,礼敬我,站在一旁。诸比丘,站在一旁的娑婆主梵天对我这样说:‘尊者,俱迦利比丘已命终了。尊者,俱迦利比丘命终之后,因对舍利弗与目犍连心怀嫌恨,已投生于钵头摩地狱。’诸比丘,娑婆主梵天说了这[话]。说了这[话]之后,他礼敬我,右绕之后,就在那里隐没了。”

这样说了之后,某位比丘对世尊这样说——“尊者,钵头摩地狱的寿量有多长?”“比丘,钵头摩地狱的寿量是长的。那不容易计算——‘有这么多年’,或‘有这么多百年’,或‘有这么多千年’,或‘有这么多十万年’。”

“尊者,那么可以作个譬喻吗?”“可以,比丘。”世尊说——“比丘,譬如憍萨罗的二十筐(khārī)芝麻驮(tilavāha)。有人每过一百年,就从中取出一粒芝麻;比丘,那憍萨罗的二十筐芝麻驮依这方法会更快地趋于耗尽、穷尽,而一个阿浮陀地狱却不然。比丘,譬如二十个阿浮陀地狱,这样便是一个尼罗浮陀地狱。比丘,譬如二十个尼罗浮陀地狱,这样便是一个阿波波(Ababa)地狱。比丘,譬如二十个阿波波地狱,这样便是一个阿吒吒(Aṭaṭa)地狱。比丘,譬如二十个阿吒吒地狱,这样便是一个阿休休(Ahaha)地狱。比丘,譬如二十个阿休休地狱,这样便是一个拘物头(Kumuda)地狱。比丘,譬如二十个拘物头地狱,这样便是一个须干提(Sogandhika)地狱。比丘,譬如二十个须干提地狱,这样便是一个优钵罗(Uppalaka)地狱。比丘,譬如二十个优钵罗地狱,这样便是一个分陀利(Puṇḍarīka)地狱。比丘,譬如二十个分陀利地狱,这样便是一个钵头摩地狱。比丘,而俱迦利比丘因对舍利弗与目犍连心怀嫌恨,已投生于钵头摩地狱。”世尊说了这[番话]。善逝说了这[番话]之后,导师又接着这样说:

“人确实一出生,斧便生于[他]口中;

以它砍斫自己,愚人说恶说[时]。

“凡称赞应受呵责者,或呵责那应受称赞者;

他便以口积聚败运,因那败运而得不到安乐。

“这是微小的败运——即在骰子上输掉财物;

纵然连同一切所有、连同自身[一并输掉],这才是更大的败运——

即对诸善逝心怀瞋恶。

“十万尼罗浮陀,又三十六[尼罗浮陀]与五阿浮陀;

