快乐巴利palinanda.cc

论事·大品 Puggalakathā 1. Suddhasaccikaṭṭho 1. Anulomapaccanīkaṃ

本经目录如是有、如是无。第一品大品。

1已对照

一、补特伽罗论

一、纯真实义

一、顺逆

一、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,是错误的。

1[iminā lakkhaṇena sakavādīpucchā dassitā] Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti [saccikaṭṭhaparamaṭṭhenāti (syā. pī. ka. sī.)]? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re [no vata re (syā. pī.)] vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā.
2已对照

顺五句。

二、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若补特伽罗依真实义、胜义而不可得,那么,喂,就应当这样说:“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,是错误的。

2[iminā lakkhaṇena paravādīpucchā dassitā] Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā.
3已对照

反驳四句。

三、若你认为“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,那么,你在那里以这个承认这样承认了,就应当这样被驳斥。于是我们驳斥你。你也就被驳斥得当。

若补特伽罗依真实义、胜义而不可得,那么,喂,就应当这样说:“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,你这[话]是错误的。

3Tvaṃ ce pana maññasi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’ti, tena tava [tvaṃ (syā.) ṭīkā oloketabbā] tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantaṃ [ṭīkā oloketabbā] hevaṃ niggahetabbe. Atha taṃ niggaṇhāma. Suniggahito ca [suniggahitova (syā.)] hosi. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā.
4已对照

驳斥四句。

四、若这[驳斥]驳斥得不当,那么在那里你也要同样这样看:应当说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”,却不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得”。我们在那里以这个承认这样承认了,本不应当被你这样驳斥。可是你驳斥我。我们是被驳斥得不当。

若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,你这[话]是错误的。

4Ese ce dunniggahite hevamevaṃ [hevameva (syā.)] tattha dakkha. Vattabbe kho – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’’ no ca vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. No ca mayaṃ tayā tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantā hevaṃ niggahetabbā. Atha maṃ niggaṇhāsi. Dunniggahitā ca [dunniggahitāva (syā.)] homa. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā.
5已对照

引归四句。

五、不应当这样驳斥。那么,你所作的驳斥——“若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得。’你在那里所说的‘应当说补特伽罗依真实义、胜义而可得,却不应当说凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”——是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,你这[话]是错误的。那么,[你]所作的那驳斥,是作得不好的驳斥;[我]所作的反驳是作得好的;[论道的]推进也是作得好的。

5Na hevaṃ niggahetabbe. Tena hi yaṃ niggaṇhāsi – ‘‘hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, no ca vattabbe – yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā. Tena hi ye kate niggahe se niggahe dukkaṭe. Sukate paṭikamme. Sukatā paṭipādanāti.
6已对照

归结四句。

第一驳斥。

一、纯真实义

二、逆顺

六、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而不可得,那么,喂,就应当这样说:“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,是错误的。

6Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā.
7已对照

逆五句。

七、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,是错误的。

7Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā.
8已对照

反驳四句。

八、若你认为“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,那么,你在那里以这个承认这样承认了,就应当这样被驳斥。于是我们驳斥你。你也就被驳斥得当。

若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而可得’”,你这[话]是错误的。

8Tvaṃ ce pana maññasi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti, tena tava tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantaṃ hevaṃ niggahetabbe. Atha taṃ niggaṇhāma. Suniggahito ca hosi. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā.
9已对照

九、若这[驳斥]驳斥得不当,那么在那里你也要同样这样看:应当说“补特伽罗依真实义、胜义而不可得”,却不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得”。我们在那里以这个承认这样承认了,本不应当被你这样驳斥。可是你驳斥我。我们是被驳斥得不当。

若补特伽罗依真实义、胜义而不可得,那么,喂,就应当这样说:“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,你这[话]是错误的。

9Ese ce dunniggahite hevamevaṃ tattha dakkha. Vattabbe kho – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’’ no ca vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. No ca mayaṃ tayā tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantā hevaṃ niggahetabbā. Atha maṃ niggaṇhāsi. Dunniggahitā ca homa. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā.
10已对照

引归四句。

十、不应当这样驳斥。那么,你所作的驳斥——“若补特伽罗依真实义、胜义而不可得,那么,喂,就应当这样说:‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得。’你在那里所说的‘应当说补特伽罗依真实义、胜义而不可得,却不应当说凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”——是错误的。

若不应当说“凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘凡是真实义、胜义,那补特伽罗也以那[方式]依真实义、胜义而不可得’”,你这[话]是错误的。那么,[你]所作的那驳斥,是作得不好的驳斥;[我]所作的反驳是作得好的;[论道的]推进也是作得好的。

10Na hevaṃ niggahetabbe. Tena hi yaṃ niggaṇhāsi – ‘‘hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘vattabbe kho – puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, no ca vattabbe – yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā. Tena hi ye kate niggahe se niggahe dukkaṭe. Sukate paṭikamme. Sukatā paṭipādanāti.
11已对照

归结四句。

第二驳斥。

二、(甲)处所真实义

一、顺逆

十一、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而可得吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而可得’”,是错误的。

若不应当说“于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而可得’”,是错误的……乃至……

11Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
12已对照

第三驳斥。

三、(甲)时间真实义

一、顺逆

十二、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而可得吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而可得’”,是错误的。

若不应当说“于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而可得’”,是错误的……乃至……

12Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
13已对照

第四驳斥。

四、(甲)部分真实义

一、顺逆

十三、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而可得吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而可得’”,是错误的。

若不应当说“于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而可得’”,是错误的……乃至……

13Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
14已对照

第五驳斥。

二、(乙)处所真实义

二、逆顺

十四、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而不可得吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而不可得,那么,喂,就应当这样说:“于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而不可得’”,是错误的。

若不应当说“于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而不可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘于一切处补特伽罗都依真实义、胜义而不可得’”,是错误的……乃至……

14Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
15已对照

第六驳斥。

三、(乙)时间真实义

二、逆顺

十五、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而不可得吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而不可得,那么,喂,就应当这样说:“于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而不可得’”,是错误的。

若不应当说“于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而不可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘于一切时补特伽罗都依真实义、胜义而不可得’”,是错误的……乃至……

15Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
16已对照

第七驳斥。

四、(乙)部分真实义

二、逆顺

十六、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而不可得吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而不可得,那么,喂,就应当这样说:“于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而不可得’”,是错误的。

若不应当说“于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而不可得”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而不可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而不可得’,却不应当说‘于一切[蕴]中补特伽罗都依真实义、胜义而不可得’”,是错误的……乃至……

16Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe – ‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
17已对照

八驳斥。

五、纯对照

十七、补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得吗?是的。色异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“色异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“色异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

17Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
18已对照

十八、补特伽罗依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得……乃至……想也可得……乃至……诸行也可得……乃至……识也依真实义、胜义而可得吗?是的。识异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“识异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘识异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“识异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘识异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

18Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
19已对照

十九、补特伽罗依真实义、胜义而可得,眼处也依真实义、胜义而可得……乃至……耳处也可得……鼻处也可得……舌处也可得……身处也可得……色处也可得……声处也可得……香处也可得……味处也可得……触处也可得……意处也可得……法处也依真实义、胜义而可得……乃至……

19Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotāyatanañca upalabbhati… ghānāyatanañca upalabbhati… jivhāyatanañca upalabbhati… kāyāyatanañca upalabbhati… rūpāyatanañca upalabbhati… saddāyatanañca upalabbhati… gandhāyatanañca upalabbhati… rasāyatanañca upalabbhati… phoṭṭhabbāyatanañca upalabbhati… manāyatanañca upalabbhati… dhammāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
20已对照

二十、眼界也依真实义、胜义而可得……乃至……耳界也可得……鼻界也可得……舌界也可得……身界也可得……色界也可得……声界也可得……香界也可得……味界也可得……触界也可得……眼识界也可得……耳识界也可得……鼻识界也可得……舌识界也可得……身识界也可得……意界也可得……意识界也可得……法界也依真实义、胜义而可得……乃至……

20Cakkhudhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotadhātu ca upalabbhati… ghānadhātu ca upalabbhati… jivhādhātu ca upalabbhati… kāyadhātu ca upalabbhati… rūpadhātu ca upalabbhati… saddadhātu ca upalabbhati… gandhadhātu ca upalabbhati… rasadhātu ca upalabbhati… phoṭṭhabbadhātu ca upalabbhati… cakkhuviññāṇadhātu ca upalabbhati… sotaviññāṇadhātu ca upalabbhati… ghānaviññāṇadhātu ca upalabbhati… jivhāviññāṇadhātu ca upalabbhati… kāyaviññāṇadhātu ca upalabbhati… manodhātu ca upalabbhati… manoviññāṇadhātu ca upalabbhati… dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
21已对照

二十一、眼根也依真实义、胜义而可得……乃至……耳根也可得……鼻根也可得……舌根也可得……身根也可得……意根也可得……命根也可得……女根也可得……男根也可得……乐根也可得……苦根也可得……喜悦根也可得……忧根也可得……舍根也可得……信根也可得……精进根也可得……念根也可得……定根也可得……慧根也可得……未知当知根也可得……已知根也可得……具知根也依真实义、胜义而可得吗?是的。具知根异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,具知根也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“具知根异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得,具知根也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“具知根异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得,具知根也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得,具知根也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

21Cakkhundriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotindriyañca upalabbhati… ghānindriyañca upalabbhati… jivhindriyañca upalabbhati… kāyindriyañca upalabbhati … manindriyañca upalabbhati… jīvitindriyañca upalabbhati… itthindriyañca upalabbhati… purisindriyañca upalabbhati… sukhindriyañca upalabbhati… dukkhindriyañca upalabbhati… somanassindriyañca upalabbhati… domanassindriyañca upalabbhati… upekkhindriyañca upalabbhati… saddhindriyañca upalabbhati… vīriyindriyañca upalabbhati… satindriyañca upalabbhati… samādhindriyañca upalabbhati… paññindriyañca upalabbhati… anaññātaññassāmītindriyañca upalabbhati… aññindriyañca upalabbhati… aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
22已对照

二十二、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”,色也依真实义、胜义而可得吗?是的。色异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若世尊说过“有为自利而行道的人”,色也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“色异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“色异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“世尊说过‘有为自利而行道的人’,色也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

22[pu. pa. mātikā 4.24; a. ni. 4.95-96] Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
23已对照

二十三、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”,受也可得……乃至……想也可得……乃至……诸行也可得……乃至……识也依真实义、胜义而可得吗?是的。识异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若世尊说过“有为自利而行道的人”,识也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“识异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人,识也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘识异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“识异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“世尊说过‘有为自利而行道的人’,识也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人’,识也依真实义、胜义而可得,却不应当说‘识异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

23Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ vedanā ca upalabbhati…pe… saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
24已对照

二十四、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”,眼处也依真实义、胜义而可得……乃至……耳处也可得……乃至……法处也依真实义、胜义而可得……乃至……

24Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ cakkhāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotāyatanañca upalabbhati…pe… dhammāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
25已对照

二十五、眼界也依真实义、胜义而可得……乃至……身界也可得……乃至……色界也可得……乃至……触界也可得……乃至……眼识界也可得……乃至……意识界也可得……乃至……法界也依真实义、胜义而可得……乃至……

25Cakkhudhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… kāyadhātu ca upalabbhati…pe… rūpadhātu ca upalabbhati…pe… phoṭṭhabbadhātu ca upalabbhati…pe… cakkhuviññāṇadhātu ca upalabbhati…pe… manoviññāṇadhātu ca upalabbhati…pe… dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
26已对照

二十六、眼根也依真实义、胜义而可得……乃至……耳根也依真实义、胜义而可得……乃至……已知根也依真实义、胜义而可得……乃至……

26Cakkhundriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… aññindriyañca [aññātāvindriyañca (bahūsu)] upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
27已对照

二十七、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”,具知根也依真实义、胜义而可得吗?是的。具知根异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若世尊说过“有为自利而行道的人”,具知根也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“具知根异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人,具知根也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“具知根异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“世尊说过‘有为自利而行道的人’,具知根也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人,具知根也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

27Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
28已对照

纯对照。

六、譬喻对照

二十八、色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异吗?是的。补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得吗?是的。色异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“色异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“色异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

28Rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanāti? Āmantā. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
29已对照

二十九、色依真实义、胜义而可得,想也可得……乃至……诸行也可得……乃至……识也依真实义、胜义而可得,色异,识异吗?是的。补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得吗?是的。色异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若色依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得,色异,识异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“色异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘色依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得,色异,识异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“色异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“色依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得,色异,识异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘色依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得,色异,识异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

29Rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇanti? Āmantā. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
30已对照

三十、受依真实义、胜义而可得,想也可得……乃至……诸行也可得……乃至……识也可得……乃至……色也依真实义、胜义而可得……乃至……

30Vedanā upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati…pe… rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
31已对照

三十一、想依真实义、胜义而可得,诸行也可得……乃至……识也可得……乃至……色也可得……乃至……受也依真实义、胜义而可得……乃至……

31Saññā upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati…pe… rūpañca upalabbhati…pe… vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
32已对照

三十二、诸行依真实义、胜义而可得,识也可得……乃至……色也可得……乃至……受也可得……乃至……想也依真实义、胜义而可得……乃至……

32Saṅkhārā upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati…pe… rūpañca upalabbhati…pe… vedanā ca upalabbhati…pe… saññā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
33已对照

三十三、识依真实义、胜义而可得,色也可得……乃至……受也可得……乃至……想也可得……乃至……诸行也依真实义、胜义而可得,识异,诸行异吗?是的。补特伽罗依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得吗?是的。识异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若识依真实义、胜义而可得,诸行也依真实义、胜义而可得,识异,诸行异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“识异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘识依真实义、胜义而可得,诸行也依真实义、胜义而可得,识异,诸行异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘识异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“识异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“识依真实义、胜义而可得,诸行也依真实义、胜义而可得,识异,诸行异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘识依真实义、胜义而可得,诸行也依真实义、胜义而可得,识异,诸行异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,识也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘识异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

33Viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati…pe… vedanā ca upalabbhati…pe… saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārāti? Āmantā. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
34已对照

三十四、眼处依真实义、胜义而可得,耳处也可得……乃至……法处也依真实义、胜义而可得……乃至……耳处可得……乃至……法处依真实义、胜义而可得,眼处也可得……乃至……意处也依真实义、胜义而可得……乃至……

34Cakkhāyatanaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotāyatanañca upalabbhati…pe… dhammāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotāyatanaṃ upalabbhati…pe… dhammāyatanaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhāyatanañca upalabbhati…pe… manāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
35已对照

三十五、眼界依真实义、胜义而可得,耳界也可得……乃至……法界也依真实义、胜义而可得……乃至……耳界可得……乃至……法界依真实义、胜义而可得,眼界也可得……乃至……意识界也依真实义、胜义而可得……乃至……

35Cakkhudhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotadhātu ca upalabbhati…pe… dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotadhātu upalabbhati…pe… dhammadhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhudhātu ca upalabbhati…pe… manoviññāṇadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
36已对照

三十六、眼根依真实义、胜义而可得,耳根也可得……乃至……具知根也依真实义、胜义而可得……乃至……耳根可得……乃至……具知根依真实义、胜义而可得……乃至……眼根也可得……乃至……已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异吗?是的。补特伽罗依真实义、胜义而可得,具知根也依真实义、胜义而可得吗?是的。具知根异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若具知根依真实义、胜义而可得,已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,具知根也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“具知根异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘具知根依真实义、胜义而可得,已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,具知根也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“具知根异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“具知根依真实义、胜义而可得,已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,具知根也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘具知根依真实义、胜义而可得,已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异,补特伽罗依真实义、胜义而可得,具知根也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

36Cakkhundriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotindriyañca upalabbhati…pe… aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotindriyaṃ upalabbhati…pe… aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… cakkhundriyañca upalabbhati…pe… aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyanti? Āmantā. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
37已对照

三十七、色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”,色也依真实义、胜义而可得吗?是的。色异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异,世尊说过“有为自利而行道的人”,色也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:色异,补特伽罗异。你在那里所说的“应当说‘色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异,世尊说过有为自利而行道的人,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“色异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异,世尊说过‘有为自利而行道的人’,色也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘色依真实义、胜义而可得,受也依真实义、胜义而可得,色异,受异,世尊说过有为自利而行道的人,色也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

37Rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
38已对照

三十八、色依真实义、胜义而可得,想也可得……诸行也可得……识也依真实义、胜义而可得……乃至……

38Rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saññā ca upalabbhati… saṅkhārā ca upalabbhanti… viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
39已对照

三十九、受依真实义、胜义而可得,想也可得……诸行也可得……识也可得……色也依真实义、胜义而可得……乃至……

39Vedanā upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saññā ca upalabbhati… saṅkhārā ca upalabbhanti… viññāṇañca upalabbhati… rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
40已对照

四十、想依真实义、胜义而可得,诸行也可得……识也可得……色也可得……受也依真实义、胜义而可得……乃至……

40Saññā upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti… viññāṇañca upalabbhati… rūpañca upalabbhati… vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
41已对照

四十一、诸行依真实义、胜义而可得,识也可得……色也可得……受也可得……想也依真实义、胜义而可得……乃至……

41Saṅkhārā upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati… rūpañca upalabbhati… vedanā ca upalabbhati… saññā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
42已对照

四十二、识依真实义、胜义而可得,色也可得……受也可得……想也可得……诸行也依真实义、胜义而可得……乃至……

42Viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati… vedanā ca upalabbhati… saññā ca upalabbhati… saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
43已对照

四十三、眼处依真实义、胜义而可得,耳处也可得……乃至……法处也依真实义、胜义而可得……乃至……耳处可得……乃至……法处依真实义、胜义而可得,眼处也可得……乃至……意处也依真实义、胜义而可得……乃至……

43Cakkhāyatanaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotāyatanañca upalabbhati…pe… dhammāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotāyatanaṃ upalabbhati…pe… dhammāyatanaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena cakkhāyatanañca upalabbhati…pe… manāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
44已对照

四十四、眼界依真实义、胜义而可得,耳界也可得……乃至……法界也依真实义、胜义而可得……乃至……耳界依真实义、胜义而可得……乃至……法界依真实义、胜义而可得,眼界也可得……乃至……意识界也依真实义、胜义而可得……乃至……

44Cakkhudhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotadhātu ca upalabbhati…pe… dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotadhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… dhammadhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhudhātu ca upalabbhati…pe… manoviññāṇadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
45已对照

四十五、眼根依真实义、胜义而可得,耳根也可得……乃至……具知根也依真实义、胜义而可得……乃至……耳根可得……乃至……具知根依真实义、胜义而可得,眼根也可得……乃至……已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”,具知根也依真实义、胜义而可得吗?是的。具知根异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若具知根依真实义、胜义而可得,已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异,世尊说过“有为自利而行道的人”,具知根也依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“具知根异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘具知根依真实义、胜义而可得,已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异,世尊说过有为自利而行道的人,具知根也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“具知根异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“具知根依真实义、胜义而可得,已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异,世尊说过‘有为自利而行道的人’,具知根也依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘具知根依真实义、胜义而可得,已知根也依真实义、胜义而可得,具知根异,已知根异,世尊说过有为自利而行道的人,具知根也依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根异,补特伽罗异’”,是错误的……乃至……

45Cakkhundriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotindriyañca upalabbhati…pe… aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotindriyaṃ upalabbhati…pe… aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhundriyañca upalabbhati…pe… aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyanti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
46已对照

譬喻对照。

七、四句法对照

四十六、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。色是补特伽罗吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“色是补特伽罗。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色是补特伽罗’”,是错误的。

若不应当说“色是补特伽罗”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色是补特伽罗’”,是错误的……乃至……

46Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Rūpaṃ puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘rūpaṃ puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘rūpaṃ puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘rūpaṃ puggalo’’’ti micchā…pe….
47已对照

四十七、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。补特伽罗在色中……乃至……离色另有补特伽罗……乃至……色在补特伽罗中吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“色在补特伽罗中。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色在补特伽罗中’”,是错误的。

若不应当说“色在补特伽罗中”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘色在补特伽罗中’”,是错误的……乃至……

47Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Rūpasmiṃ puggalo…pe… aññatra rūpā puggalo…pe… puggalasmiṃ rūpanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ rūpa’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ rūpa’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ rūpa’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ rūpa’’’nti micchā…pe….
48已对照

四十八、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。受是补特伽罗……乃至……补特伽罗在受中……乃至……离受另有补特伽罗……乃至……受在补特伽罗中……乃至……

想是补特伽罗……乃至……补特伽罗在想中……乃至……离想另有补特伽罗……乃至……想在补特伽罗中……乃至……

诸行是补特伽罗……乃至……补特伽罗在诸行中……乃至……离诸行另有补特伽罗……乃至……诸行在补特伽罗中……乃至……

识是补特伽罗……乃至……补特伽罗在识中……乃至……离识另有补特伽罗……乃至……识在补特伽罗中吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“识在补特伽罗中。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘识在补特伽罗中’”,是错误的。

若不应当说“识在补特伽罗中”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘识在补特伽罗中’”,是错误的……乃至……

48Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vedanā puggalo…pe… vedanāya puggalo…pe… aññatra vedanāya puggalo…pe… puggalasmiṃ vedanā…pe…. Saññā puggalo…pe… saññāya puggalo…pe… aññatra saññāya puggalo…pe… puggalasmiṃ saññā…pe…. Saṅkhārā puggalo…pe… saṅkhāresu puggalo…pe… aññatra saṅkhārehi puggalo…pe… puggalasmiṃ saṅkhārā…pe…. Viññāṇaṃ puggalo…pe… viññāṇasmiṃ puggalo…pe… aññatra viññāṇā puggalo…pe… puggalasmiṃ viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ viññāṇa’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ viññāṇa’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ viññāṇa’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ viññāṇa’’’nti micchā…pe….
49已对照

四十九、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。眼处是补特伽罗……乃至……补特伽罗在眼处中……乃至……离眼处另有补特伽罗……乃至……眼处在补特伽罗中……乃至……法处是补特伽罗……乃至……补特伽罗在法处中……乃至……离法处另有补特伽罗……乃至……法处在补特伽罗中……乃至……

眼界是补特伽罗……乃至……补特伽罗在眼界中……乃至……离眼界另有补特伽罗……乃至……眼界在补特伽罗中……乃至……法界是补特伽罗……乃至……补特伽罗在法界中……乃至……离法界另有补特伽罗……乃至……法界在补特伽罗中……乃至……

眼根是补特伽罗……乃至……补特伽罗在眼根中……乃至……离眼根另有补特伽罗……乃至……眼根在补特伽罗中……乃至……具知根是补特伽罗……乃至……补特伽罗在具知根中……乃至……离具知根另有补特伽罗……乃至……具知根在补特伽罗中吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若补特伽罗依真实义、胜义而可得,那么,喂,就应当这样说:“具知根在补特伽罗中。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根在补特伽罗中’”,是错误的。

若不应当说“具知根在补特伽罗中”,那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”你在那里所说的“应当说‘补特伽罗依真实义、胜义而可得’,却不应当说‘具知根在补特伽罗中’”,是错误的……乃至……

49Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ puggalo…pe… cakkhāyatanasmiṃ puggalo…pe… aññatra cakkhāyatanā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhāyatanaṃ…pe… dhammāyatanaṃ puggalo…pe… dhammāyatanasmiṃ puggalo…pe… aññatra dhammāyatanā puggalo…pe… puggalasmiṃ dhammāyatanaṃ…pe…. Cakkhudhātu puggalo…pe… cakkhudhātuyā puggalo…pe… aññatra cakkhudhātuyā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhudhātu…pe… dhammadhātu puggalo…pe… dhammadhātuyā puggalo…pe… aññatra dhammadhātuyā puggalo…pe… puggalasmiṃ dhammadhātu…pe…. Cakkhundriyaṃ puggalo…pe… cakkhundriyasmiṃ puggalo…pe… aññatra cakkhundriyā puggalo …pe… puggalasmiṃ cakkhundriyaṃ…pe… aññātāvindriyaṃ puggalo…pe… aññātāvindriyasmiṃ puggalo…pe… aññatra aññātāvindriyā puggalo…pe… puggalasmiṃ aññātāvindriyanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’’nti micchā…pe….
50已对照

五十、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”吗?是的。色是补特伽罗吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若世尊说过“有为自利而行道的人”,那么,喂,就应当这样说:“色是补特伽罗。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人’,却不应当说‘色是补特伽罗’”,是错误的。

若不应当说“色是补特伽罗”,那么,喂,也就不应当这样说:“世尊说过‘有为自利而行道的人’。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人’,却不应当说‘色是补特伽罗’”,是错误的……乃至……

50Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Rūpaṃ puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘rūpaṃ puggaloti’’’ micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘rūpaṃ puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘rūpaṃ puggalo’’’ti micchā…pe….
51已对照

五十一、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”吗?是的。补特伽罗在色中……乃至……离色另有补特伽罗……乃至……色在补特伽罗中……乃至……

受是补特伽罗……乃至……补特伽罗在受中……乃至……离受另有补特伽罗……乃至……受在补特伽罗中……乃至……

想是补特伽罗……乃至……补特伽罗在想中……乃至……离想另有补特伽罗……乃至……想在补特伽罗中……乃至……

诸行是补特伽罗……乃至……补特伽罗在诸行中……乃至……离诸行另有补特伽罗……乃至……诸行在补特伽罗中……乃至……

识是补特伽罗……乃至……补特伽罗在识中……乃至……离识另有补特伽罗……乃至……识在补特伽罗中吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若世尊说过“有为自利而行道的人”,那么,喂,就应当这样说:“识在补特伽罗中。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人’,却不应当说‘识在补特伽罗中’”,是错误的。

若不应当说“识在补特伽罗中”,那么,喂,也就不应当这样说:“世尊说过‘有为自利而行道的人’。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人’,却不应当说‘识在补特伽罗中’”,是错误的……乃至……

51Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Rūpasmiṃ puggalo…pe… aññatra rūpā puggalo…pe… puggalasmiṃ rūpaṃ…pe…. Vedanā puggalo…pe… vedanāya puggalo…pe… aññatra vedanāya puggalo…pe… puggalasmiṃ vedanā…pe…. Saññā puggalo…pe… saññāya puggalo…pe… aññatra saññāya puggalo…pe… puggalasmiṃ saññā…pe…. Saṅkhārā puggalo…pe… saṅkhāresu puggalo…pe… aññatra saṅkhārehi puggalo…pe… puggalasmiṃ saṅkhārā…pe…. Viññāṇaṃ puggalo…pe… viññāṇasmiṃ puggalo…pe… aññatra viññāṇā puggalo…pe… puggalasmiṃ viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ viññāṇa’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ viññāṇa’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ viññāṇa’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ viññāṇa’’’nti micchā…pe….
52已对照

五十二、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”吗?是的。眼处是补特伽罗……乃至……补特伽罗在眼处中……乃至……离眼处另有补特伽罗……乃至……眼处在补特伽罗中……乃至……法处是补特伽罗……乃至……补特伽罗在法处中……乃至……离法处另有补特伽罗……乃至……法处在补特伽罗中……乃至……

眼界是补特伽罗……乃至……补特伽罗在眼界中……乃至……离眼界另有补特伽罗……乃至……眼界在补特伽罗中……乃至……法界是补特伽罗……乃至……补特伽罗在法界中……乃至……离法界另有补特伽罗……乃至……法界在补特伽罗中……乃至……

眼根是补特伽罗……乃至……补特伽罗在眼根中……乃至……离眼根另有补特伽罗……乃至……眼根在补特伽罗中……乃至……具知根是补特伽罗……乃至……补特伽罗在具知根中……乃至……离具知根另有补特伽罗……乃至……具知根在补特伽罗中吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若世尊说过“有为自利而行道的人”,那么,喂,就应当这样说:“具知根在补特伽罗中。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人’,却不应当说‘具知根在补特伽罗中’”,是错误的。

若不应当说“具知根在补特伽罗中”,那么,喂,也就不应当这样说:“世尊说过‘有为自利而行道的人’。”你在那里所说的“应当说‘世尊说过有为自利而行道的人’,却不应当说‘具知根在补特伽罗中’”,是错误的……乃至……

52Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ puggalo…pe… cakkhāyatanasmiṃ puggalo…pe… aññatra cakkhāyatanā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhāyatanaṃ…pe… dhammāyatanaṃ puggalo…pe… dhammāyatanasmiṃ puggalo…pe… aññatra dhammāyatanā puggalo…pe… puggalasmiṃ dhammāyatanaṃ…pe…. Cakkhudhātu puggalo…pe… cakkhudhātuyā puggalo…pe… aññatra cakkhudhātuyā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhudhātu…pe… dhammadhātu puggalo…pe… dhammadhātuyā puggalo…pe… aññatra dhammadhātuyā puggalo…pe… puggalasmiṃ dhammadhātu…pe…. Cakkhundriyaṃ puggalo…pe… cakkhundriyasmiṃ puggalo…pe… aññatra cakkhundriyā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhundriyaṃ…pe… aññātāvindriyaṃ puggalo…pe… aññātāvindriyasmiṃ puggalo…pe… aññatra aññātāvindriyā puggalo…pe… puggalasmiṃ aññātāvindriyanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’’nti micchā…pe….
53已对照

四句法对照。

八、相之理论

五十三、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。补特伽罗是有缘的……乃至……补特伽罗是无缘的……补特伽罗是有为的……补特伽罗是无为的……补特伽罗是永恒的……补特伽罗是非永恒的……补特伽罗是有相的……补特伽罗是无相的吗?不应这样说。(略)

53Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Puggalo sappaccayo…pe… puggalo appaccayo… puggalo saṅkhato … puggalo asaṅkhato… puggalo sassato … puggalo asassato… puggalo sanimitto… puggalo animittoti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ)
54已对照

五十四、补特伽罗依真实义、胜义而不可得吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”吗?是的。补特伽罗是有缘的……乃至……补特伽罗是无缘的……补特伽罗是有为的……补特伽罗是无为的……补特伽罗是永恒的……补特伽罗是非永恒的……补特伽罗是有相的……补特伽罗是无相的吗?不应这样说。(略)

54Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Puggalo sappaccayo…pe… puggalo appaccayo… puggalo saṅkhato… puggalo asaṅkhato… puggalo sassato… puggalo asassato… puggalo sanimitto… puggalo animittoti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ)
55已对照

相之理论。

九、语句净治

五十五、补特伽罗可得,可得者[即]补特伽罗吗?补特伽罗可得;可得者有些是补特伽罗,有些不是补特伽罗。补特伽罗有些可得,有些不可得吗?不应这样说……乃至……

55Puggalo upalabbhati, upalabbhati puggaloti? Puggalo upalabbhati, upalabbhati kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici upalabbhati kehici na upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
56已对照

五十六、补特伽罗是真实义,真实义者[即]补特伽罗吗?补特伽罗是真实义;真实义者有些是补特伽罗,有些不是补特伽罗。补特伽罗有些是真实义,有些不是真实义吗?不应这样说……乃至……

56Puggalo saccikaṭṭho, saccikaṭṭho puggaloti? Puggalo saccikaṭṭho, saccikaṭṭho kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici saccikaṭṭho kehici na saccikaṭṭhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
57已对照

五十七、补特伽罗是存在的,存在者[即]补特伽罗吗?补特伽罗是存在的;存在者有些是补特伽罗,有些不是补特伽罗。补特伽罗有些是存在的,有些不是存在的吗?不应这样说……乃至……

57Puggalo vijjamāno, vijjamāno puggaloti? Puggalo vijjamāno, vijjamāno kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici vijjamāno kehici na vijjamānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
58已对照

