快乐巴利palinanda.cc

论事·第三品 Tatiyavaggo (21) 1. Balakathā

354已对照

三、第三品

(二十一)一、力论

三百五十四、如来力是与弟子共通的吗?是的。如来力是弟子力,弟子力是如来力吗?不应这样说……乃至……

如来力是与弟子共通的吗?是的。那同一如来力即是那弟子力,那同一弟子力即是那如来力吗?不应这样说……乃至……

如来力是与弟子共通的吗?是的。如来力是怎样的,弟子力也是那样的;弟子力是怎样的,如来力也是那样的吗?不应这样说……乃至……

如来力是与弟子共通的吗?是的。如来的宿世的努力、前分之行、法说、说法是怎样的,弟子的宿世的努力、前分之行、法说、说法也是那样的吗?不应这样说……乃至……

如来力是与弟子共通的吗?是的。如来是胜者、导师、正等正觉者、一切知者、一切见者、法主、法的依止处吗?是的。弟子是胜者、导师、正等正觉者、一切知者、一切见者、法主、法的依止处吗?不应这样说……乃至……

如来力是与弟子共通的吗?是的。如来是未生之道的令生者、未起之道的令起者、未宣说之道的宣说者,是知道者、通道者、善巧于道者吗?是的。弟子是未生之道的令生者、未起之道的令起者、未宣说之道的宣说者,是知道者、通道者、善巧于道者吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸根上下之智这一如来力是与弟子共通的吗?是的。弟子是一切知者、一切见者吗?不应这样说……乃至……

354Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Tathāgatabalaṃ sāvakabalaṃ, sāvakabalaṃ tathāgatabalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Taññeva tathāgatabalaṃ taṃ sāvakabalaṃ, taññeva sāvakabalaṃ taṃ tathāgatabalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Yādisaṃ tathāgatabalaṃ tādisaṃ sāvakabalaṃ, yādisaṃ sāvakabalaṃ tādisaṃ tathāgatabalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Yādiso tathāgatassa pubbayogo pubbacariyā dhammakkhānaṃ dhammadesanā tādiso sāvakassa pubbayogo pubbacariyā dhammakkhānaṃ dhammadesanāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Tathāgato jino satthā sammāsambuddho sabbaññū sabbadassāvī dhammassāmī dhammappaṭisaraṇoti? Āmantā. Sāvako jino satthā sammāsambuddho sabbaññū sabbadassāvī dhammassāmī dhammappaṭisaraṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Tathāgato anuppannassa maggassa uppādetā asañjātassa maggassa sañjanetā anakkhātassa maggassa akkhātā maggaññū maggavidū maggakovidoti? Āmantā. Sāvako anuppannassa maggassa uppādetā asañjātassa maggassa sañjanetā anakkhātassa maggassa akkhātā maggaññū maggavidū maggakovidoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Sāvako sabbaññū sabbadassāvīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
355已对照

三百五十五、弟子了知处非处吗?是的。若弟子了知处非处,那么,喂,就应当这样说:“如实了知处非处之智这一如来力是与弟子共通的。”

弟子了知过去、未来、现在诸业受的依处、依因的果报吗?是的。若弟子了知过去、未来、现在诸业受的依处、依因的果报,那么,喂,就应当这样说:“如实了知过去、未来、现在诸业受的依处、依因的果报之智这一如来力是与弟子共通的。”

弟子了知趣向一切处的行道吗?是的。若弟子了知趣向一切处的行道,那么,喂,就应当这样说:“如实了知趣向一切处的行道之智这一如来力是与弟子共通的。”

弟子了知有多界、有种种界的世间吗?是的。若弟子了知有多界、有种种界的世间,那么,喂,就应当这样说:“如实了知有多界、有种种界的世间之智这一如来力是与弟子共通的。”

弟子了知诸众生的种种意向性吗?是的。若弟子了知诸众生的种种意向性,那么,喂,就应当这样说:“如实了知诸众生的种种意向性之智这一如来力是与弟子共通的。”

弟子了知诸禅、诸解脱、诸定、诸等至的杂染、净白、出起吗?是的。若弟子了知诸禅、诸解脱、诸定、诸等至的杂染、净白、出起,那么,喂,就应当这样说:“如实了知诸禅、诸解脱、诸定、诸等至的杂染、净白、出起之智这一如来力是与弟子共通的。”

弟子了知宿住随念吗?是的。若弟子了知宿住随念,那么,喂,就应当这样说:“如实了知宿住随念之智这一如来力是与弟子共通的。”

弟子了知众生的死亡与投生吗?是的。若弟子了知众生的死亡与投生,那么,喂,就应当这样说:“如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是与弟子共通的。”

不是如来的诸漏已尽,弟子的诸漏也已尽吗?是的。在如来或弟子之间,以漏尽对漏尽、以解脱对解脱,有任何差别吗?没有。若在如来或弟子之间,以漏尽对漏尽、以解脱对解脱,没有任何差别,那么,喂,就应当这样说:“如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是与弟子共通的。”

355Sāvako ṭhānāṭhānaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako ṭhānāṭhānaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘ṭhānāṭhānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako anekadhātuṃ nānādhātuṃ lokaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako anekadhātuṃ nānādhātuṃ lokaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘anekadhātuṃ nānādhātuṃ lokaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako sattānaṃ nānādhimuttikataṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako sattānaṃ nānādhimuttikataṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako pubbenivāsānussatiṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako pubbenivāsānussatiṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘pubbenivāsānussati yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako sattānaṃ cutūpapātaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako sattānaṃ cutūpapātaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘sattānaṃ cutūpapātaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Nanu tathāgatassāpi āsavā khīṇā sāvakassāpi āsavā khīṇāti? Āmantā. Atthi kiñci nānākaraṇaṃ tathāgatassa vā sāvakassa vā āsavakkhayena vā āsavakkhayaṃ vimuttiyā vā vimuttīti? Natthi. Hañci natthi kiñci nānākaraṇaṃ tathāgatassa vā sāvakassa vā āsavakkhayena vā āsavakkhayaṃ vimuttiyā vā vimutti, tena vata re vattabbe – ‘‘āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti.
356已对照

三百五十六、如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是与弟子共通的吗?是的。如实了知处非处之智这一如来力是与弟子共通的吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是与弟子共通的吗?是的。如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是与弟子共通的吗?不应这样说……乃至……

如实了知处非处之智这一如来力是与弟子不共通的吗?是的。如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是与弟子不共通的吗?不应这样说……乃至……

如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是与弟子不共通的吗?是的。如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是与弟子不共通的吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸根上下之智这一如来力是与弟子不共通的吗?是的。如实了知处非处之智这一如来力是与弟子不共通的吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸根上下之智这一如来力是与弟子不共通的吗?是的……乃至……如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是与弟子不共通的吗?不应这样说……乃至……

如实了知处非处之智这一如来力是与弟子共通的吗?是的。如实了知诸根上下之智这一如来力是与弟子共通的吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是与弟子共通的吗?是的。如实了知诸根上下之智这一如来力是与弟子共通的吗?不应这样说……乃至……

356Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe [ayamettha sādhāraṇapakkhaṃ sandhāya paṭikkhepo (ṭīkā oloketabbā)] …pe…. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Āmantā…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
357已对照

力论终。

三、第三品

(二十二)二、圣论

三百五十七、如实了知处非处之智这一如来力是圣的吗?是的。[它]是道、果、涅槃,须陀洹道、须陀洹果,斯陀含道、斯陀含果,阿那含道、阿那含果,阿罗汉道、阿罗汉果,念处、正勤、神足、根、力、觉支吗?不应这样说……乃至……

如实了知处非处之智这一如来力是圣的吗?是的。[它]是以空为所缘的吗?不应这样说……乃至……[它]是以空为所缘的吗?是的。既作意处非处,也作意空吗?不应这样说……乃至……

既作意处非处,也作意空吗?是的。有两个触、两个心的合集吗?不应这样说……乃至……如实了知处非处之智这一如来力是圣的吗?是的。[它]是以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的吗?不应这样说……乃至……[它]是以无愿为所缘的吗?是的。既作意处非处,也作意无愿吗?不应这样说……乃至……

