快乐巴利palinanda.cc

分别论·缘起分别 Paṭiccasamuppādavibhaṅgo 1. Suttantabhājanīyaṃ

本经目录以不善根为根本的异熟的解说。阿毗达摩分别。缘起分别终。

225已对照

六、缘起分别

一、经分别

二百二十五、以无明为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名色;以名色为缘而有六处;以六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱;以爱为缘而有取;以取为缘而有有;以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。

225Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
226已对照

二百二十六、此中什么是无明?于苦的无智、于苦集的无智、于苦灭的无智、于导至苦灭之道的无智——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?福行、非福行、不动行、身行、语行、心行。

此中什么是福行?欲界的、色界的,施所成的、戒所成的、修所成的善思——这称为“福行”。

此中什么是非福行?欲界的不善思——这称为“非福行”。

此中什么是不动行?无色界的善思——这称为“不动行”。

此中什么是身行?身思是身行,语思是语行,意思是心行。这些称为“以无明为缘而有行”。

226Tattha katamā avijjā? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katame avijjāpaccayā saṅkhārā? Puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro, kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Tattha katamo puññābhisaṅkhāro? Kusalā cetanā kāmāvacarā rūpāvacarā dānamayā sīlamayā bhāvanāmayā – ayaṃ vuccati ‘‘puññābhisaṅkhāro’’. Tattha katamo apuññābhisaṅkhāro? Akusalā cetanā kāmāvacarā – ayaṃ vuccati ‘‘apuññābhisaṅkhāro’’. Tattha katamo āneñjābhisaṅkhāro? Kusalā cetanā arūpāvacarā – ayaṃ vuccati ‘‘āneñjābhisaṅkhāro’’. Tattha katamo kāyasaṅkhāro? Kāyasañcetanā kāyasaṅkhāro, vacīsañcetanā vacīsaṅkhāro, manosañcetanā cittasaṅkhāro. Ime vuccanti ‘‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’.
227已对照

二百二十七、此中什么是“以行为缘而有识”?眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识——这称为“以行为缘而有识”。

227Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’.
228已对照

二百二十八、此中什么是“以识为缘而有名色”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?四大种,以及四大种所造之色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以识为缘而有名色”。

228Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cattāro mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ’’.
229已对照

二百二十九、此中什么是“以名色为缘而有六处”?眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处——这称为“以名色为缘而有六处”。

229Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ’’.
230已对照

二百三十、此中什么是“以六处为缘而有触”?眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触——这称为“以六处为缘而有触”。

230Tattha katamo saḷāyatanapaccayā phasso? Cakkhusamphasso sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphasso manosamphasso – ayaṃ vuccati ‘‘saḷāyatanapaccayā phasso’’.
231已对照

二百三十一、此中什么是“以触为缘而有受”?眼触所生受、耳触所生受、鼻触所生受、舌触所生受、身触所生受、意触所生受——这称为“以触为缘而有受”。

231Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’.
232已对照

二百三十二、此中什么是“以受为缘而有爱”?色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱——这称为“以受为缘而有爱”。

232Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā? Rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā taṇhā’’.
233已对照

二百三十三、此中什么是“以爱为缘而有取”?欲取、见取、戒禁取、我论取——这称为“以爱为缘而有取”。

233Tattha katamaṃ taṇhāpaccayā upādānaṃ? Kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘taṇhāpaccayā upādānaṃ’’.
234已对照

二百三十四、此中什么是“以取为缘而有有”?依两种[分]的有:有业有,有生有。此中什么是业有?福行、非福行、不动行——这称为“业有”。一切趣有之业都是业有。

此中什么是生有?欲有、色有、无色有、想有、无想有、非想非非想有、一蕴有、四蕴有、五蕴有——这称为“生有”。如是,这是业有,这是生有。这称为“以取为缘而有有”。

234Tattha katamo upādānapaccayā bhavo? Bhavo duvidhena – atthi kammabhavo, atthi upapattibhavo. Tattha katamo kammabhavo? Puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro – ayaṃ vuccati ‘‘kammabhavo’’. Sabbampi bhavagāmikammaṃ kammabhavo. Tattha katamo upapattibhavo? Kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo, saññābhavo, asaññābhavo, nevasaññānāsaññābhavo, ekavokārabhavo, catuvokārabhavo, pañcavokārabhavo – ayaṃ vuccati ‘‘upapattibhavo’’. Iti ayañca kammabhavo, ayañca upapattibhavo. Ayaṃ vuccati ‘‘upādānapaccayā bhavo’’.
235已对照

二百三十五、此中什么是“以有为缘而有生”?凡是那些众生,于彼彼众生类中的生、出生、入胎、出现,诸蕴之显现,诸处之获得——这称为“以有为缘而有生”。

235Tattha katamā bhavapaccayā jāti? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti, khandhānaṃ pātubhāvo, āyatanānaṃ paṭilābho – ayaṃ vuccati ‘‘bhavapaccayā jāti’’.
236已对照

二百三十六、此中什么是“以生为缘而有老死”?有老,有死。此中什么是老?凡是那些众生,于彼彼众生类中的老、衰老之状、齿落、发白、皮皱、寿命之衰减、诸根之老熟——这称为“老”。

此中什么是死?凡是那些众生,从彼彼众生类中的殒殁、殁亡之状、破坏、消失、死、死亡、命终,诸蕴之破坏,身躯之舍弃,命根之断绝——这称为“死”。如是,这是老,这是死。这称为“以生为缘而有老死”。

236Tattha katamaṃ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ? Atthi jarā, atthi maraṇaṃ. Tattha katamā jarā? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccati ‘‘jarā’’. Tattha katamaṃ maraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā [kālaṃkiriyā (ka.)] khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo – idaṃ vuccati ‘‘maraṇaṃ’’. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘jātipaccayā jarāmaraṇaṃ’’.
237已对照

二百三十七、此中什么是愁?为亲属的不幸所触,或为财物的不幸所触,或为疾病的不幸所触,或为戒的不幸所触,或为见的不幸所触,遭遇某种不幸、为某种苦法所触者的愁、忧愁、忧愁之状、内愁、内遍愁、心的遍燃、忧、愁箭——这称为“愁”。

237Tattha katamo soko? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko cetaso parijjhāyanā domanassaṃ sokasallaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘soko’’.
238已对照

二百三十八、此中什么是悲?为亲属的不幸所触,或为财物的不幸所触,或为疾病的不幸所触,或为戒的不幸所触,或为见的不幸所触,遭遇某种不幸、为某种苦法所触者的哀号、悲号、哀叹、悲叹、哀号之状、悲号之状、言语、空语、乱语、絮诉、絮诉着、絮诉之状——这称为“悲”。

238Tattha katamo paridevo? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṃ – ayaṃ vuccati paridevo’’.
239已对照

二百三十九、此中什么是苦?凡身的不适、身的苦,由身触所生的不适、苦的感受,由身触所生的不适、苦的受——这称为“苦”。

239Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Yaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’.
240已对照

二百四十、此中什么是忧?凡心的不适、心的苦,由心触所生的不适、苦的感受,由心触所生的不适、苦的受——这称为“忧”。

240Tattha katamaṃ domanassaṃ? Yaṃ cetasikaṃ asātaṃ, cetasikaṃ dukkhaṃ, cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ, cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati ‘‘domanassaṃ’’.
241已对照

二百四十一、此中什么是恼?为亲属的不幸所触,或为财物的不幸所触,或为疾病的不幸所触,或为戒的不幸所触,或为见的不幸所触,遭遇某种不幸、为某种苦法所触者的苦恼、遍苦恼、苦恼之状、遍苦恼之状——这称为“恼”。

241Tattha katamo upāyāso? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṃ upāyāsitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘upāyāso’’.
242已对照

二百四十二、“这样,这整个苦蕴就集起了”:这样,这整个苦蕴就有相会,有共会,有集合,有显现。因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

242Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṃ hoti, pātubhāvo hoti. Tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
243已对照

经分别。

二、阿毗达摩分别

一、缘四法

二百四十三、以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

243Avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
244已对照

缘四法。

二、因四法

二百四十四、以无明为缘而有行,以无明为因;以行为缘而有识,以行为因;以识为缘而有名,以识为因;以名为缘而有第六处,以名为因;以第六处为缘而有触,以第六处为因;以触为缘而有受,以触为因;以受为缘而有爱,以受为因;以爱为缘而有取,以爱为因;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,以无明为因;以行为缘而有识,以行为因;以识为缘而有名,以识为因;以名为缘而有触,以名为因;以触为缘而有受,以触为因;以受为缘而有爱,以受为因;以爱为缘而有取,以爱为因;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,以无明为因;以行为缘而有识,以行为因;以识为缘而有名色,以识为因;以名色为缘而有第六处,以名色为因;以第六处为缘而有触,以第六处为因;以触为缘而有受,以触为因;以受为缘而有爱,以受为因;以爱为缘而有取,以爱为因;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,以无明为因;以行为缘而有识,以行为因;以识为缘而有名色,以识为因;以名色为缘而有六处,以名色为因;以第六处为缘而有触,以第六处为因;以触为缘而有受,以触为因;以受为缘而有爱,以受为因;以爱为缘而有取,以爱为因;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

244Avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇahetukaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmahetukaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇahetukaṃ, nāmapaccayā phasso nāmahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇahetukaṃ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmarūpahetukaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇahetukaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmarūpahetukaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
245已对照

因四法。

三、相应四法

二百四十五、以无明为缘而有行,与无明相应;以行为缘而有识,与行相应;以识为缘而有名,与识相应;以名为缘而有第六处,与名相应;以第六处为缘而有触,与第六处相应;以触为缘而有受,与触相应;以受为缘而有爱,与受相应;以爱为缘而有取,与爱相应;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,与无明相应;以行为缘而有识,与行相应;以识为缘而有名,与识相应;以名为缘而有触,与名相应;以触为缘而有受,与触相应;以受为缘而有爱,与受相应;以爱为缘而有取,与爱相应;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,与无明相应;以行为缘而有识,与行相应;以识为缘而有名色,与识相应的名;以名色为缘而有第六处,与名色相应;以第六处为缘而有触,与第六处相应;以触为缘而有受,与触相应;以受为缘而有爱,与受相应;以爱为缘而有取,与爱相应;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,与无明相应;以行为缘而有识,与行相应;以识为缘而有名色,与识相应的名;以名色为缘而有六处,与名相应的第六处;以第六处为缘而有触,与第六处相应;以触为缘而有受,与触相应;以受为缘而有爱,与受相应;以爱为缘而有取,与爱相应;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

245Avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇasampayuttaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāsampayuttaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇasampayuttaṃ, nāmapaccayā phasso nāmasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāsampayuttaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇasampayuttaṃ nāmaṃ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmarūpasampayuttaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāsampayuttaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇasampayuttaṃ nāmaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṃ upādānasampayuttaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
246已对照

相应四法。

四、相互四法

二百四十六、以无明为缘而有行,以行为缘也有无明;以行为缘而有识,以识为缘也有行;以识为缘而有名,以名为缘也有识;以名为缘而有第六处,以第六处为缘也有名;以第六处为缘而有触,以触为缘也有第六处;以触为缘而有受,以受为缘也有触;以受为缘而有爱,以爱为缘也有受;以爱为缘而有取,以取为缘也有爱;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,以行为缘也有无明;以行为缘而有识,以识为缘也有行;以识为缘而有名,以名为缘也有识;以名为缘而有触,以触为缘也有名;以触为缘而有受,以受为缘也有触;以受为缘而有爱,以爱为缘也有受;以爱为缘而有取,以取为缘也有爱;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,以行为缘也有无明;以行为缘而有识,以识为缘也有行;以识为缘而有名色,以名色为缘也有识;以名色为缘而有第六处,以第六处为缘也有名色;以第六处为缘而有触,以触为缘也有第六处;以触为缘而有受,以受为缘也有触;以受为缘而有爱,以爱为缘也有受;以爱为缘而有取,以取为缘也有爱;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

以无明为缘而有行,以行为缘也有无明;以行为缘而有识,以识为缘也有行;以识为缘而有名色,以名色为缘也有识;以名色为缘而有六处,以第六处为缘也有名色;以第六处为缘而有触,以触为缘也有第六处;以触为缘而有受,以受为缘也有触;以受为缘而有爱,以爱为缘也有受;以爱为缘而有取,以取为缘也有爱;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

246Avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro; viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayāpi viññāṇaṃ; nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmaṃ; chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ; phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso; vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā; taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayāpi taṇhā; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro; viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayāpi viññāṇaṃ; nāmapaccayā phasso, phassapaccayāpi nāmaṃ; phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso; vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā; taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayāpi taṇhā; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ; nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṃ; chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ; phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso; vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā; taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayāpi taṇhā; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṃ; chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ; phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso; vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā; taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayāpi taṇhā; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
247已对照

相互四法。

论母

二百四十七、以行为缘而有无明……乃至……以识为缘而有无明……乃至……以名为缘而有无明……乃至……以第六处为缘而有无明……乃至……以触为缘而有无明……乃至……以受为缘而有无明……乃至……以爱为缘而有无明……乃至……以取为缘而有无明……乃至……以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

247Saṅkhārapaccayā avijjā…pe… viññāṇapaccayā avijjā…pe… nāmapaccayā avijjā…pe… chaṭṭhāyatanapaccayā avijjā…pe… phassapaccayā avijjā…pe… vedanāpaccayā avijjā…pe… taṇhāpaccayā avijjā…pe… upādānapaccayā avijjā…pe… avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
248已对照

论母。

五、缘四法

二百四十八、哪些法是不善的?于某时,不善心生起,与喜悦俱行、与见执相应,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

248Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
249已对照

二百四十九、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘而有名”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名”。

此中什么是“以名为缘而有第六处”?凡心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意识界——这称为“以名为缘而有第六处”。

此中什么是“以第六处为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有爱”?凡贪、极贪、随顺、顺从、欢喜、喜贪、心的极贪——这称为“以受为缘而有爱”。

此中什么是“以爱为缘而有取”?凡见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为“以爱为缘而有取”。

此中什么是“以取为缘而有有”?除了取,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以取为缘而有有”。

此中什么是“以有为缘而有生”?凡那些法的生、出生、产生、出现、显现——这称为“以有为缘而有生”。

此中什么是“以生为缘而有老死”?有老,有死。此中什么是老?凡那些法的老、衰老之状、寿命之衰减——这称为“老”。此中什么是死?凡那些法的尽、灭去、破坏、遍破坏、无常性、隐没——这称为“死”。如是,这是老,这是死。这称为“以生为缘而有老死”。

“这样,这整个苦蕴就集起了”:这样,这整个苦蕴就有相会,有共会,有集合,有显现。因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

249Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ [cetayitattaṃ (sī. ka.)] – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo cittassa sārāgo – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā taṇhā’’. Tattha katamaṃ taṇhāpaccayā upādānaṃ? Yā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho [vipariyesaggāho (bahūsu)] – idaṃ vuccati ‘‘taṇhāpaccayā upādānaṃ’’. Tattha katamo upādānapaccayā bhavo? Ṭhapetvā upādānaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘upādānapaccayā bhavo’’. Tattha katamā bhavapaccayā jāti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ jāti sañjāti nibbatti abhinibbatti pātubhāvo – ayaṃ vuccati ‘‘bhavapaccayā jāti’’. Tattha katamaṃ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ? Atthi jarā, atthi maraṇaṃ. Tattha katamā jarā? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ jarā jīraṇatā āyuno saṃhāni – ayaṃ vuccati ‘‘jarā’’. Tattha katamaṃ maraṇaṃ? Yo tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘maraṇaṃ’’. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘jātipaccayā jarāmaraṇaṃ’’. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṃ hoti, pātubhāvo hoti. Tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
250已对照