五十八、补特伽罗是现存的,现存者[即]补特伽罗吗?补特伽罗是现存的;现存者有些是补特伽罗,有些不是补特伽罗。补特伽罗有些是现存的,有些不是现存的吗?不应这样说……乃至……

58Puggalo saṃvijjamāno, saṃvijjamāno puggaloti? Puggalo saṃvijjamāno, saṃvijjamāno kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici saṃvijjamāno kehici na saṃvijjamānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
59已对照

五十九、补特伽罗有,有者[即]补特伽罗吗?补特伽罗有;有者有些是补特伽罗,有些不是补特伽罗。补特伽罗有些有,有些没有吗?不应这样说……乃至……

59Puggalo atthi, atthi puggaloti? Puggalo atthi, atthi kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici atthi kehici natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
60已对照

六十、补特伽罗有,有[而]并非一切都是补特伽罗吗?是的……乃至……补特伽罗没有,没有[而]并非一切都是补特伽罗吗?不应这样说。(略)

60Puggalo atthi, atthi na sabbo puggaloti? Āmantā…pe… puggalo natthi, natthi na sabbo puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ)
61已对照

语句净治。

十、施设追问

六十一、色界中的补特伽罗是有色者吗?是的。欲界中的补特伽罗是有欲者吗?不应这样说……乃至……

61Rūpadhātuyā rūpī puggaloti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmī puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
62已对照

六十二、色界中的众生是有色者吗?是的。欲界中的众生是有欲者吗?不应这样说……乃至……

62Rūpadhātuyā rūpino sattāti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmino sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
63已对照

六十三、无色界中的补特伽罗是无色者吗?是的。欲界中的补特伽罗是有欲者吗?不应这样说……乃至……

63Arūpadhātuyā arūpī puggaloti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmī puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
64已对照

六十四、无色界中的众生是无色者吗?是的。欲界中的众生是有欲者吗?不应这样说……乃至……

64Arūpadhātuyā arūpino sattāti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmino sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
65已对照

六十五、色界中的补特伽罗是有色者,无色界中的补特伽罗是无色者,并且有谁从色界死没而投生于无色界吗?是的。有色的补特伽罗已断绝,无色的补特伽罗已生吗?不应这样说……乃至……

65Rūpadhātuyā rūpī puggalo arūpadhātuyā arūpī puggalo, atthi ca koci rūpadhātuyā cuto arūpadhātuṃ upapajjatīti? Āmantā. Rūpī puggalo upacchinno, arūpī puggalo jātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
66已对照

六十六、色界中的众生是有色者,无色界中的众生是无色者,并且有谁从色界死没而投生于无色界吗?是的。有色的众生已断绝,无色的众生已生吗?不应这样说……乃至……

66Rūpadhātuyā rūpino sattā arūpadhātuyā arūpino sattā, atthi ca koci rūpadhātuyā cuto arūpadhātuṃ upapajjatīti? Āmantā. Rūpī satto upacchinno, arūpī satto jātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
67已对照

六十七、或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?是的。或称补特伽罗,或称命,或称命,或称补特伽罗,把补特伽罗作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?是的。身异,补特伽罗异吗?是的。命异身异吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,或称补特伽罗,或称命,或称命,或称补特伽罗,把补特伽罗作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,身异,补特伽罗异,那么,喂,就应当这样说:“命异身异。”你在那里所说的“应当说‘或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,或称补特伽罗,或称命,或称命,或称补特伽罗,把补特伽罗作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,身异,补特伽罗异’,却不应当说‘命异身异’”,是错误的。

若不应当说“命异身异”,那么,喂,也就不应当这样说:“或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,或称补特伽罗,或称命,或称命,或称补特伽罗,把补特伽罗作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,身异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,或称补特伽罗,或称命,或称命,或称补特伽罗,把补特伽罗作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,身异,补特伽罗异’,却不应当说‘命异身异’”,是错误的……乃至……

67Kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Añño kāyo, añño puggaloti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo’, no ca vattabbe – ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’’nti micchā…pe….
68已对照

六十八、或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?是的。世尊说过“有为自利而行道的人”吗?是的。身异,补特伽罗异吗?不应这样说。

你要承认[这]反驳。若或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,世尊说过“有为自利而行道的人”,那么,喂,就应当这样说:“身异,补特伽罗异。”你在那里所说的“应当说‘或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,世尊说过有为自利而行道的人’,却不应当说‘身异,补特伽罗异’”,是错误的。

若不应当说“身异,补特伽罗异”,那么,喂,也就不应当这样说:“或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,世尊说过‘有为自利而行道的人’。”你在那里所说的“应当说‘或称身(kāya),或称身(sarīra),或称身(sarīra),或称身(kāya),把身作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类,世尊说过有为自利而行道的人’,却不应当说‘身异,补特伽罗异’”,是错误的。(略)

68Kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Añño kāyo añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘añño kāyo añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘añño kāyo añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘añño kāyo añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘añño kāyo añño puggalo’’’ti micchā. (Saṃkhittaṃ)
69已对照

施设追问。

十一、趣追问

六十九、补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?不应这样说……乃至……

69Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. So puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe …pe….
70已对照

七十、补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。另一补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?不应这样说……乃至……

70Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Añño puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
71已对照

七十一、补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。那[补特伽罗]与另一[补特伽罗]从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?不应这样说……乃至……

71Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. So ca añño ca sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
72已对照

七十二、补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。既不是那[补特伽罗]流转,也不是另一[补特伽罗]流转,从此世到他世,从他世到此世吗?不应这样说……乃至……

72Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Neva so sandhāvati, na añño sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
73已对照

七十三、补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。那补特伽罗流转,另一补特伽罗流转,那[补特伽罗]与另一[补特伽罗]流转,既不是那[补特伽罗]流转、也不是另一[补特伽罗]流转,从此世到他世,从他世到此世吗?不应这样说……乃至……

73Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. So puggalo sandhāvati, añño puggalo sandhāvati, so ca añño ca sandhāvati, neva so sandhāvati na añño sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
74已对照

七十四、不应说“补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世”吗?是的。世尊不是说过吗——

“那人最多七次流转之后,

由一切结的灭尽,成为作苦的终结者。”

确有[这]经吗?是的。那么,补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世。

74Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ loka’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Sa sattakkhattuparamaṃ, sandhāvitvāna puggalo; Dukkhassantakaro hoti, sabbasaṃyojanakkhayā’’ti [saṃ. ni. 2.133; itivu. 24 itivuttakepi]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti.
75已对照

七十五、不应说“补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世”吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,这轮回是无始的。被无明所盖、被渴爱所结、流转、轮回的众生,其前际不可知。”确有[这]经吗?是的。那么,补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世。

75Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ loka’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘anamataggoyaṃ [anamataggāyaṃ (ka.)], bhikkhave, saṃsāro. Pubbakoṭi na paññāyati, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarata’’nti [saṃ. ni. 2.124]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti.
76已对照

七十六、补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?不应这样说……乃至……

76Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
77已对照

七十七、正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。有谁是人之后成为天吗?是的。正是那人就是那天吗?不应这样说……乃至……

77Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Atthi koci manusso hutvā devo hotīti? Āmantā. Sveva manusso so devoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
78已对照

七十八、正是那人就是那天吗?是的。是人之后成为天,是天之后成为人;曾为人者异,天异;“曾为人者正是这一个在流转”,是错误的……乃至……

因为如果正是那补特伽罗从此死没之后不异地流转到他世,那么这样就不会有死,杀生也不可得。有业,有业的异熟,有已作诸业的异熟;当善与不善正在成熟时,“正是这一个在流转”,是错误的。

78Sveva manusso so devoti? Āmantā. Manusso hutvā devo hoti, devo hutvā manusso hoti, manussabhūto añño, devo añño, manussabhūto svevāyaṃ sandhāvatīti micchā…pe…. Sace hi sandhāvati sveva puggalo ito cuto paraṃ lokaṃ anañño, hevaṃ maraṇaṃ na hehiti, pāṇātipātopi nupalabbhati. Kammaṃ atthi, kammavipāko atthi, katānaṃ kammānaṃ vipāko atthi, kusalākusale vipaccamāne svevāyaṃ sandhāvatīti micchā.
79已对照

七十九、正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。有谁是人之后成为夜叉、成为饿鬼、成为地狱众生、成为畜生、成为骆驼、成为牛、成为驴、成为猪、成为水牛吗?是的。正是那人就是那水牛吗?不应这样说……乃至……

79Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Atthi koci manusso hutvā yakkho hoti, peto hoti, nerayiko hoti, tiracchānagato hoti, oṭṭho hoti, goṇo hoti, gadrabho hoti, sūkaro hoti, mahiṃso [mahiso (sī. syā. kaṃ. pī.)] hotīti? Āmantā. Sveva manusso so mahiṃsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
80已对照

八十、正是那人就是那水牛吗?是的。是人之后成为水牛,是水牛之后成为人;曾为人者异,水牛异;“曾为人者正是这一个在流转”,是错误的……乃至……

因为如果正是那补特伽罗从此死没之后不异地流转到他世,那么这样就不会有死,杀生也不可得。有业,有业的异熟,有已作诸业的异熟;当善与不善正在成熟时,“正是这一个在流转”,是错误的。

80Sveva manusso so mahiṃsoti? Āmantā. Manusso hutvā mahiṃso hoti, mahiṃso hutvā manusso hoti, manussabhūto añño, mahiṃso añño, manussabhūto svevāyaṃ sandhāvatīti micchā…pe…. Sace hi sandhāvati sveva puggalo ito cuto paraṃ lokaṃ anañño, hevaṃ maraṇaṃ na hehiti, pāṇātipātopi nupalabbhati. Kammaṃ atthi, kammavipāko atthi, katānaṃ kammānaṃ vipāko atthi, kusalākusale vipaccamāne svevāyaṃ sandhāvatīti micchā.
81已对照

八十一、正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。有谁是刹帝利之后成为婆罗门吗?是的。正是那刹帝利就是那婆罗门吗?不应这样说……乃至……

81Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Atthi koci khattiyo hutvā brāhmaṇo hotīti? Āmantā. Sveva khattiyo so brāhmaṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
82已对照

八十二、有谁是刹帝利之后成为吠舍、成为首陀罗吗?是的。正是那刹帝利就是那首陀罗吗?不应这样说……乃至……

82Atthi koci khattiyo hutvā vesso hoti, suddo hotīti? Āmantā. Sveva khattiyo so suddoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
83已对照

八十三、有谁是婆罗门之后成为吠舍、成为首陀罗、成为刹帝利吗?是的。正是那婆罗门就是那刹帝利吗?不应这样说……乃至……

83Atthi koci brāhmaṇo hutvā vesso hoti, suddo hoti, khattiyo hotīti? Āmantā. Sveva brāhmaṇo so khattiyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
84已对照

八十四、有谁是吠舍之后成为首陀罗、成为刹帝利、成为婆罗门吗?是的。正是那吠舍就是那婆罗门吗?不应这样说……乃至……

84Atthi koci vesso hutvā suddo hoti, khattiyo hoti, brāhmaṇo hotīti? Āmantā. Sveva vesso so brāhmaṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
85已对照

八十五、有谁是首陀罗之后成为刹帝利、成为婆罗门、成为吠舍吗?是的。正是那首陀罗就是那吠舍吗?不应这样说……乃至……

85Atthi koci suddo hutvā khattiyo hoti, brāhmaṇo hoti, vesso hotīti? Āmantā. Sveva suddo so vessoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
86已对照

八十六、正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。断手者仍是断手者,断足者仍是断足者,断手足者仍是断手足者,断耳者……断鼻者……断耳鼻者……断指者……断拇指者……断大筋者……曲手者……蹼手者……患癞病者……患疮者……患白癞者……患痨病者……患癫痫者……骆驼……牛……驴……猪……水牛仍是水牛吗?不应这样说……乃至……

86Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Hatthacchinno hatthacchinnova hoti, pādacchinno pādacchinnova hoti, hatthapādacchinno hatthapādacchinnova hoti, kaṇṇacchinno… nāsacchinno… kaṇṇanāsacchinno… aṅgulicchinno… aḷacchinno… kaṇḍaracchinno… kuṇihatthako… phaṇahatthako… kuṭṭhiyo… gaṇḍiyo… kilāsiyo… sosiyo… apamāriyo… oṭṭho… goṇo… gadrabho… sūkaro… mahiṃso mahiṃsova hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
87已对照

八十七、不应说“正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世”吗?是的。不是须陀洹补特伽罗从人界死没、投生于天界,在那里也仍是须陀洹吗?是的。

若须陀洹补特伽罗从人界死没、投生于天界,在那里也仍是须陀洹,那么,喂,就应当这样说:“正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世。”

87Na vattabbaṃ – ‘‘sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ loka’’nti? Āmantā. Nanu sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi sotāpannova hotīti? Āmantā. Hañci sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi sotāpannova hoti, tena vata re vattabbe – ‘‘sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ loka’’nti.
88已对照

八十八、以“须陀洹补特伽罗从人界死没、投生于天界,在那里也仍是须陀洹”[为理由],并由于那个原因,正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。以“须陀洹补特伽罗从人界死没、投生于天界,在那里也是人”[为理由]吗?不应这样说……乃至……

88Sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi sotāpannova hotīti katvā tena ca kāraṇena sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi manusso hotīti katvā? Na hevaṃ vattabbe…pe….
89已对照

八十九、正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。不异、未离失而流转吗?不应这样说……乃至……

89Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Anañño avigato sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
90已对照

九十、不异、未离失而流转吗?是的。断手者仍是断手者,断足者仍是断足者,断手足者仍是断手足者,断耳者……断鼻者……断耳鼻者……断指者……断拇指者……断大筋者……曲手者……蹼手者……患癞病者……患疮者……患白癞者……患痨病者……患癫痫者……骆驼……牛……驴……猪……水牛仍是水牛吗?不应这样说……乃至……

90Anañño avigato sandhāvatīti? Āmantā. Hatthacchinno hatthacchinnova hoti, pādacchinno pādacchinnova hoti, hatthapādacchinno hatthapādacchinnova hoti, kaṇṇacchinno… nāsacchinno… kaṇṇanāsacchinno… aṅgulicchinno… aḷacchinno… kaṇḍaracchinno… kuṇihatthako… phaṇahatthako… kuṭṭhiyo… gaṇḍiyo… kilāsiyo… sosiyo… apamāriyo… oṭṭho… goṇo… gadrabho… sūkaro… mahiṃso mahiṃsova hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
91已对照

九十一、正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。具色而流转吗?不应这样说……乃至……具色而流转吗?是的。命即是身吗?不应这样说……乃至……

具受……乃至……具想……乃至……具行……乃至……具识而流转吗?不应这样说……乃至……具识而流转吗?是的。命即是身吗?不应这样说……乃至……

91Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Sarūpo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sarūpo sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedano…pe… sasañño…pe… sasaṅkhāro…pe… saviññāṇo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… saviññāṇo sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
92已对照

九十二、正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。无色而流转吗?不应这样说……乃至……无色而流转吗?是的。命异身异吗?不应这样说……乃至……

无受……乃至……无想……乃至……无行……乃至……无识而流转吗?不应这样说……乃至……无识而流转吗?是的。命异身异吗?不应这样说……乃至……

92Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Arūpo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arūpo sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Avedano…pe… asañño…pe… asaṅkhāro…pe… aviññāṇo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aviññāṇo sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
93已对照

九十三、正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。色流转吗?不应这样说……乃至……色流转吗?是的。命即是身吗?不应这样说……乃至……

受……乃至……想……乃至……诸行……乃至……识流转吗?不应这样说……乃至……识流转吗?是的。命即是身吗?不应这样说……乃至……

93Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Rūpaṃ sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vedanā …pe… saññā…pe… saṅkhārā…pe… viññāṇaṃ sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… viññāṇaṃ sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
94已对照

九十四、正是那补特伽罗从此世流转到他世,从他世流转到此世吗?是的。色不流转吗?不应这样说……乃至……色不流转吗?是的。命异身异吗?不应这样说……乃至……

受……乃至……想……乃至……诸行……乃至……识不流转吗?不应这样说……乃至……识不流转吗?是的。命异身异吗?不应这样说。(略)

诸蕴正坏灭时,若那补特伽罗坏灭,

便成断灭之见,那是佛陀所避弃的。

诸蕴正坏灭时,若补特伽罗不坏灭,

补特伽罗便是永恒的,与涅槃全然相等。

94Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Rūpaṃ na sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ na sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vedanā …pe… saññā…pe… saṅkhārā…pe… viññāṇaṃ na sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… viññāṇaṃ na sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ). Khandhesu bhijjamānesu, so ce bhijjati puggalo; Ucchedā bhavati diṭṭhi, yā buddhena vivajjitā. Khandhesu bhijjamānesu, no ce bhijjati puggalo; Puggalo sassato hoti, nibbānena samasamoti.
95已对照

趣追问。

十二、取施设追问

九十五、依色而有补特伽罗的施设吗?是的。色是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?是的。补特伽罗也是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?不应这样说……乃至……

95Rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Rūpaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā? Puggalopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
96已对照

九十六、依受……依想……依诸行……依识而有补特伽罗的施设吗?是的。识是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?是的。补特伽罗也是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?不应这样说……乃至……

96Vedanaṃ upādāya… saññaṃ upādāya… saṅkhāre upādāya… viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Viññāṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Puggalopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
97已对照

九十七、依色而有补特伽罗的施设吗?是的。依青的色而有青的补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依黄的色……依赤的色……依白的色……依有见的色……依无见的色……依有对的色……依无对的色而有无对的补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……

97Rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Nīlaṃ rūpaṃ upādāya nīlakassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… pītaṃ rūpaṃ upādāya… lohitaṃ rūpaṃ upādāya… odātaṃ rūpaṃ upādāya… sanidassanaṃ rūpaṃ upādāya… anidassanaṃ rūpaṃ upādāya… sappaṭighaṃ rūpaṃ upādāya… appaṭighaṃ rūpaṃ upādāya appaṭighassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
98已对照

九十八、依受而有补特伽罗的施设吗?是的。依善的受而有善的补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依善的受而有善的补特伽罗的施设吗?是的。善的受是有果的、有异熟的、有可喜之果的、有可爱之果的、有可意之果的、有无须调味之果的、导致乐的、有乐异熟的吗?是的。善的补特伽罗也是有果的、有异熟的、有可喜之果的、有可爱之果的、有可意之果的、有无须调味之果的、导致乐的、有乐异熟的吗?不应这样说……乃至……

98Vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalaṃ vedanaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalaṃ vedanaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalā vedanā saphalā savipākā iṭṭhaphalā kantaphalā manuññaphalā asecanakaphalā sukhudrayā sukhavipākāti? Āmantā. Kusalopi puggalo saphalo savipāko iṭṭhaphalo kantaphalo manuññaphalo asecanakaphalo sukhudrayo sukhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
99已对照

九十九、依受而有补特伽罗的施设吗?是的。依不善的受而有不善的补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依不善的受而有不善的补特伽罗的施设吗?是的。不善的受是有果的、有异熟的、有不可喜之果的、有不可爱之果的、有不可意之果的、有须调味之果的、导致苦的、有苦异熟的吗?是的。不善的补特伽罗也是有果的、有异熟的、有不可喜之果的、有不可爱之果的、有不可意之果的、有须调味之果的、导致苦的、有苦异熟的吗?不应这样说……乃至……

99Vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalaṃ vedanaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalaṃ vedanaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalā vedanā saphalā savipākā aniṭṭhaphalā akantaphalā amanuññaphalā secanakaphalā dukkhudrayā dukkhavipākāti? Āmantā. Akusalopi puggalo saphalo savipāko aniṭṭhaphalo akantaphalo amanuññaphalo secanakaphalo dukkhudrayo dukkhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
100已对照

一百、依受而有补特伽罗的施设吗?是的。依无记的受而有无记的补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依无记的受而有无记的补特伽罗的施设吗?是的。无记的受是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?是的。无记的补特伽罗也是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?不应这样说……乃至……

100Vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākataṃ vedanaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… abyākataṃ vedanaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākatā vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā vipariṇāmadhammāti? Āmantā. Abyākatopi puggalo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
101已对照

一百零一、依想……依诸行……依识而有补特伽罗的施设吗?是的。依善的识而有善的补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依善的识而有善的补特伽罗的施设吗?是的。善的识是有果的、有异熟的、有可喜之果的、有可爱之果的、有可意之果的、有无须调味之果的、导致乐的、有乐异熟的吗?是的。善的补特伽罗也是有果的、有异熟的、有可喜之果的、有可爱之果的、有可意之果的、有无须调味之果的、导致乐的、有乐异熟的吗?不应这样说……乃至……

101Saññaṃ upādāya… saṅkhāre upādāya… viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalaṃ viññāṇaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalaṃ viññāṇaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalaṃ viññāṇaṃ saphalaṃ savipākaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Āmantā. Kusalopi puggalo saphalo savipāko iṭṭhaphalo kantaphalo manuññaphalo asecanakaphalo sukhudrayo sukhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
102已对照

一百零二、依识而有补特伽罗的施设吗?是的。依不善的识而有不善的补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依不善的识而有不善的补特伽罗的施设吗?是的。不善的识是有果的、有异熟的、有不可喜之果的、有不可爱之果的、有不可意之果的、有须调味之果的、导致苦的、有苦异熟的吗?是的。不善的补特伽罗也是有果的、有异熟的、有不可喜之果的、有不可爱之果的、有不可意之果的、有须调味之果的、导致苦的、有苦异熟的吗?不应这样说……乃至……

102Viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalaṃ viññāṇaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalaṃ viññāṇaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalaṃ viññāṇaṃ saphalaṃ savipākaṃ aniṭṭhaphalaṃ akantaphalaṃ amanuññaphalaṃ secanakaphalaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākanti? Āmantā. Akusalopi puggalo saphalo savipāko aniṭṭhaphalo akantaphalo amanuññaphalo secanakaphalo dukkhudrayo dukkhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
103已对照

一百零三、依识而有补特伽罗的施设吗?是的。依无记的识而有无记的补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依无记的识而有无记的补特伽罗的施设吗?是的。无记的识是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?是的。无记的补特伽罗也是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?不应这样说……乃至……

103Viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākataṃ viññāṇaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… abyākataṃ viññāṇaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākataṃ viññāṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Abyākatopi puggalo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
104已对照

一百零四、依眼而应称为“具眼的补特伽罗”吗?是的。眼已灭时,应称为“具眼的补特伽罗已灭”吗?不应这样说……乃至……依耳……依鼻……依舌……依身……依意而应称为“具意的补特伽罗”吗?是的。意已灭时,应称为“具意的补特伽罗已灭”吗?不应这样说。

104Cakkhuṃ upādāya ‘‘cakkhumā puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Cakkhumhi niruddhe ‘‘cakkhumā puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotaṃ upādāya… ghānaṃ upādāya… jivhaṃ upādāya… kāyaṃ upādāya… manaṃ upādāya ‘‘manavā puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Manamhi niruddhe ‘‘manavā puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe.
105已对照

一百零五、依邪见而应称为“邪见的补特伽罗”吗?是的。邪见已灭时,应称为“邪见的补特伽罗已灭”吗?不应这样说。依邪思惟……依邪语……依邪业……依邪命……依邪精进……依邪念……依邪定而应称为“邪定的补特伽罗”吗?是的。邪定已灭时,应称为“邪定的补特伽罗已灭”吗?不应这样说。

105Micchādiṭṭhiṃ upādāya ‘‘micchādiṭṭhiyo puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Micchādiṭṭhiyā niruddhāya ‘‘micchādiṭṭhiyo puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe. Micchāsaṅkappaṃ upādāya… micchāvācaṃ upādāya… micchākammantaṃ upādāya… micchāājīvaṃ upādāya … micchāvāyāmaṃ upādāya… micchāsatiṃ upādāya… micchāsamādhiṃ upādāya ‘‘micchāsamādhiyo puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Micchāsamādhimhi niruddhe ‘‘micchāsamādhiyo puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe.
106已对照

一百零六、依正见而应称为“正见的补特伽罗”吗?是的。正见已灭时,应称为“正见的补特伽罗已灭”吗?不应这样说……乃至……依正思惟……依正语……依正业……依正命……依正精进……依正念……依正定而应称为“正定的补特伽罗”吗?是的。正定已灭时,应称为“正定的补特伽罗已灭”吗?不应这样说……乃至……

106Sammādiṭṭhiṃ upādāya ‘‘sammādiṭṭhiyo puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Sammādiṭṭhiyā niruddhāya ‘‘sammādiṭṭhiyo puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sammāsaṅkappaṃ upādāya… sammāvācaṃ upādāya… sammākammantaṃ upādāya… sammāājīvaṃ upādāya… sammāvāyāmaṃ upādāya… sammāsatiṃ upādāya… sammāsamādhiṃ upādāya ‘‘sammāsamādhiyo puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Sammāsamādhimhi niruddhe ‘‘sammāsamādhiyo puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
107已对照

一百零七、依色、依受而有补特伽罗的施设吗?是的。依两蕴而有两个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依色、依受、依想、依诸行、依识而有补特伽罗的施设吗?是的。依五蕴而有五个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……

107Rūpaṃ upādāya, vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ khandhānaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ upādāya, vedanaṃ upādāya, saññaṃ upādāya, saṅkhāre upādāya, viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Pañcannaṃ khandhānaṃ upādāya pañcannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
108已对照

一百零八、依眼处、依耳处而有补特伽罗的施设吗?是的。依两处而有两个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依眼处、依耳处……乃至……依法处而有补特伽罗的施设吗?是的。依十二处而有十二个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……

108Cakkhāyatanaṃ upādāya, sotāyatanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ āyatanānaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhāyatanaṃ upādāya, sotāyatanaṃ upādāya…pe… dhammāyatanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvādasannaṃ āyatanānaṃ upādāya dvādasannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
109已对照

一百零九、依眼界、依耳界而有补特伽罗的施设吗?是的。依两界而有两个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依眼界、依耳界……乃至……依法界而有补特伽罗的施设吗?是的。依十八界而有十八个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……

109Cakkhudhātuṃ upādāya, sotadhātuṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ dhātūnaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhudhātuṃ upādāya, sotadhātuṃ upādāya…pe… dhammadhātuṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ upādāya aṭṭhārasannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
110已对照

一百一十、依眼根、依耳根而有补特伽罗的施设吗?是的。依两根而有两个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依眼根、依耳根……乃至……依具知根而有补特伽罗的施设吗?是的。依二十二根而有二十二个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……

110Cakkhundriyaṃ upādāya, sotindriyaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ indriyānaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhundriyaṃ upādāya, sotindriyaṃ upādāya…pe… aññātāvindriyaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Bāvīsatīnaṃ [bāvīsatiyā (?)] indriyānaṃ upādāya bāvīsatīnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
111已对照

一百一十一、依一蕴有而有一个补特伽罗的施设吗?是的。依四蕴有而有四个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……依一蕴有而有一个补特伽罗的施设吗?是的。依五蕴有而有五个补特伽罗的施设吗?不应这样说……乃至……于一蕴有中正是一个补特伽罗吗?是的。于四蕴有中正是四个补特伽罗吗?不应这样说……乃至……于一蕴有中正是一个补特伽罗吗?是的。于五蕴有中正是五个补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

111Ekavokārabhavaṃ upādāya ekassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Catuvokārabhavaṃ upādāya catunnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ekavokārabhavaṃ upādāya ekassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Pañcavokārabhavaṃ upādāya pañcannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ekavokārabhave ekova puggaloti? Āmantā. Catuvokārabhave cattārova [cattāro (?)] puggalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ekavokārabhave ekova puggaloti? Āmantā. Pañcavokārabhave pañceva puggalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
112已对照

一百一十二、犹如依树而有影的施设,同样,依色而有补特伽罗的施设吗?犹如依树而有影的施设,树也是无常的,影也是无常的,同样,依色而有补特伽罗的施设,色也是无常的,补特伽罗也是无常的吗?不应这样说……乃至……犹如依树而有影的施设,树异,影异,同样,依色而有补特伽罗的施设,色异,补特伽罗异吗?不应这样说……乃至……

112Yathā rukkhaṃ upādāya chāyāya paññatti, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? ( ) [(āmantā) (?) evaṃ anantaravārattayepi] Yathā rukkhaṃ upādāya chāyāya paññatti, rukkhopi anicco chāyāpi aniccā, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, rūpampi aniccaṃ puggalopi aniccoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yathā rukkhaṃ upādāya chāyāya paññatti, añño rukkho aññā chāyā, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
113已对照

一百一十三、犹如依村而有村长的施设,同样,依色而有补特伽罗的施设吗?犹如依村而有村长的施设,村异,村长异,同样,依色而有补特伽罗的施设,色异,补特伽罗异吗?不应这样说……乃至……

113Yathā gāmaṃ upādāya gāmikassa paññatti, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Yathā gāmaṃ upādāya gāmikassa paññatti, añño gāmo añño gāmiko, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
114已对照

一百一十四、犹如依国土而有国王的施设,同样,依色而有补特伽罗的施设吗?犹如依国土而有国王的施设,国土异,国王异,同样,依色而有补特伽罗的施设,色异,补特伽罗异吗?不应这样说……乃至……

114Yathā raṭṭhaṃ upādāya rañño paññatti, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Yathā raṭṭhaṃ upādāya rañño paññatti, aññaṃ raṭṭhaṃ añño rājā, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
115已对照

一百一十五、犹如镣铐不是戴镣铐者,凡谁有镣铐,他是戴镣铐者,同样,色不是具色者,凡谁有色,他是具色者吗?犹如镣铐不是戴镣铐者,凡谁有镣铐,他是戴镣铐者,镣铐异,戴镣铐者异,同样,色不是具色者,凡谁有色,他是具色者,色异,具色者异吗?不应这样说……乃至……

115Yathā na nigaḷo negaḷiko, yassa nigaḷo so negaḷiko, evamevaṃ na rūpaṃ rūpavā, yassa rūpaṃ so rūpavāti? Yathā na nigaḷo negaḷiko, yassa nigaḷo so negaḷiko, añño nigaḷo añño negaḷiko, evamevaṃ na rūpaṃ rūpavā, yassa rūpaṃ so rūpavā, aññaṃ rūpaṃ añño rūpavāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
116已对照

一百一十六、于一一心中有补特伽罗的施设吗?是的。补特伽罗于一一心中生、老、死、死没、投生吗?不应这样说……乃至……第二心生起时,不应说是那[同一个]或是另一个吗?是的。第二心生起时,不应说是童子或是童女吗?应当说。

你要承认[这]驳斥。若第二心生起时,不应说“是那[同一个]或是另一个”,那么,喂,就应当这样说:“第二心生起时,不应说‘是童子或是童女’。”你在那里所说的“应当说‘第二心生起时,不应说是那[同一个]或是另一个,第二心生起时,应当说是童子或是童女’”,是错误的。

或者,若第二心生起时,应当说“是童子或是童女”,那么,喂,就应当这样说:“第二心生起时,应当说‘是那[同一个]或是另一个’。”你在那里所说的“应当说‘第二心生起时,不应说是那[同一个]或是另一个,第二心生起时,应当说是童子或是童女’”,是错误的。

116Citte citte puggalassa paññattīti? Āmantā. Citte citte puggalo jāyati jīyati mīyati cavati upapajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dutiye citte uppanne na vattabbaṃ soti vā aññoti vāti? Āmantā. Dutiye citte uppanne na vattabbaṃ kumārakoti vā kumārikāti vāti? Vattabbaṃ. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘‘soti vā aññoti vā,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘kumārakoti vā kumārikāti vā’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ – kumārakoti vā kumārikāti vā’’’ti micchā. Hañci vā pana dutiye citte uppanne vattabbaṃ – ‘‘kumārakoti vā kumārikā’’ti vā, tena vata re vattabbe – ‘‘dutiye citte uppanne vattabbaṃ – ‘soti vā aññoti vā’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ – kumārakoti vā kumārikāti vā’’’ti micchā.
117已对照

