快乐巴利palinanda.cc

分别论·正勤分别 Sammappadhānavibhaṅgo 1. Suttantabhājanīyaṃ

本经目录问分。正勤分别终。

390已对照

八、正勤分别

一、经分别

三百九十、四正勤:在此,比丘为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

390Cattāro sammappadhānā – idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
391已对照

三百九十一、比丘如何为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤?此中什么是未生的恶不善法?三不善根——贪、瞋、痴。以及与它们同处的诸烦恼。与它们相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些称为“未生的恶不善法”。如是,为令这些未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

391Kathañca bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati? Tattha katame anuppannā pāpakā akusalā dhammā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho. Tadekaṭṭhā ca kilesā. Taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ – ime vuccanti ‘‘anuppannā pāpakā akusalā dhammā’’. Iti imesaṃ anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
392已对照

三百九十二、“生起欲”——此中什么是欲?凡欲、欲性、欲作性、善的法欲——这称为“欲”。[他]生起、正生起、令起、令等起、令生出、令出现这欲。因此称为“生起欲”。

392Chandaṃ janetīti. Tattha katamo chando? Yo chando chandikatā [chandīkatā (syā.)] kattukamyatā kusalo dhammacchando – ayaṃ vuccati ‘‘chando’’. Imaṃ chandaṃ janeti sañjaneti uṭṭhapeti samuṭṭhapeti [uṭṭhāpeti samuṭṭhāpeti (syā.) evamuparipi] nibbatteti abhinibbatteti. Tena vuccati ‘‘chandaṃ janetī’’ti.
393已对照

三百九十三、“努力”——此中什么是努力?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“努力”。以这努力而具备、完全具备、已到、完全已到、已成、具足、俱备。因此称为“努力”。

393Vāyamatīti. Tattha katamo vāyāmo? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati ‘‘vāyāmo’’. Iminā vāyāmena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato. Tena vuccati ‘‘vāyamatī’’ti.
394已对照

三百九十四、“发起精进”——此中什么是精进?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“精进”。[他]发起、正发起、习行、修习、多作这精进。因此称为“发起精进”。

394Vīriyaṃ ārabhatīti. Tattha katamaṃ vīriyaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati ‘‘vīriyaṃ’’. Imaṃ vīriyaṃ ārabhati samārabhati āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘vīriyaṃ ārabhatī’’ti.
395已对照

三百九十五、“策励心”——此中什么是心?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。[他]策励、正策励、支持、撑持这心。因此称为“策励心”。

395Cittaṃ paggaṇhātīti. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Imaṃ cittaṃ paggaṇhāti sampaggaṇhāti upatthambheti paccupatthambheti. Tena vuccati ‘‘cittaṃ paggaṇhātī’’ti.
396已对照

三百九十六、“精勤”——此中什么是勤?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“勤”。以这勤而具备……乃至……俱备。因此称为“精勤”。

396Padahatīti. Tattha katamaṃ padhānaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati ‘‘padhānaṃ’’. Iminā padhānena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘padahatī’’ti.
397已对照

三百九十七、比丘如何为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤?此中什么是已生的恶不善法?三不善根——贪、瞋、痴。以及与它们同处的诸烦恼。与它们相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些称为“已生的恶不善法”。如是,为舍断这些已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

397Kathañca bhikkhu uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati? Tattha katame uppannā pāpakā akusalā dhammā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho. Tadekaṭṭhā ca kilesā. Taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ – ime vuccanti ‘‘uppannā pāpakā akusalā dhammā’’. Iti imesaṃ uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
398已对照

三百九十八、“生起欲”——此中什么是欲?凡欲、欲性、欲作性、善的法欲——这称为“欲”。[他]生起、正生起、令起、令等起、令生出、令出现这欲。因此称为“生起欲”。

398Chandaṃ janetīti. Tattha katamo chando? Yo chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando – ayaṃ vuccati ‘‘chando’’. Imaṃ chandaṃ janeti sañjaneti uṭṭhapeti samuṭṭhapeti nibbatteti abhinibbatteti. Tena vuccati ‘‘chandaṃ janetī’’ti.
399已对照

