快乐巴利palinanda.cc

分别论·神足分别 Iddhipādavibhaṅgo 1. Suttantabhājanīyaṃ

本经目录问分。神足分别终。

431已对照

九、神足分别

一、经分别

四百三十一、四神足:在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,修习具足精进定勤行的神足,修习具足心定勤行的神足,修习具足审察定勤行的神足。

431Cattāro iddhipādā – idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.
432已对照

一、欲神足

四百三十二、比丘如何修习具足欲定勤行的神足?若比丘以欲为增上而得定,得心一境性——这称为“欲定”。他为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。这些称为“勤行”。如是,这是欲定,这些是勤行。把那一切合为一聚、总摄起来,就算作“欲定勤行”。

432Kathañca bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti? Chandaṃ ce bhikkhu adhipatiṃ karitvā labhati samādhiṃ, labhati cittassekaggataṃ [cittassa ekaggataṃ (sī. syā.)] – ayaṃ vuccati ‘‘chandasamādhi’’. So anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ime vuccanti ‘‘padhānasaṅkhārā’’. Iti ayañca chandasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā. Tadekajjhaṃ abhisaññahitvā abhisaṅkhipitvā chandasamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṃ [saṅkhaṃ (sī.)] gacchati.
433已对照

四百三十三、此中什么是欲?凡欲、欲性、欲作性、善的法欲——这称为“欲”。

此中什么是定?凡心的住立、安住、坚住、不散逸、不散乱、意不散逸之性、止、定根、定力、正定——这称为“定”。

此中什么是勤行?凡心的精进发勤、出离、勇猛、努力、精勤、热心、奋发、力、坚毅、不松懈的勇猛性、不放下欲性、不放下轭性、担荷轭、精进、精进根、精进力、正精进——这称为“勤行”。如是,以这欲、以这定、以这勤行而具备、完全具备、已到、完全已到、已成、具足、俱备。因此称为“具足欲定勤行的”。

433Tattha katamo chando? Yo chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando – ayaṃ vuccati ‘‘chando’’. Tattha katamo samādhi? Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ vuccati ‘‘samādhi’’. Tattha katamo padhānasaṅkhāro? Yo cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo ṭhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati ‘‘padhānasaṅkhāro’’. Iti iminā ca chandena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato. Tena vuccati ‘‘chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato’’ti.
434已对照

四百三十四、“神”——凡那些法的神、正神、成就着、正成就着、得、获得、到达、成就、触证、作证、具足。

“神足”——是如此[成就]者的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。

“修习神足”——[他]习行、修习、多作那些法。因此称为“修习神足”。

434Iddhīti. Yā tesaṃ dhammānaṃ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā. ‘‘Iddhipādo’’ti. Tathābhūtassa vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho. ‘‘Iddhipādaṃ bhāvetī’’ti. Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘iddhipādaṃ bhāvetī’’ti.
435已对照

二、精进神足

四百三十五、比丘如何修习具足精进定勤行的神足?若比丘以精进为增上而得定,得心一境性——这称为“精进定”。他为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为舍断已生的恶不善法……乃至……为令未生的善法生起……乃至……为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。这些称为“勤行”。如是,这是精进定,这些是勤行;把那一切合为一聚、总摄起来,就算作“精进定勤行”。

435Kathañca bhikkhu vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti? Vīriyaṃ ce bhikkhu adhipatiṃ karitvā labhati samādhiṃ labhati cittassekaggataṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vīriyasamādhi’’. So anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ime vuccanti ‘‘padhānasaṅkhārā’’. Iti ayañca vīriyasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā; tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā vīriyasamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṃ gacchati.
436已对照

四百三十六、此中什么是精进?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“精进”。

此中什么是定?凡心的住立、安住、坚住、不散逸、不散乱、意不散逸之性、止、定根、定力、正定——这称为“定”。

此中什么是勤行?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“勤行”。如是,以这精进、以这定、以这勤行而具备……乃至……俱备。因此称为“具足精进定勤行的”。

436Tattha katamaṃ vīriyaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati ‘‘vīriyaṃ’’. Tattha katamo samādhi? Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ vuccati ‘‘samādhi’’. Tattha katamo padhānasaṅkhāro? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati ‘‘padhānasaṅkhāro’’. Iti iminā ca vīriyena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato’’ti.
437已对照