一百一十七、第二心生起时,不应说“是那[同一个]或是另一个”吗?是的。第二心生起时,不应说“是女人或是男人或是在家人或是出家人或是天或是人”吗?应当说。

你要承认[这]驳斥。若第二心生起时,不应说“是那[同一个]或是另一个”,那么,喂,就应当这样说:“第二心生起时,不应说‘是天或是人’。”你在那里所说的“应当说‘第二心生起时,不应说是那[同一个]或是另一个,第二心生起时,应当说是天或是人’”,是错误的。

或者,若第二心生起时,应当说“是天或是人”,那么,喂,就应当这样说:“第二心生起时,应当说‘是那[同一个]或是另一个’。”你在那里所说的“应当说‘第二心生起时,不应说是那[同一个]或是另一个,第二心生起时,应当说是天或是人’”,是错误的……乃至……

117Dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘‘soti vā aññoti vā’’ti? Āmantā. Dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘‘itthīti vā purisoti vā gahaṭṭhoti vā pabbajitoti vā devoti vā manussoti vā’’ti? Vattabbaṃ. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘‘soti vā aññoti vā,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘devoti vā manussoti vā’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ – devoti vā manussoti vā’’’ti micchā. Hañci vā pana dutiye citte uppanne vattabbaṃ – ‘‘devoti vā manussoti vā,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘dutiye citte uppanne vattabbaṃ – ‘soti vā aññoti vā’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ – devoti vā manussoti vā’’’ti micchā…pe….
118已对照

一百一十八、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是凡谁见、见什么、以什么见,他就见、见那个、以那个见吗?是的。若凡谁见、见什么、以什么见,他就见、见那个、以那个见;那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

118Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu yo passati yaṃ passati yena passati, so passati taṃ passati tena passatīti? Āmantā. Hañci yo passati yaṃ passati yena passati, so passati taṃ passati tena passati; tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
119已对照

一百一十九、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是凡谁听……乃至……凡谁嗅……凡谁尝……凡谁触……凡谁识知、识知什么、以什么识知,他就识知、识知那个、以那个识知吗?是的。若凡谁识知、识知什么、以什么识知,他就识知、识知那个、以那个识知;那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

119Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu yo suṇāti…pe… yo ghāyati… yo sāyati… yo phusati… yo vijānāti yaṃ vijānāti yena vijānāti, so vijānāti taṃ vijānāti tena vijānātīti? Āmantā. Hañci yo vijānāti yaṃ vijānāti yena vijānāti, so vijānāti taṃ vijānāti tena vijānāti; tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
120已对照

一百二十、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。不是凡谁不见、不见什么、不以什么见,他就不见、不见那个、不以那个见吗?是的。若凡谁不见、不见什么、不以什么见,他就不见、不见那个、不以那个见;那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。不是凡谁不听……乃至……凡谁不嗅……凡谁不尝……凡谁不触……凡谁不识知、不识知什么、不以什么识知,他就不识知、不识知那个、不以那个识知吗?是的。若凡谁不识知、不识知什么、不以什么识知,他就不识知、不识知那个、不以那个识知;那么,喂,也就不应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

120Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu yo na passati yaṃ na passati yena na passati, so na passati taṃ na passati tena na passatīti? Āmantā. Hañci yo na passati yaṃ na passati yena na passati, so na passati taṃ na passati tena na passati; no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu yo na suṇāti…pe… yo na ghāyati… yo na sāyati… yo na phusati… yo na vijānāti yaṃ na vijānāti yena na vijānāti, so na vijānāti taṃ na vijānāti tena na vijānātīti? Āmantā. Hañci yo na vijānāti yaṃ na vijānāti yena na vijānāti, so na vijānāti taṃ na vijānāti tena na vijānāti; no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
121已对照

一百二十一、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,我以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去。”确有[这]经吗?是的。那么,补特伽罗依真实义、胜义而可得。

121Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘passāmahaṃ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmī’’ti [ma. ni. 1.213 thokaṃ visadisaṃ]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti.
122已对照

一百二十二、以“世尊说过:‘诸比丘,我以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去。’”[为理由],就由于那个原因,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。世尊以清净、超人的天眼看见色,[还是]看见补特伽罗?看见色。色是补特伽罗,色死没,色投生,色随业而去吗?不应这样说。

世尊以清净、超人的天眼看见色,[还是]看见补特伽罗?看见补特伽罗。补特伽罗是色、色处、色界,青的、黄的、赤的、白的、眼所识的,于眼上撞击,进入眼的领域吗?不应这样说。

世尊以清净、超人的天眼看见色,[还是]看见补特伽罗?看见两者。两者都是色、色处、色界,两者都是青的,两者都是黄的,两者都是赤的,两者都是白的,两者都是眼所识的,两者都于眼上撞击,两者都进入眼的领域,两者都死没,两者都投生,两者都随业而去吗?不应这样说。

122Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘passāmahaṃ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmī’’ti katvā teneva kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena rūpaṃ passati puggalaṃ passatīti? Rūpaṃ passati. Rūpaṃ puggalo, rūpaṃ cavati, rūpaṃ upapajjati, rūpaṃ yathākammūpaganti? Na hevaṃ vattabbe. Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena rūpaṃ passati puggalaṃ passatīti? Puggalaṃ passati. Puggalo rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati, cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe. Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena rūpaṃ passati puggalaṃ passatīti? Ubho passati. Ubho rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu, ubho nīlā, ubho pītakā, ubho lohitakā, ubho odātā, ubho cakkhuviññeyyā, ubho cakkhusmiṃ paṭihaññanti, ubho cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti, ubho cavanti, ubho upapajjanti, ubho yathākammūpagāti? Na hevaṃ vattabbe.
123已对照

取施设追问。

十三、作者追问

一百二十三、善恶诸业可得吗?是的。善恶诸业的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

123Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti? Āmantā. Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
124已对照

一百二十四、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。那[作者]的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

124Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
125已对照

一百二十五、那[作者]的作者、令作者可得吗?是的。那[作者]、那[作者]都各有[作者],就没有苦的终结,没有轮转的断绝,没有无取般涅槃吗?不应这样说……乃至……

125Tassa kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
126已对照

一百二十六、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。补特伽罗可得,补特伽罗的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

126Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
127已对照

一百二十七、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。涅槃可得,涅槃的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

127Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
128已对照

一百二十八、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。大地可得,大地的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

128Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti, mahāpathaviyā kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
129已对照

一百二十九、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。大海可得,大海的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

129Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Mahāsamuddo upalabbhatīti, mahāsamuddassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
130已对照

一百三十、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。须弥山王可得,须弥山王的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

130Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Sinerupabbatarājā upalabbhatīti, sinerussa pabbatarājassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
131已对照

一百三十一、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。水可得,水的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

131Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Āpo upalabbhatīti, āpassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
132已对照

一百三十二、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。火可得,火的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

132Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tejo upalabbhatīti, tejassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
133已对照

一百三十三、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。风可得,风的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

133Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Vāyo upalabbhatīti, vāyassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
134已对照

一百三十四、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的作者、令作者可得吗?不应这样说……乃至……

134Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
135已对照

一百三十五、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者可得吗?是的。善恶诸业异,善恶诸业的作者、令作者异吗?不应这样说……乃至……

135Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Aññāni kalyāṇapāpakāni kammāni añño kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
136已对照

一百三十六、善恶诸业的异熟可得吗?是的。善恶诸业的异熟感受者可得吗?不应这样说……乃至……

136Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti? Āmantā. Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
137已对照

一百三十七、善恶诸业的异熟可得,善恶诸业的异熟感受者可得吗?是的。那[感受者]的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

137Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
138已对照

一百三十八、那[感受者]的感受者可得吗?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就没有苦的终结,没有轮转的断绝,没有无取般涅槃吗?不应这样说……乃至……

138Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
139已对照

一百三十九、善恶诸业的异熟可得,善恶诸业的异熟感受者可得吗?是的。补特伽罗可得,补特伽罗的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

139Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
140已对照

一百四十、善恶诸业的异熟可得,善恶诸业的异熟感受者可得吗?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

140Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
141已对照

一百四十一、善恶诸业的异熟可得,善恶诸业的异熟感受者可得吗?是的。大地可得……乃至……大海可得……须弥山王可得……水可得……火可得……风可得……乃至……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

141Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti…pe… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti…pe… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
142已对照

一百四十二、善恶诸业的异熟可得,善恶诸业的异熟感受者可得吗?是的。善恶诸业的异熟异,善恶诸业的异熟感受者异吗?不应这样说……乃至……

142Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Añño kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko, añño kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
143已对照

一百四十三、天上之乐可得吗?是的。天上之乐的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

143Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
144已对照

一百四十四、天上之乐可得,天上之乐的感受者可得吗?是的。那[感受者]的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

144Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
145已对照

一百四十五、那[感受者]的感受者可得吗?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就没有苦的终结,没有轮转的断绝,没有无取般涅槃吗?不应这样说……乃至……

145Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
146已对照

一百四十六、天上之乐可得,天上之乐的感受者可得吗?是的。补特伽罗可得,补特伽罗的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

146Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
147已对照

一百四十七、天上之乐可得,天上之乐的感受者可得吗?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

147Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
148已对照

一百四十八、天上之乐可得,天上之乐的感受者可得吗?是的。大地可得……大海可得……须弥山王可得……水可得……火可得……风可得……乃至……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

148Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti…pe… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
149已对照

一百四十九、天上之乐可得,天上之乐的感受者可得吗?是的。天上之乐异,天上之乐的感受者异吗?不应这样说……乃至……

149Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ dibbaṃ sukhaṃ, añño dibbassa sukhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
150已对照

一百五十、人间之乐可得吗?是的。人间之乐的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

150Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
151已对照

一百五十一、人间之乐可得,人间之乐的感受者可得吗?是的。那[感受者]的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

151Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
152已对照

一百五十二、那[感受者]的感受者可得吗?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就没有苦的终结,没有轮转的断绝,没有无取般涅槃吗?不应这样说……乃至……

152Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
153已对照

一百五十三、人间之乐可得,人间之乐的感受者可得吗?是的。补特伽罗可得,补特伽罗的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

153Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
154已对照

一百五十四、人间之乐可得,人间之乐的感受者可得吗?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

154Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
155已对照

一百五十五、人间之乐可得,人间之乐的感受者可得吗?是的。大地可得……乃至……大海可得……须弥山王可得……水可得……火可得……风可得……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

155Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti…pe… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
156已对照

一百五十六、人间之乐可得,人间之乐的感受者可得吗?是的。人间之乐异,人间之乐的感受者异吗?不应这样说……乃至……

156Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ mānusakaṃ sukhaṃ añño mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
157已对照

一百五十七、恶趣之苦可得吗?是的。恶趣之苦的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

157Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
158已对照

一百五十八、恶趣之苦可得,恶趣之苦的感受者可得吗?是的。那[感受者]的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

158Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
159已对照

一百五十九、那[感受者]的感受者可得吗?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就没有苦的终结,没有轮转的断绝,没有无取般涅槃吗?不应这样说……乃至……

159Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
160已对照

一百六十、恶趣之苦可得,恶趣之苦的感受者可得吗?是的。补特伽罗可得,补特伽罗的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

160Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
161已对照

一百六十一、恶趣之苦可得,恶趣之苦的感受者可得吗?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

161Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
162已对照

一百六十二、恶趣之苦可得,恶趣之苦的感受者可得吗?是的。大地可得……乃至……大海可得……须弥山王可得……水可得……火可得……风可得……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

162Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti…pe… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
163已对照

一百六十三、恶趣之苦可得,恶趣之苦的感受者可得吗?是的。恶趣之苦异,恶趣之苦的感受者异吗?不应这样说……乃至……

163Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ āpāyikaṃ dukkhaṃ, añño āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
164已对照

一百六十四、地狱之苦可得吗?是的。地狱之苦的感受者可得吗?不应这样说。

地狱之苦可得,地狱之苦的感受者可得吗?是的。那[感受者]的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

164Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe. Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
165已对照

一百六十五、那[感受者]的感受者可得吗?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就没有苦的终结,没有轮转的断绝,没有无取般涅槃吗?不应这样说……乃至……

165Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
166已对照

一百六十六、地狱之苦可得,地狱之苦的感受者可得吗?是的。补特伽罗可得,补特伽罗的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

166Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
167已对照

一百六十七、地狱之苦可得,地狱之苦的感受者可得吗?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

167Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
168已对照

一百六十八、地狱之苦可得,地狱之苦的感受者可得吗?是的。大地可得……乃至……大海可得……须弥山王可得……水可得……火可得……风可得……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得吗?不应这样说……乃至……

168Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti…pe… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
169已对照

一百六十九、地狱之苦可得,地狱之苦的感受者可得吗?是的。地狱之苦异,地狱之苦的感受者异吗?不应这样说……乃至……

169Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ nerayikaṃ dukkhaṃ, añño nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
170已对照

一百七十、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者、异熟感受者可得吗?是的。他作,他感受吗?不应这样说……乃至……

170Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. So karoti so paṭisaṃvedetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
171已对照

一百七十一、他作,他感受吗?是的。苦乐是自作的吗?不应这样说……乃至……

171So karoti so paṭisaṃvedetīti? Āmantā. Sayaṅkataṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
172已对照

一百七十二、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者、异熟感受者可得吗?是的。一人作,另一人感受吗?不应这样说……乃至……

172Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Añño karoti añño paṭisaṃvedetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
173已对照

一百七十三、一人作,另一人感受吗?是的。苦乐是他作的吗?不应这样说……乃至……

173Añño karoti añño paṭisaṃvedetīti? Āmantā. Paraṅkataṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
174已对照

一百七十四、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者、异熟感受者可得吗?是的。他与另一人作,他与另一人感受吗?不应这样说……乃至……

174Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. So ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṃvedentīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
175已对照

一百七十五、他与另一人作,他与另一人感受吗?是的。苦乐是自作且他作的吗?不应这样说……乃至……

175So ca añño ca karonti, so ca añño ca paṭisaṃvedentīti? Āmantā. Sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
176已对照

一百七十六、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者、异熟感受者可得吗?是的。既非他作、他感受,也非一人作、另一人感受吗?不应这样说……乃至……

176Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṃvedetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
177已对照

一百七十七、既非他作、他感受,也非一人作、另一人感受吗?是的。苦乐是非自作非他作而无因而生的吗?不应这样说……乃至……

177Neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṃvedetīti? Āmantā. Asayaṅkāraṃ aparaṅkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
178已对照

一百七十八、善恶诸业可得,善恶诸业的作者、令作者、异熟感受者可得吗?是的。他作,他感受,一人作,另一人感受,他与另一人作,他与另一人感受,既非他作、他感受,也非一人作、另一人感受吗?不应这样说……乃至……

178Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. So karoti so paṭisaṃvedeti, añño karoti añño paṭisaṃvedeti, so ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṃvedenti, neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṃvedetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
179已对照

一百七十九、他作,他感受,一人作,另一人感受,他与另一人作,他与另一人感受,既非他作、他感受,也非一人作、另一人感受吗?是的。苦乐是自作的,苦乐是他作的,苦乐是自作且他作的,苦乐是非自作非他作而无因而生的吗?不应这样说……乃至……

179So karoti so paṭisaṃvedeti, añño karoti añño paṭisaṃvedeti, so ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṃvedenti, neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṃvedetīti? Āmantā. Sayaṅkataṃ sukhadukkhaṃ, paraṅkataṃ sukhadukkhaṃ, sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhaṃ, asayaṅkāraṃ aparaṅkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
180已对照

一百八十、有业吗?是的。有业的作者吗?不应这样说……乃至……

180Kammaṃ atthīti? Āmantā. Kammakārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
181已对照

一百八十一、有业,有业的作者吗?是的。有那[作者]的作者吗?不应这样说……乃至……

181Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Tassa kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
182已对照

一百八十二、有那[作者]的作者吗?是的。那[作者]、那[作者]都各有[作者],就没有苦的终结,没有轮转的断绝,没有无取般涅槃吗?不应这样说……乃至……

182Tassa kārako atthīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
183已对照

一百八十三、有业,有业的作者吗?是的。有补特伽罗,有补特伽罗的作者吗?不应这样说……乃至……

183Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Puggalo atthīti, puggalassa kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
184已对照

一百八十四、有业,有业的作者吗?是的。有涅槃,有涅槃的作者吗?不应这样说……乃至……

184Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Nibbānaṃ atthīti, nibbānassa kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
185已对照

一百八十五、有业,有业的作者吗?是的。有大地……乃至……有大海……有须弥山王……有水……有火……有风……有草、薪木、林木,有草、薪木、林木的作者吗?不应这样说……乃至……

185Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Mahāpathavī atthīti…pe… mahāsamuddo atthīti… sinerupabbatarājā atthīti… āpo atthīti… tejo atthīti… vāyo atthīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo atthīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
186已对照

一百八十六、有业,有业的作者吗?是的。业异,业的作者异吗?不应这样说……乃至……

186Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Aññaṃ kammaṃ, añño kammakārakoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
187已对照

一百八十七、有异熟吗?是的。有异熟感受者吗?不应这样说……乃至……

187Vipāko atthīti? Āmantā. Vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
188已对照

一百八十八、有异熟,有异熟感受者吗?是的。有那[感受者]的感受者吗?不应这样说……乃至……

188Vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
189已对照

一百八十九、有那[感受者]的感受者吗?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就没有苦的终结,没有轮转的断绝,没有无取般涅槃吗?不应这样说……乃至……有异熟,有异熟感受者吗?是的。有补特伽罗,有补特伽罗的感受者吗?不应这样说……乃至……

189Tassa paṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Puggalo atthīti, puggalassa paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
190已对照

一百九十、有异熟,有异熟感受者吗?是的。有涅槃,有涅槃的感受者吗?不应这样说……乃至……

190Vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Nibbānaṃ atthīti, nibbānassa paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
191已对照

一百九十一、有异熟,有异熟感受者吗?是的。有大地……乃至……有大海……有须弥山王……有水……有火……有风……有草、薪木、林木,有草、薪木、林木的感受者吗?不应这样说……乃至……

191Vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Mahāpathavī atthīti…pe… mahāsamuddo atthīti… sinerupabbatarājā atthīti… āpo atthīti… tejo atthīti… vāyo atthīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo atthīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
192已对照

一百九十二、有异熟,有异熟感受者吗?是的。异熟异,异熟感受者异吗?不应这样说。(略)

192Vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Añño vipāko, añño vipākapaṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ)
193已对照

作者追问。

善品第一。

十四、abhiññā(神通与证智)追问

一百九十三、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有谁变化神通吗?是的。若有谁变化神通,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

193Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci iddhiṃ vikubbatīti? Āmantā. Hañci atthi koci iddhiṃ vikubbati, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
194已对照

一百九十四、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有谁以天耳界听闻声音……乃至……识知他心……随念宿住……以天眼见色……作证诸漏的灭尽吗?是的。若有谁作证诸漏的灭尽,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

194Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci dibbāya sotadhātuyā saddaṃ suṇāti…pe… paracittaṃ vijānāti… pubbenivāsaṃ anussarati… dibbena cakkhunā rūpaṃ passati… āsavānaṃ khayaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Hañci atthi koci āsavānaṃ khayaṃ sacchikaroti, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
195已对照

一百九十五、以“有谁变化神通”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。凡变化神通者,他就是补特伽罗?凡不变化神通者,他就不是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

195Atthi koci iddhiṃ vikubbatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo iddhiṃ vikubbati, sveva puggalo? Yo iddhiṃ na vikubbati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
196已对照

一百九十六、凡以天耳界听闻声音者……乃至……凡识知他心者……凡随念宿住者……凡以天眼见色者……凡作证诸漏的灭尽者,他就是补特伽罗?凡不作证诸漏的灭尽者,他就不是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

196Yo dibbāya sotadhātuyā saddaṃ suṇāti…pe… yo paracittaṃ vijānāti… yo pubbenivāsaṃ anussarati… yo dibbena cakkhunā rūpaṃ passati… yo āsavānaṃ khayaṃ sacchikaroti, sveva puggalo? Yo āsavānaṃ khayaṃ na sacchikaroti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
197已对照

abhiññā 追问。

十五至十八、亲族追问等

一百九十七、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有母亲吗?是的。若有母亲,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

197Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu mātā atthīti? Āmantā. Hañci mātā atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
198已对照

一百九十八、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有父亲……乃至……有兄弟……有姊妹……有刹帝利……有婆罗门……有吠舍……有首陀罗……有在家者……有出家者……有天……有人吗?是的。若有人,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

198Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu pitā atthi…pe… bhātā atthi… bhaginī atthi… khattiyo atthi … brāhmaṇo atthi… vesso atthi… suddo atthi… gahaṭṭho atthi… pabbajito atthi… devo atthi… manusso atthīti? Āmantā. Hañci manusso atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
199已对照

一百九十九、以“有母亲”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。有谁原非母亲而成为母亲吗?是的。有谁原非补特伽罗而成为补特伽罗吗?不应这样说……乃至……有谁原非父亲……乃至……原非兄弟……原非姊妹……原非刹帝利……原非婆罗门……原非吠舍……原非首陀罗……原非在家者……原非出家者……原非天……原非人而成为人吗?是的。有谁原非补特伽罗而成为补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

199Mātā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci na mātā hutvā mātā hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi koci na pitā hutvā…pe… na bhātā hutvā… na bhaginī hutvā… na khattiyo hutvā… na brāhmaṇo hutvā… na vesso hutvā… na suddo hutvā… na gahaṭṭho hutvā… na pabbajito hutvā… na devo hutvā… na manusso hutvā manusso hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
200已对照

二百、以“有母亲”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。有谁原是母亲而不再是母亲吗?是的。有谁原是补特伽罗而不再是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

有谁原是父亲……原是兄弟……原是姊妹……原是刹帝利……原是婆罗门……原是吠舍……原是首陀罗……原是在家者……原是出家者……原是天……原是人而不再是人吗?是的。有谁原是补特伽罗而不再是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

200Mātā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci mātā hutvā na mātā hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi koci pitā hutvā… bhātā hutvā… bhaginī hutvā… khattiyo hutvā… brāhmaṇo hutvā… vesso hutvā… suddo hutvā… gahaṭṭho hutvā… pabbajito hutvā… devo hutvā… manusso hutvā na manusso hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
201已对照

十九、通达追问

二百零一、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有须陀洹吗?是的。若有须陀洹,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

201Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu sotāpanno atthīti? Āmantā. Hañci sotāpanno atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
202已对照

二百零二、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有斯陀含……乃至……有阿那含……有阿罗汉……有俱分解脱者……有慧解脱者……有身证者……有见至者……有信解脱者……有随法行者……有随信行者吗?是的。

若有随信行者,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

202Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu sakadāgāmī atthi…pe… anāgāmī atthi… arahā atthi… ubhatobhāgavimutto atthi… paññāvimutto atthi… kāyasakkhi [kāyasakkhī (syā.)] atthi… diṭṭhippatto atthi… saddhāvimutto atthi… dhammānusārī atthi… saddhānusārī atthīti? Āmantā. Hañci saddhānusārī atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
203已对照

二百零三、以“有须陀洹”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。有谁原非须陀洹而成为须陀洹吗?是的。有谁原非补特伽罗而成为补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

203Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci na sotāpanno hutvā sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
204已对照

二百零四、有谁原非斯陀含……原非阿那含……原非阿罗汉……原非俱分解脱者……原非慧解脱者……原非身证者……原非见至者……原非信解脱者……原非随法行者……原非随信行者而成为随信行者吗?是的。有谁原非补特伽罗而成为补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

204Atthi koci na sakadāgāmī hutvā… na anāgāmī hutvā… na arahā hutvā… na ubhatobhāgavimutto hutvā… na paññāvimutto hutvā… na kāyasakkhi hutvā… na diṭṭhippatto hutvā… na saddhāvimutto hutvā… na dhammānusārī hutvā… na saddhānusārī hutvā saddhānusārī hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
205已对照

二百零五、以“有须陀洹”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。有谁原是须陀洹而不再是须陀洹吗?是的。有谁原是补特伽罗而不再是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

有谁原是斯陀含……原是阿那含而不再是阿那含吗?是的。有谁原是补特伽罗而不再是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

205Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci sotāpanno hutvā na sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi koci sakadāgāmī hutvā… anāgāmī hutvā na anāgāmī hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
206已对照

通达追问。

二十、僧团追问

二百零六、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有四双八辈之人吗?是的。若有四双八辈之人,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

206Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti? Āmantā. Hañci cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
207已对照

二百零七、以“有四双八辈之人”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。四双八辈之人由于佛的出现而出现吗?是的。补特伽罗由于佛的出现而出现吗?不应这样说……乃至……

补特伽罗由于佛的出现而出现吗?是的。佛世尊般涅槃时,补特伽罗是断灭的,没有补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

207Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā buddhapātubhāvā pātubhavantīti? Āmantā. Puggalo buddhapātubhāvā pātubhavatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puggalo buddhapātubhāvā pātubhavatīti? Āmantā. Buddhassa bhagavato parinibbute ucchinno puggalo, natthi puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
208已对照

僧团追问。

二十一、真实义同分追问

二百零八、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。补特伽罗是有为的吗?不应这样说……乃至……补特伽罗是无为的吗?不应这样说……乃至……补特伽罗既非有为的,也非无为的吗?不应这样说。

208Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Puggalo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puggalo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe.
209已对照

二百零九、补特伽罗既非有为的,也非无为的吗?是的。除了有为与无为,另有第三边吗?不应这样说……乃至……

209Puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
210已对照

二百一十、除了有为与无为,另有第三边吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,有这两种界。哪两种[界]呢?有为界与无为界。诸比丘,这就是两种界。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“除了有为与无为,另有第三边。”

210Saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘dvemā, bhikkhave, dhātuyo. Katamā dve? Saṅkhatā ca dhātu asaṅkhatā ca dhātu. Imā kho, bhikkhave, dve dhātuyo’’ti [ma. ni. 1.125, ālapanamattameva nānaṃ]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭī’’ti.
211已对照

二百一十一、补特伽罗既非有为的,也非无为的吗?是的。有为异,无为异,补特伽罗异吗?不应这样说……乃至……

211Puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ saṅkhataṃ, aññaṃ asaṅkhataṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
212已对照

二百一十二、诸蕴是有为的,涅槃是无为的,补特伽罗既非有为的,也非无为的吗?是的。诸蕴异,涅槃异,补特伽罗异吗?不应这样说……乃至……

212Khandhā saṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññe khandhā, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
213已对照

二百一十三、色是有为的,涅槃是无为的,补特伽罗既非有为的,也非无为的吗?是的。色异,涅槃异,补特伽罗异吗?不应这样说。受……想……诸行……识是有为的,涅槃是无为的,补特伽罗既非有为的,也非无为的吗?是的。识异,涅槃异,补特伽罗异吗?不应这样说……乃至……

213Rūpaṃ saṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ saṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
214已对照

二百一十四、补特伽罗的生起被见到,灭去被见到,住者的变异被见到吗?是的。补特伽罗是有为的吗?不应这样说……乃至……世尊说过:“诸比丘,有为者有这三种有为相。诸比丘,诸有为法的生起被见到,灭去被见到,住者的变异被见到。”补特伽罗的生起被见到,灭去被见到,住者的变异被见到;那么,补特伽罗是有为的。

214Puggalassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti? Āmantā. Puggalo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇāni. Saṅkhatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ [katamāni tīṇi (a. ni. 3.47)] uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyatī’’ti [a. ni. 3.47]. Puggalassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; tena hi puggalo saṅkhatoti.
215已对照

二百一十五、补特伽罗的生起不被见到,灭去不被见到,住者的变异不被见到吗?是的。补特伽罗是无为的吗?不应这样说……乃至……世尊说过:“诸比丘,无为者有这三种无为相。诸比丘,诸无为法的生起不被见到,灭去不被见到,住者的变异不被见到。”补特伽罗的生起不被见到,灭去不被见到,住者的变异不被见到;那么,补特伽罗是无为的。

215Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti? Āmantā. Puggalo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, asaṅkhatassa asaṅkhatalakkhaṇāni. Asaṅkhatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyatī’’ti [a. ni. 3.48]. Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; tena hi puggalo asaṅkhatoti.
216已对照

二百一十六、已般涅槃的补特伽罗于灭没中是有,还是于灭没中是无?于灭没中是有。已般涅槃的补特伽罗是永恒的吗?不应这样说……乃至……于灭没中是无。已般涅槃的补特伽罗是断灭的吗?不应这样说……乃至……

216Parinibbuto puggalo atthatthamhi, natthatthamhīti? Atthatthamhīti. Parinibbuto puggalo sassatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… natthatthamhīti. Parinibbuto puggalo ucchinnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
217已对照

二百一十七、补特伽罗依止什么而住立?依止有而住立。有是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?是的。补特伽罗也是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法、变易之法吗?不应这样说……乃至……

217Puggalo kiṃ nissāya tiṭṭhatīti? Bhavaṃ nissāya tiṭṭhatīti. Bhavo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Āmantā. Puggalopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
218已对照

二百一十八、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有谁感受乐受时,了知“我感受乐受”吗?是的。若有谁感受乐受时,了知“我感受乐受”,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

218Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
219已对照

二百一十九、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有谁感受苦受时……乃至……感受不苦不乐受时,了知“我感受不苦不乐受”吗?是的。若有谁感受不苦不乐受时,了知“我感受不苦不乐受”,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

219Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci dukkhaṃ vedanaṃ vediyamāno…pe… adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
220已对照

二百二十、以“有谁感受乐受时,了知‘我感受乐受’”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。凡感受乐受时了知“我感受乐受”者,他就是补特伽罗;凡感受乐受时不了知“我感受乐受”者,他就不是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

凡感受苦受时……乃至……凡感受不苦不乐受时了知“我感受不苦不乐受”者,他就是补特伽罗;凡感受不苦不乐受时不了知“我感受不苦不乐受”者,他就不是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

220Atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, sveva puggalo; yo sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Yo dukkhaṃ vedanaṃ vediyamāno…pe… yo adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, sveva puggalo; yo adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
221已对照

二百二十一、以“有谁感受乐受时,了知‘我感受乐受’”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。乐受异,感受乐受时了知“我感受乐受”者异吗?不应这样说……乃至……苦受异……乃至……不苦不乐受异,感受不苦不乐受时了知“我感受不苦不乐受”者异吗?不应这样说……乃至……

221Atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññā sukhā vedanā, añño sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aññā dukkhā vedanā…pe… aññā adukkhamasukhā vedanā, añño adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe …pe….
222已对照

二百二十二、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有谁于身随观身而住吗?是的。若有谁于身随观身而住,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

222Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti? Āmantā. Hañci atthi koci kāye kāyānupassī viharati, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
223已对照

二百二十三、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。不是有谁于诸受……乃至……于心……于诸法随观法而住吗?是的。若有谁于诸法随观法而住,那么,喂,就应当这样说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

223Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci vedanāsu…pe… citte… dhammesu dhammānupassī viharatīti? Āmantā. Hañci atthi koci dhammesu dhammānupassī viharati, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
224已对照

二百二十四、以“有谁于身随观身而住”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。凡于身随观身而住者,他就是补特伽罗;凡不于身随观身而住者,他就不是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

凡于诸受……乃至……于心……于诸法随观法而住者,他就是补特伽罗;凡不于诸法随观法而住者,他就不是补特伽罗吗?不应这样说……乃至……

224Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo kāye kāyānupassī viharati, sveva puggalo; yo na kāye kāyānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Yo vedanāsu…pe… citte… dhammesu dhammānupassī viharati, sveva puggalo; yo na dhammesu dhammānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
225已对照

二百二十五、以“有谁于身随观身而住”[为据],并以那理由,补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。身异,于身随观身而住者异吗?不应这样说……乃至……受异……心异……诸法异,于诸法随观法而住者异吗?不应这样说……乃至……

225Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Añño kāyo, añño kāye kāyānupassī viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aññā vedanā… aññaṃ cittaṃ… aññe dhammā, añño dhammesu dhammānupassī viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
226已对照

二百二十六、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。世尊不是说过吗——

“摩伽罗阇,常具念,当观世间为空;

拔除我随见,如是可度越死;

如是观察世间者,死王不见他。”

确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

226Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Suññato lokaṃ avekkhassu, mogharāja sadā sato; Attānudiṭṭhiṃ ūhacca [ohacca (syā.), uhacca (ka.)], evaṃ maccutaro siyā; Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passatī’’ti [su. ni. 1125; cūḷani. 88 mogharājamāṇavapucchāniddesa]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
227已对照

二百二十七、补特伽罗观察吗?是的。与色一起观察,还是离色而观察?与色一起观察。命即是身吗?不应这样说……乃至……离色而观察,命异身异吗?不应这样说……乃至……

227Puggalo avekkhatīti? Āmantā. Saha rūpena avekkhati, vinā rūpena avekkhatīti? Saha rūpena avekkhatīti. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vinā rūpena avekkhatīti, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
228已对照

二百二十八、补特伽罗观察吗?是的。处于内部而观察,还是出到外面而观察?处于内部而观察。命即是身吗?不应这样说……乃至……出到外面而观察,命异身异吗?不应这样说……乃至……

228Puggalo avekkhatīti? Āmantā. Abbhantaragato avekkhati, bahiddhā nikkhamitvā avekkhatīti? Abbhantaragato avekkhatīti. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe… bahiddhā nikkhamitvā avekkhatīti, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
229已对照

二百二十九、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。世尊不是说真实者、说适时者、说如实者、说如是者、说不虚者、说不异者吗?是的。世尊说过:“有为自利而行道的人。”确有[这]经吗?是的。那么,补特伽罗依真实义、胜义而可得。

229Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti.
230已对照

二百三十、不应说“补特伽罗依真实义、胜义而可得”吗?是的。世尊不是说真实者、说适时者、说如实者、说如是者、说不虚者、说不异者吗?是的。世尊说过:“诸比丘,有一人,出现于世间时,是为众人的利益,为众人的安乐,出于对世间的悲愍,为诸天与人的义利、利益与安乐而出现的。”确有[这]经吗?是的。那么,补特伽罗依真实义、胜义而可得。

230Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti [a. ni. 1.162-169]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti.
231已对照

二百三十一、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。世尊不是说真实者、说适时者、说如实者、说如是者、说不虚者、说不异者吗?是的。世尊说过:“一切法是无我的。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

231Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sabbe dhammā anattā’’ti [ma. ni. 1.356; dha. pa. 279 dhammapade]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
232已对照

二百三十二、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。世尊不是说真实者、说适时者、说如实者、说如是者、说不虚者、说不异者吗?是的。世尊说过:“对于‘生起的唯是苦在生起,灭去的唯是苦在灭去’,他不怀疑、不犹豫;于此,他的智是不依他缘的。迦旃延,到此为止便是正见。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

232Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘dukkhameva uppajjamānaṃ uppajjati, dukkhameva [dukkhaṃ (saṃ. ni. 2.15)] nirujjhamānaṃ nirujjhatīti na kaṅkhati na vicikicchati, aparappaccayaññāṇamevassa ettha hoti. Ettāvatā kho, kaccāna, sammādiṭṭhi hotī’’ti [saṃ. ni. 2.15]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
233已对照

二百三十三、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。伐阇罗比丘尼不是对魔波旬这样说过吗——

“你为何认取‘众生’?魔啊,这是你的见执吗?