既作意处非处,也作意无愿吗?是的。有两个触、两个心的合集吗?不应这样说……乃至……

357Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Maggo phalaṃ nibbānaṃ, sotāpattimaggo sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmimaggo sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmimaggo anāgāmiphalaṃ, arahattamaggo arahattaphalaṃ, satipaṭṭhānaṃ sammappadhānaṃ iddhipādo indriyaṃ balaṃ bojjhaṅgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Suññatārammaṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhānañca manasi karoti, suññatañca manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhānañca manasi karoti, suññatañca manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhānañca manasi karoti, appaṇihitañca manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhānañca manasi karoti, appaṇihitañca manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
358已对照

三百五十八、诸念处是圣的、以空为所缘的吗?是的。如实了知处非处之智这一如来力是圣的、以空为所缘的吗?不应这样说……乃至……

诸念处是圣的、以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的吗?是的。如实了知处非处之智这一如来力是圣的、以无愿为所缘的吗?不应这样说……乃至……

诸正勤、诸神足、诸根、诸力、诸觉支是圣的、以空为所缘的吗?是的。如实了知处非处之智这一如来力是圣的、以空为所缘的吗?不应这样说……乃至……

诸觉支是圣的、以无相为所缘的……以无愿为所缘的吗?是的。如实了知处非处之智这一如来力是圣的、以无愿为所缘的吗?不应这样说……乃至……

358Satipaṭṭhānā ariyā suññatārammaṇāti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Satipaṭṭhānā ariyā animittārammaṇā…pe… appaṇihitārammaṇāti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sammappadhānā, iddhipādā, indriyā, balā, bojjhaṅgā ariyā suññatārammaṇāti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Bojjhaṅgā ariyā animittārammaṇā… appaṇihitārammaṇāti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
359已对照

三百五十九、如实了知处非处之智这一如来力是圣的,不应说是“以空为所缘的”吗?是的。诸念处是圣的,不应说是“以空为所缘的”吗?不应这样说……乃至……

如实了知处非处之智这一如来力是圣的,不应说是“以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的”吗?是的。诸念处是圣的,不应说是“以无愿为所缘的”吗?不应这样说……乃至……

如实了知处非处之智这一如来力是圣的,不应说是“以空为所缘的……乃至……以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的”吗?是的。正勤……乃至……诸觉支是圣的,不应说是“以无愿为所缘的”吗?不应这样说……乃至……

359Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘suññatārammaṇa’’nti? Āmantā. Satipaṭṭhānā ariyā na vattabbā – ‘‘suññatārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Satipaṭṭhānā ariyā na vattabbā – ‘‘appaṇihitārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Sammappadhānaṃ…pe… bojjhaṅgā ariyā na vattabbā – ‘‘appaṇihitārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
360已对照

三百六十、如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的吗?是的。[它]是道、果、涅槃,须陀洹道、须陀洹果……乃至……觉支吗?不应这样说……乃至……

如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的吗?是的。[它]是以空为所缘的吗?不应这样说……乃至……[它]是以空为所缘的吗?是的。既作意众生的死亡与投生,也作意空吗?不应这样说……乃至……

既作意众生的死亡与投生,也作意空吗?是的。有两个触、两个心的合集吗?不应这样说……乃至……

如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的吗?是的。[它]是以无相为所缘的、以无愿为所缘的吗?不应这样说……乃至……[它]是以无愿为所缘的吗?是的。既作意众生的死亡与投生,也作意无愿吗?不应这样说……乃至……

既作意众生的死亡与投生,也作意无愿吗?是的。有两个触、两个心的合集吗?不应这样说……乃至……

360Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Maggo phalaṃ nibbānaṃ, sotāpattimaggo sotāpattiphalaṃ…pe… bojjhaṅgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… suññātārammaṇanti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapātañca manasi karoti, suññatañca manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapātañca manasi karoti, suññatañca manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Animittārammaṇaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapātañca manasi karoti, appaṇihitañca manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapātañca manasi karoti, appaṇihitañca manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
361已对照

三百六十一、诸念处是圣的、以空为所缘的……乃至……以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的吗?是的。如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的、以无愿为所缘的吗?不应这样说……乃至……

正勤……乃至……诸觉支是圣的、以空为所缘的……乃至……以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的吗?是的。如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的、以无愿为所缘的吗?不应这样说……乃至……

如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的,不应说是“以空为所缘的……乃至……以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的”吗?是的。诸念处是圣的,不应说是“以无愿为所缘的”吗?不应这样说……乃至……

361Satipaṭṭhānā ariyā suññatārammaṇā…pe… animittārammaṇā…pe… appaṇihitārammaṇāti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sammappadhānaṃ …pe… bojjhaṅgā ariyā suññatārammaṇā…pe… animittārammaṇā…pe… appaṇihitārammaṇāti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Satipaṭṭhānā ariyā na vattabbā – ‘‘appapaṇihitārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
362已对照

三百六十二、如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的,不应说是“以空为所缘的……乃至……以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的”吗?是的。诸正勤……乃至……诸觉支是圣的,不应说是“以无愿为所缘的”吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是圣的吗?是的。如实了知处非处之智这一如来力是圣的吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是圣的吗?是的。如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的吗?不应这样说……乃至……

如实了知处非处之智这一如来力不应说是“圣的”吗?是的。如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力不应说是“圣的”吗?不应这样说……乃至……

如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力不应说是“圣的”吗?是的。如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力不应说是“圣的”吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是圣的、以空为所缘的吗?是的。如实了知处非处之智这一如来力是圣的、以空为所缘的吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是圣的、以无相为所缘的……以无愿为所缘的吗?是的。如实了知处非处之智这一如来力是圣的、以无愿为所缘的吗?不应这样说……乃至……

如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是圣的、以空为所缘的……乃至……以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的吗?是的……乃至……如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的、以无愿为所缘的吗?不应这样说……乃至……

如实了知处非处之智这一如来力是圣的,不应说是“以空为所缘的”吗?是的。如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是圣的,不应说是“以空为所缘的”吗?不应这样说……乃至……

如实了知处非处之智这一如来力是圣的,不应说是“以无相为所缘的……以无愿为所缘的”吗?是的。如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是圣的,不应说是“以无愿为所缘的”吗?不应这样说……乃至……

如实了知众生的死亡与投生之智这一如来力是圣的,不应说是“以空为所缘的……乃至……以无相为所缘的……乃至……以无愿为所缘的”吗?是的。如实了知诸漏的灭尽之智这一如来力是圣的,不应说是“以无愿为所缘的”吗?不应这样说……乃至……

362Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Sammappadhānā…pe… bojjhaṅgā ariyā na vattabbā – ‘‘appaṇihitārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ na vattabbaṃ – ‘‘ariya’’nti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ na vattabbaṃ – ‘‘ariya’’nti? Na hevaṃ vattabbe …pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ na vattabbaṃ – ‘‘ariya’’nti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ na vattabbaṃ – ‘‘ariya’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ animittārammaṇaṃ… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘suññatārammaṇa’’nti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘suññatārammaṇa’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – animittārammaṇaṃ… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘appaṇihitārammaṇa’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘appaṇihitārammaṇa’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
363已对照

圣论终。

三、第三品

(二十三)三、解脱论

三百六十三、有贪的心解脱吗?是的。与贪俱行的、与贪俱生的、与贪相杂的、与贪相应的、与贪俱有的、随贪转的、不善的、世间的、有漏的、顺结的、顺系的、顺暴流的、顺轭的、顺盖的、所执取的、顺取的、顺杂染的心解脱吗?不应这样说……乃至……

有触的心解脱,触与心两者都解脱吗?是的。有贪的心解脱,贪与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有受的……乃至……有想的……乃至……有思的……乃至……有慧的心解脱,慧与心两者都解脱吗?是的。有贪的心解脱,贪与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有触、有贪的心解脱,触与心两者都解脱吗?是的。贪与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有受、有贪的……乃至……有想、有贪的……乃至……有思、有贪的……乃至……有慧、有贪的心解脱,慧与心两者都解脱吗?是的。贪与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