三百九十九、“努力”——此中什么是努力?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“努力”。以这努力而具备……乃至……俱备。因此称为“努力”。

399Vāyamatīti. Tattha katamo vāyāmo? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati ‘‘vāyāmo’’. Iminā vāyāmena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘vāyamatī’’ti.
400已对照

四百、“发起精进”——此中什么是精进?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“精进”。[他]发起、正发起、习行、修习、多作这精进。因此称为“发起精进”。

400Vīriyaṃ ārabhatīti. Tattha katamaṃ vīriyaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati ‘‘vīriyaṃ’’. Imaṃ vīriyaṃ ārabhati samārabhati āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘vīriyaṃ ārabhatī’’ti.
401已对照

四百零一、“策励心”——此中什么是心?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。[他]策励、正策励、支持、撑持这心。因此称为“策励心”。

401Cittaṃ paggaṇhātīti. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Imaṃ cittaṃ paggaṇhāti sampaggaṇhāti upatthambheti paccupatthambheti. Tena vuccati ‘‘cittaṃ paggaṇhātī’’ti.
402已对照

四百零二、“精勤”——此中什么是勤?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“勤”。以这勤而具备……乃至……俱备。因此称为“精勤”。

402Padahatīti. Tattha katamaṃ padhānaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati ‘‘padhānaṃ’’. Iminā padhānena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘padahatī’’ti.
403已对照

四百零三、比丘如何为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤?此中什么是未生的善法?三善根——无贪、无瞋、无痴。与它们相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。由它们等起的身业、语业、意业——这些称为“未生的善法”。如是,为令这些未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

403Kathañca bhikkhu anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati? Tattha katame anuppannā kusalā dhammā? Tīṇi kusalamūlāni – alobho, adoso, amoho. Taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho. Taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime vuccanti ‘‘anuppannā kusalā dhammā’’. Iti imesaṃ anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
404已对照

四百零四、“生起欲”……乃至……“努力”……乃至……“发起精进”……乃至……“策励心”……乃至……“精勤”——此中什么是勤?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“勤”。以这勤而具备……乃至……俱备。因此称为“精勤”。

404Chandaṃ janetīti…pe… vāyamatīti…pe… vīriyaṃ ārabhatīti…pe… cittaṃ paggaṇhātīti…pe… padahatīti. Tattha katamaṃ padhānaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati ‘‘padhānaṃ’’. Iminā padhānena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘padahatī’’ti.
405已对照

四百零五、比丘如何为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤?此中什么是已生的善法?三善根——无贪、无瞋、无痴。与它们相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些称为“已生的善法”。如是,为令这些已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

405Kathañca bhikkhu uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati? Tattha katame uppannā kusalā dhammā? Tīṇi kusalamūlāni – alobho, adoso, amoho. Taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ – ime vuccanti ‘‘uppannā kusalā dhammā’’. Iti imesaṃ uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
406已对照

四百零六、“为住立”——凡住立,那就是不忘失;凡不忘失,那就是增多;凡增多,那就是广大;凡广大,那就是修习;凡修习,那就是圆满。

406Ṭhitiyāti. Yā ṭhiti so asammoso, yo asammoso so bhiyyobhāvo, yo bhiyyobhāvo taṃ vepullaṃ, yaṃ vepullaṃ sā bhāvanā, yā bhāvanā sā pāripūrī.
407已对照

四百零七、“生起欲”……乃至……“努力”……乃至……“发起精进”……乃至……“策励心”……乃至……“精勤”——此中什么是勤?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为“勤”。以这勤而具备……乃至……俱备。因此称为“精勤”。