二百五十、于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

250Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
251已对照

二百五十一、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘而有名”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名”。

“以名为缘而有触”:此中什么是名?除了触,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“名”。

此中什么是“以名为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以名为缘而有触”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

251Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ’’. Nāmapaccayā phassoti. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Ṭhapetvā phassaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamo nāmapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā phasso’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti. Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
253已对照

二百五十三、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘而有名色”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以识为缘而有名色”。

“以名色为缘而有第六处”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘而有第六处”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名色为缘而有第六处”。

此中什么是“以第六处为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

253Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ’’. Nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatananti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Yaṃ rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
254已对照

二百五十四、于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

254Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
255已对照

二百五十五、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘而有名色”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以识为缘而有名色”。

“以名色为缘而有六处”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?四大种,以及凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘而有六处”?眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处——这称为“以名色为缘而有六处”。

此中什么是“以第六处为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

255Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ’’. Nāmarūpapaccayā saḷāyatananti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, yañca rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
256已对照

缘四法。

六、因四法

二百五十六、于那时,以无明为缘而有行,以无明为因;以行为缘而有识,以行为因;以识为缘而有名,以识为因;以名为缘而有第六处,以名为因;以第六处为缘而有触,以第六处为因;以触为缘而有受,以触为因;以受为缘而有爱,以受为因;以爱为缘而有取,以爱为因;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

256Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇahetukaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmahetukaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
257已对照

二百五十七、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行,以无明为因”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行,以无明为因”。

此中什么是“以行为缘而有识,以行为因”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识,以行为因”。

此中什么是“以识为缘而有名,以识为因”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名,以识为因”。

此中什么是“以名为缘而有第六处,以名为因”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名为缘而有第六处,以名为因”。

此中什么是“以第六处为缘而有触,以第六处为因”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触,以第六处为因”。

此中什么是“以触为缘而有受,以触为因”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受,以触为因”。

此中什么是“以受为缘而有爱,以受为因”?凡贪、极贪……乃至……心的极贪——这称为“以受为缘而有爱,以受为因”。

此中什么是“以爱为缘而有取,以爱为因”?凡见、见执……乃至……外道处、颠倒执——这称为“以爱为缘而有取,以爱为因”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

257Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇahetukaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇahetukaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmahetukaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmahetukaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā phassahetukā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā phassahetukā’’. Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā? Yo rāgo sārāgo…pe… cittassa sārāgo – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā’’. Tattha katamaṃ taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ? Yā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati ‘‘taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’ti.
258已对照

二百五十八、于那时,以无明为缘而有行,以无明为因;以行为缘而有识,以行为因;以识为缘而有名,以识为因;以名为缘而有触,以名为因;以触为缘而有受,以触为因;以受为缘而有爱,以受为因;以爱为缘而有取,以爱为因;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

258Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇahetukaṃ, nāmapaccayā phasso nāmahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
259已对照

二百五十九、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行,以无明为因”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行,以无明为因”。

此中什么是“以行为缘而有识,以行为因”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为以行为缘而有识,以行为因。

此中什么是“以识为缘而有名,以识为因”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名,以识为因”。

“以名为缘而有触,以名为因”:此中什么是名?除了触,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“名”。

此中什么是“以名为缘而有触,以名为因”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以名为缘而有触,以名为因”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

259Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇahetukaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇahetukaṃ’’. Nāmapaccayā phasso nāmahetukoti. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Ṭhapetvā phassaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamo nāmapaccayā phasso nāmahetuko? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā phasso nāmahetuko’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
260已对照

二百六十、于那时,以无明为缘而有行,以无明为因;以行为缘而有识,以行为因;以识为缘而有名色,以识为因;以名色为缘而有第六处,以名色为因;以第六处为缘而有触,以第六处为因;以触为缘而有受,以触为因;以受为缘而有爱,以受为因;以爱为缘而有取,以爱为因;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

260Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇahetukaṃ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmarūpahetukaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
261已对照

二百六十一、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行,以无明为因”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行,以无明为因”。

此中什么是“以行为缘而有识,以行为因”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识,以行为因”。

此中什么是“以识为缘而有名色,以识为因”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以识为缘而有名色,以识为因”。

“以名色为缘而有第六处,以名色为因”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘而有第六处,以名色为因”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名色为缘而有第六处,以名色为因”。

此中什么是“以第六处为缘而有触,以第六处为因”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触,以第六处为因”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

261Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇahetukaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇahetukaṃ’’. Nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmarūpahetukanti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Yaṃ rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmarūpahetukaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmarūpahetukaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
262已对照

二百六十二、于那时,以无明为缘而有行,以无明为因;以行为缘而有识,以行为因;以识为缘而有名色,以识为因;以名色为缘而有六处,以名色为因;以第六处为缘而有触,以第六处为因;以触为缘而有受,以触为因;以受为缘而有爱,以受为因;以爱为缘而有取,以爱为因;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

262Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇahetukaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmarūpahetukaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
263已对照

二百六十三、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行,以无明为因”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行,以无明为因”。

此中什么是“以行为缘而有识,以行为因”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识,以行为因”。

此中什么是“以识为缘而有名色,以识为因”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以识为缘而有名色,以识为因”。

“以名色为缘而有六处,以名色为因”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?四大种,以及凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘而有六处,以名色为因”?眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处——这称为“以名色为缘而有六处,以名色为因”。

此中什么是“以第六处为缘而有触,以第六处为因”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触,以第六处为因”。

此中什么是“以触为缘而有受,以触为因”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受,以触为因”。

此中什么是“以受为缘而有爱,以受为因”?凡贪、极贪……乃至……心的极贪——这称为“以受为缘而有爱,以受为因”。

此中什么是“以爱为缘而有取,以爱为因”?凡见、见执……乃至……外道处、颠倒执——这称为“以爱为缘而有取,以爱为因”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

263Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇahetukaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇahetukaṃ’’. Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmarūpahetukanti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, yañca rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmarūpahetukaṃ? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmarūpahetukaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā phassahetukā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā phassahetukā’’. Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā? Yo rāgo sārāgo…pe… cittassa sārāgo – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā’’. Tattha katamaṃ taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ? Yā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati ‘‘taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāhetukaṃ’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
263已对照

因四法。

七、相应四法

于那时,以无明为缘而有行,与无明相应;以行为缘而有识,与行相应;以识为缘而有名,与识相应;以名为缘而有第六处,与名相应;以第六处为缘而有触,与第六处相应;以触为缘而有受,与触相应;以受为缘而有爱,与受相应;以爱为缘而有取,与爱相应;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

263Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇasampayuttaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāsampayuttaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
265已对照

二百六十五、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行,与无明相应”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行,与无明相应”。

此中什么是“以行为缘而有识,与行相应”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识,与行相应”。

此中什么是“以识为缘而有名,与识相应”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名,与识相应”。

此中什么是“以名为缘而有第六处,与名相应”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名为缘而有第六处,与名相应”。

此中什么是“以第六处为缘而有触,与第六处相应”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触,与第六处相应”。

此中什么是“以触为缘而有受,与触相应”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受,与触相应”。

此中什么是“以受为缘而有爱,与受相应”?凡贪、极贪……乃至……心的极贪——这称为“以受为缘而有爱,与受相应”。

此中什么是“以爱为缘而有取,与爱相应”?凡见、见执……乃至……外道处、颠倒执——这称为“以爱为缘而有取,与爱相应”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

265Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇasampayuttaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇasampayuttaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā phassasampayuttā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā phassasampayuttā’’. Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā? Yo rāgo sārāgo…pe… cittassa sārāgo – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā’’. Tattha katamaṃ taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāsampayuttaṃ? Yā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati ‘‘taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāsampayuttaṃ’’ …pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
266已对照