363Sarāgaṃ cittaṃ vimuccatīti? Āmantā. Rāgasahagataṃ rāgasahajātaṃ rāgasaṃsaṭṭhaṃ rāgasampayuttaṃ rāgasahabhu rāgānuparivatti akusalaṃ lokiyaṃ sāsavaṃ saṃyojaniyaṃ ganthaniyaṃ oghaniyaṃ yoganiyaṃ nīvaraṇiyaṃ parāmaṭṭhaṃ upādāniyaṃ saṃkilesiyaṃ cittaṃ vimuccatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sarāgaṃ cittaṃ vimuccati, rāgo ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ…pe… sasaññaṃ…pe… sacetanaṃ…pe… sapaññaṃ [sasaññaṃ (sī. ka.)] cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sarāgaṃ cittaṃ vimuccati, rāgo ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ sarāgaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Rāgo ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ sarāgaṃ…pe… sasaññaṃ sarāgaṃ…pe… sacetanaṃ sarāgaṃ…pe… sapaññaṃ sarāgaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Rāgo ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
364已对照

三百六十四、有瞋的心解脱吗?是的。与瞋俱行的、与瞋俱生的、与瞋相杂的、与瞋相应的、与瞋俱有的、随瞋转的、不善的、世间的、有漏的……乃至……顺杂染的心解脱吗?不应这样说……乃至……

有触的心解脱,触与心两者都解脱吗?是的。有瞋的心解脱,瞋与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有受的……乃至……有想的……乃至……有思的……乃至……有慧的心解脱,慧与心两者都解脱吗?是的。有瞋的心解脱,瞋与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有触、有瞋的心解脱,触与心两者都解脱吗?是的。有瞋的心解脱,瞋与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有受、有瞋的……有想、有瞋的……有思、有瞋的……有慧、有瞋的心解脱,慧与心两者都解脱吗?是的。瞋与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

364Sadosaṃ cittaṃ vimuccatīti? Āmantā. Dosasahagataṃ dosasahajātaṃ dosasaṃsaṭṭhaṃ dosasampayuttaṃ dosasahabhu dosānuparivatti akusalaṃ lokiyaṃ sāsavaṃ…pe… saṃkilesiyaṃ cittaṃ vimuccatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sadosaṃ cittaṃ vimuccati, doso ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ…pe… sasaññaṃ…pe… sacetanaṃ…pe… sapaññaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sadosaṃ cittaṃ vimuccati, doso ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ sadosaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sadosaṃ cittaṃ vimuccati, doso ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ sadosaṃ… sasaññaṃ sadosaṃ… sacetanaṃ sadosaṃ… sapaññaṃ sadosaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Doso ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
365已对照

三百六十五、有痴的心解脱吗?是的。与痴俱行的、与痴俱生的、与痴相杂的、与痴相应的、与痴俱有的、随痴转的、不善的、世间的、有漏的……乃至……顺杂染的心解脱吗?不应这样说……乃至……

有触的心解脱,触与心两者都解脱吗?是的。有痴的心解脱,痴与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有受的……有想的……有思的……有慧的心解脱,慧与心两者都解脱吗?是的。有痴的心解脱,痴与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有触、有痴的心解脱,触与心两者都解脱吗?是的。痴与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有受、有痴的……有想、有痴的……有思、有痴的……乃至……有慧、有痴的心解脱,慧与心两者都解脱吗?是的。痴与心两者都解脱吗?不应这样说……乃至……

有贪、有瞋、有痴的心解脱吗?是的。离贪、离瞋、离痴、无烦恼的心解脱吗?不应这样说……乃至……那么,就不应说:“有贪、有瞋、有痴的心解脱。”

365Samohaṃ cittaṃ vimuccatīti? Āmantā. Mohasahagataṃ mohasahajātaṃ mohasaṃsaṭṭhaṃ mohasampayuttaṃ mohasahabhu mohānuparivatti akusalaṃ lokiyaṃ sāsavaṃ…pe… saṃkilesiyaṃ cittaṃ vimuccatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Samohaṃ cittaṃ vimuccati, moho ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ … sasaññaṃ… sacetanaṃ… sapaññaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Samohaṃ cittaṃ vimuccati, moho ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ samohaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Moho ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ samohaṃ… sasaññaṃ samohaṃ… sacetanaṃ samohaṃ…pe… sapaññaṃ samohaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Moho ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sarāgaṃ sadosaṃ samohaṃ cittaṃ vimuccatīti? Āmantā. Vītarāgaṃ vītadosaṃ vītamohaṃ nikkilesaṃ cittaṃ vimuccatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi na vattabbaṃ – ‘‘sarāgaṃ sadosaṃ samohaṃ cittaṃ vimuccatī’’ti.
366已对照

解脱论终。

三、第三品

(二十四)四、正在解脱论

三百六十六、已解脱的正在解脱吗?是的。一分已解脱,一分未解脱吗?不应这样说……乃至……

一分已解脱,一分未解脱吗?是的。一分是须陀洹,一分不是须陀洹;一分已达到、已获得、已证得、已作证须陀洹果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住;一分是极七有者、家家者、一种子者,于佛具足不坏净信,于法……乃至……于僧……乃至……具足圣者所爱乐的诸戒,一分不具足圣者所爱乐的诸戒吗?不应这样说……乃至……

一分已解脱,一分未解脱吗?是的。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已达到、已获得、已证得、已作证斯陀含果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住吗?不应这样说……乃至……

一分已解脱,一分未解脱吗?是的。一分是阿那含,一分不是阿那含;一分已达到、已获得、已证得、已作证阿那含果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住;一分是中般涅槃者、生般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者吗?不应这样说……乃至……

一分已解脱,一分未解脱吗?是的。一分是阿罗汉,一分不是阿罗汉;一分已达到、已获得、已证得、已作证阿罗汉果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住;一分是已离贪、已离瞋、已离痴……乃至……一分应作证的已被作证,一分应作证的未被作证吗?不应这样说……乃至……

已解脱的正在解脱吗?是的。于生刹那已解脱,于坏灭刹那正在解脱吗?不应这样说……乃至……

366Vimuttaṃ vimuccamānanti? Āmantā. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Āmantā. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno, ekadesaṃ sotāpattiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ sattakkhattuparamo kolaṅkolo ekabījī buddhe aveccappasādena samannāgato dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato, ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Āmantā. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Āmantā. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī, ekadesaṃ anāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsotoakaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsotoakaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Āmantā. Ekadesaṃ arahā ekadesaṃ na arahā, ekadesaṃ arahattappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vimuttaṃ vimuccamānanti? Āmantā. Uppādakkhaṇe vimuttaṃ, bhaṅgakkhaṇe vimuccamānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
367已对照

三百六十七、不应说“已解脱的正在解脱”吗?是的。世尊不是说过吗:“当他如此知、如此见时,心从欲漏解脱,心从有漏解脱,心从无明漏解脱。”确有[这]经吗?是的。那么,就应当说:“已解脱的正在解脱。”

已解脱的正在解脱吗?是的。世尊不是说过吗:“当他的心如此得定、清净、皎洁、无秽、离随烦恼、柔软、适于作业、住立、达到不动时,他使心转向于漏尽智。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“已解脱的正在解脱。”

有正在解脱的心吗?是的。有正在染着、正在瞋怒、正在愚痴、正在被染污的心吗?不应这样说……乃至……不是有染着的与不染着的、瞋怒的与不瞋怒的、愚痴的与不愚痴的、已切断的与未切断的、已破的与未破的、已作的与未作的吗?是的。若有染着的与不染着的、瞋怒的与不瞋怒的、愚痴的与不愚痴的、已切断的与未切断的、已破的与未破的、已作的与未作的,那么,喂,也就不应当这样说:“有正在解脱的心。”