四百三十七、“神”——凡那些法的神、正神、成就着、正成就着、得、获得、到达、成就、触证、作证、具足。

“神足”——是如此[成就]者的受蕴……乃至……识蕴。

“修习神足”——[他]习行、修习、多作那些法。因此称为“修习神足”。

437Iddhīti. Yā tesaṃ dhammānaṃ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā. Iddhipādoti. Tathābhūtassa vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho. Iddhipādaṃ bhāvetīti. Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘iddhipādaṃ bhāvetī’’ti.
438已对照

三、心神足

四百三十八、比丘如何修习具足心定勤行的神足?若比丘以心为增上而得定,得心一境性——这称为“心定”。他为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为舍断已生的恶不善法……乃至……为令未生的善法生起……乃至……为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。这些称为“勤行”。如是,这是心定,这些是勤行;把那一切合为一聚、总摄起来,就算作“心定勤行”。

438Kathañca bhikkhu cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti? Cittaṃ ce bhikkhu adhipatiṃ karitvā labhati samādhiṃ labhati cittassekaggataṃ – ayaṃ vuccati ‘‘cittasamādhi’’. So anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ime vuccanti ‘‘padhānasaṅkhārā’’. Iti ayañca cittasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā; tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā cittasamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṃ gacchati.
439已对照

四百三十九、此中什么是心?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。

此中什么是定?凡心的住立、安住……乃至……正定——这称为“定”。

此中什么是勤行?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“勤行”。如是,以这心、以这定、以这勤行而具备……乃至……俱备。因此称为“具足心定勤行的”。

439Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Tattha katamo samādhi? Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati ‘‘samādhi’’. Tattha katamo padhānasaṅkhāro? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati ‘‘padhānasaṅkhāro’’. Iti iminā ca cittena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato’’ti.
440已对照

四百四十、“神”——凡那些法的神、正神、成就着、正成就着、得、获得、到达、成就、触证、作证、具足。

“神足”——是如此[成就]者的受蕴……乃至……识蕴。

“修习神足”——[他]习行、修习、多作那些法。因此称为“修习神足”。

440Iddhīti. Yā tesaṃ dhammānaṃ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā. Iddhipādoti. Tathābhūtassa vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho. Iddhipādaṃ bhāvetīti. Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘iddhipādaṃ bhāvetī’’ti.
441已对照

四、审察神足

四百四十一、比丘如何修习具足审察定勤行的神足?若比丘以审察为增上而得定,得心一境性——这称为“审察定”。他为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为舍断已生的恶不善法……乃至……为令未生的善法生起……乃至……为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。这些称为“勤行”。如是,这是审察定,这些是勤行;把那一切合为一聚、总摄起来,就算作“审察定勤行”。

441Kathañca bhikkhu vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti? Vīmaṃsaṃ ce bhikkhu adhipatiṃ karitvā labhati samādhiṃ labhati cittassekaggataṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vīmaṃsāsamādhi’’. So anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ime vuccanti ‘‘padhānasaṅkhārā’’. Iti ayañca vīmaṃsāsamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā; tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṃ gacchati.
442已对照

四百四十二、此中什么是审察?凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为“审察”。

此中什么是定?凡心的住立、安住……乃至……正定——这称为“定”。

此中什么是勤行?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“勤行”。如是,以这审察、以这定、以这勤行而具备……乃至……俱备。因此称为“具足审察定勤行的”。

442Tattha katamā vīmaṃsā? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati ‘‘vīmaṃsā’’. Tattha katamo samādhi? Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati ‘‘samādhi’’. Tattha katamo padhānasaṅkhāro? Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati ‘‘padhānasaṅkhāro’’. Iti imāya ca vīmaṃsāya, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato’’ti.
443已对照

四百四十三、“神”——凡那些法的神、正神、成就着、正成就着、得、获得、到达、成就、触证、作证、具足。

“神足”——是如此[成就]者的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。

“修习神足”——[他]习行、修习、多作那些法。因此称为“修习神足”。

443Iddhīti. Yā tesaṃ dhammānaṃ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā. Iddhipādoti. Tathābhūtassa vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakhandho. Iddhipādaṃ bhāvetīti. Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘iddhipādaṃ bhāvetī’’ti.
444已对照

经分别。

二、阿毗达摩分别

四百四十四、四神足:在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,修习具足精进定勤行的神足,修习具足心定勤行的神足,修习具足审察定勤行的神足。

444Cattāro iddhipādā – idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.
445已对照

一、欲神足

四百四十五、比丘如何修习具足欲定勤行的神足?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时修习具足欲定勤行的神足。