二百六十六、于那时,以无明为缘而有行,与无明相应;以行为缘而有识,与行相应;以识为缘而有名,与识相应;以名为缘而有触,与名相应;以触为缘而有受,与触相应;以受为缘而有爱,与受相应;以爱为缘而有取,与爱相应;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

266Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇasampayuttaṃ, nāmapaccayā phasso nāmasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāsampayuttaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
267已对照

二百六十七、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行,与无明相应”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行,与无明相应”。

此中什么是“以行为缘而有识,与行相应”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识,与行相应”。

此中什么是“以识为缘而有名,与识相应”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名,与识相应”。

“以名为缘而有触,与名相应”:此中什么是名?除了触,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“名”。

此中什么是“以名为缘而有触,与名相应”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以名为缘而有触,与名相应”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

267Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇasampayuttaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇasampayuttaṃ’’. Nāmapaccayā phasso nāmasampayuttoti. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Ṭhapetvā phassaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamo nāmapaccayā phasso nāmasampayutto? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā phasso nāmasampayutto’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
268已对照

二百六十八、于那时,以无明为缘而有行,与无明相应;以行为缘而有识,与行相应;以识为缘而有名色,与识相应的名;以名色为缘而有第六处,与名相应;以第六处为缘而有触,与第六处相应;以触为缘而有受,与触相应;以受为缘而有爱,与受相应;以爱为缘而有取,与爱相应;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

268Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇasampayuttaṃ nāmaṃ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāsampayuttaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
269已对照

二百六十九、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行,与无明相应”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行,与无明相应”。

此中什么是“以行为缘而有识,与行相应”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识,与行相应”。

此中什么是“以识为缘而有名色,与识相应的名”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以识为缘而有名色,与识相应的名”。

“以名色为缘而有第六处,与名相应”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘而有第六处,与名相应”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名色为缘而有第六处,与名相应”。

此中什么是“以第六处为缘而有触,与第六处相应”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触,与第六处相应”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

269Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇasampayuttaṃ nāmaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇasampayuttaṃ nāmaṃ’’. Nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmasampayuttanti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Yaṃ rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
270已对照

二百七十、于那时,以无明为缘而有行,与无明相应;以行为缘而有识,与行相应;以识为缘而有名色,与识相应的名;以名色为缘而有六处,与名相应的第六处;以第六处为缘而有触,与第六处相应;以触为缘而有受,与触相应;以受为缘而有爱,与受相应;以爱为缘而有取,与爱相应;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

270Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇasampayuttaṃ nāmaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṃ taṇhāsampayuttaṃ; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
271已对照

二百七十一、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行,与无明相应”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行,与无明相应”。

此中什么是“以行为缘而有识,与行相应”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识,与行相应”。

此中什么是“以识为缘而有名色,与识相应的名”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以识为缘而有名色,与识相应的名”。

“以名色为缘而有六处,与名相应的第六处”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?四大种,以及凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘而有六处,与名相应的第六处”?眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处——这称为“以名色为缘而有六处,与名相应的第六处”。

此中什么是“以第六处为缘而有触,与第六处相应”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触,与第六处相应”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

271Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇasampayuttaṃ nāmaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ viññāṇasampayuttaṃ nāmaṃ’’. Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ chaṭṭhāyatananti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, yañca rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ chaṭṭhāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ chaṭṭhāyatanaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
272已对照

相应四法。

八、相互四法

二百七十二、于那时,以无明为缘而有行,以行为缘也有无明;以行为缘而有识,以识为缘也有行;以识为缘而有名,以名为缘也有识;以名为缘而有第六处,以第六处为缘也有名;以第六处为缘而有触,以触为缘也有第六处;以触为缘而有受,以受为缘也有触;以受为缘而有爱,以爱为缘也有受;以爱为缘而有取,以取为缘也有爱;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

272Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro; viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayāpi viññāṇaṃ; nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmaṃ; chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ; phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso; vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā; taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayāpi taṇhā; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
273已对照

二百七十三、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘也有无明”?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“以行为缘也有无明”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘也有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以识为缘也有行”。

此中什么是“以识为缘而有名”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名”。

此中什么是“以名为缘也有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名为缘也有识”。

此中什么是“以名为缘而有第六处”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名为缘而有第六处”。

此中什么是“以第六处为缘也有名”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以第六处为缘也有名”。

此中什么是“以第六处为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘也有第六处”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以触为缘也有第六处”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘也有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以受为缘也有触”。

此中什么是“以受为缘而有爱”?凡贪、极贪……乃至……心的极贪——这称为“以受为缘而有爱”。

此中什么是“以爱为缘也有受”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以爱为缘也有受”。

此中什么是“以爱为缘而有取”?凡见、见执……乃至……外道处、颠倒执——这称为“以爱为缘而有取”。

此中什么是“以取为缘也有爱”?凡贪……乃至……心的极贪——这称为“以取为缘也有爱”。

此中什么是“以取为缘而有有”?除了取,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以取为缘而有有”。

此中什么是“以有为缘而有生”?凡那些法的生、出生、产生、出现、显现——这称为“以有为缘而有生”。

此中什么是“以生为缘而有老死”?有老,有死。此中什么是老?凡那些法的老、衰老之状、寿命之衰减——这称为“老”。此中什么是死?凡那些法的尽、灭去、破坏、遍破坏、无常性、隐没——这称为“死”。如是,这是老,这是死。这称为“以生为缘而有老死”。

“这样,这整个苦蕴就集起了”:这样,这整个苦蕴就有相会,有共会,有集合,有显现。因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

273Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro’’. Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayāpi avijjā’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ. Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayāpi saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmapaccayāpi viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayāpi viññāṇaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ’’. Tattha katamaṃ chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamaṃ phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayāpi phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayāpi phasso’’. Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā? Yo rāgo sārāgo…pe… cittassa sārāgo – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā taṇhā’’. Tattha katamā taṇhāpaccayāpi vedanā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘taṇhāpaccayāpi vedanā’’. Tattha katamaṃ taṇhāpaccayā upādānaṃ? Yā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati ‘‘taṇhāpaccayā upādānaṃ’’. Tattha katamā upādānapaccayāpi taṇhā? Yo rāgo…pe… cittassa sārāgo – ayaṃ vuccati ‘‘upādānapaccayāpi taṇhā’’. Tattha katamo upādānapaccayā bhavo? Ṭhapetvā upādānaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘upādānapaccayā bhavo’’. Tattha katamā bhavapaccayā jāti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ jāti sañjāti nibbatti abhinibbati pātubhāvo – ayaṃ vuccati ‘‘bhavapaccayā jāti’’. Tattha katamaṃ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ? Atthi jarā, atthi maraṇaṃ. Tattha katamā jarā? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ jarā jīraṇatā āyuno saṃhāni – ayaṃ vuccati ‘‘jarā’’. Tattha katamaṃ maraṇaṃ? Yo tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘maraṇaṃ’’. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘jātipaccayā jarāmaraṇaṃ’’. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṃ hoti, pātubhāvo hoti. Tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
274已对照

二百七十四、于那时,以无明为缘而有行,以行为缘也有无明;以行为缘而有识,以识为缘也有行;以识为缘而有名,以名为缘也有识;以名为缘而有触,以触为缘也有名;以触为缘而有受,以受为缘也有触;以受为缘而有爱,以爱为缘也有受;以爱为缘而有取,以取为缘也有爱;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

274Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro; viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayāpi viññāṇaṃ; nāmapaccayā phasso, phassapaccayāpi nāmaṃ; phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso; vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā; taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayāpi taṇhā; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
275已对照

二百七十五、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘也有无明”?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“以行为缘也有无明”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘也有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以识为缘也有行”。