367Na vattabbaṃ – ‘‘vimuttaṃ vimuccamāna’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccatī’’ti [dī. ni. 1.248 ādayo]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi vattabbaṃ [tena hi (sī. syā. kaṃ.), tena hi na vattabbaṃ (ka.)] – ‘‘vimuttaṃ vimuccamāna’’nti. Vimuttaṃ vimuccamānanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘so evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmetī’’ti! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘vimuttaṃ vimuccamāna’’nti. Atthi cittaṃ vimuccamānanti? Āmantā. Atthi cittaṃ rajjamānaṃ dussamānaṃ muyhamānaṃ kilissamānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu rattañceva arattañca, duṭṭhañceva aduṭṭhañca, mūḷhañceva amūḷhañca, chinnañceva achinnañca, bhinnañceva abhinnañca, katañceva akatañcāti? Āmantā. Hañci rattañceva arattañca, duṭṭhañceva aduṭṭhañca, mūḷhañceva amūḷhañca, chinnañceva achinnañca, bhinnañceva abhinnañca, katañceva akatañca, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi cittaṃ vimuccamāna’’nti.
368已对照

正在解脱论终。

三、第三品

(二十五)五、第八者论

三百六十八、第八人的见缠已断吗?是的。第八人是须陀洹,已达到、已获得、已证得、已作证须陀洹果,具足而住,以身触证而住吗?不应这样说……乃至……

第八人的疑缠已断吗?是的。第八人是须陀洹,已达到须陀洹果……乃至……以身触证而住吗?不应这样说……乃至……

第八人的见缠已断吗?是的。第八人的见随眠已断吗?不应这样说……乃至……第八人的见缠已断吗?是的。第八人的疑随眠……戒禁取已断吗?不应这样说……乃至……

第八人的疑缠已断吗?是的。第八人的疑随眠已断吗?不应这样说……乃至……第八人的疑缠已断吗?是的。第八人的见随眠……戒禁取已断吗?不应这样说……乃至……

第八人的见随眠未断吗?是的。第八人的见缠未断吗?不应这样说……乃至……第八人的见随眠未断吗?是的。第八人的疑缠未断吗?不应这样说……乃至……

第八人的疑随眠……戒禁取未断吗?是的。第八人的见缠未断吗?不应这样说……乃至……第八人的戒禁取未断吗?是的。第八人的疑缠未断吗?不应这样说……乃至……

368Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo sotāpanno sotāpattiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo sotāpanno sotāpattiphalappatto…pe… kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo… sīlabbataparāmāso pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo… sīlabbataparāmāso pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo appahīnoti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ appahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo appahīnoti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ appahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo… sīlabbataparāmāso appahīnoti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ appahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa sīlabbataparāmāso appahīnoti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ appahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
369已对照

三百六十九、第八人的见缠已断吗?是的。第八人为舍断见缠,道已修习吗?不应这样说……乃至……第八人的见缠已断吗?是的。第八人为舍断见缠,诸念处已修习……乃至……诸正勤……乃至……诸觉支已修习吗?不应这样说。

第八人的疑缠已断吗?是的。第八人为舍断疑缠,道已修习……乃至……诸觉支已修习吗?不应这样说……乃至……

第八人为舍断见缠,道未修习吗?是的。以非道,以世间的、有漏的……乃至……顺杂染的[道]而断吗?不应这样说……乃至……第八人为舍断见缠,诸念处……乃至……诸觉支未修习吗?是的。以非道,以世间的、有漏的……乃至……顺杂染的[道]而断吗?不应这样说……乃至……

第八人为舍断疑缠,道未修习……乃至……诸念处……乃至……诸觉支未修习吗?是的。以非道,以世间的、有漏的……乃至……顺杂染的[道]而断吗?不应这样说……乃至……

369Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānapahānāya maggo bhāvitoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānapahānāya satipaṭṭhānā bhāvitā…pe… sammappadhānā…pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Na hevaṃ vattabbe. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānapahānāya maggo abhāvitoti? Āmantā. Amaggena pahīnaṃ lokiyena sāsavena…pe… saṃkilesiyenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānapahānāya satipaṭṭhānā…pe… bojjhaṅgā abhāvitāti? Āmantā. Amaggena pahīnaṃ lokiyena sāsavena…pe… saṃkilesiyenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānapahānāya maggo abhāvito…pe… satipaṭṭhānā…pe… bojjhaṅgā abhāvitāti? Āmantā. Amaggena pahīnaṃ lokiyena sāsavena…pe… saṃkilesiyenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
370已对照

三百七十、不应说“第八人的见缠已断”吗?是的。将生起吗?不将生起。若不将生起,那么,喂,就应当这样说:“第八人的见缠已断。”

不应说“第八人的疑缠已断”吗?是的。将生起吗?不将生起。若不将生起,那么,喂,就应当这样说:“第八人的疑缠已断。”

第八人的见缠以“不将生起”[为由]而已断吗?是的。第八人的见随眠以“不将生起”[为由]而已断吗?不应这样说……乃至……

第八人的见缠以“不将生起”[为由]而已断吗?是的。第八人的疑随眠……戒禁取以“不将生起”[为由]而已断吗?不应这样说……乃至……

第八人的疑缠以“不将生起”[为由]而已断吗?是的。第八人的疑随眠……戒禁取以“不将生起”[为由]而已断吗?不应这样说……乃至……

第八人的见缠以“不将生起”[为由]而已断吗?是的。种姓者的见缠以“不将生起”[为由]而已断吗?不应这样说……乃至……第八人的疑缠以“不将生起”[为由]而已断吗?是的。种姓者的疑缠以“不将生起”[为由]而已断吗?不应这样说……乃至……

370Na vattabbaṃ – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīna’’nti? Āmantā. Uppajjissatīti? Nuppajjissati. Hañci nuppajjissati, tena vata re vattabbe – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīna’’nti. Na vattabbaṃ – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīna’’nti? Āmantā. Uppajjissatīti? Nuppajjissati. Hañci nuppajjissati, tena vata re vattabbe – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīna’’nti. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo nuppajjissatīti katvā pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo… sīlabbataparāmāso nuppajjissatīti katvā pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo… sīlabbataparāmāso nuppajjissatīti katvā pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Gotrabhuno puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Gotrabhuno puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
371已对照

第八者论终。

三、第三品

(二十六)六、第八者之根论

三百七十一、第八人没有信根吗?是的。第八人没有信吗?不应这样说。第八人没有精进根……乃至……没有念根……乃至……没有定根……乃至……没有慧根吗?是的。第八人没有慧吗?不应这样说……乃至……

第八人有信吗?是的。第八人有信根吗?不应这样说……乃至……第八人有精进……乃至……有念……有定……有慧吗?是的。第八人有慧根吗?不应这样说……乃至……

第八人有意,有意根吗?是的。第八人有信,有信根吗?不应这样说……乃至……第八人有意,有意根吗?是的。第八人有慧,有慧根吗?不应这样说……乃至……

第八人有喜悦,有喜悦根,有命,有命根吗?是的。第八人有信,有信根吗?不应这样说……乃至……第八人有命,有命根吗?是的。第八人……乃至……有慧,有慧根吗?不应这样说……乃至……

第八人有信,没有信根吗?是的。第八人有意,没有意根吗?不应这样说……乃至……

第八人有信,没有信根吗?是的。第八人有喜悦,没有喜悦根……乃至……有命,没有命根吗?不应这样说……乃至……第八人有慧,没有慧根吗?是的。第八人有意,没有意根吗?有喜悦,没有喜悦根吗?有命,没有命根吗?不应这样说……乃至……

第八人没有信根吗?是的。第八人是无信者吗?不应这样说……乃至……第八人没有精进根吗?是的。第八人是懈怠、精进低劣者吗?不应这样说……乃至……第八人没有念根吗?是的。第八人是失念、无正知者吗?不应这样说……乃至……第八人没有定根吗?是的。第八人是心不得定、心散乱者吗?不应这样说……乃至……第八人没有慧根吗?是的。第八人是劣慧、愚钝者吗?不应这样说……乃至……