407Chandaṃ janetīti…pe… vāyamatīti…pe… vīriyaṃ ārabhatīti…pe… cittaṃ paggaṇhātīti…pe… padahatīti. Tattha katamaṃ padhānaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati ‘‘padhānaṃ’’. Iminā padhānena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘padahatī’’ti.
408已对照

经分别。

二、阿毗达摩分别

四百零八、四正勤:在此,比丘为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

408Cattāro sammappadhānā – idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
409已对照

四百零九、比丘如何为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

409Kathañca bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
410已对照

四百一十、“生起欲”——此中什么是欲?凡欲、欲性、欲作性、善的法欲——这称为“欲”。[他]生起、正生起、令起、令等起、令生出、令出现这欲。因此称为“生起欲”。

410Chandaṃ janetīti. Tattha katamo chando? Yo chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando – ayaṃ vuccati ‘‘chando’’. Imaṃ chandaṃ janeti sañjaneti uṭṭhapeti samuṭṭhapeti nibbatteti abhinibbatteti. Tena vuccati ‘‘chandaṃ janetī’’ti.
411已对照

四百一十一、“努力”——此中什么是努力?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“努力”。以这努力而具备、完全具备、已到、完全已到、已成、具足、俱备。因此称为“努力”。

411Vāyamatīti. Tattha katamo vāyāmo? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vāyāmo’’. Iminā vāyāmena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato. Tena vuccati ‘‘vāyamatī’’ti.
412已对照

四百一十二、“发起精进”——此中什么是精进?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“精进”。[他]发起、正发起、习行、修习、多作这精进。因此称为“发起精进”。

412Vīriyaṃ ārabhatīti. Tattha katamaṃ vīriyaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ vuccati ‘‘vīriyaṃ’’. Imaṃ vīriyaṃ ārabhati samārabhati āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘vīriyaṃ ārabhatī’’ti.
413已对照

四百一十三、“策励心”——此中什么是心?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。[他]策励、正策励、支持、撑持这心。因此称为“策励心”。

413Cittaṃ paggaṇhātīti. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Imaṃ cittaṃ paggaṇhāti sampaggaṇhāti upatthambheti paccupatthambheti. Tena vuccati ‘‘cittaṃ paggaṇhātī’’ti.
414已对照

四百一十四、“精勤”——此中什么是正勤?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“正勤”。其余诸法与正勤相应。

414Padahatīti. Tattha katamaṃ sammappadhānaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ vuccati ‘‘sammappadhānaṃ’’. Avasesā dhammā sammappadhānasampayuttā.
415已对照

四百一十五、比丘如何为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

415Kathañca bhikkhu uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
416已对照

四百一十六、“生起欲”……乃至……“努力”……乃至……“发起精进”……乃至……“策励心”……乃至……“精勤”——此中什么是正勤?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“正勤”。其余诸法与正勤相应。

416Chandaṃ janetīti…pe… vāyamatīti…pe… vīriyaṃ ārabhatīti…pe… cittaṃ paggaṇhātīti…pe… padahatīti. Tattha katamaṃ sammappadhānaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ vuccati ‘‘sammappadhānaṃ’’. Avasesā dhammā sammappadhānasampayuttā.
417已对照

四百一十七、比丘如何为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

417Kathañca bhikkhu anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
418已对照

四百一十八、“生起欲”……乃至……“努力”……乃至……“发起精进”……乃至……“策励心”……乃至……“精勤”——此中什么是正勤?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“正勤”。其余诸法与正勤相应。

418Chandaṃ janetīti…pe… vāyamatīti…pe… vīriyaṃ ārabhatīti…pe… cittaṃ paggaṇhātīti…pe… padahatīti. Tattha katamaṃ sammappadhānaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ vuccati ‘‘sammappadhānaṃ’’. Avasesā dhammā sammappadhānasampayuttā.
419已对照

四百一十九、比丘如何为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

419Kathañca bhikkhu uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
420已对照