这是纯粹的诸行之聚,于此不得众生。

“犹如由诸支的组合,而有‘车’这一语;

如是诸蕴存在时,而有‘众生’这一世俗[之称]。

“生成的唯是苦,苦住立而又消逝;

除了苦,没有[别的]生成;除了苦,没有别的灭去。”

确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

233Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu vajirā bhikkhunī māraṃ pāpimantaṃ etadavoca – ‘‘Kinnu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṃ nu te; Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati. ‘‘Yathā hi [yathāpi (bahūsu)] aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti; Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti [sammati (syā. kaṃ.)]. ‘‘Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca; Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatī’’ti [saṃ. ni. 1.171]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
234已对照

二百三十四、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。具寿阿难不是对世尊这样说过吗:“尊者,人们说‘世间是空的、世间是空的’。尊者,到什么程度称为‘世间是空的’呢?”“阿难,正因为[它]空于我或我所,所以称为‘世间是空的’。阿难,什么是空于我或我所的呢?阿难,眼是空于我或我所的,诸色是空的……乃至……眼识是空的……眼触是空的……凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是空于我或我所的;耳是空的……乃至……诸声是空的……鼻是空的……诸香是空的……舌是空的……诸味是空的……身是空的……诸触是空的……意是空的……诸法是空的……意识是空的……意触是空的……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是空于我或我所的。阿难,正因为[它]空于我或我所,所以称为‘世间是空的’。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

234Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘suñño loko suñño loko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti? ‘‘Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccati. Kiñcānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā? Cakkhuṃ kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, rūpā suññā…pe… cakkhuviññāṇaṃ suññaṃ… cakkhusamphasso suñño… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā, sotaṃ suññaṃ…pe… saddā suññā… ghānaṃ suññaṃ… gandhā suññā… jivhā suññā… rasā suññā… kāyo suñño… phoṭṭhabbā suññā… mano suñño… dhammā suññā… manoviññāṇaṃ suññaṃ… manosamphasso suñño… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā. Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti [saṃ. ni. 4.85]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
235已对照

二百三十五、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。世尊不是说真实者、说适时者、说如实者、说如是者、说不虚者、说不异者吗?是的。世尊说过:“诸比丘,若有我,[对我]便会有‘我所’吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,若有我所,[对我]便会有‘我’吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,而我与我所在真实、确凿上都不可得时,凡那见处——‘那是世界,那是我;我死后将成为恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立’——诸比丘,这不正是全然圆满的愚痴之法吗?”“尊者,怎么会不是呢!尊者,这确是全然圆满的愚痴之法。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

235Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘attani vā, bhikkhave, sati ‘attaniyaṃ me’ti assā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Attaniye vā, bhikkhave, sati ‘attā me’ti assā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Attani ca, bhikkhave, attaniye ca saccato thetato anupalabbhiyamāne [anupalabbhamāne (ma. ni. 1.244)] yampidaṃ [yamidaṃ (syā.) yampitaṃ (ma. ni. 1.244)] diṭṭhiṭṭhānaṃ so loko so attā so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṃ tatheva ṭhassāmīti – ‘nanvāyaṃ, bhikkhave, kevalo paripūro bāladhammo’’’ti? ‘‘Kiñhi no siyā, bhante, kevalo hi, bhante, paripūro bāladhammo’’ti [ma. ni. 1.244]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
236已对照

二百三十六、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。世尊不是说真实者、说适时者、说如实者、说如是者、说不虚者、说不异者吗?是的。世尊说过:“洗尼耶,世间有这三种导师存在、可得。哪三种[导师]呢?洗尼耶,在此,有某位导师于现法中真实而确定地施设我,于来世也真实而确定地施设我。

“洗尼耶,又在此,有某位导师于现法中真实而确定地施设我,然而不于来世真实而确定地施设我。

“洗尼耶,又在此,有某位导师不于现法中真实而确定地施设我,于来世也不真实而确定地施设我。

“洗尼耶,此中,凡是那于现法中真实而确定地施设我,于来世也真实而确定地施设我的导师——洗尼耶,这称为常见论者导师。

“洗尼耶,此中,凡是那于现法中真实而确定地施设我,然而不于来世真实而确定地施设我的导师——洗尼耶,这称为断灭论者导师。

“洗尼耶,此中,凡是那不于现法中真实而确定地施设我,于来世也不真实而确定地施设我的导师——洗尼耶,这称为正等正觉者导师。洗尼耶,这就是世间存在、可得的三种导师。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

236Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tayo me, seniya, satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, seniya, ekacco satthā diṭṭheva dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato paññāpeti. ‘‘Idha pana, seniya, ekacco satthā diṭṭheva hi kho dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, no ca kho abhisamparāyaṃ attānaṃ saccato thetato paññāpeti. ‘‘Idha pana, seniya, ekacco satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato na paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato na paññāpeti. ‘‘Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato paññāpeti – ayaṃ vuccati, seniya, satthā sassatavādo. ‘‘Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭheva hi kho dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, no ca kho abhisamparāyaṃ attānaṃ saccato thetato paññāpeti – ayaṃ vuccati, seniya, satthā ucchedavādo. ‘‘Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato na paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato na paññāpeti – ayaṃ vuccati, seniya, satthā sammāsambuddho. Ime kho, seniya, tayo satthāro santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti [pu. pa. 131 puggalapaññattiyaṃ, atthato ekaṃ]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
237已对照

二百三十七、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。世尊不是说真实者、说适时者、说如实者、说如是者、说不虚者、说不异者吗?是的。世尊说过“酥瓶”吗?是的。有谁用酥制作瓶吗?不应这样说……乃至……那么,就不应说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”

237Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sappikumbho’’ti? Āmantā. Atthi koci sappissa kumbhaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
238已对照

二百三十八、补特伽罗依真实义、胜义而可得吗?是的。世尊不是说真实者、说适时者、说如实者、说如是者、说不虚者、说不异者吗?是的。世尊说过“油瓶……蜜瓶……糖蜜瓶……乳瓶……水瓶……饮水碟……饮水杯……饮水碗……常食……恒粥”吗?是的。有什么粥是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?不应这样说。……乃至……那么,就不应说:“补特伽罗依真实义、胜义而可得。”(略)

八驳斥中略、流转、依[取];

以心,第五是善,以神通、引经为第八。

238Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘telakumbho… madhukumbho… phāṇitakumbho… khīrakumbho… udakakumbho… pānīyathālakaṃ… pānīyakosakaṃ… pānīyasarāvakaṃ… niccabhattaṃ… dhuvayāgū’’ti? Āmantā. Atthi kāci yāgu niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammāti? Na hevaṃ vattabbe.…Pe…. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. (Saṃkhittaṃ) Aṭṭhakaniggahapeyyālā, sandhāvaniyā upādāya; Cittena pañcamaṃ kalyāṇaṃ, iddhisuttāharaṇena aṭṭhamaṃ.
239已对照

真实义同分追问。

补特伽罗论终。

二、退失论

一、论理退失

二百三十九、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。于一切处阿罗汉都从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……于一切处阿罗汉都从阿罗汉果退失吗?是的。于一切处阿罗汉都有退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。于一切时阿罗汉都从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……于一切时阿罗汉都从阿罗汉果退失吗?是的。于一切时阿罗汉都有退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。一切阿罗汉都从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……一切阿罗汉都从阿罗汉果退失吗?是的。一切阿罗汉都有退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿罗汉从阿罗汉果退失时,从四果退失吗?不应这样说……乃至……

以四十万[财]任长者之位的长者,当十万[财]失去时,从长者之位退失吗?是的。从全部财产退失吗?不应这样说……乃至……

以四十万[财]任长者之位的长者,当十万[财]失去时,可能从全部财产退失吗?是的。阿罗汉从阿罗汉果退失时,可能从四果退失吗?不应这样说……乃至……

239Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sabbattha arahā arahattā parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbattha arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Sabbattha arahato parihānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sabbadā arahā arahattā parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbadā arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Sabbadā arahato parihānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sabbeva arahanto arahattā parihāyantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbeva arahanto arahattā parihāyantīti? Āmantā. Sabbesaṃyeva arahantānaṃ parihānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahā arahattā parihāyamāno catūhi phalehi parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Catūhi satasahassehi seṭṭhī seṭṭhittaṃ kārento satasahasse parihīne seṭṭhittā parihīno hotīti? Āmantā. Sabbasāpateyyā parihīno hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Catūhi satasahassehi seṭṭhī seṭṭhittaṃ kārento satasahasse parihīne bhabbo sabbasāpateyyā parihāyitunti? Āmantā. Arahā arahattā parihāyamāno bhabbo catūhi phalehi parihāyitunti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
240已对照

二、圣人对照退失

二百四十、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿那含从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……

阿那含从阿那含果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿那含从阿那含果退失吗?是的。斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……

斯陀含从斯陀含果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……

斯陀含不从斯陀含果退失吗?是的。阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……

阿那含不从阿那含果退失吗?是的。阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……

须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。阿那含不从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……

斯陀含不从斯陀含果退失吗?是的。阿那含不从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……

须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。斯陀含不从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……

240Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
241已对照

二百四十一、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿罗汉从阿罗汉果退失时,停留于何处?于阿那含果。阿那含从阿那含果退失时,停留于何处?于斯陀含果。斯陀含从斯陀含果退失时,停留于何处?于须陀洹果。须陀洹从须陀洹果退失时,停留于凡夫地吗?不应这样说。

你要承认[这]驳斥。若阿罗汉从阿罗汉果退失时停留于阿那含果,阿那含从阿那含果退失时停留于斯陀含果,斯陀含从斯陀含果退失时停留于须陀洹果,那么,喂,就应当这样说:“须陀洹从须陀洹果退失时停留于凡夫地。”

阿罗汉从阿罗汉果退失时,停留于须陀洹果吗?是的。须陀洹果之后无间,就作证阿罗汉果吗?不应这样说……乃至……

241Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahā arahattā parihāyamāno kattha saṇṭhātīti? Anāgāmiphaleti. Anāgāmī anāgāmiphalā parihāyamāno kattha saṇṭhātīti? Sakadāgāmiphaleti. Sakadāgāmī sakadāgāmiphalā parihāyamāno kattha saṇṭhātīti? Sotāpattiphaleti. Sotāpanno sotāpattiphalā parihāyamāno puthujjanabhūmiyaṃ saṇṭhātīti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci arahā arahattā parihāyamāno anāgāmiphale saṇṭhāti, anāgāmī anāgāmiphalā parihāyamāno sakadāgāmiphale saṇṭhāti, sakadāgāmī sakadāgāmiphalā parihāyamāno sotāpattiphale saṇṭhāti; tena vata re vattabbe – ‘‘sotāpanno sotāpattiphalā parihāyamāno puthujjanabhūmiyaṃ saṇṭhātī’’ti. Arahā arahattā parihāyamāno sotāpattiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Sotāpattiphalassa anantarā arahattaṃyeva sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
242已对照

二百四十二、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……谁的已断烦恼更多,阿罗汉的还是须陀洹的?阿罗汉的。若阿罗汉的已断烦恼更多,阿罗汉从阿罗汉果退失,那么,喂,就应当这样说:“须陀洹从须陀洹果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……谁的已断烦恼更多,阿罗汉的还是斯陀含的?阿罗汉的。若阿罗汉的已断烦恼更多,阿罗汉从阿罗汉果退失,那么,喂,就应当这样说:“斯陀含从斯陀含果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿那含从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……谁的已断烦恼更多,阿罗汉的还是阿那含的?阿罗汉的。若阿罗汉的已断烦恼更多,阿罗汉从阿罗汉果退失,那么,喂,就应当这样说:“阿那含从阿那含果退失。”

阿那含从阿那含果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……谁的已断烦恼更多,阿那含的还是须陀洹的?阿那含的。若阿那含的已断烦恼更多,阿那含从阿那含果退失,那么,喂,就应当这样说:“须陀洹从须陀洹果退失。”

242Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā arahato vā sotāpannassa vāti? Arahato. Hañci arahato bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā arahato vā sakadāgāmissa vāti? Arahato. Hañci arahato bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā arahato vā anāgāmissa vāti? Arahato. Hañci arahato bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā’’ti. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā anāgāmissa vā sotāpannassa vāti? Anāgāmissa. Hañci anāgāmissa bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti.
243已对照

二百四十三、阿那含从阿那含果退失吗?是的。斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……谁的已断烦恼更多,阿那含的还是斯陀含的?阿那含的。若阿那含的已断烦恼更多,阿那含从阿那含果退失,那么,喂,就应当这样说:“斯陀含从斯陀含果退失。”

斯陀含从斯陀含果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……谁的已断烦恼更多,斯陀含的还是须陀洹的?斯陀含的。若斯陀含的已断烦恼更多,斯陀含从斯陀含果退失,那么,喂,就应当这样说:“须陀洹从须陀洹果退失。”

243Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā anāgāmissa vā sakadāgāmissa vāti? Anāgāmissa. Hañci anāgāmissa bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā’’ti. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā sakadāgāmissa vā sotāpannassa vāti? Sakadāgāmissa. Hañci sakadāgāmissa bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti.
244已对照

二百四十四、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……谁的道修习更强盛,阿罗汉的还是须陀洹的?阿罗汉的。若阿罗汉的道修习更强盛,阿罗汉从阿罗汉果退失,那么,喂,就应当这样说:“须陀洹从须陀洹果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……谁的念处修习……乃至……正勤修习……神足修习……根修习……力修习……觉支修习更强盛,阿罗汉的还是须陀洹的?阿罗汉的。若阿罗汉的觉支修习更强盛,阿罗汉从阿罗汉果退失,那么,喂,就应当这样说:“须陀洹从须陀洹果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……谁的道修习……乃至……觉支修习更强盛,阿罗汉的还是斯陀含的?阿罗汉的。若阿罗汉的觉支修习更强盛,阿罗汉从阿罗汉果退失,那么,喂,就应当这样说:“斯陀含从斯陀含果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿那含从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……谁的道修习……乃至……觉支修习更强盛,阿罗汉的还是阿那含的?阿罗汉的。若阿罗汉的觉支修习更强盛,阿罗汉从阿罗汉果退失,那么,喂,就应当这样说:“阿那含从阿那含果退失。”

244Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā arahato vā sotāpannassa vāti? Arahato. Hañci arahato adhimattā maggabhāvanā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā satipaṭṭhānabhāvanā…pe… sammappadhānabhāvanā… iddhipādabhāvanā… indriyabhāvanā … balabhāvanā… bojjhaṅgabhāvanā arahato vā sotāpannassa vāti? Arahato. Hañci arahato adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā arahato vā sakadāgāmissa vāti? Arahato. Hañci arahato adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā arahato vā anāgāmissa vāti? Arahato. Hañci arahato adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā’’ti.
245已对照

二百四十五、阿那含从阿那含果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……谁的道修习……乃至……觉支修习更强盛,阿那含的还是须陀洹的?阿那含的。若阿那含的觉支修习更强盛,阿那含从阿那含果退失,那么,喂,就应当这样说:“须陀洹从须陀洹果退失。”

阿那含从阿那含果退失吗?是的。斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……谁的道修习……乃至……觉支修习更强盛,阿那含的还是斯陀含的?阿那含的。若阿那含的觉支修习更强盛,阿那含从阿那含果退失,那么,喂,就应当这样说:“斯陀含从斯陀含果退失。”

245Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā anāgāmissa vā sotāpannassa vāti? Anāgāmissa. Hañci anāgāmissa adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā anāgāmissa vā sakadāgāmissa vāti? Anāgāmissa. Hañci anāgāmissa adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā’’ti.
246已对照

二百四十六、斯陀含从斯陀含果退失吗?是的。须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……谁的道修习……乃至……觉支修习更强盛,斯陀含的还是须陀洹的?斯陀含的。若斯陀含的觉支修习更强盛,斯陀含从斯陀含果退失,那么,喂,就应当这样说:“须陀洹从须陀洹果退失。”……乃至……

246Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā sakadāgāmissa vā sotāpannassa vāti? Sakadāgāmissa. Hañci sakadāgāmissa adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti…pe….
247已对照

二百四十七、阿罗汉已见苦,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹已见苦,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉已见集,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹已见集,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉已见灭,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹已见灭,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉已见道,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹已见道,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉已见四谛,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹已见四谛,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉已见苦,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。斯陀含已见苦,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉已见集……乃至……已见灭……乃至……已见道……乃至……已见四谛,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。斯陀含已见四谛,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉已见苦,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿那含已见苦,阿那含从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉已见集……乃至……已见灭……乃至……已见道……乃至……已见四谛,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿那含已见四谛,阿那含从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……

247Arahatā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā samudayo diṭṭho, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena samudayo diṭṭho, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā nirodho diṭṭho, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena nirodho diṭṭho, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā maggo diṭṭho, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena maggo diṭṭho, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāminā cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāminā cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
248已对照

二百四十八、阿那含已见苦,阿那含从阿那含果退失吗?是的。须陀洹已见苦,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿那含已见集……乃至……已见灭……乃至……已见道……乃至……已见四谛,阿那含从阿那含果退失吗?是的。须陀洹已见四谛,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿那含已见苦,阿那含从阿那含果退失吗?是的。斯陀含已见苦,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……

阿那含已见集……乃至……已见灭……乃至……已见道……乃至……已见四谛,阿那含从阿那含果退失吗?是的。斯陀含已见四谛,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……

248Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāminā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannena cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāminā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāminā cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
249已对照

二百四十九、斯陀含已见苦,斯陀含从斯陀含果退失吗?是的。须陀洹已见苦,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

斯陀含已见集……乃至……已见灭……乃至……已见道……乃至……已见四谛,斯陀含从斯陀含果退失吗?是的。须陀洹已见四谛,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

249Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāminā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannena cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
250已对照

二百五十、须陀洹已见苦,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。阿罗汉已见苦,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……

须陀洹已见集……乃至……已见灭……乃至……已见道……乃至……已见四谛,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。阿罗汉已见四谛,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……

斯陀含已见苦……乃至……已见四谛,斯陀含不从斯陀含果退失吗?是的。阿罗汉已见四谛,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……

阿那含已见苦……乃至……已见四谛,阿那含不从阿那含果退失吗?是的。阿罗汉已见四谛,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……

须陀洹已见苦……乃至……已见四谛,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。

阿那含已见苦……乃至……已见四谛,阿那含不从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……

斯陀含已见苦……乃至……已见四谛,斯陀含不从斯陀含果退失吗?是的。阿那含已见苦……乃至……已见四谛,阿那含不从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……

须陀洹已见苦……乃至……已见四谛,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。斯陀含已见苦……乃至……已见四谛,斯陀含不从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……

250Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahatā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannena samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahatā cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Arahatā cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Arahatā cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
251已对照

二百五十一、阿罗汉的贪已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹的有身见已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉的贪已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹的疑已断……乃至……戒禁取已断……乃至……导向苦界的贪已断……乃至……导向苦界的瞋已断……乃至……导向苦界的痴已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉的瞋已断……乃至……痴已断……慢已断……见已断……疑已断……昏沉已断……掉举已断……无惭已断……乃至……无愧已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹的有身见已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉的无愧已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。须陀洹的疑已断……乃至……戒禁取已断……乃至……导向苦界的贪已断……乃至……导向苦界的瞋已断……乃至……导向苦界的痴已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉的贪已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。斯陀含的有身见已断,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说。

阿罗汉的贪已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。斯陀含的疑已断……乃至……戒禁取已断……乃至……粗的欲贪已断……粗的瞋恚已断,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉的瞋已断……乃至……无愧已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。斯陀含的有身见已断……乃至……粗的瞋恚已断,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说。

阿罗汉的贪已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿那含的有身见已断,阿那含从阿那含果退失吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉的贪已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿那含的疑已断……乃至……戒禁取已断……微细的欲贪已断……微细的瞋恚已断,阿那含从阿那含果退失吗?不应这样说。

阿罗汉的瞋已断……乃至……无愧已断,阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿那含的有身见已断……乃至……微细的瞋恚已断,阿那含从阿那含果退失吗?不应这样说。

251Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno…pe… apāyagamanīyo rāgo pahīno …pe… apāyagamanīyo doso pahīno…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato doso pahīno…pe… moho pahīno… māno pahīno… diṭṭhi pahīnā… vicikicchā pahīnā… thinaṃ [thīnaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] pahīnaṃ… uddhaccaṃ pahīnaṃ… ahirikaṃ pahīnaṃ…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno…pe… apāyagamanīyo rāgo pahīno…pe… apāyagamanīyo doso pahīno…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno…pe… oḷāriko kāmarāgo pahīno… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno… aṇusahagato kāmarāgo pahīno… aṇusahagato byāpādo pahīno, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
252已对照

二百五十二、阿那含的有身见已断,阿那含从阿那含果退失吗?是的。须陀洹的有身见已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说。

阿那含的有身见已断,阿那含从阿那含果退失吗?是的。须陀洹的疑已断……乃至……导向苦界的痴已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说。

阿那含的疑已断……乃至……微细的瞋恚已断,阿那含从阿那含果退失吗?是的。须陀洹的有身见已断……乃至……导向苦界的痴已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说。

阿那含的有身见已断,阿那含从阿那含果退失吗?是的。斯陀含的有身见已断,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说。

阿那含的有身见已断,阿那含从阿那含果退失吗?是的。斯陀含的疑已断……乃至……戒禁取已断……粗的欲贪已断……粗的瞋恚已断,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说。

阿那含的疑已断……乃至……微细的瞋恚已断,阿那含从阿那含果退失吗?是的。斯陀含的有身见已断……乃至……粗的瞋恚已断,斯陀含从斯陀含果退失吗?不应这样说。

252Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno… oḷāriko kāmarāgo pahīno… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
253已对照

二百五十三、斯陀含的有身见已断,斯陀含从斯陀含果退失吗?是的。须陀洹的有身见已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说。

斯陀含的有身见已断,斯陀含从斯陀含果退失吗?是的。须陀洹的疑已断……乃至……导向苦界的痴已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说。

斯陀含的疑已断……乃至……粗的欲贪已断……粗的瞋恚已断,斯陀含从斯陀含果退失吗?是的。须陀洹的有身见已断……乃至……导向苦界的痴已断,须陀洹从须陀洹果退失吗?不应这样说。

253Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… oḷāriko kāmarāgo pahīno… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
254已对照

二百五十四、须陀洹的有身见已断,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。阿罗汉的贪已断,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

须陀洹的有身见已断,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。阿罗汉的瞋已断……乃至……无愧已断,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

须陀洹的疑已断……乃至……导向苦界的痴已断,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。阿罗汉的贪已断……乃至……无愧已断,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

254Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe.
255已对照

二百五十五、斯陀含的有身见已断,斯陀含不从斯陀含果退失吗?是的。阿罗汉的贪已断……乃至……无愧已断,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

斯陀含的疑已断……乃至……粗的瞋恚已断,斯陀含不从斯陀含果退失吗?是的。阿罗汉的贪已断……乃至……无愧已断,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

255Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe.
256已对照

二百五十六、阿那含的有身见已断,阿那含不从阿那含果退失吗?是的。阿罗汉的贪已断……乃至……无愧已断,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

阿那含的疑已断……乃至……微细的瞋恚已断,阿那含不从阿那含果退失吗?是的。阿罗汉的贪已断……乃至……无愧已断,阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

256Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe.
257已对照

二百五十七、须陀洹的有身见已断,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。阿那含的有身见已断……微细的瞋恚已断,阿那含不从阿那含果退失吗?不应这样说。

须陀洹的疑已断……乃至……导向苦界的痴已断,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。阿那含的有身见已断……乃至……微细的瞋恚已断,阿那含不从阿那含果退失吗?不应这样说。

257Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
258已对照

二百五十八、斯陀含的有身见已断,斯陀含不从斯陀含果退失吗?是的。阿那含的有身见已断……乃至……微细的瞋恚已断,阿那含不从阿那含果退失吗?不应这样说。

斯陀含的疑已断……乃至……粗的瞋恚已断,斯陀含不从斯陀含果退失吗?是的。阿那含的有身见已断……乃至……微细的瞋恚已断,阿那含不从阿那含果退失吗?不应这样说。

258Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
259已对照

二百五十九、须陀洹的有身见已断,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。斯陀含的有身见已断……乃至……粗的瞋恚已断,斯陀含不从斯陀含果退失吗?不应这样说。

须陀洹的疑已断……乃至……导向苦界的痴已断,须陀洹不从须陀洹果退失吗?是的。斯陀含的有身见已断……乃至……粗的瞋恚已断,斯陀含不从斯陀含果退失吗?不应这样说。

259Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
260已对照

二百六十、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不是阿罗汉的贪已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法吗?是的。若阿罗汉的贪已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不是阿罗汉的瞋已断……乃至……痴已断……慢已断……见已断……疑已断……昏沉已断……掉举已断……无惭已断……无愧已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法吗?是的。若阿罗汉的无愧已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不是阿罗汉为舍断贪已修习道吗?是的。若阿罗汉为舍断贪已修习道,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不是阿罗汉为舍断贪已修习念处……乃至……已修习正勤……已修习神足……已修习根……已修习力……已修习觉支吗?是的。若阿罗汉为舍断贪已修习觉支,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不是阿罗汉为舍断瞋……乃至……为舍断无愧已修习道……乃至……已修习觉支吗?是的。若阿罗汉为舍断无愧已修习觉支,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

260Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato [anabhāvakato (sī.)] āyatiṃ anuppādadhammoti? Āmantā. Hañci arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, no ca vata re [no vata re (syā. pī.) evamuparipi] vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato doso pahīno…pe… moho pahīno… māno pahīno… diṭṭhi pahīnā… vicikicchā pahīnā… thinaṃ pahīnaṃ… uddhaccaṃ pahīnaṃ… ahirikaṃ pahīnaṃ… anottappaṃ pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammanti? Āmantā. Hañci arahato anottappaṃ pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato rāgappahānāya maggo bhāvitoti? Āmantā. Hañci arahato rāgappahānāya maggo bhāvito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato rāgappahānāya satipaṭṭhānā bhāvitā…pe… sammappadhānā bhāvitā… iddhipādā bhāvitā… indriyā bhāvitā… balā bhāvitā… bojjhaṅgā bhāvitāti? Āmantā. Hañci arahato rāgappahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Āmantā. Hañci arahato anottappapahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti.
261已对照

二百六十一、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不是阿罗汉已离贪、已离瞋、已离痴、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱,是已举起横闩者、已填平壕者、已拔出界柱者、无门闩者、圣者、已落幢者、已舍担者、已离系者、已善得胜利者;他的苦已遍知,集已断,灭已作证,道已修习,应证知的已证知,应遍知的已遍知,应舍断的已断,应修习的已修习,应作证的已作证吗?是的。若阿罗汉已离贪、已离瞋、已离痴……乃至……应作证的已作证,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

261Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahā vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo; dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikatanti? Āmantā. Hañci arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti.
262已对照

二百六十二、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失,不时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失。时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

不时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?是的。时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

时解脱的阿罗汉的贪已断,时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不时解脱的阿罗汉的贪已断,不时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

时解脱的阿罗汉的瞋已断……乃至……无愧已断,时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不时解脱的阿罗汉的无愧已断,不时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

时解脱的阿罗汉为舍断贪已修习道,时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不时解脱的阿罗汉为舍断贪已修习道,不时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

时解脱的阿罗汉为舍断贪已修习念处……乃至……已修习正勤……已修习神足……已修习根……已修习力……已修习觉支,时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不时解脱的阿罗汉为舍断贪已修习念处……乃至……已修习觉支,不时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

时解脱的阿罗汉为舍断瞋……乃至……为舍断无愧已修习道……乃至……已修习觉支,时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不时解脱的阿罗汉为舍断无愧已修习道……乃至……已修习觉支,不时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……