445Kathañca bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.
446已对照

四百四十六、此中什么是欲?凡欲、欲性、欲作性、善的法欲——这称为“欲”。

此中什么是定?凡心的住立、安住……乃至……正定、定觉支、道支、道所摄——这称为“定”。

此中什么是勤行?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“勤行”。如是,以这欲、以这定、以这勤行而具备……乃至……俱备。因此称为“具足欲定勤行的”。

446Tattha katamo chando? Yo chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando – ayaṃ vuccati ‘‘chando’’. Tattha katamo samādhi? Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti…pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘samādhi’’. Tattha katamo padhānasaṅkhāro? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘padhānasaṅkhāro’’. Iti iminā ca chandena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato’’ti.
447已对照

四百四十七、“神”——凡那些法的神、正神、成就着、正成就着、得、获得、到达、成就、触证、作证、具足。

“神足”——是如此[成就]者的触……乃至……策励、不散乱。

“修习神足”——[他]习行、修习、多作那些法。因此称为“修习神足”。

447Iddhīti. Yā tesaṃ dhammānaṃ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā. Iddhipādoti. Tathābhūtassa phasso…pe… paggāho avikkhepo. Iddhipādaṃ bhāvetīti. Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘iddhipādaṃ bhāvetī’’ti.
448已对照

二、精进神足

四百四十八、比丘如何修习具足精进定勤行的神足?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时修习具足精进定勤行的神足。

448Kathañca bhikkhu vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.
449已对照

四百四十九、此中什么是精进?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“精进”。

此中什么是定?凡心的住立、安住……乃至……正定、定觉支、道支、道所摄——这称为“定”。

此中什么是勤行?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“勤行”。如是,以这精进、以这定、以这勤行而具备……乃至……俱备。因此称为“具足精进定勤行的”。

449Tattha katamaṃ vīriyaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ vuccati ‘‘vīriyaṃ’’. Tattha katamo samādhi? Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti…pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘samādhi’’. Tattha katamo padhānasaṅkhāro? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘padhānasaṅkhāro’’. Iti iminā ca vīriyena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato’’ti.
450已对照

四百五十、“神”——凡那些法的神、正神、成就着、正成就着、得、获得、到达、成就、触证、作证、具足。

“神足”——是如此[成就]者的触……乃至……策励、不散乱。

“修习神足”——[他]习行、修习、多作那些法。因此称为“修习神足”。

450Iddhīti. Yā tesaṃ dhammānaṃ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā. Iddhipādoti. Tathābhūtasa phasso…pe… paggāho avikkhepo. Iddhipādaṃ bhāvetīti. Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘iddhipādaṃ bhāvetī’’ti.
451已对照

三、心神足

四百五十一、比丘如何修习具足心定勤行的神足?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时修习具足心定勤行的神足。

451Kathañca bhikkhu cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.
452已对照

四百五十二、此中什么是心?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。

此中什么是定?凡心的住立、安住……乃至……正定、定觉支、道支、道所摄——这称为“定”。

此中什么是勤行?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“勤行”。如是,以这心、以这定、以这勤行而具备……乃至……俱备。因此称为“具足心定勤行的”。

452Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Tattha katamo samādhi? Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti…pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘samādhi’’. Tattha katamo padhānasaṅkhāro? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘padhānasaṅkhāro’’. Iti iminā ca cittena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato’’ti.
453已对照

四百五十三、“神”——凡那些法的神、正神、成就着、正成就着、得、获得、到达、成就、触证、作证、具足。

“神足”——是如此[成就]者的触……乃至……策励、不散乱。

“修习神足”——[他]习行、修习、多作那些法。因此称为“修习神足”。

453Iddhīti. Yā tesaṃ dhammānaṃ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā. Iddhipādoti. Tathābhūtassa phasso…pe… paggāho avikkhepo. Iddhipādaṃ bhāvetīti. Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘iddhipādaṃ bhāvetī’’ti.
454已对照

四、审察神足

四百五十四、比丘如何修习具足审察定勤行的神足?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时修习具足审察定勤行的神足。

454Kathañca bhikkhu vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.
455已对照

四百五十五、此中什么是审察?凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见、择法觉支、道支、道所摄——这称为“审察”。

此中什么是定?凡心的住立、安住……乃至……正定、定觉支、道支、道所摄——这称为“定”。

此中什么是勤行?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“勤行”。如是,以这审察、以这定、以这勤行而具备、完全具备、已到、完全已到、已成、具足、俱备。因此称为“具足审察定勤行的”。

455Tattha katamā vīmaṃsā? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vīmaṃsā’’. Tattha katamo samādhi? Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti…pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘samādhi’’. Tattha katamo padhānasaṅkhāro? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘padhānasaṅkhāro’’. Iti imāya ca vīmaṃsāya, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato. Tena vuccati ‘‘vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato’’ti
456已对照