此中什么是“以识为缘而有名”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名”。

此中什么是“以名为缘也有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名为缘也有识”。

“以名为缘而有触”:此中什么是名?除了触,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“名”。

此中什么是“以名为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以名为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘也有名”?受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以触为缘也有名”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

275Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro’’. Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayāpi avijjā’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’. Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayāpi saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmapaccayāpi viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayāpi viññāṇaṃ’’. Nāmapaccayā phassoti. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Ṭhapetvā phassaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamo nāmapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā phasso’’. Tattha katamaṃ phassapaccayāpi nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘phassapaccayāpi nāmaṃ’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
276已对照

二百七十六、于那时,以无明为缘而有行,以行为缘也有无明;以行为缘而有识,以识为缘也有行;以识为缘而有名色,以名色为缘也有识;以名色为缘而有第六处,以第六处为缘也有名色;以第六处为缘而有触,以触为缘也有第六处;以触为缘而有受,以受为缘也有触;以受为缘而有爱,以爱为缘也有受;以爱为缘而有取,以取为缘也有爱;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

276Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ; nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṃ; chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ; phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso; vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā; taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayāpi taṇhā; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
277已对照

二百七十七、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘也有无明”?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“以行为缘也有无明”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘也有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以识为缘也有行”。

此中什么是“以识为缘而有名色”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以识为缘而有名色”。

“以名色为缘也有识”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘也有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名色为缘也有识”。

“以名色为缘而有第六处”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘而有第六处”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名色为缘而有第六处”。

此中什么是“以第六处为缘也有名色”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以第六处为缘也有名色”。

此中什么是“以第六处为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘也有第六处”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以触为缘也有第六处”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

277Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro. Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayāpi avijjā’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’. Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayāpi saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ’’. Nāmarūpapaccayāpi viññāṇanti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Yaṃ rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ’’. Nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatananti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Yaṃ rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ’’. Tattha katamaṃ chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamaṃ phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
278已对照

二百七十八、于那时,以无明为缘而有行,以行为缘也有无明;以行为缘而有识,以识为缘也有行;以识为缘而有名色,以名色为缘也有识;以名色为缘而有六处,以第六处为缘也有名色;以第六处为缘而有触,以触为缘也有第六处;以触为缘而有受,以受为缘也有触;以受为缘而有爱,以爱为缘也有受;以爱为缘而有取,以取为缘也有爱;以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

278Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṃ; chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ; phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso; vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā; taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayāpi taṇhā; upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
279已对照

二百七十九、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘也有无明”?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“以行为缘也有无明”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘也有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以识为缘也有行”。

此中什么是“以识为缘而有名色”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以识为缘而有名色”。

“以名色为缘也有识”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘也有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名色为缘也有识”。

“以名色为缘而有六处”:有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?四大种,以及凡意识界所依止而转起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“名色”。

此中什么是“以名色为缘而有六处”?眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处——这称为“以名色为缘而有六处”。

此中什么是“以第六处为缘也有名色”?有名,有色。此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“名”。此中什么是色?眼处的积集、耳处的积集、鼻处的积集、舌处的积集、身处的积集,或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——这称为“色”。如是,这是名,这是色。这称为“以第六处为缘也有名色”。

此中什么是“以第六处为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘也有第六处”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以触为缘也有第六处”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

279Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro’’. Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayāpi avijjā’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’. Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayāpi saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati nāmaṃ. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ’’. Nāmarūpapaccayāpi viññāṇanti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Yaṃ rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ’’. Nāmarūpapaccayā saḷāyatananti. Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, yañca rūpaṃ nissāya manoviññāṇadhātu vattati – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ – idaṃ vuccati ‘‘nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ’’. Tattha katamaṃ chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṃ? Atthi nāmaṃ, atthi rūpaṃ. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘rūpaṃ’’. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamaṃ phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
280已对照

相互四法。

九、不善的解说

二百八十、哪些法是不善的?于某时,不善心生起,与喜悦俱行、与见执相应,有行地……乃至……与喜悦俱行、与见执不相应,以色为所缘,或……乃至……与喜悦俱行、与见执不相应,有行地,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

280Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
281已对照

二百八十一、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”。

此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”……乃至……。

此中什么是“以爱为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以爱为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

281Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati avijjāpaccayā saṅkhāro…pe…. Tattha katamo taṇhāpaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘taṇhāpaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
282已对照

二百八十二、哪些法是不善的?于某时,不善心生起,与舍俱行、与见执相应,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

282Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
283已对照

二百八十三、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”……乃至……。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“以触为缘而有受”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

283Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati avijjā…pe…. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
284已对照

二百八十四、哪些法是不善的?于某时,不善心生起,与舍俱行、与见执相应,有行地……乃至……与舍俱行、与见执不相应,以色为所缘,或……乃至……与舍俱行、与见执不相应,有行地,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

284Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
285已对照

二百八十五、此中什么是无明……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

285Tattha katamā avijjā…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
286已对照

二百八十六、哪些法是不善的?于某时,不善心生起,与忧俱行、与瞋相应,以色为所缘,或……乃至……与忧俱行、与瞋相应,有行地,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有瞋,以瞋为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

286Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā paṭighaṃ, paṭighapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
287已对照

二百八十七、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的不适、心的苦,由心触所生的不适、苦的感受,由心触所生的不适、苦的受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有瞋”?凡心的嫌恨……乃至……暴戾、粗言、心的不满意——这称为“以受为缘而有瞋”。

此中什么是“以瞋为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以瞋为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

287Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamaṃ vedanāpaccayā paṭighaṃ? Yo cittassa āghāto…pe… caṇḍikkaṃ asuropo [asulopo (syā.)] anattamanatā cittassa – idaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā paṭighaṃ’’. Tattha katamo paṭighapaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘paṭighapaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
288已对照

二百八十八、哪些法是不善的?于某时,不善心生起,与舍俱行、与疑相应,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有疑,以疑为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

288Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ vicikicchāsampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā vicikicchā, vicikicchāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
289已对照

二百八十九、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有疑”?凡疑惑、疑惑着、已疑惑着之性、异慧、疑、二途、歧路、犹豫、非一向之取、徘徊、遍徘徊、不深入、心的僵滞、意的抓搔——这称为“以受为缘而有疑”。

此中什么是“以疑为缘而有有”?除了疑,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以疑为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

289Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ, cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamā vedanāpaccayā vicikicchā? Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvidhāpatho [dvedhāpatho (sī. syā.)] saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhaṇā [apariyogāhanā (sī. syā. ka.)] chambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā vicikicchā’’. Tattha katamo vicikicchāpaccayā bhavo? Ṭhapetvā vicikicchaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘vicikicchāpaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
290已对照

二百九十、哪些法是不善的?于某时,不善心生起,与舍俱行、与掉举相应,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有掉举,以掉举为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

290Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ uddhaccasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā uddhaccaṃ, uddhaccapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
291已对照

二百九十一、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为“无明”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有掉举”?凡心的掉举、不寂止、心的散乱、心的迷乱——这称为“以受为缘而有掉举”。

此中什么是“以掉举为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以掉举为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

291Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjā’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamaṃ vedanāpaccayā uddhaccaṃ? Yaṃ cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa – idaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā uddhaccaṃ’’. Tattha katamo uddhaccapaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘uddhaccapaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
292已对照

不善的解说。

十、善的解说

二百九十二、哪些法是善的?于某时,欲界善心生起,与喜悦俱行、与智相应,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以善根为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有净信,以净信为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

292Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
293已对照

二百九十三、此中什么是善根?无贪、无瞋、无痴。

此中什么是无贪?凡无贪、不贪着、不贪着之性、无极贪、不极贪着、不极贪着之性、无贪欲、无贪善根——这称为“无贪”。

此中什么是无瞋?凡无瞋、不瞋着、不瞋着之性、无瞋恚、无恼害、无瞋善根——这称为“无瞋”。

此中什么是无痴?凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为“无痴”。这些称为“善根”。

此中什么是“以善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以善根为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘而有识”……乃至……“以识为缘而有名”……乃至……“以名为缘而有第六处”……乃至……“以第六处为缘而有触”……乃至……“以触为缘而有受”……乃至……这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有净信”?凡信、信受、确信、深净信——这称为“以受为缘而有净信”。