四百二十、“为住立”——凡住立,那就是不忘失;凡不忘失,那就是增多;凡增多,那就是广大;凡广大,那就是修习;凡修习,那就是圆满。

420Ṭhitiyāti. Yā ṭhiti so asammoso, yo asammoso so bhiyyobhāvo, yo bhiyyobhāvo taṃ vepullaṃ, yaṃ vepullaṃ sā bhāvanā, yā bhāvanā sā pāripūrī.
421已对照

四百二十一、“生起欲”——此中什么是欲?凡欲、欲性、欲作性、善的法欲——这称为“欲”。[他]生起、正生起、令起、令等起、令生出、令出现这欲。因此称为“生起欲”。

421Chandaṃ janetīti. Tattha katamo chando? Yo chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando – ayaṃ vuccati ‘‘chando’’. Imaṃ chandaṃ janeti sañjaneti uṭṭhapeti samuṭṭhapeti nibbatteti abhinibbatteti. Tena vuccati ‘‘chandaṃ janetī’’ti.
422已对照

四百二十二、“努力”——此中什么是努力?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“努力”。以这努力而具备……乃至……俱备。因此称为“努力”。

422Vāyamatīti. Tattha katamo vāyāmo? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vāyāmo’’. Iminā vāyāmena upeto hoti…pe… samannāgato. Tena vuccati ‘‘vāyamatī’’ti.
423已对照

四百二十三、“发起精进”——此中什么是精进?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“精进”。[他]发起、正发起、习行、修习、多作这精进。因此称为“发起精进”。

423Vīriyaṃ ārabhatīti. Tattha katamaṃ vīriyaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ vuccati ‘‘vīriyaṃ’’. Imaṃ vīriyaṃ ārabhati samārabhati āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tena vuccati ‘‘vīriyaṃ ārabhatī’’ti.
424已对照

四百二十四、“策励心”——此中什么是心?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。[他]策励、正策励、支持、撑持这心。因此称为“策励心”。

424Cittaṃ paggaṇhātīti. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Imaṃ cittaṃ paggaṇhāti sampaggaṇhāti upatthambheti paccupatthambheti. Tena vuccati ‘‘cittaṃ paggaṇhātī’’ti.
425已对照

四百二十五、“精勤”——此中什么是正勤?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“正勤”。其余诸法与正勤相应。

425Padahatīti. Tattha katamaṃ sammappadhānaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ vuccati ‘‘sammappadhānaṃ’’. Avasesā dhammā sammappadhānasampayuttā.
426已对照

四百二十六、此中什么是正勤?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,凡于那时心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“正勤”。其余诸法与正勤相应。

426Tattha katamaṃ sammappadhānaṃ? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ vuccati ‘‘sammappadhānaṃ’’. Avasesā dhammā sammappadhānasampayuttā.
427已对照

阿毗达摩分别。

三、问分

四百二十七、四正勤:在此,比丘为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为舍断已生的恶不善法……乃至……为令未生的善法生起……乃至……为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

427Cattāro sammappadhānā – idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
428已对照

四百二十八、四正勤中,有几种是善、几种是不善、几种是无记……乃至……几种是有诤、几种是无诤?

428Catunnaṃ sammappadhānānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā…pe… kati saraṇā, kati araṇā?
429已对照

一、三法

四百二十九、正是善。或与乐受相应、或与不苦不乐受相应。是异熟法法的。是非执受非顺取的。是非杂染非顺杂染的。或有寻有伺、或无寻唯伺、或无寻无伺。或与喜俱行、或与乐俱行、或与舍俱行。既非应以见、亦非应以修舍断。是无应以见、亦无应以修舍断之因的。趣向损减。是有学的。是无量的。是无量所缘的。是殊胜的。是正性决定的。不以道为所缘。以道为因。或以道为增上,或不应说是“以道为增上的”。或已生、或未生,不应说是“将生的”。或过去、或未来、或现在。不应说是“过去所缘的”,也不应说是“未来所缘的”,也不应说是“现在所缘的”。或内、或外、或内外。是外所缘的。是无见无对的。