四百五十六、“神”——凡那些法的神、正神、成就着、正成就着、得、获得、到达、成就、触证、作证、具足。

“神足”——是如此[成就]者的触……乃至……策励、不散乱。

“修习神足”——[他]习行、修习、多作那些法。因此称为“修习神足”。

456Iddhīti. Yā tesaṃ dhammānaṃ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā. Iddhipādoti. Tathābhūtassa phasso…pe… paggāho avikkhepo. Iddhipādaṃ bhāvetīti. Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘iddhipādaṃ bhāvetī’’ti.
457已对照

四百五十七、四神足:欲神足、精进神足、心神足、审察神足。

457Cattāro iddhipādā – chandiddhipādo, vīriyiddhipādo, cittiddhipādo, vīmaṃsiddhipādo.
458已对照

四百五十八、此中什么是欲神足?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,凡于那时的欲、欲性、欲作性、善的法欲——这称为“欲神足”。其余诸法与欲神足相应。

458Tattha katamo chandiddhipādo? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, yo tasmiṃ samaye chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando – ayaṃ vuccati ‘‘chandiddhipādo’’. Avasesā dhammā chandiddhipādasampayuttā.
459已对照

四百五十九、此中什么是精进神足?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,凡于那时心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“精进神足”。其余诸法与精进神足相应。

459Tattha katamo vīriyiddhipādo? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vīriyiddhipādo’’. Avasesā dhammā vīriyiddhipādasampayuttā.
460已对照

四百六十、此中什么是心神足?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,凡于那时的心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心神足”。其余诸法与心神足相应。

460Tattha katamo cittiddhipādo? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘cittiddhipādo’’. Avasesā dhammā cittiddhipādasampayuttā.
461已对照

四百六十一、此中什么是审察神足?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,凡于那时的慧、了知……乃至……无痴、择法、正见、择法觉支、道支、道所摄——这称为“审察神足”。其余诸法与审察神足相应。

461Tattha katamo vīmaṃsiddhipādo? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vīmaṃsiddhipādo’’. Avasesā dhammā vīmaṃsiddhipādasampayuttā.
462已对照

阿毗达摩分别。

三、问分

四百六十二、四神足:在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。

462Cattāro iddhipādā – idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.
463已对照

四百六十三、四神足中,有几种是善、几种是不善、几种是无记……乃至……几种是有诤、几种是无诤?

463Catunnaṃ iddhipādānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā…pe… kati saraṇā, kati araṇā?
464已对照

一、三法

四百六十四、正是善。或与乐受相应、或与不苦不乐受相应。是异熟法法的。是非执受非顺取的。是非杂染非顺杂染的。或有寻有伺、或无寻唯伺、或无寻无伺。或与喜俱行、或与乐俱行、或与舍俱行。既非应以见、亦非应以修舍断。是无应以见、亦无应以修舍断之因的。趣向损减。是有学的。是无量的。是无量所缘的。是殊胜的。是正性决定的。不以道为所缘,以道为因,不以道为增上。或已生、或未生,不应说是“将生的”。或过去、或未来、或现在。不应说是“过去所缘的”,也不应说是“未来所缘的”,也不应说是“现在所缘的”。或内、或外、或内外。是外所缘的。是无见无对的。

464Kusalāyeva. Siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Vipākadhammadhammā. Anupādinnaanupādāniyā. Asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā. Siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. Apacayagāmino. Sekkhā. Appamāṇā. Appamāṇārammaṇā. Paṇītā. Sammattaniyatā. Na maggārammaṇā, maggahetukā, na maggādhipatino. Siyā uppannā, siyā anuppannā, na vattabbā uppādinoti. Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi. Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā. Bahiddhārammaṇā. Anidassanaappaṭighā.
465已对照

二、二法

四百六十五、审察神足是因,三神足非因。是有因的。与因相应。审察神足既是因、又是有因,三神足不应说是“既是因、又是有因的”,[而]是有因而非因。审察神足既是因、又与因相应,三神足不应说是“既是因、又与因相应的”,[而]与因相应而非因。三神足是非因而有因的,审察神足不应说是“非因而有因的”,也不应说是“非因而无因的”。是有缘的。是有为的。是无见的。是无对的。是非色的。是出世间的。为某[识]所识知,不为某[识]所识知。非漏。是无漏的。与漏不相应。不应说是“既是漏、又是有漏的”,也不应说是“是有漏而非漏的”。不应说是“既是漏、又与漏相应的”,也不应说是“与漏相应而非漏的”。是与漏不相应而无漏的。