第八人有信,而那信是能出离的吗?是的。若第八人有信,而那信是能出离的,那么,喂,也就不应当这样说:“第八人没有信根。”第八人有精进,而那精进是能出离的;有念,而那念是能出离的;有定,而那定是能出离的;有慧,而那慧是能出离的吗?是的。若第八人有慧,而那慧是能出离的,那么,喂,也就不应当这样说:“第八人没有慧根。”

371Aṭṭhamakassa puggalassa natthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi saddhāti? Na hevaṃ vattabbe. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi vīriyindriyaṃ…pe… natthi satindriyaṃ…pe… natthi samādhindriyaṃ…pe… natthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi paññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhāti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi vīriyaṃ…pe… atthi sati… atthi samādhi… atthi paññāti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi mano, atthi manindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi mano, atthi manindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi somanassaṃ, atthi somanassindriyaṃ, atthi jīvitaṃ, atthi jīvitindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi jīvitaṃ, atthi jīvitindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa…pe… atthi paññā, atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi mano, natthi manindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi somanassaṃ, natthi somanassindriyanti…pe… atthi jīvitaṃ, natthi jīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, natthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi mano, natthi manindriyanti? Atthi somanassaṃ, natthi somanassindriyanti? Atthi jīvitaṃ, natthi jīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo assaddhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa natthi vīriyindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo kusīto hīnavīriyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa natthi satindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo muṭṭhassati asampajānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa natthi samādhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo asamāhito vibbhantacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa natthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo duppañño elamūgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, sā ca saddhā niyyānikāti? Āmantā. Hañci aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, sā ca saddhā niyyānikā, no ca vata re vattabbe – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa natthi saddhindriya’’nti. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi vīriyaṃ, tañca vīriyaṃ niyyānikaṃ; atthi sati, sā ca sati niyyānikā; atthi samādhi, so ca samādhi niyyāniko; atthi paññā, sā ca paññā niyyānikāti? Āmantā. Hañci aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, sā ca paññā niyyānikā, no ca vata re vattabbe – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa natthi paññindriya’’nti.
372已对照

三百七十二、为作证斯陀含果而行道的人有信,有信根吗?是的。第八人有信,有信根吗?不应这样说……乃至……为作证斯陀含果而行道的人有慧,有慧根吗?是的。第八人有慧,有慧根吗?不应这样说……乃至……

为作证阿那含果而行道的人……为作证阿罗汉果而行道的人有信,有信根……乃至……有慧,有慧根吗?是的。第八人有慧,有慧根吗?不应这样说……乃至……

第八人有信,没有信根吗?是的。为作证斯陀含果而行道的人有信,没有信根吗?不应这样说……乃至……第八人有慧,没有慧根吗?是的。为作证斯陀含果而行道的人有慧,没有慧根吗?不应这样说……乃至……

第八人有信,没有信根……乃至……有慧,没有慧根吗?是的。为作证阿那含果而行道的人……为作证阿罗汉果而行道的人有慧,没有慧根吗?不应这样说……乃至……

第八人没有五根吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?信根、精进根、念根、定根、慧根——诸比丘,这就是五根。诸比丘,由这五根的完满、圆满而成为阿罗汉;由比那较软的[诸根]而成为为作证阿罗汉果而行道者;由比那较软的[诸根]而成为阿那含;由比那较软的[诸根]而成为为作证阿那含果而行道者;由比那较软的[诸根]而成为斯陀含;由比那较软的[诸根]而成为为作证斯陀含果而行道者;由比那较软的[诸根]而成为须陀洹;由比那较软的[诸根]而成为为作证须陀洹果而行道者。诸比丘,凡对他而言这五根完全地、彻底地没有的,我说他是‘外人,立于凡夫一边者’。”确有[这]经吗?是的。第八人是外人,立于凡夫一边者吗?不应这样说……乃至……那么,第八人有五根。

372Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi paññā, atthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyaṃ…pe… atthi paññā, atthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti? Āmantā. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, natthi paññindriyanti? Āmantā. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi paññā, natthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti…pe… atthi paññā, natthi paññindriyanti? Āmantā. Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi paññā, natthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi pañcindriyānīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcimāni, bhikkhave, indriyāni! Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ indriyānaṃ samattā paripūrattā arahā hoti. Tato mudutarehi arahattasacchikiriyāya paṭipanno hoti, tato mudutarehi anāgāmī hoti, tato mudutarehi anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti, tato mudutarehi sotāpanno hoti, tato mudutarehi sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti. Yassa kho, bhikkhave, imāni pañcindriyāni sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ natthi, tamahaṃ ‘bāhiro puthujjanapakkhe ṭhito’ti vadāmī’’ti [saṃ. ni. 5.488]. Attheva suttantoti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo bāhiro puthujjanapakkhe ṭhitoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi aṭṭhamakassa puggalassa atthi pañcindriyānīti.
373已对照

第八者之根论终。

三、第三品

(二十七)七、天眼论

三百七十三、为法所支持的肉眼成为天眼吗?是的。肉眼是天眼,天眼是肉眼吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉眼成为天眼吗?是的。肉眼是怎样的,天眼就是怎样的;天眼是怎样的,肉眼就是怎样的吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉眼成为天眼吗?是的。那同一肉眼即是那天眼,那天眼即是那肉眼吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉眼成为天眼吗?是的。肉眼的境域、威力、行处是怎样的,天眼的境域、威力、行处就是怎样的吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉眼成为天眼吗?是的。曾是执受的而成为非执受的吗?不应这样说……乃至……

曾是执受的而成为非执受的吗?是的。曾是欲界的而成为色界的吗?不应这样说……乃至……

曾是欲界的而成为色界的吗?是的。曾是色界的而成为无色界的吗?不应这样说……乃至……

曾是色界的而成为无色界的吗?是的。曾是系属的而成为不系属的吗?不应这样说……乃至……

373Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Maṃsacakkhuṃ dibbacakkhuṃ, dibbacakkhuṃ maṃsacakkhunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Yādisaṃ maṃsacakkhuṃ tādisaṃ dibbacakkhuṃ, yādisaṃ dibbacakkhuṃ tādisaṃ maṃsacakkhunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Taññeva maṃsacakkhuṃ taṃ dibbacakkhuṃ, taṃ dibbacakkhuṃ taṃ maṃsacakkhunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Yādiso maṃsacakkhussa visayo ānubhāvo gocaro tādiso dibbassa cakkhussa visayo ānubhāvo gocaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Upādiṇṇaṃ [upādinnaṃ (syā. kaṃ.)] hutvā anupādiṇṇaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Upādiṇṇaṃ hutvā anupādiṇṇaṃ hotīti? Āmantā. Kāmāvacaraṃ hutvā rūpāvacaraṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāmāvacaraṃ hutvā rūpāvacaraṃ hotīti? Āmantā. Rūpāvacaraṃ hutvā arūpāvacaraṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpāvacaraṃ hutvā arūpāvacaraṃ hotīti? Āmantā. Pariyāpannaṃ hutvā apariyāpannaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
374已对照

三百七十四、为法所支持的肉眼成为天眼吗?是的。为法所支持的天眼成为肉眼吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉眼成为天眼吗?是的。为法所支持的天眼成为慧眼吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉眼成为天眼吗?是的。为法所支持的天眼成为肉眼吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉眼成为天眼吗?是的。只有两种眼吗?不应这样说……乃至……只有两种眼吗?是的。世尊不是说了三种眼——肉眼、天眼、慧眼吗?是的。若世尊说了三种眼——肉眼、天眼、慧眼,那么,喂,也就不应当这样说:“只有两种眼。”

只有两种眼吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,有这三种眼。哪三种[眼]呢?肉眼、天眼、慧眼——诸比丘,这就是三种眼。”

“肉眼、天眼,以及无上的慧眼;

这三种眼,是人中最上者所宣说的。

“肉眼的生起,是天眼之道;

而当智生起时,[那是]无上的慧眼;

由获得那眼,便从一切苦解脱。”

确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“只有两种眼。”

374Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Dibbacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ maṃsacakkhuṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Dibbacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ paññācakkhuṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Dibbacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ maṃsacakkhuṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Dveva cakkhūnīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dveva cakkhūnīti? Āmantā. Nanu tīṇi cakkhūni vuttāni bhagavatā – maṃsacakkhuṃ, dibbacakkhuṃ, paññācakkhunti? Āmantā. Hañci tīṇi cakkhūni vuttāni bhagavatā – maṃsacakkhuṃ, dibbacakkhuṃ, paññācakkhuṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘dveva cakkhūnī’’ti. Dveva cakkhūnīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, cakkhūni! Katamāni tīṇi? Maṃsacakkhuṃ, dibbacakkhuṃ, paññācakkhunti – imāni kho, bhikkhave, tīṇi cakkhūnī’’ti. ‘‘Maṃsacakkhuṃ dibbacakkhuṃ, paññācakkhuṃ anuttaraṃ; Etāni tīṇi cakkhūni, akkhāsi purisuttamo. ‘‘Maṃsacakkhussa uppādo, maggo dibbassa cakkhuno; Yadā ca ñāṇaṃ udapādi, paññācakkhuṃ anuttaraṃ; Tassa cakkhussa paṭilābhā, sabbadukkhā pamuccatī’’ti [itivu. 61 itivuttake]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘dveva cakkhūnī’’ti.
375已对照

天眼论终。

三、第三品

(二十八)八、天耳论

三百七十五、为法所支持的肉耳成为天耳吗?是的。肉耳是天耳,天耳是肉耳吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉耳成为天耳吗?是的。肉耳是怎样的,天耳就是怎样的;天耳是怎样的,肉耳就是怎样的吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉耳成为天耳吗?是的。那同一肉耳即是那天耳,那天耳即是那肉耳吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉耳成为天耳吗?是的。肉耳的境域、威力、行处是怎样的,天耳的境域、威力、行处就是怎样的吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉耳成为天耳吗?是的。曾是执受的而成为非执受的吗?不应这样说……乃至……

曾是执受的而成为非执受的吗?是的。曾是欲界的而成为色界的吗?不应这样说……乃至……

曾是欲界的而成为色界的吗?是的。曾是色界的而成为无色界的吗?不应这样说……乃至……

曾是色界的而成为无色界的吗?是的。曾是系属的而成为不系属的吗?不应这样说……乃至……

375Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Maṃsasotaṃ dibbasotaṃ, dibbasotaṃ maṃsasotanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Yādisaṃ maṃsasotaṃ tādisaṃ dibbasotaṃ, yādisaṃ dibbasotaṃ tādisaṃ maṃsasotanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Taññeva maṃsasotaṃ taṃ dibbasotaṃ, taṃ dibbasotaṃ taṃ maṃsasotanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Yādiso maṃsasotassa visayo ānubhāvo gocaro tādiso dibbassa sotassa visayo ānubhāvo gocaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Upādiṇṇaṃ hutvā anupādiṇṇaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Upādiṇṇaṃ hutvā anupādiṇṇaṃ hotīti? Āmantā. Kāmāvacaraṃ hutvā rūpāvacaraṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāmāvacaraṃ hutvā rūpāvacaraṃ hotīti? Āmantā. Rūpāvacaraṃ hutvā arūpāvacaraṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpāvacaraṃ hutvā arūpāvacaraṃ hotīti? Āmantā. Pariyāpannaṃ hutvā apariyāpannaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
376已对照

三百七十六、为法所支持的肉耳成为天耳吗?是的。为法所支持的天耳成为肉耳吗?不应这样说……乃至……

为法所支持的肉耳成为天耳吗?是的。只有一种耳吗?不应这样说……乃至……

只有一种耳吗?是的。世尊不是说了两种耳——“肉耳、天耳”吗?是的。若世尊说了两种耳——肉耳、天耳,那么,喂,也就不应当这样说:“只有一种耳。”

376Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Dibbasotaṃ dhammupatthaddhaṃ maṃsasotaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Ekaṃyeva sotanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekaṃyeva sotanti? Āmantā. Nanu dve sotāni vuttāni bhagavatā – ‘‘maṃsasotaṃ, dibbasota’’nti? Āmantā. Hañci dve sotāni vuttāni bhagavatā – maṃsasotaṃ, dibbasotaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘ekaññeva sota’’nti.
377已对照

天耳论终。

三、第三品

(二十九)九、随业而去智论

三百七十七、随业而去智是天眼吗?是的。作意随业而去,又以天眼见色吗?不应这样说……乃至……

作意随业而去,又以天眼见色吗?是的。有两触、两心的合集吗?不应这样说……乃至……

随业而去智是天眼吗?是的。作意“这些众生确实”,作意“具足身恶行”,作意“具足语恶行”,作意“具足意恶行”,作意“诽谤圣者”,作意“持邪见”,作意“受持邪见之业”,作意“他们身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱”,作意“而这些众生”,作意“具足身善行”,作意“具足语善行”,作意“具足意善行”,作意“不诽谤圣者”,作意“持正见”,作意“受持正见之业”,作意“他们身坏命终之后,投生于善趣、天界”,又以天眼见色吗?不应这样说……乃至……

作意“他们身坏命终之后,投生于善趣、天界”,又以天眼见色吗?是的。有两触、两心的合集吗?不应这样说……乃至……

377Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ [yathākammūpagatañāṇaṃ (syā. kaṃ.)] dibbacakkhunti? Āmantā. Yathākammūpagatañca manasi karoti, dibbena cakkhunā rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Yathākammūpagatañca manasi karoti, dibbena cakkhunā rūpaṃ passatīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhunti? Āmantā. ‘‘Ime vata bhonto sattā’’ti ca manasi karoti, ‘‘kāyaduccaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘vacīduccaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘manoduccaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘ariyānaṃ upavādakā’’ti ca manasi karoti, ‘‘micchādiṭṭhikā’’ti ca manasi karoti, ‘‘micchādiṭṭhikammasamādānā’’ti ca manasi karoti, ‘‘te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā’’ti ca manasi karoti, ‘‘ime vā pana bhonto sattā’’ti ca manasi karoti, ‘‘kāyasucaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘vacīsucaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘manosucaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘ariyānaṃ anupavādakā’’ti ca manasi karoti, ‘‘sammādiṭṭhikā’’ti ca manasi karoti, ‘‘sammādiṭṭhikammasammādānā’’ti ca manasi karoti, ‘‘te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’’ti ca manasi karoti, dibbena cakkhunā rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. ‘‘Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’’ti ca manasi karoti, dibbena cakkhunā rūpaṃ passatīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
378已对照

三百七十八、随业而去智是天眼吗?是的。有某个无天眼、未获得、未证得、未作证天眼者知随业而去吗?是的。若有某个无天眼、未获得、未证得、未作证天眼者知随业而去,那么,喂,也就不应当这样说:“随业而去智是天眼。”

随业而去智是天眼吗?是的。具寿舍利弗知随业而去智吗?是的。若具寿舍利弗知随业而去智,那么,喂,也就不应当这样说:“随业而去智是天眼。”

随业而去智是天眼吗?是的。具寿舍利弗知随业而去智吗?是的。具寿舍利弗有天眼吗?不应这样说……乃至……

具寿舍利弗有天眼吗?是的。具寿舍利弗不是这样说过吗——

“既不为宿住,也不为天眼;

不为他心、神通,不为耳界的清净;

不为死没、投生——我没有[这些]愿求。”

确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“随业而去智是天眼。”

378Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhunti? Āmantā. Atthi koci adibbacakkhuko dibbacakkhuṃ appaṭiladdho anadhigato asacchikato yathākammūpagataṃ jānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci adibbacakkhuko dibbacakkhuṃ appaṭiladdho anadhigato asacchikato yathākammūpagataṃ jānāti, no ca vata re vattabbe – ‘‘yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhu’’nti. Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhunti? Āmantā. Āyasmā sāriputto yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci āyasmā sāriputto yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ jānāti, no ca vata re vattabbe – ‘‘yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhu’’nti. Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhunti? Āmantā. Āyasmā sāriputto yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ jānātīti? Āmantā. Atthāyasmato sāriputtassa dibbacakkhunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthāyasmato sāriputtassa dibbacakkhunti? Āmantā. Nanu āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘Neva pubbenivāsāya, napi dibbassa cakkhuno; Cetopariyāya iddhiyā, sotadhātuvisuddhiyā; Cutiyā upapattiyā, paṇidhi me na vijjatī’’ti [theragā. 996 theragāthāyaṃ]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhu’’nti.
379已对照