此中什么是“以净信为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以净信为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

293Tattha katame kusalamūlā? Alobho, adoso, amoho. Tattha katamo alobho? Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘alobho’’. Tattha katamo adoso? Yo adoso adussanā adussitattaṃ abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘adoso’’. Tattha katamo amoho? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati ‘‘amoho’’. Ime vuccanti ‘‘kusalamūlā’’. Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kusalamūlapaccayā saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… viññāṇapaccayā nāmaṃ…pe… nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ…pe… chaṭṭhāyatanapaccayā phasso…pe… phassapaccayā vedanā…pe… ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā pasādo? Yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā pasādo’’. Tattha katamo pasādapaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘pasādapaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
294已对照

二百九十四、哪些法是善的?于某时,欲界善心生起,与喜悦俱行、与智相应,有行地,以色为所缘,或……乃至……与喜悦俱行、与智不相应,以色为所缘,或……乃至……与喜悦俱行、与智不相应,有行地,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以善根为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有净信,以净信为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

294Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
295已对照

二百九十五、此中什么是善根?无贪、无瞋。

此中什么是无贪?凡无贪、不贪着、不贪着之性、无极贪、不极贪着、不极贪着之性、无贪欲、无贪善根——这称为“无贪”。

此中什么是无瞋?凡无瞋、不瞋着、不瞋着之性、无瞋恚、无恼害、无瞋善根——这称为“无瞋”。这些称为“善根”。

此中什么是“以善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以善根为缘而有行”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

295Tattha katame kusalamūlā? Alobho, adoso. Tattha katamo alobho? Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘alobho’’. Tattha katamo adoso? Yo adoso adussanā adussitattaṃ abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘adoso’’. Ime vuccanti ‘‘kusalamūlā’’. Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kusalamūlapaccayā saṅkhāro’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
296已对照

二百九十六、哪些法是善的?于某时,欲界善心生起,与舍俱行、与智相应,以色为所缘,或……乃至……与舍俱行、与智相应,有行地,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以善根为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有净信,以净信为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

296Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
297已对照

二百九十七、此中什么是善根?无贪、无瞋、无痴——这些称为“善根”。

此中什么是“以善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以善根为缘而有行”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“以触为缘而有受”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

哪些法是善的?于某时,欲界善心生起,与舍俱行、与智不相应,以色为所缘,或……乃至……与舍俱行、与智不相应,有行地,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以善根为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有净信,以净信为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

297Tattha katame kusalamūlā? Alobho, adoso, amoho – ime vuccanti ‘‘kusalamūlā’’. Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kusalamūlapaccayā saṅkhāro’’…pe… ayaṃ vuccati – ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
299已对照

二百九十九、此中什么是善根?无贪、无瞋——这些称为“善根”。

此中什么是“以善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以善根为缘而有行”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

299Tattha katame kusalamūlā? Alobho, adoso – ime vuccanti ‘‘kusalamūlā’’. Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kusalamūlapaccayā saṅkhāro’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
300已对照

三百、哪些法是善的?于某时,为生于色界而修习道,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——地遍[禅],于那时,以善根为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有净信,以净信为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

300Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ [paṭhavīkasiṇaṃ (sī. syā.)], tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
301已对照

三百零一、此中什么是善根?无贪、无瞋、无痴——这些称为“善根”。

此中什么是“以善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以善根为缘而有行”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

301Tattha katame kusalamūlā? Alobho, adoso, amoho – ime vuccanti ‘‘kusalamūlā’’. Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kusalamūlapaccayā saṅkhāro’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
302已对照

三百零二、哪些法是善的?于某时,为生于无色界而修习道,完全超越无所有处,舍断乐……乃至……成就并住于与非想非非想处想俱行的第四禅,于那时,以善根为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有净信,以净信为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

302Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
303已对照

三百零三、此中什么是善根?无贪、无瞋、无痴——这些称为“善根”。

此中什么是“以善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以善根为缘而有行”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

303Tattha katame kusalamūlā? Alobho, adoso, amoho – ime vuccanti ‘‘kusalamūlā’’. Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kusalamūlapaccayā saṅkhāro’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
304已对照

三百零四、哪些法是善的?于某时,修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时,以善根为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名,以名为缘而有第六处,以第六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有净信,以净信为缘而有胜解,以胜解为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死。这样,这些法就集起了。

304Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametesaṃ dhammānaṃ samudayo hoti.
305已对照

三百零五、此中什么是善根?无贪、无瞋、无痴。

此中什么是无贪……乃至……无瞋……乃至……无痴?凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见、择法觉支、道支、道所摄——这称为“无痴”。这些称为“善根”。

此中什么是“以善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以善根为缘而有行”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有净信”?凡信、信受、确信、深净信——这称为“以受为缘而有净信”。

此中什么是“以净信为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以净信为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……这称为“以生为缘而有老死”。

“这样,这些法就集起了”:这样,这些法就有相会,有共会,有集合,有显现。因此称为“这样,这些法就集起了”。

305Tattha katame kusalamūlā? Alobho, adoso, amoho. Tattha katamo alobho…pe… adoso…pe… amoho? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘amoho’’. Ime vuccanti ‘‘kusalamūlā’’. Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kusalamūlapaccayā saṅkhāro’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā pasādo? Yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā pasādo’’. Tattha katamo pasādapaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘pasādapaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘jātipaccayā jarāmaraṇaṃ’’. Evametesaṃ dhammānaṃ samudayo hotīti. Evametesaṃ dhammānaṃ saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṃ hoti, pātubhāvo hoti. Tena vuccati ‘‘evametesaṃ dhammānaṃ samudayo hotī’’ti.
306已对照

善的解说。

十一、无记的解说

三百零六、哪些法是无记的?于某时,由于欲界善业已作、已积集,异熟的眼识生起,与舍俱行,以色为所缘,于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

306Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
307已对照

三百零七、此中什么是行?凡思、意思、已思之性——这称为“行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的眼识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘而有名”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名”。

此中什么是“以名为缘而有第六处”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的眼识界——这称为“以名为缘而有第六处”。

此中什么是“以第六处为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有有”?除了受,想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以受为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

307Tattha katamo saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjācakkhuviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjācakkhuviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā bhavo? Ṭhapetvā vedanaṃ, saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
308已对照

三百零八、于那时,以行为缘而有识,以行为因;以识为缘而有名,以识为因;以名为缘而有第六处,以名为因;以第六处为缘而有触,以第六处为因;以触为缘而有受,以触为因;以受为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

308Tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārahetukaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇahetukaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmahetukaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
309已对照

三百零九、于那时,以行为缘而有识,与行相应;以识为缘而有名,与识相应;以名为缘而有第六处,与名相应;以第六处为缘而有触,与第六处相应;以触为缘而有受,与触相应;以受为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

309Tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ viññāṇasampayuttaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ nāmasampayuttaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
310已对照

三百一十、于那时,以行为缘而有识,以识为缘也有行;以识为缘而有名,以名为缘也有识;以名为缘而有第六处,以第六处为缘也有名;以第六处为缘而有触,以触为缘也有第六处;以触为缘而有受,以受为缘也有触;以受为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

310Tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro; viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayāpi viññāṇaṃ; nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmaṃ; chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṃ; phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso; vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
311已对照

三百一十一、哪些法是无记的?于某时,由于欲界善业已作、已积集,异熟的耳识生起,与舍俱行,以声为所缘……乃至……鼻识生起,与舍俱行,以香为所缘……乃至……舌识生起,与舍俱行,以味为所缘……乃至……身识生起,与乐俱行,以所触为所缘,于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

311Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ…pe… jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ…pe… kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti sukhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
312已对照

三百一十二、此中什么是行?凡思、意思、已思之性——这称为“行”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡身的适、身的乐,由身触所生的适、乐的感受,由身触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有有”?除了受,想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以受为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

312Tattha katamo saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhāro’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ kāyikaṃ sātaṃ kāyikaṃ sukhaṃ kāyasamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā bhavo? Ṭhapetvā vedanaṃ, saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
313已对照

三百一十三、哪些法是无记的?于某时,由于欲界善业已作、已积集,异熟的意界生起,与舍俱行,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

313Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā saddārammaṇā vā gandhārammaṇā vā rasārammaṇā vā phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
314已对照

三百一十四、此中什么是行?凡思、意思、已思之性——这称为“行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意界——这称为“以行为缘而有识”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以受为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

314Tattha katamo saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanodhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
315已对照

三百一十五、哪些法是无记的?于某时,由于欲界善业已作、已积集,异熟的意识界生起,与喜悦俱行,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

315Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā rūpārammaṇā vā saddārammaṇā vā gandhārammaṇā vā rasārammaṇā vā phoṭṭhabbārammaṇā vā dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
316已对照

三百一十六、此中什么是行?凡思、意思、已思之性——这称为“行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以受为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

316Tattha katamo saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
317已对照

三百一十七、哪些法是无记的?于某时,由于欲界善业已作、已积集,异熟的意识界生起,与舍俱行,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

317Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā saddārammaṇā vā gandhārammaṇā vā rasārammaṇā vā phoṭṭhabbārammaṇā vā dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
318已对照

三百一十八、此中什么是行?凡思、意思、已思之性——这称为“行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以受为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

318Tattha katamo saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
319已对照

三百一十九、哪些法是无记的?于某时,由于欲界善业已作、已积集,异熟的意识界生起,与喜悦俱行、与智相应……乃至……与喜悦俱行、与智相应,有行地……乃至……与喜悦俱行、与智不相应……乃至……与喜悦俱行、与智不相应,有行地……乃至……与舍俱行、与智相应……乃至……与舍俱行、与智相应,有行地……乃至……与舍俱行、与智不相应……乃至……与舍俱行、与智不相应,有行地,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

319Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā ñāṇasampayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
320已对照

三百二十、此中什么是行?凡思、意思、已思之性——这称为“行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”……乃至……这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有净信”?凡信、信受、确信、深净信——这称为“以受为缘而有净信”。

此中什么是“以净信为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以净信为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

320Tattha katamo saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā pasādo? Yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā pasādo’’. Tattha katamo pasādapaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘pasādapaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
321已对照

三百二十一、哪些法是无记的?于某时,为生于色界而修习道,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——地遍[禅],于那时有触……乃至……有不散乱——这些法是善的。

由于那同一色界善业已作、已积集,作为异熟,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——地遍[禅],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

321Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti – ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
322已对照

三百二十二、哪些法是无记的?于某时,为生于无色界而修习道,完全超越无所有处,舍断乐……乃至……成就并住于与非想非非想处想俱行的第四禅,于那时有触……乃至……有不散乱——这些法是善的。

由于那同一无色界善业已作、已积集,作为异熟,完全超越无所有处,舍断乐……乃至……成就并住于与非想非非想处想俱行的第四禅,于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

322Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti – ime dhammā kusalā. Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
323已对照

三百二十三、哪些法是无记的?于某时,修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有触……乃至……有不散乱——这些法是善的。

由于那同一出世间善禅已作、已修习,作为异熟,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这些法就集起了。

323Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti – ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametesaṃ dhammānaṃ samudayo hoti.
324已对照

三百二十四、哪些法是无记的?于某时,由于不善业已作、已积集,异熟的眼识生起,与舍俱行,以色为所缘……乃至……耳识生起,与舍俱行,以声为所缘……乃至……鼻识生起,与舍俱行,以香为所缘……乃至……舌识生起,与舍俱行,以味为所缘……乃至……身识生起,与苦俱行,以所触为所缘,于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

324Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ…pe… sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ…pe… jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ…pe… kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti dukkhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
325已对照

三百二十五、此中什么是行?凡思、意思、已思之性——这称为“行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的身识界——这称为“以行为缘而有识”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡身的不适、身的苦,由身触所生的不适、苦的感受,由身触所生的不适、苦的受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有有”?除了受,想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以受为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

325Tattha katamo saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjākāyaviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā bhavo? Ṭhapetvā vedanaṃ, saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
326已对照

三百二十六、哪些法是无记的?于某时,由于不善业已作、已积集,异熟的意界生起,与舍俱行,以色为所缘,或以声为所缘,或以香为所缘,或以味为所缘,或以所触为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

326Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā saddārammaṇā vā gandhārammaṇā vā rasārammaṇā vā phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
327已对照

三百二十七、此中什么是行?凡思、意思、已思之性——这称为行。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意界——这称为“以行为缘而有识”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以受为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

327Tattha katamo saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati saṅkhāro. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanodhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
328已对照

三百二十八、哪些法是无记的?于某时,由于不善业已作、已积集,异熟的意识界生起,与舍俱行,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

328Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
329已对照

三百二十九、此中什么是行?凡思、意思、已思之性——这称为“行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

329Tattha katamo saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
330已对照

三百三十、哪些法是无记的?于某时,意界生起,[是]唯作的,既非善、亦非不善、亦非业的异熟,与舍俱行,以色为所缘,或……乃至……或以所触为所缘……乃至……意识界生起,[是]唯作的,既非善、亦非不善、亦非业的异熟,与喜悦俱行,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘……乃至……意识界生起,[是]唯作的,既非善、亦非不善、亦非业的异熟,与舍俱行,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

330Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manodhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… phoṭṭhabbārammaṇā vā…pe… manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā…pe… manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
331已对照

三百三十一、哪些法是无记的?于某时,意识界生起,[是]唯作的,既非善、亦非不善、亦非业的异熟,与喜悦俱行、与智相应……乃至……与喜悦俱行、与智相应,有行地……乃至……与喜悦俱行、与智不相应……乃至……与喜悦俱行、与智不相应,有行地……乃至……与舍俱行、与智相应……乃至……与舍俱行、与智相应,有行地……乃至……与舍俱行、与智不相应……乃至……与舍俱行、与智不相应,有行地,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

331Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā ñāṇasampayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
332已对照

三百三十二、哪些法是无记的?于某时,修习色界禅,[是]唯作的,既非善、亦非不善、亦非业的异熟,为现法乐住,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——地遍[禅],于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

332Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
333已对照

三百三十三、哪些法是无记的?于某时,修习无色界禅,[是]唯作的,既非善、亦非不善、亦非业的异熟,为现法乐住,完全超越无所有处,舍断乐……乃至……成就并住于与非想非非想处想俱行的第四禅,于那时,以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

333Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
334已对照

无记的解说。

十二、以无明为根本的善的解说

三百三十四、哪些法是善的?于某时,欲界善心生起,与喜悦俱行、与智相应,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以无明为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

334Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
335已对照

三百三十五、此中什么是“以无明为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以无明为缘而有行”……乃至……这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有净信”?凡信、信受、确信、深净信——这称为“以受为缘而有净信”。

此中什么是“以净信为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以净信为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

335Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjāpaccayā saṅkhāro’’…pe… ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā pasādo? Yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā pasādo’’. Tattha katamo pasādapaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘pasādapaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
336已对照

三百三十六、于那时,以无明为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

336Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
337已对照

三百三十七、于那时,以无明为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名色;以名色为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

337Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
338已对照

三百三十八、于那时,以无明为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名色;以名色为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

338Tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
339已对照

三百三十九、哪些法是善的?于某时,欲界善心生起,与喜悦俱行、与智相应,有行地……乃至……与喜悦俱行、与智不相应……乃至……与喜悦俱行、与智不相应,有行地……乃至……与舍俱行、与智相应……乃至……与舍俱行、与智相应,有行地……乃至……与舍俱行、与智不相应……乃至……与舍俱行、与智不相应,有行地,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以无明为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

339Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ…pe… somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
340已对照

三百四十、哪些法是善的?于某时,为生于色界而修习道,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——地遍[禅],于那时,以无明为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

340Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
341已对照

三百四十一、哪些法是善的?于某时,为生于无色界而修习道,完全超越无所有处,舍断乐……乃至……成就并住于与非想非非想处想俱行的第四禅,于那时,以无明为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

341Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
342已对照

三百四十二、哪些法是善的?于某时,修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时,以无明为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这些法就集起了。

342Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametesaṃ dhammānaṃ samudayo hoti.
343已对照

以无明为根本的善的解说。

十三、以善根为根本的异熟的解说

三百四十三、哪些法是无记的?于某时,由于欲界善业已作、已积集,异熟的眼识生起,与舍俱行,以色为所缘,于那时,以善根为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

343Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
344已对照

三百四十四、此中什么是“以善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以善根为缘而有行”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

344Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kusalamūlapaccayā saṅkhāro’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
345已对照

三百四十五、哪些法是无记的?于某时,由于欲界善业已作、已积集,异熟的耳识生起,与舍俱行,以声为所缘……乃至……鼻识生起,与舍俱行,以香为所缘……乃至……舌识生起,与舍俱行,以味为所缘……乃至……身识生起,与乐俱行,以所触为所缘……乃至……意界生起,与舍俱行,以色为所缘,或……乃至……或以所触为所缘……乃至……意识界生起,与喜悦俱行,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘……乃至……意识界生起,与舍俱行,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以善根为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

345Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ…pe… jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ…pe… kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti sukhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ…pe… manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… phoṭṭhabbārammaṇā vā…pe… manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā…pe… manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
346已对照

三百四十六、哪些法是无记的?于某时,由于欲界善业已作、已积集,异熟的意识界生起,与喜悦俱行、与智相应……乃至……与喜悦俱行、与智相应,有行地……乃至……与喜悦俱行、与智不相应……乃至……与喜悦俱行、与智不相应,有行地……乃至……与舍俱行、与智相应……乃至……与舍俱行、与智相应,有行地……乃至……与舍俱行、与智不相应……乃至……与舍俱行、与智不相应,有行地,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以善根为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

346Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā ñāṇasampayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
347已对照

三百四十七、哪些法是无记的?于某时,为生于色界而修习道,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——地遍[禅],于那时有触……乃至……有不散乱——这些法是善的。

由于那同一色界善业已作、已积集,作为异熟,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——地遍[禅],于那时,以善根为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

347Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti – ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
348已对照

三百四十八、哪些法是无记的?于某时,为生于无色界而修习道,完全超越无所有处,舍断乐……乃至……成就并住于与非想非非想处想俱行的第四禅,于那时有触……乃至……有不散乱——这些法是善的。

由于那同一无色界善业已作、已积集,作为异熟,完全超越无所有处,舍断乐……乃至……成就并住于与非想非非想处想俱行的第四禅,于那时,以善根为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

348Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti – ime dhammā kusalā. Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
349已对照

三百四十九、哪些法是无记的?于某时,修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有触……乃至……有不散乱——这些法是善的。

由于那同一出世间善禅已作、已修习,作为异熟,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智、空,于那时,以善根为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有净信;以净信为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这些法就集起了。

349Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti – ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametesaṃ dhammānaṃ samudayo hoti.
350已对照

以善根为根本的异熟的解说。

十四、以不善根为根本的异熟的解说

三百五十、哪些法是无记的?于某时,由于不善业已作、已积集,异熟的眼识生起,与舍俱行,以色为所缘,于那时,以不善根为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

350Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye akusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
351已对照

三百五十一、此中什么是“以不善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以不善根为缘而有行”……乃至……因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

351Tattha katamo akusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘akusalamūlapaccayā saṅkhāro’’…pe… tena vuccati ‘‘evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
352已对照

三百五十二、哪些法是无记的?于某时,由于不善业已作、已积集,异熟的耳识生起,与舍俱行,以声为所缘……乃至……鼻识生起,与舍俱行,以香为所缘……乃至……舌识生起,与舍俱行,以味为所缘……乃至……身识生起,与苦俱行,以所触为所缘……乃至……意界生起,与舍俱行,以色为所缘,或……乃至……或以所触为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以不善根为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

352Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ…pe… jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ…pe… kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti dukkhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ…pe… manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye akusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
353已对照

三百五十三、哪些法是无记的?于某时,由于不善业已作、已积集,异熟的意识界生起,与舍俱行,以色为所缘,或……乃至……或以法为所缘,或缘于任何[所缘],于那时,以不善根为缘而有行;以行为缘而有识;以识为缘而有名;以名为缘而有第六处;以第六处为缘而有触;以触为缘而有受;以受为缘而有胜解;以胜解为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死。这样,这整个苦蕴就集起了。

353Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye akusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmaṃ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
354已对照

三百五十四、此中什么是“以不善根为缘而有行”?凡思、意思、已思之性——这称为“以不善根为缘而有行”。

此中什么是“以行为缘而有识”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以行为缘而有识”。

此中什么是“以识为缘而有名”?受蕴、想蕴、行蕴——这称为“以识为缘而有名”。

此中什么是“以名为缘而有第六处”?凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“以名为缘而有第六处”。

此中什么是“以第六处为缘而有触”?凡触、触着、正触着、已正触着之性——这称为“以第六处为缘而有触”。

此中什么是“以触为缘而有受”?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“以触为缘而有受”。

此中什么是“以受为缘而有胜解”?凡心的胜解、胜解着、胜解于彼性——这称为“以受为缘而有胜解”。

此中什么是“以胜解为缘而有有”?除了胜解,受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这称为“以胜解为缘而有有”。

此中什么是“以有为缘而有生”?凡那些法的生、出生、产生、出现、显现——这称为“以有为缘而有生”。

此中什么是“以生为缘而有老死”?有老,有死。此中什么是老?凡那些法的老、衰老之状、寿命之衰减——这称为老。此中什么是死?凡那些法的尽、灭去、破坏、遍破坏、无常性、隐没——这称为“死”。如是,这是老,这是死——这称为“以生为缘而有老死”。

“这样,这整个苦蕴就集起了”:这样,这整个苦蕴就有相会,有共会,有集合,有显现。因此称为“这样,这整个苦蕴就集起了”。

354Tattha katamo akusalamūlapaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘akusalamūlapaccayā saṅkhāro’’. Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ’’. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘viññāṇapaccayā nāmaṃ’’. Tattha katamaṃ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ’’. Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso? Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘chaṭṭhāyatanapaccayā phasso’’. Tattha katamā phassapaccayā vedanā? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘phassapaccayā vedanā’’. Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho? Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘vedanāpaccayā adhimokkho’’. Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo? Ṭhapetvā adhimokkhaṃ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘adhimokkhapaccayā bhavo’’. Tattha katamā bhavapaccayā jāti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ jāti sañjāti nibbatti abhinibbatti pātubhāvo – ayaṃ vuccati ‘‘bhavapaccayā jāti’’. Tattha katamaṃ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ? Atthi jarā, atthi maraṇaṃ. Tattha katamā jarā? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ jarā jīraṇatā āyuno saṃhāni – ayaṃ vuccati jarā. Tattha katamaṃ maraṇaṃ? Yo tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘maraṇaṃ’’. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ. Idaṃ vuccati ‘‘jātipaccayā jarāmaraṇaṃ’’. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṃ hoti, pātubhāvo hoti. Tena vuccati evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
已对照

以不善根为根本的异熟的解说。

已对照

阿毗达摩分别。

已对照

缘起分别终。