时解脱的阿罗汉已离贪、已离瞋、已离痴、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱,是已举起横闩者、已填平壕者、已拔出界柱者、无门闩者、圣者、已落幢者、已舍担者、已离系者、已善得胜利者;他的苦已遍知,集已断,灭已作证,道已修习,应证知的已证知,应遍知的已遍知,应舍断的已断,应修习的已修习,应作证的已作证,时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。不时解脱的阿罗汉已离贪、已离瞋、已离痴……乃至……应作证的已作证,不时解脱的阿罗汉从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

262Parihāyati arahā arahattāti? ( ) [(āmantā) (ka.)] Samayavimutto arahā arahattā parihāyati, asamayavimutto arahā arahattā na parihāyatīti. Samayavimutto arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Asamayavimutto arahā arahattā parihāyatīti [na parihāyatīti (ka.)]? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimutto arahā arahattā na parihāyatīti? Āmantā. Samayavimutto arahā arahattā na parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato rāgo pahīno, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato rāgo pahīno, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato rāgappahānāya satipaṭṭhānā bhāvitā…pe… sammappadhānā bhāvitā… iddhipādā bhāvitā… indriyā bhāvitā… balā bhāvitā… bojjhaṅgā bhāvitā, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato rāgappahānāya satipaṭṭhānā bhāvitā…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samayavimutto arahā vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo, dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimutto arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe.
263已对照

二百六十三、不时解脱的阿罗汉的贪已断,不时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?是的。时解脱的阿罗汉的贪已断,时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

不时解脱的阿罗汉的瞋已断……乃至……无愧已断,不时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?是的。时解脱的阿罗汉的无愧已断,时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

不时解脱的阿罗汉为舍断贪已修习道……乃至……已修习觉支,不时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?是的。时解脱的阿罗汉为舍断贪已修习道……乃至……已修习觉支,时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

不时解脱的阿罗汉为舍断瞋……乃至……为舍断无愧已修习道……乃至……已修习觉支,不时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?是的。时解脱的阿罗汉为舍断无愧已修习道……乃至……已修习觉支,时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

不时解脱的阿罗汉已离贪、已离瞋、已离痴……乃至……应作证的已作证,不时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?是的。时解脱的阿罗汉已离贪、已离瞋、已离痴……乃至……应作证的已作证,时解脱的阿罗汉不从阿罗汉果退失吗?不应这样说……乃至……

263Asamayavimuttassa arahato rāgo pahīno, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimuttassa arahato rāgo pahīno, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimuttassa arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimuttassa arahato anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimuttassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimuttassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimuttassa arahato dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimuttassa arahato anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimutto arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimutto arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
264已对照

二百六十四、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。舍利弗长老曾从阿罗汉果退失吗?不应这样说。大目犍连长老……大迦叶长老……大迦旃延长老……大拘絺罗长老……大槃特长老曾从阿罗汉果退失吗?不应这样说。

舍利弗长老不曾从阿罗汉果退失吗?是的。若舍利弗长老不曾从阿罗汉果退失,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

大目犍连长老……大迦叶长老……大迦旃延长老……大拘絺罗长老……大槃特长老不曾从阿罗汉果退失吗?是的。若大槃特长老不曾从阿罗汉果退失,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

264Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sāriputto thero parihāyittha arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Mahāmoggallāno [mahāmoggalāno (ka.)] thero… mahākassapo thero… mahākaccāyano [mahākaccāno (ma. ni. 1.202 ādayo)] thero… mahākoṭṭhiko [mahākoṭṭhito (sī. syā. kaṃ. pī.)] thero… mahāpanthako thero parihāyittha arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Sāriputto thero na parihāyittha arahattāti? Āmantā. Hañci sāriputto thero na parihāyittha arahattā, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Mahāmoggallāno thero… mahākassapo thero… mahākaccāyano thero… mahākoṭṭhiko thero… mahāpanthako thero na parihāyittha arahattāti? Āmantā. Hañci mahāpanthako thero na parihāyittha arahattā, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti.
265已对照

圣人对照。

三、经证退失

二百六十五、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。世尊不是说过吗——

“高下的诸行道,确是沙门所宣说的;

[行者]不两度到达彼岸,这[彼岸]也不是一度所觉的。”

确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。对已切断的有应切断的吗?不应这样说。

对已切断的有应切断的吗?是的。世尊不是说过吗——

“凡离渴爱、无执取、已无所应作者,

对已切断的没有应切断的,暴流与罗网已被根除。”

确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“对已切断的有应切断的。”

265Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Uccāvacā hi paṭipadā [paṭipādā (aṭṭha.)], samaṇena pakāsitā; Na pāraṃ diguṇaṃ yanti, nayidaṃ ekaguṇaṃ muta’’nti [su. ni. 719 suttanipāte]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Atthi chinnassa chediyanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi chinnassa chediyanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Vītataṇho anādāno, kiccaṃ yassa na vijjati; Chinnassa chediyaṃ natthi, oghapāso samūhato’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi chinnassa chediya’’nti.
266已对照

二百六十六、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。于所作有积集吗?不应这样说。

于所作有积集吗?是的。世尊不是说过吗——

“那正解脱、心寂静的比丘,

于所作无有积集,所应作不复存在。

“犹如坚实一块的石山,不为风所动摇;

同样,色、味、声、香、触,一切——

“可喜的与不可喜的诸法,都不能使如是者动摇;

他的心住立、解脱,并且他随观其灭去。”

确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“于所作有积集。”

266Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Atthi katassa paticayoti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi katassa paticayoti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Tassa sammā vimuttassa, santacittassa bhikkhuno; Katassa paticayo natthi, karaṇīyaṃ na vijjati. ‘‘Selo yathā ekagghano, vātena na samīrati; Evaṃ rūpā rasā saddā, gandhā phassā ca kevalā. ‘‘Iṭṭhā dhammā aniṭṭhā ca, nappavedhenti tādino; Ṭhitaṃ cittaṃ vippamuttaṃ, vayaṃ cassānupassatī’’ti [mahāva. 244; a. ni. 6.55]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi katassa paticayo’’ti.
267已对照

二百六十七、不应说“阿罗汉从阿罗汉果退失”吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,有这五种法导向时解脱比丘的退失。哪五种[法]呢?乐着事务、乐着闲谈、乐着睡眠、乐着聚众、不省察如[其所]解脱的心。诸比丘,这五种法导向时解脱比丘的退失。”确有[这]经吗?是的。那么,阿罗汉从阿罗汉果退失。

阿罗汉有乐着事务吗?不应这样说。

阿罗汉有乐着事务吗?是的。阿罗汉有贪、欲贪、欲贪缠、欲贪结、欲暴流、欲轭、欲欲盖吗?不应这样说。

阿罗汉有乐着闲谈,阿罗汉有乐着睡眠,阿罗汉有乐着聚众吗?不应这样说。

阿罗汉有乐着聚众吗?是的。阿罗汉有贪、欲贪、欲贪缠、欲贪结、欲暴流、欲轭、欲欲盖吗?不应这样说。

267Na vattabbaṃ – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcime, bhikkhave, dhammā samayavimuttassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame pañca? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, yathāvimuttaṃ cittaṃ na paccavekkhati. Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā samayavimuttassa bhikkhuno parihānāya saṃvattantī’’ti [a. ni. 5.149]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi parihāyati arahā arahattāti. Atthi arahato kammārāmatāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato kammārāmatāti? Āmantā. Atthi arahato rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato bhassārāmatā, atthi arahato niddārāmatā, atthi arahato saṅgaṇikārāmatāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato saṅgaṇikārāmatāti? Āmantā. Atthi arahato rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe.
268已对照

二百六十八、阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿罗汉从阿罗汉果退失时,被什么所缠而退失?被贪所缠而退失。缠缘什么而生起?缘随眠而生起。阿罗汉有随眠吗?不应这样说。

阿罗汉有随眠吗?是的。阿罗汉有欲贪随眠、瞋恚随眠、慢随眠、见随眠、疑随眠、有贪随眠、无明随眠吗?不应这样说。

被瞋所缠而退失……乃至……被痴所缠而退失……。缠缘什么而生起?缘随眠而生起。阿罗汉有随眠吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉有随眠吗?是的。阿罗汉有欲贪随眠……乃至……无明随眠吗?不应这样说。

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿罗汉从阿罗汉果退失时,什么趋于积集?贪趋于积集。有身见趋于积集、疑趋于积集、戒禁取趋于积集吗?不应这样说。瞋趋于积集……乃至……痴趋于积集。有身见趋于积集、疑趋于积集、戒禁取趋于积集吗?不应这样说。

阿罗汉从阿罗汉果退失吗?是的。阿罗汉积集吗?不应这样说。阿罗汉损减吗?不应这样说。阿罗汉舍断吗?不应这样说。阿罗汉执取吗?不应这样说。阿罗汉散开吗?不应这样说。阿罗汉堆聚吗?不应这样说。阿罗汉熄灭吗?不应这样说。阿罗汉点燃吗?不应这样说。

不是阿罗汉既不积集也不损减,[而是]损减了而住立吗?是的。若阿罗汉既不积集也不损减,[而是]损减了而住立,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

不是阿罗汉既不舍断也不执取,[而是]舍断了而住立吗?是的。若阿罗汉既不舍断也不执取,[而是]舍断了而住立,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

不是阿罗汉既不散开也不堆聚,[而是]散开了而住立吗?是的。若阿罗汉既不散开也不堆聚,[而是]散开了而住立,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

不是阿罗汉既不熄灭也不点燃,[而是]熄灭了而住立吗?是的。若阿罗汉既不熄灭也不点燃,[而是]熄灭了而住立,那么,喂,也就不应当这样说:“阿罗汉从阿罗汉果退失。”

268Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahā arahattā parihāyamāno kiṃ pariyuṭṭhito parihāyatīti? Rāgapariyuṭṭhito parihāyatīti. Pariyuṭṭhānaṃ kiṃ paṭicca uppajjatīti? Anusayaṃ paṭicca uppajjatīti. Atthi arahato anusayāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato anusayāti? Āmantā. Atthi arahato kāmarāgānusayo paṭighānusayo mānānusayo diṭṭhānusayo vicikicchānusayo bhavarāgānusayo avijjānusayoti? Na hevaṃ vattabbe. Dosapariyuṭṭhito parihāyatīti…pe… mohapariyuṭṭhito parihāyatīti…. Pariyuṭṭhānaṃ kiṃ paṭicca uppajjatīti? Anusayaṃ paṭicca uppajjatīti. Atthi arahato anusayāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato anusayāti? Āmantā. Atthi arahato kāmarāgānusayo…pe… avijjānusayoti? Na hevaṃ vattabbe. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahato arahattā parihāyamānassa kiṃ upacayaṃ gacchatīti? Rāgo upacayaṃ gacchatīti. Sakkāyadiṭṭhi upacayaṃ gacchatīti, vicikicchā upacayaṃ gacchatīti, sīlabbataparāmāso upacayaṃ gacchatīti? Na hevaṃ vattabbe. Doso upacayaṃ gacchatīti…pe… moho upacayaṃ gacchatīti, sakkāyadiṭṭhi upacayaṃ gacchatīti, vicikicchā upacayaṃ gacchatīti, sīlabbataparāmāso upacayaṃ gacchatīti? Na hevaṃ vattabbe. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahā ācinatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā apacinatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā pajahatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā upādiyatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā visinetīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā ussinetīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā vidhūpetīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā sandhūpetīti? Na hevaṃ vattabbe. Nanu arahā nevācinati na apacinati apacinitvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā nevācinati na apacinati apacinitvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Nanu arahā neva pajahati na upādiyati pajahitvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā neva pajahati na upādiyati pajahitvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Nanu arahā neva visineti na ussineti visinitvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā neva visineti na ussineti visinitvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Nanu arahā neva vidhūpeti na sandhūpeti vidhūpetvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā neva vidhūpeti na sandhūpeti vidhūpetvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti.
269已对照

退失论终。

三、梵行论

一、纯梵行论

二百六十九、诸天中没有梵行之住吗?是的。一切诸天都是愚钝者、聋哑[般]者、无智者、以手势交谈者,不堪了知善说与恶说之义;一切诸天都不对佛净信、不对法净信、不对僧净信,不侍奉佛世尊,不向佛世尊问问题,当佛世尊解答问题时不满意;一切诸天都具足业障、具足烦恼障、具足异熟障,是无信者、无欲者、劣慧者,不能入于决定、[即]于诸善法中的正性;一切诸天都是杀母者、杀父者、杀阿罗汉者、使[如来]出血者、破僧者;一切诸天都是杀生者、取不与者、欲邪行者、妄语者、离间语者、粗恶语者、杂秽语者、贪欲者、瞋心者、邪见者吗?不应这样说……乃至……

不是有诸天是不愚钝者、不聋哑[般]者、有智者、不以手势交谈者,堪于了知善说与恶说之义;有诸天对佛净信、对法净信、对僧净信,侍奉佛世尊,向佛世尊问问题,当佛世尊解答问题时满意;有诸天不具足业障、不具足烦恼障、不具足异熟障,是有信者、有欲者、有慧者,能入于决定、[即]于诸善法中的正性;有诸天不是杀母者、不是杀父者、不是杀阿罗汉者、不是使[如来]出血者、不是破僧者;有诸天不是杀生者、不是取不与者、不是欲邪行者、不是妄语者、不是离间语者、不是粗恶语者、不是杂秽语者、不是贪欲者,是无瞋心者、正见者吗?是的。

若有诸天是不愚钝者、不聋哑[般]者、有智者、不以手势交谈者,堪于了知善说与恶说之义……乃至……有诸天对佛净信……乃至……正见者,那么,喂,也就不应当这样说:“诸天中没有梵行之住。”

269Natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Sabbe devā jaḷā elamūgā [eḷamūgā (syā.)] aviññū hatthasaṃvācikā nappaṭibalā subhāsitadubbhāsitānaṃ atthamaññātuṃ, sabbe devā na buddhe pasannā na dhamme pasannā na saṅghe pasannā, na buddhaṃ bhagavantaṃ payirupāsanti, na buddhaṃ bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, na buddhena bhagavatā pañhe vissajjite attamanā, sabbe devā kammāvaraṇena samannāgatā kilesāvaraṇena samannāgatā vipākāvaraṇena samannāgatā assaddhā acchandikā duppaññā abhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ, sabbe devā mātughātakā pitughātakā arahantaghātakā ruhiruppādakā saṅghabhedakā, sabbe devā pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino pisuṇavācā pharusāvācā samphappalāpino abhijjhāluno byāpannacittā micchādiṭṭhikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu atthi devā ajaḷā anelamūgā viññū na hatthasaṃvācikā paṭibalā subhāsitadubbhāsitānaṃ atthamaññātuṃ, atthi devā buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā, buddhaṃ bhagavantaṃ payirupāsanti, buddhaṃ bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, buddhena bhagavatā pañhe vissajjite attamanā honti, atthi devā na kammāvaraṇena samannāgatā na kilesāvaraṇena samannāgatā na vipākāvaraṇena samannāgatā saddhā chandikā paññavanto bhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ, atthi devā na mātughātakā na pitughātakā na arahantaghātakā na ruhiruppādakā na saṅghabhedakā, atthi devā na pāṇātipātino na adinnādāyino na kāmesumicchācārino na musāvādino na pisuṇāvācā na pharusāvācā na samphappalāpino na abhijjhāluno abyāpannacittā sammādiṭṭhikāti? Āmantā. Hañci atthi devā ajaḷā anelamūgā viññū na hatthasaṃvācikā paṭibalā subhāsitadubbhāsitānaṃ atthamaññātuṃ…pe… atthi devā buddhe pasannā…pe… sammādiṭṭhikā, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi devesu brahmacariyavāso’’ti.
270已对照

二百七十、诸天中有梵行之住吗?是的。那里有出家、剃发、持袈裟、持钵,诸天中有正等正觉者出现、有独觉佛出现、有一对弟子出现吗?不应这样说……乃至……

由于诸天中没有出家,诸天中就没有梵行之住吗?是的。凡有出家之处,唯在那里有梵行之住;凡没有出家之处,那里就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……凡有出家之处,唯在那里有梵行之住;凡没有出家之处,那里就没有梵行之住吗?是的。凡出家者,唯他有梵行之住;凡不出家者,他就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

由于诸天中没有剃发,诸天中就没有梵行之住吗?是的。凡有剃发之处,唯在那里有梵行之住;凡没有剃发之处,那里就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……凡有剃发之处,唯在那里有梵行之住;凡没有剃发之处,那里就没有梵行之住吗?是的。凡剃发者,唯他有梵行之住;凡不剃发者,他就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

由于诸天中没有持袈裟,诸天中就没有梵行之住吗?是的。凡有持袈裟之处,唯在那里有梵行之住;凡没有持袈裟之处,那里就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……凡有持袈裟之处,唯在那里有梵行之住;凡没有持袈裟之处,那里就没有梵行之住吗?是的。凡持袈裟者,唯他有梵行之住;凡不持袈裟者,他就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

由于诸天中没有持钵,诸天中就没有梵行之住吗?是的。凡有持钵之处,唯在那里有梵行之住;凡没有持钵之处,那里就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……凡有持钵之处,唯在那里有梵行之住;凡没有持钵之处,那里就没有梵行之住吗?是的。凡持钵者,唯他有梵行之住;凡不持钵者,他就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

由于诸天中没有正等正觉者出现,诸天中就没有梵行之住吗?是的。凡正等正觉者出现之处,唯在那里有梵行之住;凡正等正觉者不出现之处,那里就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……凡正等正觉者出现之处,唯在那里有梵行之住;凡正等正觉者不出现之处,那里就没有梵行之住吗?是的。世尊生于蓝毗尼,在菩提树下现正等觉,世尊在波罗奈转了法轮——唯在那里有梵行之住,别处没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

由于诸天中没有独觉佛出现,诸天中就没有梵行之住吗?是的。凡独觉佛出现之处,唯在那里有梵行之住;凡独觉佛不出现之处,那里就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……凡独觉佛出现之处,唯在那里有梵行之住;凡独觉佛不出现之处,那里就没有梵行之住吗?是的。独觉佛出现于中部诸国——唯在那里有梵行之住,别处没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

由于诸天中没有一对弟子出现,诸天中就没有梵行之住吗?是的。凡一对弟子出现之处,唯在那里有梵行之住;凡一对弟子不出现之处,那里就没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……凡一对弟子出现之处,唯在那里有梵行之住;凡一对弟子不出现之处,那里就没有梵行之住吗?是的。一对弟子出现于摩揭陀[国]——唯在那里有梵行之住,别处没有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

270Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Atthi tattha pabbajjā muṇḍiyaṃ kāsāvadhāraṇā pattadhāraṇā, devesu sammāsambuddhā uppajjanti, paccekasambuddhā uppajjanti, sāvakayugaṃ uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu pabbajjā natthīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha atthi pabbajjā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi pabbajjā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha atthi pabbajjā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi pabbajjā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yo pabbajati tasseva brahmacariyavāso, yo na pabbajati natthi tassa brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu muṇḍiyaṃ natthīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha atthi muṇḍiyaṃ tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi muṇḍiyaṃ natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha atthi muṇḍiyaṃ tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi muṇḍiyaṃ natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yo muṇḍo hoti tasseva brahmacariyavāso, yo muṇḍo na hoti natthi tassa brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu kāsāvadhāraṇā natthīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha atthi kāsāvadhāraṇā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi kāsāvadhāraṇā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha atthi kāsāvadhāraṇā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi kāsāvadhāraṇā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yo kāsāvaṃ dhāreti tasseva brahmacariyavāso, yo kāsāvaṃ na dhāreti natthi tassa brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu pattadhāraṇā natthīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha atthi pattadhāraṇā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi pattadhāraṇā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha atthi pattadhāraṇā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi pattadhāraṇā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā? Yo pattaṃ dhāreti tasseva brahmacariyavāso, yo pattaṃ na dhāreti natthi tassa brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu sammāsambuddhā nuppajjantīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha sammāsambuddhā uppajjanti tattheva brahmacariyavāso, yattha sammāsambuddhā nuppajjanti natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha sammāsambuddhā uppajjanti tattheva brahmacariyavāso, yattha sammāsambuddhā nuppajjanti natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Lumbiniyā bhagavā jāto, bodhiyā mūle abhisambuddho, bārāṇasiyaṃ bhagavatā dhammacakkaṃ pavattitaṃ; tattheva brahmacariyavāso, natthaññatra brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu paccekasambuddhā nuppajjantīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha paccekasambuddhā uppajjanti tattheva brahmacariyavāso, yattha paccekasambuddhā nuppajjanti natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha paccekasambuddhā uppajjanti tattheva brahmacariyavāso, yattha paccekasambuddhā nuppajjanti natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Majjhimesu janapadesu paccekasambuddhā uppajjanti, tattheva brahmacariyavāso, natthaññatra brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu sāvakayugaṃ nuppajjatīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha sāvakayugaṃ uppajjati tattheva brahmacariyavāso, yattha sāvakayugaṃ nuppajjati natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha sāvakayugaṃ uppajjati tattheva brahmacariyavāso, yattha sāvakayugaṃ nuppajjati natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Magadhesu sāvakayugaṃ uppannaṃ, tattheva brahmacariyavāso, natthaññatra brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
271已对照

二百七十一、诸天中有梵行之住吗?是的。一切诸天中都有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

人间有梵行之住吗?是的。一切人中都有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

诸天中有梵行之住吗?是的。无想众生诸天中有梵行之住吗?不应这样说……乃至……

人间有梵行之住吗?是的。在边地诸国的蔑戾车中、无识者中——那里没有比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的行处——有梵行之住吗?不应这样说。

诸天中有梵行之住吗?有[的]有,有[的]没有。无想众生诸天中,梵行之住有[的]有,有[的]没有;有想有情诸天中,梵行之住有[的]有,有[的]没有吗?不应这样说。

诸天中,梵行之住有[的]有,有[的]没有吗?是的。何处有,何处没有?无想众生诸天中没有梵行之住,有想有情诸天中有梵行之住。无想众生诸天中没有梵行之住吗?是的。有想有情诸天中没有梵行之住吗?不应这样说。

有想有情诸天中有梵行之住吗?是的。无想众生诸天中有梵行之住吗?不应这样说。

人间有梵行之住吗?有[的]有,有[的]没有。在边地诸国的蔑戾车中、无识者中——那里没有比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的行处——梵行之住有[的]有,有[的]没有;在中部诸国,梵行之住有[的]有,有[的]没有吗?不应这样说。

人间,梵行之住有[的]有,有[的]没有吗?是的。何处有,何处没有?在边地诸国的蔑戾车中、无识者中——那里没有比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的行处——没有梵行之住,在中部诸国有梵行之住。在边地诸国的蔑戾车中、无识者中——那里没有比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的行处——没有梵行之住吗?是的。在中部诸国没有梵行之住吗?不应这样说。

在中部诸国有梵行之住吗?是的。在边地诸国的蔑戾车中、无识者中——那里没有比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的行处——有梵行之住吗?不应这样说。

诸天中有梵行之住吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,阎浮提人以三种处胜过北俱卢洲人与三十三天诸天。以哪三种[处]呢?勇猛、具念、于此处有梵行之住。”确有[这]经吗?是的。那么,诸天中没有梵行之住。

世尊在舍卫城说过“于此处有梵行之住”吗?是的。唯在舍卫城有梵行之住,别处没有梵行之住吗?不应这样说。

271Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Sabbadevesu atthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi manussesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Sabbamanussesu atthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Asaññasattesu devesu atthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi manussesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Paccantimesu janapadesu atthi brahmacariyavāso milakkhesu [milakkhūsu (syā. ka.)] aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Atthi yattha atthi, atthi yattha natthīti. Asaññasattesu devesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāso, saññasattesu [asaññasattesu (ka.)] devesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Devesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Kattha atthi, kattha natthīti? Asaññasattesu devesu natthi brahmacariyavāso, saññasattesu [asaññasattesu (ka.)] devesu atthi brahmacariyavāsoti. Asaññasattesu devesu natthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Saññasattesu [asaññasattesu (ka.)] devesu natthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Saññasattesu devesu atthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Asaññasattesu devesu atthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi manussesu brahmacariyavāsoti? Atthi yattha atthi, atthi yattha natthīti. Paccantimesu janapadesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāso milakkhesu aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ, majjhimesu janapadesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Manussesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Kattha atthi, kattha natthīti? Paccantimesu janapadesu natthi brahmacariyavāso milakkhesu aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ, majjhimesu janapadesu atthi brahmacariyavāsoti. Paccantimesu janapadesu natthi brahmacariyavāso milakkhesu aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānanti? Āmantā. Majjhimesu janapadesu natthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Majjhimesu janapadesu atthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Paccantimesu janapadesu atthi brahmacariyavāso milakkhesu aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīhi, bhikkhave, ṭhānehi jambudīpakā manussā uttarakuruke ca manusse adhiggaṇhanti deve ca tāvatiṃse! Katamehi tīhi? Sūrā, satimanto, idha brahmacariyavāso’’ti [a. ni. 9.21]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi natthi devesu brahmacariyavāsoti. Sāvatthiyaṃ vuttaṃ bhagavatā – ‘‘idha brahmacariyavāso’’ti? Āmantā. Sāvatthiyaṃyeva brahmacariyavāso, natthi aññatra brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe.
272已对照

二百七十二、阿那含人五下分结已断、五上分结未断,从此处死没而投生于那里,果的生起在何处?就在那里。若阿那含人五下分结已断、五上分结未断,从此处死没而投生于那里,果的生起在那里,那么,喂,也就不应当这样说:“诸天中没有梵行之住。”

阿那含人五下分结已断、五上分结未断,从此处死没而投生于那里,重担的卸下在何处?苦之遍知在何处?烦恼的舍断在何处?灭的作证在何处?不动的通达在何处?就在那里。若阿那含人五下分结已断、五上分结未断,从此处死没而投生于那里,不动的通达在那里,那么,喂,也就不应当这样说:“诸天中没有梵行之住。”

阿那含人五下分结已断、五上分结未断,从此处死没而投生于那里,果的生起在那里,重担的卸下在那里,苦之遍知在那里,烦恼的舍断在那里,灭的作证在那里,不动的通达在那里——你依什么义说“诸天中没有梵行之住”?因为阿那含人以在此处修习的道,在那里作证果。

272Anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa kuhiṃ phaluppattīti? Tattheva. Hañci anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa tahiṃ phaluppatti; no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi devesu brahmacariyavāso’’ti. Anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa kuhiṃ bhāroharaṇaṃ, kuhiṃ dukkhapariññātaṃ, kuhiṃ kilesappahānaṃ, kuhiṃ nirodhasacchikiriyā, kuhiṃ akuppapaṭivedhoti? Tattheva. Hañci anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa tahiṃ akuppapaṭivedho; no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi devesu brahmacariyavāso’’ti. Anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa tahiṃ phaluppatti, tahiṃ bhāroharaṇaṃ, tahiṃ dukkhapariññātaṃ, tahiṃ kilesappahānaṃ, tahiṃ nirodhasacchikiriyā, tahiṃ akuppapaṭivedho; kenaṭṭhena vadesi – ‘‘natthi devesu brahmacariyavāso’’ti? Handa hi anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti [sacchikaroti (bahūsu)].
273已对照

二、对照梵行论

二百七十三、阿那含人以在此处修习的道,在那里作证果吗?是的。须陀洹人以在那里修习的道,在此处作证果吗?不应这样说。

阿那含人以在此处修习的道,在那里作证果吗?是的。斯陀含人、于此处般涅槃的人以在那里修习的道,在此处作证果吗?不应这样说。

须陀洹人以在此处修习的道,在此处作证果吗?是的。阿那含人以在那里修习的道,在那里作证果吗?不应这样说。

斯陀含人、于此处般涅槃的人以在此处修习的道,在此处作证果吗?是的。阿那含人以在那里修习的道,在那里作证果吗?不应这样说……乃至……

舍此[世]而究竟的人,道被修习,而诸烦恼不被舍断吗?是的。为作证须陀洹果而行道的人,道被修习,而诸烦恼不被舍断吗?不应这样说……乃至……

舍此[世]而究竟的人,道被修习,而诸烦恼不被舍断吗?是的。为作证斯陀含果而行道的人……乃至……为作证阿罗汉果而行道的人,道被修习,而诸烦恼不被舍断吗?不应这样说……乃至……

为作证须陀洹果而行道的人,不前不后地,道被修习,诸烦恼也被舍断吗?是的。舍此[世]而究竟的人,不前不后地,道被修习,诸烦恼也被舍断吗?不应这样说。

为作证斯陀含果而行道的人……乃至……为作证阿罗汉果而行道的人,不前不后地,道被修习,诸烦恼也被舍断吗?是的。舍此[世]而究竟的人,不前不后地,道被修习,诸烦恼也被舍断吗?不应这样说。

阿那含人所作已办、已修所修,投生于那里吗?是的。阿罗汉投生吗?不应这样说。

阿罗汉投生吗?是的。阿罗汉有再有吗?不应这样说。

阿罗汉有再有吗?是的。阿罗汉由有而去往有,由趣而去往趣,由轮回而去往轮回,由投生而去往投生吗?不应这样说。

阿那含人所作已办、已修所修、重担未卸,投生于那里吗?是的。为了卸下重担而再修习道吗?不应这样说。

阿那含人所作已办、已修所修、苦未遍知、烦恼未舍断、灭未作证、不动未通达,投生于那里吗?是的。为了通达不动而再修习道吗?不应这样说。

阿那含人所作已办、已修所修、重担未卸,投生于那里,而不为了卸下重担而再修习道吗?是的。并且重担未卸者在那里般涅槃吗?不应这样说。

阿那含人所作已办、已修所修、苦未遍知、烦恼未舍断、灭未作证、不动未通达,投生于那里,而不为了通达不动而再修习道吗?是的。并且不动未通达者在那里般涅槃吗?不应这样说。犹如被箭射中的鹿,即使走到远处,[仍]会死去;同样,阿那含人以在此处修习的道,在那里作证果。

犹如被箭射中的鹿,即使走到远处,也是带着箭死去;同样,阿那含人以在此处修习的道,在那里也是带着箭般涅槃吗?不应这样说……乃至……

273Anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Sotāpanno puggalo tattha bhāvitena maggena idha phalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Sakadāgāmī puggalo idha parinibbāyipuggalo [idhaparinibbāyī (?)] tattha bhāvitena maggena idha phalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpanno puggalo idha bhāvitena maggena idha phalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Anāgāmī puggalo tattha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmī puggalo idha parinibbāyipuggalo idha bhāvitena maggena idha phalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Anāgāmī puggalo tattha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Idha vihāya niṭṭhassa puggalassa maggo ca bhāvīyati, na ca kilesā pahīyantīti? Āmantā. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa maggo ca bhāvīyati, na ca kilesā pahīyantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Idha vihāya niṭṭhassa puggalassa maggo ca bhāvīyati, na ca kilesā pahīyantīti? Āmantā. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa…pe… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa maggo ca bhāvīyati, na ca kilesā pahīyantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ maggo ca bhāvīyati, kilesā ca pahīyantīti? Āmantā. Idha vihāya niṭṭhassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ maggo ca bhāvīyati, kilesā ca pahīyantīti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa…pe… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ maggo ca bhāvīyati, kilesā ca pahīyantīti? Āmantā. Idha vihāya niṭṭhassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ maggo ca bhāvīyati, kilesā ca pahīyantīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano tattha upapajjatīti? Āmantā. Arahā upapajjatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā upapajjatīti? Āmantā. Atthi arahato punabbhavoti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato punabbhavoti? Āmantā. Arahā bhavena bhavaṃ gacchati, gatiyā gatiṃ gacchati, saṃsārena saṃsāraṃ gacchati, upapattiyā upapattiṃ gacchatīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano anohaṭabhāro tattha upapajjatīti? Āmantā. Bhāroharaṇāya puna maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano apariññātadukkho appahīnakileso asacchikatanirodho appaṭividdhākuppo tattha upapajjatīti? Āmantā. Akuppapaṭivedhāya puna maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano anohaṭabhāro tattha upapajjati, na ca bhāroharaṇāya puna maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Anohaṭabhāro ca tattha parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano apariññātadukkho appahīnakileso asacchikatanirodho appaṭividdhākuppo tattha upapajjati, na ca akuppapaṭivedhāya puna maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Appaṭividdhākuppo ca tattha parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe. Yathā migo sallena viddho dūrampi gantvā kālaṃ karoti, evamevaṃ anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti. Yathā migo sallena viddho dūrampi gantvā sasallova kālaṃ karoti, evamevaṃ anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha sasallova parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
274已对照