呵责圣者者所趣入的地狱[寿量即此],[由于他]立定了恶的语与意。”第九[经]。

89. [saṃ. ni. 1.181; su. ni. kokālikasutta] Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. ‘‘Mā hevaṃ, kokālika, mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
Dutiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchāva sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. ‘‘Mā hevaṃ, kokālika, mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
Tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchāva sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. ‘‘Mā hevaṃ, kokālika, mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Acirapakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi pīḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi. Sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṃ, muggamattiyo hutvā kalāyamattiyo ahesuṃ, kalāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṃ, kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṃ, kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṃ, āmalakamattiyo hutvā (tiṇḍukamattiyo ahesuṃ, tiṇḍukamattiyo hutvā,) [saṃ. ni. 1.181; su. ni. kokālikasutta natthi] beḷuvasalāṭukamattiyo ahesuṃ, beḷuvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṃ, billamattiyo hutvā pabhijjiṃsu, pubbañca lohitañca pagghariṃsu. So sudaṃ kadalipattesu seti macchova visagilito.
Atha kho turū paccekabrahmā [tuduppaccekabrahmā (sī. pī.), tudi paccekabrahmā (syā.), turi paccekabrahmā (ka.) saṃ. ni. 1.180] yena kokāliko bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāse ṭhatvā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. ‘‘Kosi tvaṃ, āvuso’’ti? ‘‘Ahaṃ turū paccekabrahmā’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, āvuso, bhagavatā anāgāmī byākato, atha kiñcarahi idhāgato? Passa yāvañca te idaṃ aparaddha’’nti.
Atha kho turū paccekabrahmā kokālikaṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe;
Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.
‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati, taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;
Vicināti mukhena so kaliṃ, kalinā tena sukhaṃ na vindati.
‘‘Appamattako ayaṃ kali, yo akkhesu dhanaparājayo;
Sabbassāpi sahāpi attanā, ayameva mahattaro kali;
Yo sugatesu manaṃ padūsaye.
‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ, chattiṃsati pañca ca abbudāni;
Yamariyagarahī nirayaṃ upeti, vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti.
Atha kho kokāliko bhikkhu teneva ābādhena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapajjati sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā.
Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca brahmā sahampati. Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, brahmā sahampati maṃ etadavoca – ‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato; kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’ti. Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīva dīghaṃ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇa’’nti? ‘‘Dīghaṃ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṃ. Na taṃ sukaraṃ saṅkhātuṃ – ‘ettakāni vassānīti vā ettakāni vassasatānīti vā ettakāni vassasahassānīti vā ettakāni vassasatasahassānīti vā’’’ti.
‘‘Sakkā pana, bhante, upamaṃ kātu’’nti? ‘‘Sakkā, bhikkhū,’’ti bhagavā avoca – ‘‘seyyathāpi, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ tilaṃ uddhareyya. Khippataraṃ kho so, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, na tveva eko abbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā, evameko nirabbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā, evameko ababo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā, evameko aṭaṭo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā, evameko ahaho nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā, evameko kumudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā, evameko sogandhiko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā, evameko uppalako nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalakā nirayā, evameko puṇḍarīko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarīkā nirayā, evameko padumo nirayo. Padumaṃ kho pana, bhikkhu, nirayaṃ kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe;
Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.
‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati, taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;
Vicināti mukhena so kaliṃ, kalinā tena sukhaṃ na vindati.
‘‘Appamattako ayaṃ kali, yo akkhesu dhanaparājayo;
Sabbassāpi sahāpi attanā, ayameva mahattaro kali;
Yo sugatesu manaṃ padūsaye.
‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ, chattiṃsati pañca ca abbudāni;
Yamariyagarahī nirayaṃ upeti, vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti. navamaṃ;
已对照

十、漏尽者力经

10. Khīṇāsavabalasuttaṃ
90缅 3.397已对照

九十、那时,具寿舍利弗来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿舍利弗这样说——“舍利弗,漏尽比丘有多少种力——具足那些力,漏尽比丘宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽’?”

90. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kati nu kho, sāriputta, khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti?
PTS 5.175已对照

“尊者,漏尽比丘有十种力——具足那些力,漏尽比丘宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’哪十种[力]呢?尊者,在此,漏尽比丘以正慧如实善见一切行是无常的。尊者,漏尽比丘以正慧如实善见一切行是无常的——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’

‘‘Dasa, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti. Katamāni dasa? [a. ni. 8.28; paṭi. ma. 2.44] Idha, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.
已对照

“再者,尊者,漏尽比丘以正慧如实善见诸欲犹如火炭坑。尊者,漏尽比丘以正慧如实善见诸欲犹如火炭坑——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.
已对照

“再者,尊者,漏尽比丘的心倾向远离、趋向远离、朝向远离、住立于远离、乐于出离,完全脱离一切属于漏住的诸法。尊者,漏尽比丘的心倾向远离、趋向远离、朝向远离、住立于远离、乐于出离,完全脱离一切属于漏住的诸法——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.
已对照

“再者,尊者,漏尽比丘已修习、已善修习四念处。尊者,漏尽比丘已修习、已善修习四念处——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.
PTS 5.176缅 3.398已对照

“再者,尊者,漏尽比丘已修习、已善修习四正勤……乃至……已修习、已善修习四神足……乃至……五根……已修习、已善修习五力……已修习、已善修习七觉支……已修习、已善修习八支圣道。尊者,漏尽比丘已修习、已善修习八支圣道——尊者,这也是漏尽比丘的力,漏尽比丘依此力宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro sammappadhānā bhāvitā honti subhāvitā…pe… cattāro iddhipādā bhāvitā honti subhāvitā …pe… pañcindriyāni… pañca balāni bhāvitāni honti subhāvitāni… satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.
已对照

“尊者,这就是漏尽比丘的十种力——具足那些力,漏尽比丘宣称诸漏的灭尽:‘我的诸漏已尽。’”第十[经]。

‘‘Imāni kho, bhante, dasa khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti. Dasamaṃ.
已对照

长老品第四。

Theravaggo catuttho.
已对照

其摄颂——

婆诃那、阿难、富尼耶,记说、自夸者、增上慢;

不可爱、辱骂者、俱迦利,以及漏尽者力。

Tassuddānaṃ –
Vāhanānando puṇṇiyo, byākaraṃ katthimāniko;
Napiyakkosakokāli, khīṇāsavabalena cāti.