随业而去智论终。

三、第三品

(三十)十、防护论

三百七十九、诸天中有防护吗?是的。诸天中有不防护吗?不应这样说……乃至……

诸天中没有不防护吗?是的。诸天中没有防护吗?不应这样说……乃至……

不是对不防护的防护是戒,诸天中有防护吗?是的。诸天中有不防护,而对那不防护的防护是戒吗?不应这样说……乃至……

你要承认[这]驳斥。若对不防护的防护是戒,诸天中有防护,那么,喂,就应当这样说:“诸天中有不防护,而对那不防护的防护是戒。”你在那里所说的“应当说‘对不防护的防护是戒,诸天中有防护’,却不应当说‘诸天中有不防护,而对那不防护的防护是戒’”,是错误的。

若不应当说“诸天中有不防护,而对那不防护的防护是戒”,那么,喂,也就不应当这样说:“对不防护的防护是戒,诸天中有防护。”你在那里所说的“应当说‘对不防护的防护是戒,诸天中有防护’,却不应当说‘诸天中有不防护,而对那不防护的防护是戒’”,是错误的。

人间有防护,那里有不防护吗?是的。诸天中有防护,那里有不防护吗?不应这样说……乃至……

诸天中有防护,那里没有不防护吗?是的。人间有防护,那里没有不防护吗?不应这样说……乃至……

379Atthi devesu saṃvaroti? Āmantā. Atthi devesu asaṃvaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi devesu asaṃvaroti? Āmantā. Natthi devesu saṃvaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaroti? Āmantā. Atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīlanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaro, tena vata re vattabbe – ‘‘atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīla’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaro,’ no ca vattabbe – ‘atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīla’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīla’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaro’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho ‘asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaro,’ no ca vattabbe – ‘atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīla’’’nti micchā. Atthi manussesu saṃvaro, atthi tattha asaṃvaroti? Āmantā. Atthi devesu saṃvaro, atthi tattha asaṃvaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu saṃvaro, natthi tattha asaṃvaroti? Āmantā. Atthi manussesu saṃvaro, natthi tattha asaṃvaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
380已对照

三百八十、诸天中有离杀生吗?是的。诸天中有杀生吗?不应这样说……乃至……

诸天中有离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类吗?是的。诸天中有[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类吗?不应这样说……乃至……

诸天中没有杀生吗?是的。诸天中没有离杀生吗?不应这样说……乃至……

诸天中没有[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类吗?是的。诸天中没有离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类吗?不应这样说……乃至……

人间有离杀生,那里有杀生吗?是的。诸天中有离杀生,那里有杀生吗?不应这样说……乃至……

人间有离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类,那里有[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类吗?是的。诸天中有离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类,那里有[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类吗?不应这样说……乃至……

诸天中有离杀生,那里没有杀生吗?是的。人间有离杀生,那里没有杀生吗?不应这样说……乃至……

诸天中有离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类,那里没有[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类吗?是的。人间有离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类,那里没有[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类吗?不应这样说……乃至……

诸天中没有防护吗?是的。一切诸天都是杀生者、取不与者、欲邪行者、妄语者、住于谷酒、花果酒[等]酒类之放逸者吗?不应这样说……乃至……那么,诸天中有防护。

380Atthi devesu pāṇātipātā veramaṇīti? Āmantā. Atthi devesu pāṇātipātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇīti? Āmantā. Atthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi devesu pāṇātipātoti? Āmantā. Natthi devesu pāṇātipātā veramaṇīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Āmantā. Natthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi manussesu pāṇātipātā veramaṇi, atthi tattha pāṇātipātoti? Āmantā. Atthi devesu pāṇātipātā veramaṇi, atthi tattha pāṇātipātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi manussesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇi, atthi tattha surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Āmantā. Atthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇi, atthi tattha surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu pāṇātipātā veramaṇi, natthi tattha pāṇātipātoti? Āmantā. Atthi manussesu pāṇātipātā veramaṇi, natthi tattha pāṇātipātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇi, natthi tattha surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Āmantā. Atthi manussesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇi, natthi tattha surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi devesu saṃvaroti? Āmantā. Sabbe devā pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino surāmerayamajjapamādaṭṭhāyinoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi atthi devesu saṃvaroti.
381已对照

防护论终。

三、第三品

(三十一)十一、无想论

三百八十一、无想众生中有想吗?是的。[那]是有想有、有想趣、有想众生居、有想轮回、有想生、有想自体获得吗?不应这样说……乃至……

[那]不是无想有、无想趣、无想众生居、无想轮回、无想生、无想自体获得吗?是的。若[那]是无想有、无想趣、无想众生居、无想轮回、无想生、无想自体获得,那么,喂,也就不应当这样说:“无想众生中有想。”

无想众生中有想吗?是的。[那]是五蕴有、趣、众生居、轮回、生、自体获得吗?不应这样说……乃至……

[那]不是一蕴有、趣、众生居、轮回、生、自体获得吗?是的。若[那]是一蕴有、趣、众生居、轮回、生、自体获得,那么,喂,也就不应当这样说:“无想众生中有想。”

无想众生中有想吗?是的。以那想作想所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……

381Asaññasattesu saññā atthīti? Āmantā. Saññābhavo saññāgati saññāsattāvāso saññāsaṃsāro saññāyoni saññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘asaññasattesu saññā atthī’’ti. Asaññasattesu saññā atthīti? Āmantā. Pañcavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu ekavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci ekavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘asaññasattesu saññā atthī’’ti. Asaññasattesu saññā atthīti? Āmantā. Tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
382已对照

三百八十二、人间有想,而那是有想有、有想趣、有想众生居、有想轮回、有想生、有想自体获得吗?是的。无想众生中有想,而那是有想有、有想趣、众生居、轮回、生、自体获得吗?不应这样说……乃至……

人间有想,而那是五蕴有、趣、众生居、轮回、生、自体获得吗?是的。无想众生中有想,而那是五蕴有、趣、众生居、轮回、生、自体获得吗?不应这样说……乃至……

人间有想,以那想作想所应作的[事]吗?是的。无想众生中有想,以那想作想所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……

无想众生中有想,而那是无想有、无想趣、无想众生居、无想轮回、无想生、无想自体获得吗?是的。人间有想,而那是无想有、无想趣……乃至……无想自体获得吗?不应这样说……乃至……

无想众生中有想,而那是一蕴有、趣、众生居、轮回、生、自体获得吗?是的。人间有想,而那是一蕴有、趣……乃至……自体获得吗?不应这样说……乃至……

无想众生中有想,却不以那想作想所应作的[事]吗?是的。人间有想,却不以那想作想所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……

382Manussesu saññā atthi, so ca saññābhavo saññāgati saññāsattāvāso saññāsaṃsāro saññāyoni saññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaññasattesu saññā atthi, so ca saññābhavo saññāgati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Manussesu saññā atthi, so ca pañcavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaññasattesu saññā atthi, so ca pañcavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Manussesu saññā atthi, tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Asaññasattesu saññā atthi, tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu saññā atthi, so ca asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Manussesu saññā atthi, so ca asaññabhavo asaññagati…pe… asaññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu saññā atthi, so ca ekavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Manussesu saññā atthi, so ca ekavokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu saññā atthi, na ca tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Manussesu saññā atthi, na ca tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
383已对照

三百八十三、不应说“无想众生中有想”吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,有名为‘无想众生’的诸天。当想生起时,那些天便从那个天身死没。”确有[这]经吗?是的。那么,无想众生中有想。