梵行论终。

三、分限论

二百七十四、一分一分地舍弃烦恼吗?是的。为作证须陀洹果而行道的人,以苦之见舍弃什么?舍弃有身见、疑、戒禁取以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是须陀洹,一分不是须陀洹;一分已达到、已获得、已证得、已作证须陀洹果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住;一分是极七有者、家家者、一种子者,于佛具足不坏净信,于法……乃至……于僧……乃至……具足圣者所爱乐的诸戒,一分不具足圣者所爱乐的诸戒吗?不应这样说……乃至……

以集之见舍弃什么?舍弃有身见,舍弃疑、戒禁取以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是须陀洹,一分不是须陀洹……乃至……一分具足圣者所爱乐的诸戒,一分不具足圣者所爱乐的诸戒吗?不应这样说……乃至……

以灭之见舍弃什么?舍弃疑、戒禁取以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是须陀洹,一分不是须陀洹……乃至……一分具足圣者所爱乐的诸戒,一分不具足圣者所爱乐的诸戒吗?不应这样说……乃至……

以道之见舍弃什么?舍弃戒禁取以及与它同处的诸烦恼。一分是须陀洹,一分不是须陀洹;一分已达到、已获得、已证得、已作证须陀洹果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住;一分是极七有者、家家者、一种子者,于佛具足不坏净信,于法……乃至……于僧……乃至……具足圣者所爱乐的诸戒,一分不具足圣者所爱乐的诸戒吗?不应这样说……乃至……

274Odhisodhiso kilese jahatīti? Āmantā. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno, ekadesaṃ sotāpattiphalappatto [sotāpattiphalaṃ patto (?)] paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ sattakkhattuparamo, kolaṅkolo, ekabījī, buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena kiṃ jahatīti? Sakkāyadiṭṭhiṃ jahati, vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno…pe… ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi samannāgato, ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhadassanena kiṃ jahatīti? Vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno…pe… ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi samannāgato, ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggadassanena kiṃ jahatīti? Sīlabbataparāmāsaṃ tadekaṭṭhe ca kilese jahatīti. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno, ekadesaṃ sotāpattiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ sattakkhattuparamo, kolaṅkolo, ekabījī, buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato, ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
275已对照

二百七十五、为作证斯陀含果而行道的人,以苦之见舍弃什么?舍弃粗的欲贪,舍弃粗的瞋恚以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已达到、已获得、已证得、已作证斯陀含果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住吗?不应这样说……乃至……

以集之见舍弃什么?舍弃粗的欲贪,舍弃粗的瞋恚以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已达到、已获得、已证得、已作证斯陀含果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住吗?不应这样说……乃至……

以灭之见舍弃什么?舍弃粗的瞋恚,舍弃与它同处的诸烦恼之一分。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已达到、已获得、已证得、已作证斯陀含果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住吗?不应这样说……乃至……

以道之见舍弃什么?舍弃粗的瞋恚,舍弃与它同处的诸烦恼。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已达到、已获得、已证得、已作证斯陀含果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住吗?不应这样说……乃至……

275Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ kāmarāgaṃ jahati, oḷārikaṃ byāpādaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto [sakadāgāmiphalaṃ patto (?)] paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ kāmarāgaṃ jahati, oḷārikaṃ byāpādaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ byāpādaṃ jahati, tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ byāpādaṃ jahati, tadekaṭṭhe ca kilese jahatīti. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
276已对照

二百七十六、为作证阿那含果而行道的人,以苦之见舍弃什么?舍弃微细的欲贪,舍弃微细的瞋恚以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是阿那含,一分不是阿那含;一分已达到、已获得、已证得、已作证阿那含果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住;一分是中般涅槃者、生般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者吗?不应这样说……乃至……

以集之见舍弃什么?舍弃微细的欲贪,舍弃微细的瞋恚以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是阿那含,一分不是阿那含……乃至……一分是上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者吗?不应这样说……乃至……

以灭之见舍弃什么?舍弃微细的瞋恚,舍弃与它同处的诸烦恼之一分。一分是阿那含,一分不是阿那含……乃至……一分是上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者吗?不应这样说……乃至……

以道之见舍弃什么?舍弃与它们同处的诸烦恼。一分是阿那含,一分不是阿那含;一分已达到、已获得、已证得、已作证阿那含果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住;一分是中般涅槃者、生般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者吗?不应这样说……乃至……

276Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Aṇusahagataṃ kāmarāgaṃ jahati, aṇusahagataṃ byāpādaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī, ekadesaṃ anāgāmiphalappatto [anāgāmiphalaṃ patto (?)] paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena kiṃ jahatīti? Aṇusahagataṃ kāmarāgaṃ jahati, aṇusahagataṃ byāpādaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī…pe… ekadesaṃ uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhadassanena kiṃ jahatīti? Aṇusahagataṃ byāpādaṃ jahati, tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī…pe… ekadesaṃ uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggadassanena kiṃ jahatīti? Tadekaṭṭhe ca kilese jahatīti. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī, ekadesaṃ anāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
277已对照

二百七十七、为作证阿罗汉果而行道的人,以苦之见舍弃什么?舍弃色贪、无色贪、慢、掉举、无明以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是阿罗汉,一分不是阿罗汉;一分已达到、已获得、已证得、已作证阿罗汉果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住;一分是已离贪、已离瞋、已离痴、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱、已举起横闩者、已填平壕者、已拔出界柱者、无门闩者、圣者、已落幢者、已舍担者、已离系者、已善得胜利者,他的苦已遍知,集已断,灭已作证,道已修习,应证知的已证知,应遍知的已遍知,应舍断的已断,应修习的已修习,应作证的已作证,(一分应作证的已作证,)一分应作证的未作证吗?不应这样说……乃至……

以集之见舍弃什么?舍弃色贪、无色贪,舍弃慢、掉举、无明以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是阿罗汉,一分不是阿罗汉……乃至……一分应作证的已被作证,一分应作证的未被作证吗?不应这样说……乃至……

以灭之见舍弃什么?舍弃慢,舍弃掉举、无明以及与它们同处的诸烦恼之一分。一分是阿罗汉,一分不是阿罗汉……乃至……一分应作证的已被作证,一分应作证的未被作证吗?不应这样说……乃至……

以道之见舍弃什么?舍弃掉举、无明以及与它们同处的诸烦恼。一分是阿罗汉,一分不是阿罗汉;一分已达到、已获得、已证得、已作证阿罗汉果,具足而住,以身触证而住,一分不以身触证而住;一分是已离贪、已离瞋、已离痴、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱、已举起横闩者、已填平壕者、已拔出界柱者、无门闩者、圣者、已落幢者、已舍担者、已离系者、已善得胜利者,他的苦已遍知,集已断,灭已作证,道已修习,应证知的已证知,应遍知的已遍知,应舍断的已断,应修习的已修习,应作证的已作证,一分应作证的已作证,一分应作证的未作证吗?不应这样说……乃至……

277Arahattasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Rūparāgaṃ arūparāgaṃ mānaṃ uddhaccaṃ avijjaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ arahā, ekadesaṃ na arahā, ekadesaṃ arahattappatto [arahattaṃ patto (?)] paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo, dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, (ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ,) [( ) (?)] ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena kiṃ jahatīti? Rūparāgaṃ arūparāgaṃ jahati, mānaṃ uddhaccaṃ avijjaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ arahā, ekadesaṃ na arahā…pe… ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhadassanena kiṃ jahatīti? Mānaṃ jahati, uddhaccaṃ avijjaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ arahā, ekadesaṃ na arahā …pe… ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggadassanena kiṃ jahatīti? Uddhaccaṃ avijjaṃ tadekaṭṭhe ca kilese jahatīti. Ekadesaṃ arahā, ekadesaṃ na arahā, ekadesaṃ arahattappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo, dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
278已对照

二百七十八、不应说“一分一分地舍弃烦恼”吗?是的。世尊不是说过吗——

“智者次第地,一点一点地、刹那刹那地,

犹如锻工[吹除]银[的垢],应吹除自己的垢秽。”

确有[这]经吗?是的。那么,一分一分地舍弃烦恼。

一分一分地舍弃烦恼吗?是的。世尊不是说过吗——

“与他的见具足同时,

三种法便被舍弃:

有身见与疑,

或者戒禁,凡有任何的;

他也从四苦界解脱,

不可能造作六种重罪。”

确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“一分一分地舍弃烦恼。”

一分一分地舍弃烦恼吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,当圣弟子生起远尘离垢的法眼——‘凡任何集法,一切皆是灭法’——时,诸比丘,与见的生起同时,圣弟子的三结便被舍断——有身见、疑、戒禁取。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“一分一分地舍弃烦恼。”

278Na vattabbaṃ – ‘‘odhisodhiso kilese jahatī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Anupubbena medhāvī, thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe; Kammāro rajatasseva, niddhame malamattano’’ti [dha. pa. 239 dhammapade]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘odhisodhiso kilese jahatī’’ti. Odhisodhiso kilese jahatīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Sahāvassa dassanasampadāya, Tayassu dhammā jahitā bhavanti; Sakkāyadiṭṭhī vicikicchitañca, Sīlabbataṃ vāpi yadatthi kiñci; Catūhapāyehi ca vippamutto, Chaccābhiṭhānāni abhabba [abhabbo (sī. syā.)] kātu’’nti [khu. pā. 6.10; su. ni. 233]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘odhisodhiso kilese jahatī’’ti. Odhisodhiso kilese jahatīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvakassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti, saha dassanuppādā, bhikkhave, ariyasāvakassa tīṇi saṃyojanāni pahīyanti – sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso’’ti [aṅguttaranikāye]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘odhisodhiso kilese jahatī’’ti.
279已对照

分限论终。

四、舍弃论

一、不引经论

二百七十九、凡夫舍弃欲贪、瞋恚吗?是的。毕竟地舍弃,无余地舍弃,不再结生地舍弃,连根舍弃,连同渴爱舍弃,连同随眠舍弃,以圣智舍弃,以圣道舍弃,通达不动而舍弃,作证阿那含果而舍弃吗?不应这样说……乃至……

凡夫镇伏欲贪、瞋恚吗?是的。毕竟地镇伏,无余地镇伏,不再结生地镇伏,连根镇伏,连同渴爱镇伏,连同随眠镇伏,以圣智镇伏,以圣道镇伏,通达不动而镇伏,作证阿那含果而镇伏吗?不应这样说……乃至……

为作证阿那含果而行道的人舍弃欲贪、瞋恚,并且他毕竟地舍弃,无余地舍弃……乃至……作证阿那含果而舍弃吗?是的。凡夫舍弃欲贪、瞋恚,并且他毕竟地舍弃,无余地舍弃……乃至……作证阿那含果而舍弃吗?不应这样说……乃至……

为作证阿那含果而行道的人镇伏欲贪、瞋恚,并且他毕竟地镇伏,无余地镇伏……乃至……作证阿那含果而镇伏吗?是的。凡夫镇伏欲贪、瞋恚,并且他毕竟地镇伏,无余地镇伏……乃至……作证阿那含果而镇伏吗?不应这样说……乃至……

凡夫舍弃欲贪、瞋恚,并且他不是毕竟地舍弃,不是无余地舍弃……乃至……不是作证阿那含果而舍弃吗?是的。为作证阿那含果而行道的人舍弃欲贪、瞋恚,并且他不是毕竟地舍弃……乃至……不是作证阿那含果而舍弃吗?不应这样说……乃至……

凡夫镇伏欲贪、瞋恚,并且他不是毕竟地镇伏,不是无余地镇伏……乃至……不是作证阿那含果而镇伏吗?是的。为作证阿那含果而行道的人镇伏欲贪、瞋恚,并且他不是毕竟地镇伏,不是无余地镇伏……乃至……不是作证阿那含果而镇伏吗?不应这样说……乃至……

凡夫舍弃欲贪、瞋恚吗?是的。以哪一道?以色界道。色界道是能出离的、导向灭尽的、导向菩提的、趣向损减的、无漏的、不顺结的、不顺系的、不顺暴流的、不顺轭的、不顺盖的、非所执取的、不顺取的、不顺杂染的吗?不应这样说。不是色界道是不能出离的、不导向灭尽的、不导向菩提的、不趣向损减的、有漏的、顺结的……乃至……顺杂染的吗?是的。若色界道是不能出离的、不导向灭尽的……乃至……顺杂染的,那么,喂,也就不应当这样说:“凡夫以色界道舍弃欲贪、瞋恚。”

为作证阿那含果而行道的人以阿那含道舍弃欲贪、瞋恚,并且那道是能出离的、导向灭尽的、导向菩提的、趣向损减的、无漏的……乃至……不顺杂染的吗?是的。凡夫以色界道舍弃欲贪、瞋恚,并且那道是能出离的、导向灭尽的、导向菩提的、趣向损减的、无漏的……乃至……不顺杂染的吗?不应这样说……乃至……

凡夫以色界道舍弃欲贪、瞋恚,并且那道是不能出离的、不导向灭尽的、不导向菩提的、不趣向损减的、有漏的……乃至……顺杂染的吗?是的。为作证阿那含果而行道的人以阿那含道舍弃欲贪、瞋恚,并且那道是不能出离的、不导向灭尽的、不导向菩提的、不趣向损减的、有漏的……乃至……顺杂染的吗?不应这样说……乃至……

279Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādanti? Āmantā. Accantaṃ jahati, anavasesaṃ jahati, appaṭisandhiyaṃ jahati, samūlaṃ jahati, sataṇhaṃ jahati, sānusayaṃ jahati, ariyena ñāṇena jahati, ariyena maggena jahati, akuppaṃ paṭivijjhanto jahati, anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vikkhambheti puthujjano kāmarāgabyāpādanti? Āmantā. Accantaṃ vikkhambheti, anavasesaṃ vikkhambheti, appaṭisandhiyaṃ vikkhambheti, samūlaṃ vikkhambheti, sataṇhaṃ vikkhambheti, sānusayaṃ vikkhambheti, ariyena ñāṇena vikkhambheti, ariyena maggena vikkhambheti, akuppaṃ paṭivijjhanto vikkhambheti, anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Jahati anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo kāmarāgabyāpādaṃ, so ca accantaṃ jahati, anavasesaṃ jahati…pe… anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Āmantā. Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādaṃ, so ca accantaṃ jahati, anavasesaṃ jahati…pe… anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vikkhambheti anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo kāmarāgabyāpādaṃ, so ca accantaṃ vikkhambheti, anavasesaṃ vikkhambheti…pe… anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Āmantā. Vikkhambheti puthujjano kāmarāgabyāpādaṃ, so ca accantaṃ vikkhambheti, anavasesaṃ vikkhambheti …pe… anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādaṃ, so ca na accantaṃ jahati, na anavasesaṃ jahati…pe… na anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Āmantā. Jahati anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo kāmarāgabyāpādaṃ, so ca na accantaṃ jahati…pe… na anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vikkhambheti puthujjano kāmarāgabyāpādaṃ, so ca na accantaṃ vikkhambheti, na anavasesaṃ vikkhambheti…pe… na anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Āmantā. Vikkhambheti anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo kāmarāgabyāpādaṃ, so ca na accantaṃ vikkhambheti, na anavasesaṃ vikkhambheti…pe… na anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādanti? Āmantā. Katamena maggenāti? Rūpāvacarena maggenāti. Rūpāvacaro maggo niyyāniko khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavo asaṃyojaniyo aganthaniyo anoghaniyo ayoganiyo anīvaraṇiyo aparāmaṭṭho anupādāniyo asaṃkilesiyoti? Na hevaṃ vattabbe. Nanu rūpāvacaro maggo aniyyāniko na khayagāmī na bodhagāmī na apacayagāmī sāsavo saṃyojaniyo…pe… saṃkilesiyoti? Āmantā. Hañci rūpāvacaro maggo aniyyāniko na khayagāmī…pe… saṃkilesiyo, no ca vata re vattabbe – ‘‘jahati puthujjano rūpāvacarena maggena kāmarāgabyāpāda’’nti. Jahati anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo anāgāmimaggena kāmarāgabyāpādaṃ, so ca maggo niyyāniko khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavo…pe… asaṃkilesiyoti? Āmantā. Jahati puthujjano rūpāvacarena maggena kāmarāgabyāpādaṃ, so ca maggo niyyāniko khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavo…pe… asaṃkilesiyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Jahati puthujjano rūpāvacarena maggena kāmarāgabyāpādaṃ, so ca maggo aniyyāniko na khayagāmī na bodhagāmī na apacayagāmī sāsavo…pe… saṃkilesiyoti? Āmantā. Jahati anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo anāgāmimaggena kāmarāgabyāpādaṃ, so ca maggo aniyyāniko na khayagāmī na bodhagāmī na apacayagāmī sāsavo…pe… saṃkilesiyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
280已对照

二百八十、于诸欲已离贪的凡夫,与法现观同时,住立于阿那含果吗?是的。住立于阿罗汉果吗?不应这样说……乃至……

于诸欲已离贪的凡夫,与法现观同时,住立于阿那含果吗?是的。不前不后地修习三道吗?不应这样说……乃至……

不前不后地修习三道吗?是的。不前不后地作证三沙门果吗?不应这样说……乃至……

不前不后地作证三沙门果吗?是的。有三触、三受、三想、三思、三心、三信、三精进、三念、三定、三慧的合集吗?不应这样说……乃至……

于诸欲已离贪的凡夫,与法现观同时,住立于阿那含果吗?是的。以须陀洹道吗?不应这样说……乃至……

以斯陀含道吗?不应这样说。以哪一道?以阿那含道。以阿那含道舍弃有身见、疑、戒禁取吗?不应这样说……乃至……

280Puthujjano kāmesu vītarāgo saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Arahatte saṇṭhātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjano kāmesu vītarāgo saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Apubbaṃ acarimaṃ tayo magge bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Apubbaṃ acarimaṃ tayo magge bhāvetīti? Āmantā. Apubbaṃ acarimaṃ tīṇi sāmaññaphalāni sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Apubbaṃ acarimaṃ tīṇi sāmaññaphalāni sacchikarotīti? Āmantā. Tiṇṇaṃ phassānaṃ tissannaṃ vedanānaṃ tissannaṃ saññānaṃ tissannaṃ cetanānaṃ tiṇṇaṃ cittānaṃ tissannaṃ saddhānaṃ tiṇṇaṃ vīriyānaṃ tissannaṃ satīnaṃ tiṇṇaṃ samādhīnaṃ tissannaṃ paññānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjano kāmesu vītarāgo saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Sotāpattimaggenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāmimaggenāti? Na hevaṃ vattabbe. Katamena maggenāti? Anāgāmimaggenāti. Anāgāmimaggena sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
281已对照

二、引经论

二百八十一、以阿那含道舍弃有身见、疑、戒禁取吗?是的。世尊不是说过由三结的舍断而有须陀洹果吗?是的。若世尊说过由三结的舍断而有须陀洹果,那么,喂,也就不应当这样说:“以阿那含道舍弃有身见、疑、戒禁取。”以阿那含道舍弃粗的欲贪、粗的瞋恚吗?不应这样说……乃至……

以阿那含道舍弃粗的欲贪、粗的瞋恚吗?是的。世尊不是说过由欲贪、瞋恚的变细而有斯陀含果吗?是的。若世尊说过由欲贪、瞋恚的变细而有斯陀含果,那么,喂,也就不应当这样说:“以阿那含道舍弃粗的欲贪、粗的瞋恚。”

于诸欲已离贪的凡夫,与法现观同时,住立于阿那含果吗?是的。凡是现观法者,他们全都与法现观同时住立于阿那含果吗?不应这样说……乃至……

不应说“凡夫舍弃欲贪、瞋恚”吗?是的。世尊不是说过吗——

“过去分中曾有那六位有名声的导师;

他们没有腥臭,胜解于悲,超越了欲结。

“离了欲贪之后,成为趣往梵天界者;

他们的弟子,也有数以百计。

“没有腥臭,胜解于悲,超越了欲结;

离了欲贪之后,成为趣往梵天界者。”

确有[这]经吗?是的。那么,凡夫舍弃欲贪、瞋恚。

凡夫舍弃欲贪、瞋恚吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,那位导师善眼虽是如此长寿、如此久住,却未得脱出——我说[他]未从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中脱出,未从苦中脱出。这是什么缘故呢?由于对四种法不随觉、不通达。哪四种[法]呢?由于不随觉、不通达圣戒、圣定、圣慧、圣解脱。诸比丘,如今这圣戒已被随觉、已被通达,圣定已被随觉、已被通达,圣慧已被随觉、已被通达,圣解脱已被随觉、已被通达;有爱已被根绝,[导向再]有之索已尽,如今不再有后有了。

“戒、定与慧,以及无上的解脱——

这些法已被有名声的乔达摩所随觉。

“如是,佛陀以证智为诸比丘宣说了法;

作苦之边际者、导师、具眼者,已般涅槃。”

确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“凡夫舍弃欲贪、瞋恚。”

281Anāgāmimaggena sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ jahatīti? Āmantā. Nanu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānā sotāpattiphalaṃ vuttaṃ bhagavatāti? Āmantā. Hañci tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānā sotāpattiphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgāmimaggena sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ jahatī’’ti. Anāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgaṃ oḷārikaṃ byāpādaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgaṃ oḷārikaṃ byāpādaṃ jahatīti? Āmantā. Nanu kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvā sakadāgāmiphalaṃ vuttaṃ bhagavatāti? Āmantā. Hañci kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvā sakadāgāmiphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgaṃ oḷārikaṃ byāpādaṃ jahatī’’ti. Puthujjano kāmesu vītarāgo saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Ye keci dhammaṃ abhisamenti, sabbe te saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhahantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘jahati puthujjano kāmarāgabyāpāda’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Ahesuṃ te [ahiṃsakā (a. ni. 6.54)] atītaṃse, cha satthāro yasassino; Nirāmagandhā karuṇedhimuttā [karuṇādhimuttā (sī. ka.)], kāmasaṃyojanātigā. ‘‘Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpagā ahu; Ahesuṃ sāvakā tesaṃ, anekāni satānipi. ‘‘Nirāmagandhā karuṇedhimuttā, kāmasaṃyojanātigā; Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpagā ahū’’ti [a. ni. 6.54]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi jahati puthujjano kāmarāgabyāpādanti. Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘so hi nāma, bhikkhave, sunetto satthā evaṃ dīghāyuko samāno evaṃ ciraṭṭhitiko aparimutto ahosi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi aparimutto dukkhasmāti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Catunnaṃ dhammānaṃ ananubodhā appaṭivedhā. Katamesaṃ catunnaṃ? Ariyassa sīlassa ananubodhā appaṭivedhā, ariyassa samādhissa, ariyāya paññāya, ariyāya vimuttiyā ananubodhā appaṭivedhā. Tayidaṃ, bhikkhave, ariyaṃ sīlaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, ariyo samādhi anubuddho paṭividdho, ariyā paññā anubuddhā paṭividdhā, ariyā vimutti anubuddhā paṭividdhā, ucchinnā bhavataṇhā, khīṇā bhavanetti, natthi dāni punabbhavoti. ‘‘Sīlaṃ samādhi paññā ca, vimutti ca anuttarā; Anubuddhā ime dhammā, gotamena yasassinā. ‘‘Iti buddho abhiññāya, dhammamakkhāsi bhikkhunaṃ; Dukkhassantakaro satthā, cakkhumā parinibbuto’’ti [a. ni. 7.66]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘jahati puthujjano kāmarāgabyāpāda’’nti.
282已对照

舍弃论终。

五、一切有论

一、论理

二百八十二、一切都有吗?是的。于一切处一切都有吗?不应这样说。一切都有吗?是的。于一切时一切都有吗?不应这样说。一切都有吗?是的。以一切[行相]一切都有吗?不应这样说。一切都有吗?是的。于一切[法]中一切都有吗?不应这样说。一切都有吗?是的。作为无结合[的一体],一切都有吗?不应这样说。一切都有吗?是的。凡是没有的,那也有吗?不应这样说。一切都有吗?是的。凡“一切都有”之见,那见是邪见;凡[我们的]见,那见是正见——如是有吗?不应这样说。(略)论理。

282Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbattha sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbadā sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbena sabbaṃ sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbesu sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Ayoganti katvā sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Yampi natthi, tampatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbamatthīti yā diṭṭhi sā diṭṭhi micchādiṭṭhīti, yā diṭṭhi sā diṭṭhi sammādiṭṭhīti, hevamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ). Vādayutti.
283已对照

二、时对照

二百八十三、过去有吗?是的。不是过去已灭、已离去、已变易、已灭没、已遍灭没吗?是的。若过去已灭、已离去、已变易、已灭没、已遍灭没,那么,喂,也就不应当这样说:“过去有。”

未来有吗?是的。不是未来未生、未成、未生起、未产生、未出生、未显现吗?是的。若未来未生、未成、未生起、未产生、未出生、未显现,那么,喂,也就不应当这样说:“未来有。”

现在有,现在未灭、未离去、未变易、未灭没、未遍灭没吗?是的。过去有,过去未灭、未离去、未变易、未灭没、未遍灭没吗?不应这样说……乃至……现在有,现在已生、已成、已生起、已产生、已出生、已显现吗?是的。未来有,未来已生、已成、已生起、已产生、已出生、已显现吗?不应这样说……乃至……

过去有,过去已灭、已离去、已变易、已灭没、已遍灭没吗?是的。现在有,现在已灭、已离去、已变易、已灭没、已遍灭没吗?不应这样说……乃至……未来有,未来未生、未成、未生起、未产生、未出生、未显现吗?是的。现在有,现在未生、未成、未生起、未产生、未出生、未显现吗?不应这样说。

283Atītaṃ atthīti? Āmantā. Nanu atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Hañci atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ atthī’’ti. Anāgataṃ atthīti? Āmantā. Nanu anāgataṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Hañci anāgataṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgataṃ atthī’’ti. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ aniruddhaṃ avigataṃ avipariṇataṃ na atthaṅgataṃ na abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Atītaṃ atthi atītaṃ aniruddhaṃ avigataṃ avipariṇataṃ na atthaṅgataṃ na abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ jātaṃ bhūtaṃ sañjātaṃ nibbattaṃ abhinibbattaṃ pātubhūtanti? Āmantā. Anāgataṃ atthi anāgataṃ jātaṃ bhūtaṃ sañjātaṃ nibbattaṃ abhinibbattaṃ pātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ atthi atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ atthi anāgataṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe.
284已对照

二百八十四、过去色有吗?是的。不是过去色已灭、已离去、已变易、已灭没、已遍灭没吗?是的。若过去色已灭……乃至……已遍灭没,那么,喂,也就不应当这样说:“过去色有。”

未来色有吗?是的。不是未来色未生、未成、未生起、未产生、未出生、未显现吗?是的。若未来色未生……乃至……未显现,那么,喂,也就不应当这样说:“未来色有。”

现在色有,现在色未灭、未离去、未变易、未灭没、未遍灭没吗?是的。过去色有,过去色未灭、未离去、未变易、未灭没、未遍灭没吗?不应这样说。

现在色有,现在色已生、已成、已生起、已产生、已出生、已显现吗?是的。未来色有,未来色已生、已成、已生起、已产生、已出生、已显现吗?不应这样说。

过去色有,过去色已灭、已离去、已变易、已灭没、已遍灭没吗?是的。现在色有,现在色已灭、已离去、已变易、已灭没、已遍灭没吗?不应这样说。

未来色有,未来色未生、未成、未生起、未产生、未出生、未显现吗?是的。现在色有,现在色未生、未成、未生起、未产生、未出生、未显现吗?不应这样说。

过去受有……乃至……想有,诸行有,识有吗?是的。不是过去识已灭、已离去、已变易、已灭没、已遍灭没吗?是的。若过去识已灭……乃至……已遍灭没,那么,喂,也就不应当这样说:“过去识有。”

未来识有吗?是的。不是未来识未生、未成、未生起、未产生、未出生、未显现吗?是的。若未来识未生……乃至……未显现,那么,喂,也就不应当这样说:“未来识有。”

现在识有,现在识未灭……乃至……未遍灭没吗?是的。过去识有,过去识未灭……乃至……未遍灭没吗?不应这样说。

现在识有,现在识已生……乃至……已显现吗?是的。未来识有,未来识已生……乃至……已显现吗?不应这样说。

过去识有,过去识已灭……乃至……已遍灭没吗?是的。现在识有,现在识已灭……乃至……已遍灭没吗?不应这样说。未来识有,未来识未生……乃至……未显现吗?是的。

现在识有,现在识未生……乃至……未显现吗?不应这样说。

284Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Nanu atītaṃ rūpaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Hañci atītaṃ rūpaṃ niruddhaṃ…pe… abbhatthaṅgataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ rūpaṃ atthī’’ti. Anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Nanu anāgataṃ rūpaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Hañci anāgataṃ rūpaṃ ajātaṃ…pe… apātubhūtaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgataṃ rūpaṃ atthī’’ti. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ aniruddhaṃ avigataṃ avipariṇataṃ na atthaṅgataṃ na abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ aniruddhaṃ avigataṃ avipariṇataṃ na atthaṅgataṃ na abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ jātaṃ bhūtaṃ sañjātaṃ nibbattaṃ abhinibbattaṃ pātubhūtanti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ atthi anāgataṃ rūpaṃ jātaṃ bhūtaṃ sañjātaṃ nibbattaṃ abhinibbattaṃ pātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgataṃ rūpaṃ atthi anāgataṃ rūpaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe. Atītā vedanā atthi…pe… saññā atthi, saṅkhārā atthi, viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Nanu atītaṃ viññāṇaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Hañci atītaṃ viññāṇaṃ niruddhaṃ…pe… abbhatthaṅgataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ viññāṇaṃ atthī’’ti. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Nanu anāgataṃ viññāṇaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Hañci anāgataṃ viññāṇaṃ ajātaṃ…pe… apātubhūtaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgataṃ viññāṇaṃ atthī’’ti. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ aniruddhaṃ…pe… na abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ aniruddhaṃ…pe… na abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ jātaṃ…pe… pātubhūtanti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthi anāgataṃ viññāṇaṃ jātaṃ…pe… pātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ niruddhaṃ…pe… abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ niruddhaṃ…pe… abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthi anāgataṃ viññāṇaṃ ajātaṃ…pe… apātubhūtanti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ ajātaṃ…pe… apātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe.
285已对照

二百八十五、或“现在”或“色”,或“色”或“现在”,把现在色作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?是的。现在色在灭时舍弃现在性吗?是的。舍弃色性吗?不应这样说……乃至……

或“现在”或“色”,或“色”或“现在”,把现在色作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?是的。现在色在灭时不舍弃色性吗?是的。不舍弃现在性吗?不应这样说……乃至……