429Kusalāyeva. Siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Vipākadhammadhammā. Anupādinnaanupādāniyā. Asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā. Siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. Apacayagāmino. Sekkhā. Appamāṇā. Appamāṇārammaṇā. Paṇītā. Sammattaniyatā. Na maggārammaṇā. Maggahetukā. Siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā maggādhipatinoti. Siyā uppannā, siyā anuppannā, na vattabbā uppādinoti. Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi. Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā. Bahiddhārammaṇā. Anidassanaappaṭighā.
430已对照

二、二法

四百三十、非因。是有因的。与因相应。不应说是“既是因、又是有因的”,[而]是有因而非因。不应说是“既是因、又与因相应的”,[而]与因相应而非因。是非因而有因的。是有缘的。是有为的。是无见的。是无对的。是非色的。是出世间的。为某[识]所识知,不为某[识]所识知。非漏。是无漏的。与漏不相应。不应说是“既是漏、又是有漏的”,也不应说是“是有漏而非漏的”。不应说是“既是漏、又与漏相应的”,也不应说是“与漏相应而非漏的”。是与漏不相应而无漏的。非结……乃至……非系……乃至……非暴流……乃至……非轭……乃至……非盖……乃至……非执取……乃至……是有所缘的。非心。是心所的。与心相应。与心相杂。以心为等起。与心俱有。随心转。与心相杂而以心为等起。与心相杂、以心为等起、与心俱有。与心相杂、以心为等起、随心转。是外的。是非所造的。是非执受的。非取……乃至……非烦恼……乃至……不应以见舍断。不应以修舍断。是无应以见舍断之因的。是无应以修舍断之因的。或有寻、或无寻。或有伺、或无伺。或有喜、或无喜。或与喜俱行、或不与喜俱行。或与乐俱行、或不与乐俱行。或与舍俱行、或不与舍俱行。是非欲界的。是非色界的。是非无色界的。是不系属的。是导向出离的。是决定的。是无上的。是无诤的。

430Na hetū. Sahetukā. Hetusampayuttā. Na vattabbā hetū ceva sahetukā cāti, sahetukā ceva na ca hetū. Na vattabbā hetū ceva hetusampayuttā cāti, hetusampayuttā ceva na ca hetū. Na hetū sahetukā. Sappaccayā. Saṅkhatā. Anidassanā. Appaṭighā. Arūpā. Lokuttarā. Kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā. No āsavā. Anāsavā. Āsavavippayuttā. Na vattabbā āsavā ceva sāsavā cātipi, sāsavā ceva no ca āsavātipi. Na vattabbā āsavā ceva āsavasampayuttā cātipi, āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi. Āsavavippayuttā. Anāsavā. No saṃyojanā…pe… no ganthā…pe… no oghā…pe… no yogā…pe… no nīvaraṇā…pe… no parāmāsā…pe… sārammaṇā. No cittā. Cetasikā. Cittasampayuttā. Cittasaṃsaṭṭhā. Cittasamuṭṭhānā. Cittasahabhuno. Cittānuparivattino. Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno. Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino. Bāhirā. No upādā. Anupādinnā. No upādānā…pe… no kilesā…pe… na dassanena pahātabbā. Na bhāvanāya pahātabbā. Na dassanena pahātabbahetukā. Na bhāvanāya pahātabbahetukā. Siyā savitakkā, siyā avitakkā. Siyā savicārā, siyā avicārā. Siyā sappītikā, siyā appītikā. Siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā. Siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā. Siyā upekkhāsahagatā, siyā na upekkhāsahagatā. Na kāmāvacarā. Na rūpāvacarā. Na arūpāvacarā. Apariyāpannā. Niyyānikā. Niyatā. Anuttarā. Araṇāti.
已对照

问分。

已对照

正勤分别终。