非结……乃至……非系……乃至……非暴流……乃至……非轭……乃至……非盖……乃至……非执取……乃至……是有所缘的。三神足非心,心神足是心。三神足是心所的,心神足是非心所的。三神足与心相应,心神足不应说是“与心相应的”,也不应说是“与心不相应的”。三神足与心相杂,心神足不应说是“与心相杂的”,也不应说是“与心不相杂的”。三神足以心为等起,心神足非以心为等起。三神足与心俱有,心神足非与心俱有。三神足随心转,心神足非随心转。三神足与心相杂而以心为等起,心神足非与心相杂而以心为等起。三神足与心相杂、以心为等起、与心俱有,心神足非与心相杂、以心为等起、与心俱有。三神足与心相杂、以心为等起、随心转,心神足非与心相杂、以心为等起、随心转。

三神足是外的,心神足是内的。是非所造的。是非执受的。非取……乃至……非烦恼……乃至……不应以见舍断。不应以修舍断。是无应以见舍断之因的。是无应以修舍断之因的。或有寻、或无寻。或有伺、或无伺。或有喜、或无喜。或与喜俱行、或不与喜俱行。或与乐俱行、或不与乐俱行。或与舍俱行、或不与舍俱行。是非欲界的。是非色界的。是非无色界的。是不系属的。是导向出离的。是决定的。是无上的。是无诤的。

465Vīmaṃsiddhipādo hetu, tayo iddhipādā na hetū. Sahetukā. Hetusampayuttā. Vīmaṃsiddhipādo hetu ceva sahetuko ca, tayo iddhipādā na vattabbā hetū ceva sahetukā cāti, sahetukā ceva na ca hetū. Vīmaṃsiddhipādo hetu ceva hetusampayutto ca, tayo iddhipādā na vattabbā hetū ceva hetusampayuttā cāti, hetusampayuttā ceva na ca hetū. Tayo iddhipādā na hetū sahetukā, vīmaṃsiddhipādo na vattabbo na hetu sahetukotipi, na hetu ahetukotipi. Sappaccayā. Saṅkhatā. Anidassanā. Appaṭighā. Arūpā. Lokuttarā. Kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā. No āsavā. Anāsavā. Āsavavippayuttā. Na vattabbā āsavā ceva sāsavā cātipi, sāsavā ceva no ca āsavātipi. Na vattabbā āsavā ceva āsavasampayuttā cātipi, āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi. Āsavavippayuttā. Anāsavā. No saṃyojanā…pe… no ganthā…pe… no oghā…pe… no yogā…pe… no nīvaraṇā…pe… no parāmāsā…pe… sārammaṇā. Tayo iddhipādā no cittā, cittiddhipādo cittaṃ. Tayo iddhipādā cetasikā, cittiddhipādo acetasiko. Tayo iddhipādā cittasampayuttā, cittiddhipādo na vattabbo cittena sampayuttotipi, cittena vippayuttotipi. Tayo iddhipādā cittasaṃsaṭṭhā, cittiddhipādo na vattabbo cittena saṃsaṭṭhotipi, cittena visaṃsaṭṭhotipi. Tayo iddhipādā cittasamuṭṭhānā, cittiddhipādo no cittasamuṭṭhāno. Tayo iddhipādā cittasahabhuno, cittiddhipādo no cittasahabhū. Tayo iddhipādā cittānuparivattino, cittiddhipādo no cittānuparivatti. Tayo iddhipādā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā, cittiddhipādo no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhāno. Tayo iddhipādā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno, cittiddhipādo no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhū. Tayo iddhipādā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino, cittiddhipādo no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivatti. Tayo iddhipādā bāhirā, cittiddhipādo ajjhattiko. No upādā. Anupādinnā. No upādānā…pe… no kilesā…pe… na dassanena pahātabbā. Na bhāvanāya pahātabbā. Na dassanena pahātabbahetukā. Na bhāvanāya pahātabbahetukā. Siyā savitakkā, siyā avitakkā. Siyā savicārā, siyā avicārā. Siyā sappītikā, siyā appītikā. Siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā. Siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā. Siyā upekkhāsahagatā, siyā na upekkhāsahagatā. Na kāmāvacarā. Na rūpāvacarā. Na arūpāvacarā. Apariyāpannā. Niyyānikā. Niyatā. Anuttarā. Araṇāti.
已对照

问分。

已对照

神足分别终。