或“白”或“布”,或“布”或“白”,把白布作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?是的。白布在被染时舍弃白性吗?是的。舍弃布性吗?不应这样说。

或“白”或“布”,或“布”或“白”,把白布作为一体,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?是的。白布在被染时不舍弃布性吗?是的。不舍弃白性吗?不应这样说。……乃至……

285‘‘Paccuppannanti vā rūpa’’nti vā, ‘‘rūpanti vā paccuppanna’’nti vā paccuppannaṃ rūpaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ nirujjhamānaṃ paccuppannabhāvaṃ jahatīti? Āmantā. Rūpabhāvaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. ‘‘Paccuppannanti vā rūpa’’nti vā, ‘‘rūpanti vā paccuppanna’’nti vā paccuppannaṃ rūpaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ nirujjhamānaṃ rūpabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Paccuppannabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. ‘‘Odātanti vā vattha’’nti vā, ‘‘vatthanti vā odāta’’nti vā odātaṃ vatthaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Odātaṃ vatthaṃ rajjamānaṃ odātabhāvaṃ jahatīti? Āmantā. Vatthabhāvaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe. ‘‘Odātanti vā vattha’’nti vā, ‘‘vatthanti vā odāta’’nti vā odātaṃ vatthaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Odātaṃ vatthaṃ rajjamānaṃ vatthabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Odātabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe.…Pe….
286已对照

二百八十六、色不舍弃色性吗?是的。色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?不应这样说。不是色不舍弃色性,色是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?是的。若色是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法,那么,喂,也就不应当这样说:“色不舍弃色性。”

涅槃不舍弃涅槃性,涅槃是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?是的。色不舍弃色性,色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?不应这样说……乃至……色不舍弃色性,色是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?是的。涅槃不舍弃涅槃性,涅槃是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?不应这样说……乃至……

过去有,过去不舍弃过去性吗?是的。未来有,未来不舍弃未来性吗?不应这样说。过去有,过去不舍弃过去性吗?是的。现在有,现在不舍弃现在性吗?不应这样说……乃至……

未来有,未来舍弃未来性吗?是的。过去有,过去舍弃过去性吗?不应这样说……乃至……

现在有,现在舍弃现在性吗?是的。过去有,过去舍弃过去性吗?不应这样说。

过去有,过去不舍弃过去性吗?是的。过去是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?不应这样说……乃至……不是过去是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?是的。若过去是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法,那么,喂,也就不应当这样说:“过去有,过去不舍弃过去性。”

涅槃有,涅槃不舍弃涅槃性,涅槃是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?是的。过去有,过去不舍弃过去性,过去是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?不应这样说……乃至……

过去有,过去不舍弃过去性,过去是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?是的。涅槃有,涅槃不舍弃涅槃性,涅槃是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?不应这样说……乃至……

286Rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe. Nanu rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahatīti rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Hañci rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahatī’’ti. Nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahatīti nibbānaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Āmantā. Rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahatīti [na jahati (sī. ka.)] rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahati rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati nibbānaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Anāgataṃ atthi anāgataṃ anāgatabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ paccuppannabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ atthi anāgataṃ anāgatabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) aṭṭhakathā oloketabbā]? Āmantā. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) aṭṭhakathā oloketabbā]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ paccuppannabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) aṭṭhakathā oloketabbā]? Āmantā. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) aṭṭhakathā oloketabbā]? Na hevaṃ vattabbe. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Atītaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu atītaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Hañci atītaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatī’’ti. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahatīti nibbānaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Āmantā. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti atītaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahati atītaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati nibbānaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
287已对照

二百八十七、过去色有,过去色不舍弃过去性吗?是的。未来色有,未来色不舍弃未来性吗?不应这样说……乃至……过去色有,过去色不舍弃过去性吗?是的。现在色有,现在色不舍弃现在性吗?不应这样说……乃至……

未来色有,未来色舍弃未来性吗?是的。过去色有,过去色舍弃过去性吗?不应这样说……乃至……

现在色有,现在色舍弃现在性吗?是的。过去色有,过去色舍弃过去性吗?不应这样说……乃至……

过去色有,过去色不舍弃过去性吗?是的。过去色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?不应这样说……乃至……不是过去色是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?是的。若过去色是无常的……乃至……变易之法,那么,喂,也就不应当这样说:“过去色有,过去色不舍弃过去性。”

涅槃有,涅槃不舍弃涅槃性,涅槃是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?是的。过去色有,过去色不舍弃过去性,过去色是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?不应这样说……乃至……

过去色有,过去色不舍弃过去性,过去色是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?是的。涅槃有,涅槃不舍弃涅槃性,涅槃是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?不应这样说……乃至……

过去受有……过去想有……过去诸行有……过去识有,过去识不舍弃过去性吗?是的。未来识有,未来识不舍弃未来性吗?不应这样说……乃至……过去识有,过去识不舍弃过去性吗?是的。现在识有,现在识不舍弃现在性吗?不应这样说……乃至……

未来识有,未来识舍弃未来性吗?是的。过去识有,过去识舍弃过去性吗?不应这样说……乃至……

现在识有,现在识舍弃现在性吗?是的。过去识有,过去识舍弃过去性吗?不应这样说……乃至……

过去识有,过去识不舍弃过去性吗?是的。过去识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?不应这样说……乃至……不是过去识是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?是的。若过去识是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法,那么,喂,也就不应当这样说:“过去识有,过去识不舍弃过去性。”

涅槃有,涅槃不舍弃涅槃性,涅槃是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?是的。过去识有,过去识不舍弃过去性,过去识是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法吗?不应这样说……乃至……

过去识有,过去识不舍弃过去性,过去识是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?是的。涅槃有,涅槃不舍弃涅槃性,涅槃是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法吗?不应这样说……乃至……

287Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ atthi anāgataṃ rūpaṃ anāgatabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ paccuppannabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ rūpaṃ atthi anāgataṃ rūpaṃ anāgatabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ paccuppannabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu atītaṃ rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Hañci atītaṃ rūpaṃ aniccaṃ…pe… vipariṇāmadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahatī’’ti. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati [na jahatīti (?) purimapañhehi saṃsandetabbaṃ] nibbānaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahati [na jahatīti (?) purimañhehi saṃsandetabbaṃ] atītaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahati atītaṃ rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati nibbānaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā vedanā atthi… atītā saññā atthi… atītā saṅkhārā atthi… atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthi anāgataṃ viññāṇaṃ anāgatabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ paccuppannabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthi anāgataṃ viññāṇaṃ anāgatabhāvaṃ jahatīti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ paccuppannabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu atītaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Hañci atītaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahatī’’ti. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati [na jahatīti (?) purimapañhehi saṃsandetabbaṃ] nibbānaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahati [na jahatīti (?) purimapañhehi saṃsandetabbaṃ] atītaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahati atītaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati nibbānaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
288已对照

语句净治

二百八十八、过去非有吗?是的。若过去非有,“过去有”是错误的。或者,若有[者]非过去,“有[者]是过去”是错误的。未来非有吗?是的。若未来非有,“未来有”是错误的。或者,若有[者]非未来,“有[者]是未来”是错误的。

曾是未来而成为现在吗?是的。那同一未来即是那现在吗?不应这样说……乃至……那同一未来即是那现在吗?是的。曾是而成为,曾是而成为吗?不应这样说……乃至……曾是而成为,曾是而成为吗?是的。未曾是而不成为,未曾是而不成为吗?不应这样说……乃至……

曾是现在而成为过去吗?是的。那同一现在即是那过去吗?不应这样说……乃至……那同一现在即是那过去吗?是的。曾是而成为,曾是而成为吗?不应这样说……乃至……曾是而成为,曾是而成为吗?是的。未曾是而不成为,未曾是而不成为吗?不应这样说……乃至……

曾是未来而成为现在,曾是现在而成为过去吗?是的。那同一未来即是那现在、即是那过去吗?不应这样说……乃至……那同一未来即是那现在、即是那过去吗?是的。曾是而成为,曾是而成为吗?不应这样说……乃至……曾是而成为,曾是而成为吗?是的。未曾是而不成为,未曾是而不成为吗?不应这样说。

288Atītaṃ nvatthīti? Āmantā. Hañci atītaṃ nvatthi, atītaṃ atthīti micchā. Hañci vā pana atthi nvātītaṃ, atthi atītanti micchā. Anāgataṃ nvatthīti? Āmantā. Hañci anāgataṃ nvatthi, anāgataṃ atthīti micchā. Hañci vā pana atthi nvānāgataṃ, atthi anāgatanti micchā. Anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hotīti? Āmantā. Taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti? Āmantā. Hutvā hoti hutvā hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… hutvā hoti hutvā hotīti? Āmantā. Na hutvā na hoti na hutvā na hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hotīti? Āmantā. Taññeva paccuppannaṃ taṃ atītanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… taññeva paccuppannaṃ taṃ atītanti? Āmantā. Hutvā hoti hutvā hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… hutvā hoti hutvā hotīti? Āmantā. Na hutvā na hoti na hutvā na hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hoti, paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hotīti? Āmantā. Taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannaṃ taṃ atītanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannaṃ taṃ atītanti? Āmantā. Hutvā hoti hutvā hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… hutvā hoti hutvā hotīti? Āmantā. Na hutvā na hoti na hutvā na hotīti? Na hevaṃ vattabbe.
289已对照

过去眼与色等论

二百八十九、过去眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有吗?是的。以过去眼见过去色吗?不应这样说……乃至……过去耳有,诸声有,耳识有,虚空有,作意有吗?是的。以过去耳闻过去声吗?不应这样说……乃至……过去鼻有,诸香有,鼻识有,风有,作意有吗?是的。以过去鼻嗅过去香吗?不应这样说……乃至……过去舌有,诸味有,舌识有,水有,作意有吗?是的。以过去舌尝过去味吗?不应这样说……乃至……过去身有,诸所触有,身识有,地有,作意有吗?是的。以过去身触过去所触吗?不应这样说……乃至……过去意有,诸法有,意识有,依处有,作意有吗?是的。以过去意识知过去法吗?不应这样说……乃至……

未来眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有吗?是的。以未来眼见未来色吗?不应这样说……乃至……未来耳有……鼻有……舌有……身有……意有,诸法有,意识有,依处有,作意有吗?是的。以未来意识知未来法吗?不应这样说……乃至……

现在眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有,以现在眼见现在色吗?是的。过去眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有,以过去眼见过去色吗?不应这样说……乃至……现在耳有……鼻有……舌有……身有……意有,诸法有,意识有,依处有,作意有,以现在意识知现在法吗?是的。过去意有,诸法有,意识有,依处有,作意有,以过去意识知过去法吗?不应这样说……乃至……

现在眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有,以现在眼见现在色吗?是的。未来眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有,以未来眼见未来色吗?不应这样说……乃至……现在耳有……鼻有……舌有……身有……意有,诸法有,意识有,依处有,作意有,以现在意识知现在法吗?是的。未来意有,诸法有,意识有,依处有,作意有,以未来意识知未来法吗?不应这样说……乃至……

过去眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有,却不以过去眼见过去色吗?是的。现在眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有,却不以现在眼见现在色吗?不应这样说……乃至……过去耳有……鼻有……舌有……身有……意有,诸法有,意识有,依处有,作意有,却不以过去意识知过去法吗?是的。现在意有,诸法有,意识有,依处有,作意有,却不以现在意识知现在法吗?不应这样说……乃至……

未来眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有,却不以未来眼见未来色吗?是的。现在眼有,诸色有,眼识有,光明有,作意有,却不以现在眼见现在色吗?不应这样说……乃至……未来耳有……鼻有……舌有……身有……意有,诸法有,意识有,依处有,作意有,却不以未来意识知未来法吗?是的。现在意有,诸法有,意识有,依处有,作意有,却不以现在意识知现在法吗?不应这样说……乃至……

289Atītaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena cakkhunā atītaṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ sotaṃ atthi saddā atthi sotaviññāṇaṃ atthi ākāso atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena sotena atītaṃ saddaṃ suṇātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ghānaṃ atthi gandhā atthi ghānaviññāṇaṃ atthi vāyo atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena ghānena atītaṃ gandhaṃ ghāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā jivhā atthi rasā atthi jivhāviññāṇaṃ atthi āpo atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītāya jivhāya atītaṃ rasaṃ sāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto kāyo atthi phoṭṭhabbā atthi kāyaviññāṇaṃ atthi pathavī atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena kāyena atītaṃ phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena manena atītaṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Anāgatena cakkhunā anāgataṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi … mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Anāgatena manena anāgataṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, paccuppannena cakkhunā paccuppannaṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Atītaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, atītena cakkhunā atītaṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi… mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, paccuppannena manena paccuppannaṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Atīto mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, atītena manena atītaṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, paccuppannena cakkhunā paccuppannaṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Anāgataṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, anāgatena cakkhunā anāgataṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi… mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, paccuppannena manena paccuppannaṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Anāgato mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, anāgatena manena anāgataṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, na ca atītena cakkhunā atītaṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, na ca paccuppannena cakkhunā paccuppannaṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi… mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, na ca atītena manena atītaṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Paccuppanno mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, na ca paccuppannena manena paccuppannaṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, na ca anāgatena cakkhunā anāgataṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, na ca paccuppannena cakkhunā paccuppannaṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi… mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, na ca anāgatena manena anāgataṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Paccuppanno mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, na ca paccuppannena manena paccuppannaṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
290已对照

过去智等论

二百九十、过去智有吗?是的。以那智作智所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……以那智作智所应作的[事]吗?是的。以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?不应这样说……乃至……

未来智有吗?是的。以那智作智所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……以那智作智所应作的[事]吗?是的。以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?不应这样说……乃至……

现在智有,以那智作智所应作的[事]吗?是的。过去智有,以那智作智所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……现在智有,以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?是的。过去智有,以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?不应这样说……乃至……现在智有,以那智作智所应作的[事]吗?是的。未来智有,以那智作智所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……现在智有,以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?是的。未来智有,以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?不应这样说……乃至……

过去智有,却不以那智作智所应作的[事]吗?是的。现在智有,却不以那智作智所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……过去智有,却不以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?是的。现在智有,却不以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?不应这样说……乃至……

未来智有,却不以那智作智所应作的[事]吗?是的。现在智有,却不以那智作智所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……未来智有,却不以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?是的。现在智有,却不以那智遍知苦、舍断集、作证灭、修习道吗?不应这样说……乃至……

290Atītaṃ ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Atītaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Atītaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
291已对照

阿罗汉等论

二百九十一、阿罗汉有过去的贪吗?是的。阿罗汉以那贪而为有贪者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的瞋吗?是的。阿罗汉以那瞋而为有瞋者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的痴吗?是的。阿罗汉以那痴而为有痴者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的慢吗?是的。阿罗汉以那慢而为有慢者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的见吗?是的。阿罗汉以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的疑吗?是的。阿罗汉以那疑而为有疑者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的昏沉吗?是的。阿罗汉以那昏沉而为有昏沉者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的掉举吗?是的。阿罗汉以那掉举而为有掉举者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的无惭吗?是的。阿罗汉以那无惭而为有无惭者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的无愧吗?是的。阿罗汉以那无愧而为有无愧者吗?不应这样说……乃至……

阿那含有过去的有身见吗?是的。阿那含以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……阿那含有过去的疑……有过去的戒禁取……有过去的微细的欲贪……有过去的微细的瞋恚吗?是的。阿那含以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?不应这样说……乃至……

斯陀含有过去的有身见吗?是的。斯陀含以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……斯陀含有过去的疑……有过去的戒禁取……有过去的粗的欲贪……有过去的粗的瞋恚吗?是的。斯陀含以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?不应这样说……乃至……

须陀洹有过去的有身见吗?是的。须陀洹以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……须陀洹有过去的疑……有过去的戒禁取……有过去的导向苦界的贪……有过去的导向苦界的瞋……有过去的导向苦界的痴吗?是的。须陀洹以那痴而为有痴者吗?不应这样说……乃至……

291Arahato atīto rāgo atthīti? Āmantā. Arahā tena rāgena sarāgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atīto doso atthīti? Āmantā. Arahā tena dosena sadosoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atīto moho atthīti? Āmantā. Arahā tena mohena samohoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atīto māno atthīti? Āmantā. Arahā tena mānena samānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītā diṭṭhi atthīti? Āmantā. Arahā tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītā vicikicchā atthīti? Āmantā. Arahā tāya vicikicchāya savicikicchoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītaṃ thinaṃ atthīti? Āmantā. Arahā tena thinena sathinoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītaṃ uddhaccaṃ atthīti? Āmantā. Arahā tena uddhaccena sauddhaccoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītaṃ ahirikaṃ atthīti? Āmantā. Arahā tena ahirikena saahirikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītaṃ anottappaṃ atthīti? Āmantā. Arahā tena anottappena saanottappīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthīti? Āmantā. Anāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgāmissa atītā vicikicchā atthi… atīto sīlabbataparāmāso atthi… atīto aṇusahagato kāmarāgo atthi… atīto aṇusahagato byāpādo atthīti? Āmantā. Anāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthīti? Āmantā. Sakadāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmissa atītā vicikicchā atthi… atīto sīlabbataparāmāso atthi… atīto oḷāriko kāmarāgo atthi… atīto oḷāriko byāpādo atthīti? Āmantā. Sakadāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthīti? Āmantā. Sotāpanno tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāpannassa atītā vicikicchā atthi… atīto sīlabbataparāmāso atthi… atīto apāyagamanīyo rāgo atthi… atīto apāyagamanīyo doso atthi… atīto apāyagamanīyo moho atthīti? Āmantā. Sotāpanno tena mohena samohoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
292已对照

二百九十二、凡夫有过去的贪,凡夫以那贪而为有贪者吗?是的。阿罗汉有过去的贪,阿罗汉以那贪而为有贪者吗?不应这样说……乃至……凡夫有过去的瞋……乃至……有过去的无愧,凡夫以那无愧而为无愧者吗?是的。阿罗汉有过去的无愧,阿罗汉以那无愧而为无愧者吗?不应这样说……乃至……

凡夫有过去的有身见,凡夫以那见而为有见者吗?是的。阿那含有过去的有身见,阿那含以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……凡夫有过去的疑……乃至……有过去的微细的瞋恚,凡夫以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?是的。阿那含有过去的微细的瞋恚,阿那含以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?不应这样说……乃至……

凡夫有过去的有身见,凡夫以那见而为有见者吗?是的。斯陀含有过去的有身见,斯陀含以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……凡夫有过去的疑……有过去的粗的瞋恚,凡夫以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?是的。斯陀含有过去的粗的瞋恚,斯陀含以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?不应这样说……乃至……

凡夫有过去的有身见,凡夫以那见而为有见者吗?是的。须陀洹有过去的有身见,须陀洹以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……凡夫有过去的疑……乃至……有过去的导向苦界的痴,凡夫以那痴而为有痴者吗?是的。须陀洹有过去的导向苦界的痴,须陀洹以那痴而为有痴者吗?不应这样说……乃至……

阿罗汉有过去的贪,阿罗汉却不以那贪而为有贪者吗?是的。凡夫有过去的贪,凡夫却不以那贪而为有贪者吗?不应这样说……乃至……阿罗汉有过去的瞋……乃至……有过去的无愧,阿罗汉却不以那无愧而为无愧者吗?是的。凡夫有过去的无愧,凡夫却不以那无愧而为无愧者吗?不应这样说……乃至……

阿那含有过去的有身见,阿那含却不以那见而为有见者吗?是的。凡夫有过去的有身见,凡夫却不以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……阿那含有过去的疑……乃至……有过去的微细的瞋恚,阿那含却不以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?是的。凡夫有过去的微细的瞋恚,凡夫却不以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?不应这样说……乃至……

斯陀含有过去的有身见,斯陀含却不以那见而为有见者吗?是的。凡夫有过去的有身见,凡夫却不以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……斯陀含有过去的疑……乃至……有过去的粗的瞋恚,斯陀含却不以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?是的。凡夫有过去的粗的瞋恚,凡夫却不以那瞋恚而为心怀瞋恚者吗?不应这样说……乃至……

须陀洹有过去的有身见,须陀洹却不以那见而为有见者吗?是的。凡夫有过去的有身见,凡夫却不以那见而为有见者吗?不应这样说……乃至……须陀洹有过去的疑……乃至……有过去的导向苦界的痴,须陀洹却不以那痴而为有痴者吗?是的。凡夫有过去的导向苦界的痴,凡夫却不以那痴而为有痴者吗?不应这样说……乃至……

292Puthujjanassa atīto rāgo atthi, puthujjano tena rāgena sarāgoti? Āmantā. Arahato atīto rāgo atthi, arahā tena rāgena sarāgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puthujjanassa atīto doso atthi…pe… atītaṃ anottappaṃ atthi puthujjano tena anottappena anottappīti? Āmantā. Arahato atītaṃ anottappaṃ atthi, arahā tena anottappena anottappīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Anāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, anāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puthujjanassa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto aṇusahagato byāpādo atthi, puthujjano tena byāpādena byāpannacittoti? Āmantā. Anāgāmissa atīto aṇusahagato byāpādo atthi, anāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Sakadāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, sakadāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puthujjanassa atītā vicikicchā atthi… atīto oḷāriko byāpādo atthi, puthujjano tena byāpādena byāpannacittoti? Āmantā. Sakadāgāmissa atīto oḷāriko byāpādo atthi, sakadāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Sotāpannassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, sotāpanno tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puthujjanassa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto apāyagamanīyo moho atthi, puthujjano tena mohena samohoti? Āmantā. Sotāpannassa atīto apāyagamanīyo moho atthi, sotāpanno tena mohena samohoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato atīto rāgo atthi, na ca arahā tena rāgena sarāgoti? Āmantā. Puthujjanassa atīto rāgo atthi, na ca puthujjano tena rāgena sarāgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atīto doso atthi…pe… atītaṃ anottappaṃ atthi, na ca arahā tena anottappena anottappīti? Āmantā. Puthujjanassa atītaṃ anottappaṃ atthi, na ca puthujjano tena anottappena anottappīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca anāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgāmissa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto aṇusahagato byāpādo atthi, na ca anāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Āmantā. Puthujjanassa atīto aṇusahagato byāpādo atthi, na ca puthujjano tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca sakadāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmissa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto oḷāriko byāpādo atthi, na ca sakadāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Āmantā. Puthujjanassa atīto oḷāriko byāpādo atthi, na ca puthujjano tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca sotāpanno tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāpannassa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto apāyagamanīyo moho atthi, na ca sotāpanno tena mohena samohoti? Āmantā. Puthujjanassa atīto apāyagamanīyo moho atthi, na ca puthujjano tena mohena samohoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
293已对照

过去手等论

二百九十三、过去的手有吗?是的。有过去的手时,拿起与放下便显现吗?不应这样说……乃至……过去的足有吗?是的。有过去的足时,前进与后退便显现吗?不应这样说……乃至……过去的肢节有吗?是的。有过去的肢节时,屈与伸便显现吗?不应这样说……乃至……过去的腹有吗?是的。有过去的腹时,饥与渴便显现吗?不应这样说……乃至……

过去的身有吗?是的。过去的身是可被提举与压制的、可被切割与破坏的、为乌鸦、鹫、鹰所共有的吗?不应这样说……乃至……于过去的身,毒会侵入,刀会侵入,火会侵入吗?不应这样说……乃至……过去的身能用镣铐缚来系缚,用绳缚来系缚,用锁链缚来系缚,用村缚来系缚,用市镇缚来系缚,用城缚来系缚,用地方缚来系缚,用以颈为第五的诸缚来系缚吗?不应这样说……乃至……

过去的水有吗?是的。以那水作水所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……过去的火有吗?是的。以那火作火所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……过去的风有吗?是的。以那风作风所应作的[事]吗?不应这样说……乃至……

293Atītā hatthā atthīti? Āmantā. Atītesu hatthesu sati ādānanikkhepanaṃ paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā pādā atthīti? Āmantā. Atītesu pādesu sati abhikkamapaṭikkamo paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā pabbā atthīti? Āmantā. Atītesu pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṃ paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto kucchi atthīti? Āmantā. Atītasmiṃ kucchismiṃ sati jighacchā pipāsā paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atīto kāyo atthīti? Āmantā. Atīto kāyo paggahaniggahupago chedanabhedanupago kākehi gijjhehi kulalehi sādhāraṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīte kāye visaṃ kameyya, satthaṃ kameyya, aggi kameyyāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… labbhā atīto kāyo addubandhanena bandhituṃ, rajjubandhanena bandhituṃ, saṅkhalikabandhanena bandhituṃ, gāmabandhanena bandhituṃ, nigamabandhanena bandhituṃ, nagarabandhanena bandhituṃ, janapadabandhanena bandhituṃ, kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atīto āpo atthīti? Āmantā. Tena āpena āpakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto tejo atthīti? Āmantā. Tena tejena tejakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto vāyo atthīti? Āmantā. Tena vāyena vāyakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
294已对照

过去蕴等合集论

二百九十四、过去色蕴有,未来色蕴有,现在色蕴有吗?是的。[有]三个色蕴吗?不应这样说……乃至……过去五蕴有,未来五蕴有,现在五蕴有吗?是的。[有]十五蕴吗?不应这样说……乃至……

过去眼处有,未来眼处有,现在眼处有吗?是的。[有]三个眼处吗?不应这样说……乃至……过去十二处有,未来十二处有,现在十二处有吗?是的。[有]三十六处吗?不应这样说……乃至……

过去眼界有,未来眼界有,现在眼界有吗?是的。[有]三个眼界吗?不应这样说……乃至……过去十八界有,未来十八界有,现在十八界有吗?是的。[有]五十四界吗?不应这样说……乃至……

过去眼根有,未来眼根有,现在眼根有吗?是的。[有]三个眼根吗?不应这样说……乃至……过去二十二根有,未来二十二根有,现在二十二根有吗?是的。[有]六十六根吗?不应这样说……乃至……

过去的转轮王有,未来的转轮王有,现在的转轮王有吗?是的。有三位转轮王的当面相会吗?不应这样说……乃至……

过去的正等正觉者有,未来的正等正觉者有,现在的正等正觉者有吗?是的。有三位正等正觉者的当面相会吗?不应这样说……乃至……

294Atīto rūpakkhandho atthi, anāgato rūpakkhandho atthi, paccuppanno rūpakkhandho atthīti? Āmantā. Tayo rūpakkhandhāti? Na hevaṃ vattabbe …pe… atītā pañcakkhandhā atthi, anāgatā pañcakkhandhā atthi, paccuppannā pañcakkhandhā atthīti? Āmantā. Pannarasakkhandhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ cakkhāyatanaṃ atthi, anāgataṃ cakkhāyatanaṃ atthi, paccuppannaṃ cakkhāyatanaṃ atthīti? Āmantā. Tīṇi cakkhāyatanānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītāni dvādasāyatanāni atthi, anāgatāni dvādasāyatanāni atthi, paccuppannāni dvādasāyatanāni atthīti? Āmantā. Chattiṃsāyatanānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā cakkhudhātu atthi, anāgatā cakkhudhātu atthi, paccuppannā cakkhudhātu atthīti? Āmantā. Tisso cakkhudhātuyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā aṭṭhārasa dhātuyo atthi, anāgatā aṭṭhārasa dhātuyo atthi, paccuppannā aṭṭhārasa dhātuyo atthīti? Āmantā. Catupaññāsa dhātuyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ cakkhundriyaṃ atthi, anāgataṃ cakkhundriyaṃ atthi, paccuppannaṃ cakkhundriyaṃ atthīti? Āmantā. Tīṇi cakkhundriyānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītāni bāvīsatindriyāni atthi, anāgatāni bāvīsatindriyāni atthi, paccuppannāni bāvīsatindriyāni atthīti? Āmantā. Chasaṭṭhindriyānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atīto rājā cakkavattī atthi, anāgato rājā cakkavattī atthi, paccuppanno rājā cakkavattī atthīti? Āmantā. Tiṇṇannaṃ rājūnaṃ cakkavattīnaṃ sammukhībhāvo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atīto sammāsammuddho atthi, anāgato sammāsambuddho atthi, paccuppanno sammāsambuddho atthīti? Āmantā. Tiṇṇannaṃ sammāsambuddhānaṃ sammukhībhāvo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
295已对照

词句净治论

二百九十五、过去有吗?是的。有[者]是过去吗?有[者]或是过去、或是非过去。

你要承认[这]驳斥。若过去有,有[者]或是过去、或是非过去,因此,过去非过去,非过去是过去。你在那里所说的“应当说‘过去有,有[者]或是过去、或是非过去,因此,过去非过去,非过去是过去’”,是错误的。

若并非“过去非过去,非过去是过去”,那么,喂,也就不应当这样说:“过去有,有[者]或是过去、或是非过去。”你在那里所说的“应当说‘过去有,有[者]或是过去、或是非过去,因此,过去非过去,非过去是过去’”,是错误的。

未来有吗?是的。有[者]是未来吗?有[者]或是未来、或是非未来。

你要承认[这]驳斥。若未来有,有[者]或是未来、或是非未来,因此,未来非未来,非未来是未来。你在那里所说的“应当说‘未来有,有[者]或是未来、或是非未来,因此,未来非未来,非未来是未来’”,是错误的。

若并非“未来非未来,非未来是未来”,那么,喂,也就不应当这样说:“未来有,有[者]或是未来、或是非未来。”你在那里所说的“应当说‘未来有,有[者]或是未来、或是非未来,因此,未来非未来,非未来是未来’”,是错误的。

现在有吗?是的。有[者]是现在吗?有[者]或是现在、或是非现在。

你要承认[这]驳斥。若现在有,有[者]或是现在、或是非现在,因此,现在非现在,非现在是现在。你在那里所说的“应当说‘现在有,有[者]或是现在、或是非现在,因此,现在非现在,非现在是现在’”,是错误的。

若并非“现在非现在,非现在是现在”,那么,喂,也就不应当这样说:“现在有,有[者]或是现在、或是非现在。”你在那里所说的“应当说‘现在有,有[者]或是现在、或是非现在,因此,现在非现在,非现在是现在’”,是错误的。

涅槃有吗?是的。有[者]是涅槃吗?有[者]或是涅槃,或非涅槃。

你要承认[这]驳斥。若涅槃有,有[者]或是涅槃,或非涅槃,因此,涅槃非涅槃,非涅槃是涅槃。你在那里所说的“应当说‘涅槃有,有[者]或是涅槃,或非涅槃,因此,涅槃非涅槃,非涅槃是涅槃’”,是错误的。

若并非“涅槃非涅槃,非涅槃是涅槃”,那么,喂,也就不应当这样说:“涅槃有,有[者]或是涅槃,或非涅槃。”你在那里所说的“应当说‘涅槃有,有[者]或是涅槃,或非涅槃,因此,涅槃非涅槃,非涅槃是涅槃’”,是错误的。