无想众生中有想吗?有时有,有时没有。有时是有想众生,有时是无想众生,有时是有想有,有时是无想有,有时是五蕴有,有时是一蕴有吗?不应这样说……乃至……

无想众生中,想有时有,有时没有吗?是的。什么时候有,什么时候没有?死没时、投生时有,住时没有。死没时、投生时是有想众生,住时是无想众生;死没时、投生时是有想有,住时是无想有;死没时、投生时是五蕴有,住时是一蕴有吗?不应这样说……乃至……

383Na vattabbaṃ – ‘‘asaññasattesu saññā atthī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘santi, bhikkhave, asaññasattā nāma devā; saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavantī’’ti [dī. ni. 1.68]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi asaññasattesu saññā atthīti. Asaññasattesu saññā atthīti? Kiñci [kañci (syā.)] kāle atthi, kiñci kāle natthīti. Kiñci kāle saññasattā kiñci kāle asaññasattā, kiñci kāle saññabhavo kiñci kāle asaññabhavo, kiñci kāle pañcavokārabhavo kiñci kāle ekavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu saññā kiñci kāle atthi, kiñci kāle natthīti? Āmantā. Kaṃ kālaṃ atthi, kaṃ kālaṃ natthīti? Cutikāle upapattikāle atthi, ṭhitikāle natthīti. Cutikāle upapattikāle saññasattā, ṭhitikāle asaññasattā; cutikāle upapattikāle saññabhavo, ṭhitikāle asaññabhavo; cutikāle upapattikāle pañcavokārabhavo, ṭhitikāle ekavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
384已对照

无想论终。

三、第三品

(三十二)十二、非想非非想处论

三百八十四、于非想非非想处不应说“有想”吗?是的。是无想有、无想趣、无想众生居、无想轮回、无想生、无想自体获得吗?不应这样说……乃至……

不是有想有、有想趣、有想众生居、有想轮回、有想生、有想自体获得吗?是的。若是有想有、有想趣……乃至……有想自体获得,那么,喂,也就不应当这样说:“于非想非非想处不应说‘有想’。”

于非想非非想处不应说“有想”吗?是的。是一蕴有、趣……乃至……自体获得吗?不应这样说……乃至……

不是四蕴有、趣……乃至……自体获得吗?是的。若是四蕴有、趣……乃至……自体获得,那么,喂,也就不应当这样说:“于非想非非想处不应说‘有想’。”

384Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu saññābhavo saññāgati saññāsattāvāso saññāsaṃsāro saññāyoni saññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci saññābhavo saññāgati…pe… saññattabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’’’ti. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Ekavokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’’’ti.
385已对照

三百八十五、于无想众生中不应说“有想”,而那是无想有、无想趣、无想众生居、无想轮回、无想生、无想自体获得吗?是的。于非想非非想处不应说“有想”,而那是无想有、无想趣、无想众生居、无想轮回、无想生、无想自体获得吗?不应这样说……乃至……

于无想众生中不应说“有想”,而那是一蕴有、趣……乃至……自体获得吗?是的。于非想非非想处不应说“有想”,而那是一蕴有、趣、众生居、轮回、生、自体获得吗?不应这样说……乃至……

于非想非非想处不应说“有想”,而那是有想有、有想趣……乃至……有想自体获得吗?是的。于无想众生中不应说“有想”,而那是有想有、有想趣……乃至……有想自体获得吗?不应这样说……乃至……

于非想非非想处不应说“有想”,而那是四蕴有、趣……乃至……自体获得吗?是的。于无想众生中不应说“有想”,而那是四蕴有、趣……乃至……自体获得吗?不应这样说……乃至……

于非想非非想处不应说“有想”吗?是的。不是非想非非想处是四蕴有吗?是的。若非想非非想处是四蕴有,那么,喂,也就不应当这样说:“于非想非非想处不应说‘有想’。”

385Asaññasattesu na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi’’, so ca asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca ekavokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca ekavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca saññābhavo saññāgati…pe… saññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaññasattesu na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca saññābhavo saññāgati…pe… saññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaññasattesu na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Nanu nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavoti? Āmantā. Hañci nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, no ca vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’’’ti.
386已对照

三百八十六、非想非非想处是四蕴有,于非想非非想处不应说“有想”吗?是的。空无边处是四蕴有,于空无边处不应说“有想”吗?不应这样说……乃至……

非想非非想处是四蕴有,于非想非非想处不应说“有想”吗?是的。识无边处……乃至……无所有处是四蕴有,于无所有处不应说“有想”吗?不应这样说……乃至……

空无边处是四蕴有,那里有想吗?是的。非想非非想处是四蕴有,那里有想吗?不应这样说……乃至……

识无边处……乃至……无所有处是四蕴有,那里有想吗?是的。非想非非想处是四蕴有,那里有想吗?不应这样说……乃至……

于非想非非想处不应说“有想”或“没有”吗?是的。不是非想非非想处是四蕴有吗?是的。若非想非非想处是四蕴有,那么,喂,也就不应当这样说:“于非想非非想处不应说‘有想’或‘没有’。”

非想非非想处是四蕴有,于非想非非想处不应说“有想”或“没有”吗?是的。空无边处……乃至……识无边处……乃至……无所有处是四蕴有,于无所有处不应说“有想”或“没有”吗?不应这样说……乃至……

空无边处是四蕴有,那里有想吗?是的。非想非非想处是四蕴有,那里有想吗?不应这样说……乃至……

识无边处……乃至……无所有处是四蕴有,那里有想吗?是的。非想非非想处是四蕴有,那里有想吗?不应这样说……乃至……

于非想非非想处不应说“有想”或“没有”吗?是的。不是[那是]非想非非想处吗?是的。若[那是]非想非非想处,那么,喂,就应当这样说:“于非想非非想处不应说‘有想’或‘没有’。”

把[它]作为“非想非非想处”,于非想非非想处不应说“有想”或“没有”吗?是的。把[它]作为“不苦不乐受”,于不苦不乐受不应说“受”或“非受”吗?不应这样说……乃至……

386Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Ākāsānañcāyatanaṃ catuvokārabhavo ākāsānañcāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Viññāṇañcāyatanaṃ…pe… ākiñcaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, ākiñcaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāsānañcāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Viññāṇañcāyatanaṃ…pe… ākiñcaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Āmantā. Nanu nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavoti? Āmantā. Hañci nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, no ca vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’ti vā ‘natthī’ti vā’’ti. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Āmantā. Ākāsānañcāyatanaṃ…pe… viññāṇañcāyatanaṃ…pe… ākiñcaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, ākiñcaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāsānañcāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Viññāṇañcāyatanaṃ…pe… ākiñcaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ [nevasaññānāsaññāyatane vattabbaṃ (?)] – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Āmantā. Nanu nevasaññānāsaññāyatananti? Āmantā. Hañci nevasaññānāsaññāyatanaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’ti vā ‘natthī’ti vā’’ti. Nevasaññānāsaññāyatananti katvā nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Āmantā. Adukkhamasukhā vedanāti katvā adukkhamasukhāya vedanāya [adukkhamasukhā vedanā (sī. ka.)] na vattabbaṃ – ‘‘vedanā’’ti vā ‘‘avedanā’’ti vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
386已对照

非想非非想处论终。

第三品。

其摄颂——

力、共通、圣,有贪的心解脱;

已解脱的正在解脱,有正在解脱的心。

第八人的见缠已断;

第八人没有五根;眼、

耳,为法所支持的,随业而去智;

诸天中的防护,无想众生中的想,有顶也是如此。

386Tassuddānaṃ – Balaṃ sādhāraṇaṃ ariyaṃ, sarāgaṃ cittaṃ vimuccati; Vimuttaṃ vimuccamānaṃ, atthi cittaṃ vimuccamānaṃ. Aṭṭhamakassa puggalassa, diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnaṃ; Aṭṭhamakassa puggalassa, natthi pañcindriyāni cakkhuṃ. Sotaṃ dhammupatthaddhaṃ, yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ; Devesu saṃvaro asañña-sattesu saññā evameva bhavagganti.