295Atītaṃ atthīti? Āmantā. Atthi atītanti? Atthi siyā atītaṃ, siyā nvātītanti. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci atītaṃ atthi, atthi siyā atītaṃ, siyā nvātītaṃ, tenātītaṃ nvātītaṃ, nvātītaṃ atītanti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘atītaṃ atthi atthi siyā atītaṃ, siyā nvātītaṃ, tenātītaṃ nvātītaṃ, nvātītaṃ atīta’’’nti micchā. No ce pana atītaṃ nvātītaṃ nvātītaṃ atītanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ atthi atthi siyā atītaṃ, siyā nvātīta’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘atītaṃ atthi atthi siyā atītaṃ, siyā nvātītaṃ, tenātītaṃ nvātītaṃ, nvātītaṃ atīta’’’nti micchā. Anāgataṃ atthīti? Āmantā. Atthi anāgatanti? Atthi siyā anāgataṃ, siyā nvānāgatanti. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci anāgataṃ atthi atthi siyā anāgataṃ siyā nvānāgataṃ, tenānāgataṃ nvānāgataṃ, nvānāgataṃ anāgatanti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘anāgataṃ atthi atthi siyā anāgataṃ, siyā nvānāgataṃ, tenānāgataṃ nvānāgataṃ, nvānāgataṃ anāgata’’’nti micchā. No ce panānāgataṃ nvānāgataṃ nvānāgataṃ anāgatanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgataṃ atthi atthi siyā anāgataṃ, siyā nvānāgata’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘anāgataṃ atthi atthi siyā anāgataṃ, siyā nvānāgataṃ, tenānāgataṃ nvānāgataṃ, nvānāgataṃ anāgata’’’nti micchā. Paccuppannaṃ atthīti, āmantā. Atthi paccuppannanti? Atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppannanti. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci paccuppannaṃ atthi atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppannaṃ, tena paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ paccuppannanti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘paccuppannaṃ atthi atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppannaṃ, tena paccuppannaṃ no paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ paccuppanna’’’nti micchā. No ce pana paccuppannaṃ no paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ paccuppannanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘paccuppannaṃ atthi atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppanna’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘paccuppannaṃ atthi atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppannaṃ, tena paccuppannaṃ no paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ paccuppanna’’’nti micchā. Nibbānaṃ atthīti? Āmantā. Atthi nibbānanti? Atthi siyā nibbānaṃ siyā no nibbānanti. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci nibbānaṃ atthi atthi siyā nibbānaṃ, siyā no nibbānaṃ, tena nibbānaṃ no nibbānaṃ, no nibbānaṃ nibbānanti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘nibbānaṃ atthi atthi siyā nibbānaṃ, siyā no nibbānaṃ, tena nibbānaṃ no nibbānaṃ, no nibbānaṃ nibbāna’’’nti micchā. No ce pana nibbānaṃ no nibbānaṃ, no nibbānaṃ nibbānanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘nibbānaṃ atthi atthi siyā nibbānaṃ, siyā no nibbāna’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘nibbānaṃ atthi atthi siyā nibbānaṃ, siyā no nibbānaṃ, tena nibbānaṃ no nibbānaṃ, no nibbānaṃ nibbāna’’’nti micchā.
296已对照

经证

二百九十六、不应说“过去有,未来有”吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,凡任何色,过去的、未来的、现在的,内的或外的,粗的或细的,劣的或胜的,远的或近的,这称为色蕴。凡任何受……凡任何想……凡任何诸行……凡任何识,过去的、未来的、现在的,内的或外的,粗的或细的,劣的或胜的,远的或近的,这称为识蕴。”确有[这]经吗?是的。那么,过去有,未来有。

过去有,未来有吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,有这三种词说之路、增语之路、施设之路,[它们]未被弃舍、往昔未曾被弃舍,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,是有智的沙门、婆罗门所不拒斥的。哪三种呢?诸比丘,凡已过去的、已灭的、已离去的、已变易的色,它的名称是‘曾有’,它的共称是‘曾有’,它的施设是‘曾有’;它的名称不是‘现有’,它的名称不是‘将有’。凡受……乃至……凡想……凡诸行……凡已过去的、已灭的、已离去的、已变易的识,它的名称是‘曾有’,它的共称是‘曾有’,它的施设是‘曾有’;它的名称不是‘现有’,它的名称不是‘将有’。

“诸比丘,凡未生的、未显现的色,它的名称是‘将有’,它的共称是‘将有’,它的施设是‘将有’;它的名称不是‘现有’,它的名称不是‘曾有’。凡受……乃至……凡想……凡诸行……凡未生的、未显现的识,它的名称是‘将有’,它的共称是‘将有’,它的施设是‘将有’;它的名称不是‘现有’,它的名称不是‘曾有’。

“诸比丘,凡已生的、已显现的色,它的名称是‘现有’,它的共称是‘现有’,它的施设是‘现有’;它的名称不是‘曾有’,它的名称不是‘将有’。凡受……乃至……凡想……凡诸行……凡已生的、已显现的识,它的名称是‘现有’,它的共称是‘现有’,它的施设是‘现有’;它的名称不是‘曾有’,它的名称不是‘将有’。诸比丘,这就是那三种词说之路、增语之路、施设之路,[它们]未被弃舍、往昔未曾被弃舍,现在不被弃舍,将来不会被弃舍,是有智的沙门、婆罗门所不拒斥的。

“诸比丘,就连过去那些乌卡拉人瓦萨与般尼亚——无因论者、无作论者、虚无论者——他们也认为:对这三种词说之路、增语之路、施设之路,不应呵责、不应驳斥。这是什么缘故呢?由于怖畏非难、斥责、求过。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“过去有,未来有。”

过去有吗?是的。具寿破群那不是对世尊这样说过吗:“尊者,是否有那样的眼——凭那眼,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛?尊者,是否有那样的舌……乃至……尊者,是否有那样的意——凭那意,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛?”

“破群那,没有那样的眼——凭那眼,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛。破群那,没有那样的舌……乃至……破群那,没有那样的意——凭那意,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“过去有。”

过去有吗?是的。具寿难陀迦不是这样说过吗:“先前有贪,那是不善;它现在没有了,这就是善。先前有瞋……先前有痴,那是不善;它现在没有了,这就是善。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“过去有。”

不应说“未来有”吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,若于段食有贪、有欢喜、有渴爱,识便于彼住立、增广。凡于何处识住立、增广,于彼便有名色的降入。凡于何处有名色的降入,于彼便有诸行的增长。凡于何处有诸行的增长,于彼便有未来的再有之生起。凡于何处有未来的再有之生起,于彼便有未来的生、老死。凡于何处有未来的生、老死,诸比丘,我说那是有愁、有尘、有恼的。

“诸比丘,若于触食……诸比丘,若于意思食……诸比丘,若于识食有贪、有欢喜……乃至……我说[那]是有尘、有恼的。”确有[这]经吗?是的。那么,未来有。

未来有吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,若于段食无贪、无欢喜、无渴爱,识便于彼不住立、不增广。凡于何处识不住立、不增广,于彼便无名色的降入。凡于何处无名色的降入,于彼便无诸行的增长。凡于何处无诸行的增长,于彼便无未来的再有之生起。凡于何处无未来的再有之生起,于彼便无未来的生、老死。凡于何处无未来的生、老死,诸比丘,我说那是无愁、无尘、无恼的。

“诸比丘,若于触食……诸比丘,若于意思食……诸比丘,若于识食无贪、无欢喜……乃至……我说[那]是无尘、无恼的。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“未来有。”

296Na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ atthi, anāgataṃ atthī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā – ayaṃ vuccati rūpakkhandho. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā – ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho’’ti [saṃ. ni. 3.48]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi atītaṃ atthi, anāgataṃ atthīti. Atītaṃ atthi, anāgataṃ atthīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tayome, bhikkhave, niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā na saṅkiyanti na saṅkiyissanti appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katame tayo? Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti. Yā vedanā…pe… yā saññā… ye saṅkhārā… yaṃ viññāṇaṃ atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti. ‘‘Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti. Yā vedanā…pe… yā saññā… ye saṅkhārā… yaṃ viññāṇaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti. ‘‘Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti. Yā vedanā…pe… yā saññā… ye saṅkhārā… yaṃ viññāṇaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti. Ime kho, bhikkhave, tayo niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā na saṅkiyanti na saṅkiyissanti appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. ‘‘Yepi te, bhikkhave, ahesuṃ ukkalā vassabhaññā ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepime tayo niruttipathe adhivacanapathe paññattipathe na garahitabbaṃ na paṭikkositabbaṃ amaññiṃsu. Taṃ kissa hetu? Nindābyārosaupārambhabhayā’’ti [saṃyuttanikāye]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ atthi, anāgataṃ atthī’’ti. Atītaṃ atthīti? Āmantā. Nanu āyasmā phagguno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho taṃ, bhante, cakkhuṃ yena cakkhunā atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte paññāpayamāno paññāpeyyāti. Atthi nu kho sā, bhante, jivhā…pe… atthi nu kho so, bhante, mano yena manena atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte paññāpayamāno paññāpeyyā’’ti. ‘‘Natthi kho taṃ, phagguna, cakkhuṃ yena cakkhunā atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte paññāpayamāno paññāpeyya. Natthi kho sā, phagguna, jivhā…pe… natthi nu kho so, phagguna, mano yena manena atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte paññāpayamāno paññāpeyyā’’ti [saṃ. ni. 4.83]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ atthī’’ti. Atītaṃ atthīti? Āmantā. Nanu āyasmā nandako etadavoca – ‘‘ahu pubbe lobho tadahu akusalaṃ, so etarahi natthi, iccetaṃ kusalaṃ. Ahu pubbe doso… ahu pubbe moho, tadahu akusalaṃ, so etarahi natthi, iccetaṃ kusala’’nti [aṅguttaranikāye]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ atthī’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘anāgataṃ atthī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo, atthi nandī, atthi taṇhā; patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ virūḷhaṃ. Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ virūḷhaṃ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha atthi saṅkhārānaṃ vuddhi, atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha atthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha atthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, sasokaṃ taṃ, bhikkhave, sarajaṃ [sadaraṃ (saṃ. ni. 2.64) tadeva yuttataraṃ] saupāyāsanti vadāmi. ‘‘Phasse ce, bhikkhave, āhāre… manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre… viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo, atthi nandī…pe… sarajaṃ saupāyāsanti vadāmī’’ti [saṃ. ni. 2.64]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi anāgataṃ atthīti. Anāgataṃ atthīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo, natthi nandī, natthi taṇhā; appatiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ avirūḷhaṃ. Yattha viññāṇaṃ appatiṭṭhitaṃ avirūḷhaṃ, natthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha natthi nāmarūpassa avakkanti, natthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha natthi saṅkhārānaṃ vuddhi, natthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha natthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, natthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha natthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, asokaṃ taṃ, bhikkhave, arajaṃ anupāyāsanti vadāmi. ‘‘Phasse ce, bhikkhave, āhāre… manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre… viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo, natthi nandī…pe… arajaṃ anupāyāsanti vadāmī’’ti [saṃ. ni. 2.64]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘anāgataṃ atthī’’ti.
297已对照

一切有论终。

六、过去蕴等论

一、非经证

二百九十七、过去是蕴吗?是的。过去有吗?不应这样说……乃至……过去是处吗?是的。过去有吗?不应这样说……乃至……过去是界吗?是的。过去有吗?不应这样说……乃至……过去是蕴、界、处吗?是的。过去有吗?不应这样说……乃至……

未来是蕴吗?是的。未来有吗?不应这样说……乃至……未来是处吗?是的。未来有吗?不应这样说……乃至……未来是界吗?是的。未来有吗?不应这样说……乃至……未来是蕴、界、处吗?是的。未来有吗?不应这样说……乃至……

现在是蕴,现在有吗?是的。过去是蕴,过去有吗?不应这样说……乃至……现在是处,现在有吗?是的。过去是处,过去有吗?不应这样说……乃至……现在是界,现在有吗?是的。过去是界,过去有吗?不应这样说……乃至……现在是蕴、界、处,现在有吗?是的。过去是蕴、界、处,过去有吗?不应这样说……乃至……

现在是蕴,现在有吗?是的。未来是蕴,未来有吗?不应这样说……乃至……现在是处,现在有吗?是的。未来是处,未来有吗?不应这样说……乃至……现在是界,现在有吗?是的。未来是界,未来有吗?不应这样说……乃至……现在是蕴、界、处,现在有吗?是的。未来是蕴、界、处,未来有吗?不应这样说……乃至……

过去是蕴,过去没有吗?是的。现在是蕴,现在没有吗?不应这样说……乃至……过去是处,过去没有吗?是的。现在是处,现在没有吗?不应这样说……乃至……过去是界,过去没有吗?是的。现在是界,现在没有吗?不应这样说……乃至……过去是蕴、界、处,过去没有吗?是的。现在是蕴、界、处,现在没有吗?不应这样说……乃至……

未来是蕴,未来没有吗?是的。现在是蕴,现在没有吗?不应这样说……乃至……未来是处……乃至……未来是界……乃至……未来是蕴、界、处,未来没有吗?是的。现在是蕴、界、处,现在没有吗?不应这样说……乃至……

过去色是蕴吗?是的。过去色有吗?不应这样说……乃至……过去色是处吗?是的。过去色有吗?不应这样说……乃至……过去色是界吗?是的。过去色有吗?不应这样说……乃至……过去色是蕴、界、处吗?是的。过去色有吗?不应这样说……乃至……

未来色是蕴吗?是的。未来色有吗?不应这样说……乃至……未来色是处……乃至……未来色是界……乃至……未来色是蕴、界、处吗?是的。未来色有吗?不应这样说……乃至……

现在色是蕴,现在色有吗?是的。过去色是蕴,过去色有吗?不应这样说……乃至……现在色是处……乃至……现在色是界……乃至……现在色是蕴、界、处,现在色有吗?是的。过去色是蕴、界、处,过去色有吗?不应这样说……乃至……

现在色是蕴,现在色有吗?是的。未来色是蕴,未来色有吗?不应这样说……乃至……现在色是处……乃至……现在色是界……乃至……现在色是蕴、界、处,现在色有吗?是的。未来色是蕴、界、处,未来色有吗?不应这样说……乃至……

过去色是蕴,过去色没有吗?是的。现在色是蕴,现在色没有吗?不应这样说……乃至……过去色是处……乃至……过去色是界……乃至……过去色是蕴、界、处,过去色没有吗?是的。现在色是蕴、界、处,现在色没有吗?不应这样说……乃至……

未来色是蕴,未来色没有吗?是的。现在色是蕴,现在色没有吗?不应这样说……乃至……未来色是处……乃至……未来色是界……乃至……未来色是蕴、界、处,未来色没有吗?是的。现在色是蕴、界、处,现在色没有吗?不应这样说……乃至……

过去受……过去想……过去诸行……过去识是蕴吗?是的。过去识有吗?不应这样说……乃至……过去识是处……乃至……过去识是界……乃至……过去识是蕴、界、处吗?是的。过去识有吗?不应这样说……乃至……

未来识是蕴吗?是的。未来识有吗?不应这样说……乃至……未来识是处……乃至……未来识是界……乃至……未来识是蕴、界、处吗?是的。未来识有吗?不应这样说……乃至……

现在识是蕴,现在识有吗?是的。过去识是蕴,过去识有吗?不应这样说……乃至……现在识是处……乃至……现在识是界……乃至……现在识是蕴、界、处,现在识有吗?是的。过去识是蕴、界、处,过去识有吗?不应这样说……乃至……

现在识是蕴,现在识有吗?是的。未来识是蕴,未来识有吗?不应这样说……乃至……现在识是处……乃至……现在识是界……乃至……现在识是蕴、界、处,现在识有吗?是的。未来识是蕴、界、处,未来识有吗?不应这样说……乃至……

过去识是蕴,过去识没有吗?是的。现在识是蕴,现在识没有吗?不应这样说……乃至……过去识是处……乃至……过去识是界……乃至……过去识是蕴、界、处,过去识没有吗?是的。现在识是蕴、界、处,现在识没有吗?不应这样说……乃至……未来识是蕴,未来识没有吗?是的。现在识是蕴,现在识没有吗?不应这样说……乃至……未来识是处……乃至……未来识是界……乃至……未来识是蕴、界、处,未来识没有吗?是的。现在识是蕴、界、处,现在识没有吗?不应这样说……乃至……

297Atītaṃ khandhāti? Āmantā. Atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ āyatananti? Āmantā. Atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ dhātūti? Āmantā. Atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ khandhā dhātu āyatananti [khandhadhātuāyatananti (syā.)]? Āmantā. Atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ khandhāti? Āmantā. Anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ āyatananti? Āmantā. Anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ dhātūti? Āmantā. Anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ khandhā paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ khandhā atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ āyatanaṃ paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ āyatanaṃ atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ dhātu paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ dhātu atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ khandhā paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ khandhā anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ āyatanaṃ paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ āyatanaṃ anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ dhātu paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ dhātu anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ khandhā atītaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ khandhā paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ āyatanaṃ atītaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ āyatanaṃ paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ dhātu atītaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ dhātu paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ khandhā anāgataṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ khandhā paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ dhātu…pe… anāgataṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ rūpaṃ khandhoti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ āyatananti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ dhātūti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ rūpaṃ khandhoti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ rūpaṃ dhātu…pe… anāgataṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandho paccuppannaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ khandho atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ dhātu…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandho paccuppannaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ khandho anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ dhātu…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ rūpaṃ khandho atītaṃ rūpaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandho paccuppannaṃ rūpaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… atītaṃ rūpaṃ dhātu…pe… atītaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ rūpaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ rūpaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ rūpaṃ khandho anāgataṃ rūpaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandho paccuppannaṃ rūpaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ rūpaṃ dhātu…pe… anāgataṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ rūpaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ rūpaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā vedanā… atītā saññā… atītā saṅkhārā… atītaṃ viññāṇaṃ khandhoti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ …pe… atītaṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… atītaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ viññāṇaṃ khandhoti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandho paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ khandho atītaṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandho paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ khandho anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ viññāṇaṃ khandho atītaṃ viññāṇaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandho paccuppannaṃ viññāṇaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… atītaṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… atītaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ viññāṇaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ viññāṇaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ khandho anāgataṃ viññāṇaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandho paccuppannaṃ viññāṇaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ viññāṇaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ viññāṇaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
298已对照

二、经证

二百九十八、不应说“过去、未来的蕴、界、处,而这些[法]没有”吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,有这三种词说之路、增语之路、施设……乃至……有智的……乃至……”确有[这]经吗?是的。那么,过去、未来的蕴、界、处,而这些[法]没有。

过去、未来的蕴、界、处,而这些[法]没有吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,凡任何色,过去的、未来的、现在的,内的或外的,粗的或细的,劣的或胜的,远的或近的,这称为色蕴。凡任何受……凡任何想……凡任何诸行……凡任何识,过去的、未来的、现在的……乃至……这称为识蕴。”确有[这]经吗?是的。那么,就不应说:“过去、未来的蕴、界、处,而这些[法]没有。”

298Na vattabbaṃ – ‘‘atītānāgatā khandhā dhātu āyatanaṃ natthi cete’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tayome, bhikkhave, niruttipathā adhivacanapathā paññatti…pe… viññūhīti…pe…’’. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītānāgatā khandhā dhātu āyatanaṃ natthi cete’’ti. Atītānāgatā khandhā dhātu āyatanaṃ natthi ceteti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati rūpakkhandho. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītānāgatā khandhā dhātu āyatanaṃ natthi cete’’ti.
299已对照

过去蕴等论终。

七、一分有论

一、过去等一分论

二百九十九、过去有吗?一分有,一分没有。一分已灭,一分未灭;一分已离去,一分未离去;一分已灭没,一分未灭没;一分已遍灭没,一分未遍灭没吗?不应这样说……乃至……

过去一分有,一分没有吗?是的。过去异熟未成熟的诸法,一分有,一分没有吗?不应这样说……乃至……过去一分有,一分没有吗?是的。过去异熟已成熟的诸法,一分有,一分没有吗?不应这样说……乃至……过去一分有,一分没有吗?是的。过去无异熟的诸法,一分有,一分没有吗?不应这样说……乃至……

过去一分有,一分没有吗?是的。什么有,什么没有?过去异熟未成熟的诸法——它们有;过去异熟已成熟的诸法——它们没有。过去异熟未成熟的诸法——它们有吗?是的。过去异熟已成熟的诸法——它们有吗?不应这样说……乃至……过去异熟未成熟的诸法——它们有吗?是的。过去无异熟的诸法——它们有吗?不应这样说……乃至……

过去异熟已成熟的诸法——它们没有吗?是的。过去异熟未成熟的诸法——它们没有吗?不应这样说……乃至……

过去无异熟的诸法——它们没有吗?是的。过去异熟未成熟的诸法——它们没有吗?不应这样说……乃至……

过去异熟未成熟的诸法——它们有吗?是的。不是过去异熟未成熟的诸法已灭吗?是的。若过去异熟未成熟的诸法已灭,那么,喂,也就不应当这样说:“过去异熟未成熟的诸法——它们有。”

过去异熟未成熟的诸法已灭——它们有吗?是的。过去异熟已成熟的诸法已灭——它们有吗?不应这样说……乃至……过去异熟未成熟的诸法已灭——它们有吗?是的。过去无异熟的诸法已灭——它们有吗?不应这样说……乃至……

过去异熟已成熟的诸法已灭——它们没有吗?是的。过去异熟未成熟的诸法已灭——它们没有吗?不应这样说……乃至……

过去无异熟的诸法已灭——它们没有吗?是的。过去异熟未成熟的诸法已灭——它们没有吗?不应这样说……乃至……

过去异熟未成熟的诸法已灭——它们有吗?是的。过去异熟已成熟的诸法已灭——它们没有吗?是的。过去一分异熟已成熟、一分异熟未成熟的诸法已灭——它们一分有,一分没有吗?不应这样说……乃至……

不应说“过去异熟未成熟的诸法——它们有”吗?是的。不是过去异熟未成熟的诸法将成熟吗?是的。若过去异熟未成熟的诸法将成熟,那么,喂,就应当这样说:“过去异熟未成熟的诸法——它们有。”

以“过去异熟未成熟的诸法将成熟”[为据],它们有吗?是的。以“将成熟”[为据],[它们]是现在的吗?不应这样说……乃至……以“将成熟”[为据],[它们]是现在的吗?是的。以“现在诸法将灭”[为据],它们没有吗?不应这样说……乃至……

299Atītaṃ atthīti? Ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti. Ekaccaṃ niruddhaṃ, ekaccaṃ na niruddhaṃ; ekaccaṃ vigataṃ, ekaccaṃ avigataṃ; ekaccaṃ atthaṅgataṃ, ekaccaṃ na atthaṅgataṃ; ekaccaṃ abbhatthaṅgataṃ, ekaccaṃ na abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā dhammā ekacce atthi, ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Atītā vipakkavipākā dhammā ekacce atthi, ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Atītā avipākā dhammā ekacce atthi ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ ekaccaṃ atthi ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Kiṃ atthi kiṃ natthīti? Atītā avipakkavipākā dhammā – te atthi; atītā vipakkavipākā dhammā – te natthīti. Atītā avipakkavipākā dhammā – te atthīti? Āmantā. Atītā vipakkavipākā dhammā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā avipakkavipākā dhammā – te atthīti? Āmantā. Atītā avipākā dhammā – te atthīti [atītā avipakkavipākā dhammā te natthīti (ka.)]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā vipakkavipākā dhammā – te natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā dhammā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe …pe…. Atītā avipākā [vipakkavipākā (syā.), avipakkavipākā (ka.)] dhammā – te natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā [avipākā (syā.)] dhammā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā avipakkavipākā dhammā – te atthīti? Āmantā. Nanu atītā avipakkavipākā dhammā niruddhāti? Āmantā. Hañci atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītā avipakkavipākā dhammā – te [dhammā niruddhā te (syā. ka.)] atthī’’ti. Atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā – te atthīti? Āmantā. Atītā vipakkavipākā dhammā niruddhā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā – te atthīti? Āmantā. Atītā avipākā [avipakkavipākā (sī. ka.)] dhammā niruddhā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā vipakkavipākā dhammā niruddhā – te natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā avipākā [vipakkavipākā (syā.), avipakkavipākā (ka.)] dhammā niruddhā – te natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā [avipākā (syā.)] dhammā niruddhā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā – te atthīti? Āmantā. Atītā vipakkavipākā dhammā niruddhā – te natthīti? Āmantā. Atītā ekadesaṃ vipakkavipākā dhammā ekadesaṃ avipakkavipākā dhammā niruddhā – te ekacce atthi ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘atītā avipakkavipākā dhammā – te atthī’’ti? Āmantā. Nanu atītā avipakkavipākā dhammā vipaccissantīti? Āmantā. Hañci atītā avipakkavipākā dhammā vipaccissanti, tena vata re vattabbe – ‘‘atītā avipakkavipākā dhammā – te atthī’’ti. Atītā avipakkavipākā dhammā vipaccissantīti katvā te atthīti? Āmantā. Vipaccissantīti katvā paccuppannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vipaccissantīti katvā paccuppannāti? Āmantā. Paccuppannā dhammā nirujjhissantīti katvā te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
300已对照

二、未来等一分论

三百、未来有吗?一分有,一分没有。一分已生,一分未生;一分已生起,一分未生起;一分已产生,一分未产生;一分已显现,一分未显现吗?不应这样说……乃至……

未来一分有,一分没有吗?是的。未来将生的诸法,一分有,一分没有吗?不应这样说……乃至……未来一分有,一分没有吗?是的。未来不将生的诸法,一分有,一分没有吗?不应这样说……乃至……

未来一分有,一分没有吗?是的。什么有,什么没有?未来将生的诸法——它们有;未来不将生的诸法——它们没有。未来将生的诸法——它们有吗?是的。未来不将生的诸法——它们有吗?不应这样说……乃至……未来不将生的诸法——它们没有吗?是的。未来将生的诸法——它们没有吗?不应这样说……乃至……

未来将生的诸法——它们有吗?是的。不是未来将生的诸法未生吗?是的。若未来将生的诸法未生,那么,喂,也就不应当这样说:“未来将生的诸法——它们有。”

未来将生的诸法未生——它们有吗?是的。未来不将生的诸法未生——它们有吗?不应这样说……乃至……未来不将生的诸法未生——它们没有吗?是的。未来将生的诸法未生——它们没有吗?不应这样说……乃至……

不应说“未来将生的诸法——它们有”吗?是的。不是未来将生的诸法将生起吗?是的。若未来将生的诸法将生起,那么,喂,就应当这样说:“未来将生的诸法——它们有。”

以“未来将生的诸法将生起”[为据],它们有吗?是的。以“将生起”[为据],[它们]是现在的吗?不应这样说……乃至……以“将生起”[为据],[它们]是现在的吗?是的。以“现在诸法将灭”[为据],它们没有吗?不应这样说……乃至……

300Anāgataṃ atthīti? Ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti. Ekaccaṃ jātaṃ, ekaccaṃ ajātaṃ; ekaccaṃ sañjātaṃ, ekaccaṃ asañjātaṃ; ekaccaṃ nibbattaṃ, ekaccaṃ anibbattaṃ; ekaccaṃ pātubhūtaṃ, ekaccaṃ apātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Anāgatā uppādino dhammā ekacce atthi, ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Anāgatā anuppādino dhammā ekacce atthi, ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Kiṃ atthi, kiṃ natthīti? Anāgatā uppādino dhammā – te atthi; anāgatā anuppādino dhammā – te natthīti. Anāgatā uppādino dhammā – te atthīti? Āmantā. Anāgatā anuppādino dhammā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgatā anuppādino dhammā – te natthīti? Āmantā. Anāgatā uppādino dhammā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgatā uppādino dhammā – te atthīti? Āmantā. Nanu anāgatā uppādino dhammā ajātāti? Āmantā. Hañci anāgatā uppādino dhammā ajātā, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgatā uppādino dhammā – te atthī’’ti. Anāgatā uppādino dhammā ajātā – te atthīti? Āmantā. Anāgatā anuppādino dhammā ajātā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgatā anuppādino dhammā ajātā – te natthīti? Āmantā. Anāgatā uppādino dhammā ajātā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘anāgatā uppādino dhammā – te atthī’’ti? Āmantā. Nanu anāgatā uppādino dhammā uppajjissantīti? Āmantā. Hañci anāgatā uppādino dhammā uppajjissanti, tena vata re vattabbe – ‘‘anāgatā uppādino dhammā – te atthī’’ti. Anāgatā uppādino dhammā uppajjissantīti katvā te atthīti? Āmantā. Uppajjissantīti katvā paccuppannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… uppajjissantīti katvā paccuppannāti? Āmantā. Paccuppannā dhammā nirujjhissantīti katvā te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
301已对照

一分有论终。

八、念处论

三百零一、一切法是念处吗?是的。一切法是念、念根、念力、正念、念觉支、唯一之道、导向灭尽的、导向菩提的、趣向损减的、无漏的、不顺结的、不顺系的、不顺暴流的、不顺轭的、不顺盖的、非所执取的、不顺取的、不顺杂染的,一切法是佛随念、法随念、僧随念、戒随念、舍随念、天随念、入出息念、死随念、身至念、寂止随念吗?不应这样说……乃至……

一切法是念处吗?是的。眼处是念处吗?不应这样说……乃至……眼处是念处吗?是的。眼处是念、念根、念力、正念、念觉支、唯一之道、导向灭尽的、导向菩提的、趣向损减的、无漏的、不顺结的……乃至……不顺杂染的,眼处是佛随念、法随念、僧随念、戒随念、舍随念、天随念、入出息念、死随念、身至念、寂止随念吗?不应这样说……乃至……耳处……鼻处……舌处……身处……色处……声处……香处……味处……所触处……贪……瞋……痴……慢……见……疑……昏沉……掉举……无惭……无愧是念处吗?不应这样说……乃至……无愧是念处吗?是的。无愧是念、念根、念力、正念……乃至……身至念、寂止随念吗?不应这样说……乃至……

念是念处,而它是念吗?是的。眼处是念处,而它是念吗?不应这样说……乃至……念是念处,而它是念吗?是的。耳处……乃至……身处……色处……乃至……所触处……贪……瞋……痴……乃至……无愧是念处,而它是念吗?不应这样说……乃至……

眼处是念处,而它不是念吗?是的。念是念处,而它不是念吗?不应这样说……乃至……耳处……乃至……身处……色处……乃至……所触处……贪……瞋……痴……乃至……无愧是念处,而它不是念吗?是的。念是念处,而它不是念吗?不应这样说……乃至……

301Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbe dhammā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavā asaṃyojaniyā aganthaniyā anoghaniyā ayoganiyā anīvaraṇiyā aparāmaṭṭhā anupādāniyā asaṃkilesikā, sabbe dhammā buddhānussati dhammānussati saṅghānussati sīlānussati cāgānussati devatānussati ānāpānassati maraṇānussati kāyagatāsati upasamānussatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ satipaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhāyatanaṃ satipaṭṭhānanti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavaṃ asaṃyojaniyaṃ…pe… asaṃkilesikaṃ, cakkhāyatanaṃ buddhānussati dhammānussati saṅghānussati sīlānussati cāgānussati devatānussati ānāpānassati maraṇānussati kāyagatāsati upasamānussatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāyatanaṃ… ghānāyatanaṃ… jivhāyatanaṃ… kāyāyatanaṃ… rūpāyatanaṃ… saddāyatanaṃ… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ… rāgo… doso… moho… māno… diṭṭhi… vicikicchā… thinaṃ… uddhaccaṃ… ahirikaṃ… anottappaṃ satipaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anottappaṃ satipaṭṭhānanti? Āmantā. Anottappaṃ sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati…pe… kāyagatāsati upasamānussatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sati satipaṭṭhānā, sā ca satīti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ satipaṭṭhānaṃ, tañca satīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sati satipaṭṭhānā, sā ca satīti? Āmantā. Sotāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ… rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ… rāgo… doso… moho…pe… anottappaṃ satipaṭṭhānaṃ, tañca satīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhāyatanaṃ satipaṭṭhānaṃ, tañca na satīti? Āmantā. Sati satipaṭṭhānā, sā ca na satīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ… rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ… rāgo … doso… moho…pe… anottappaṃ satipaṭṭhānaṃ, tañca na satīti? Āmantā. Sati satipaṭṭhānā, sā ca na satīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
302已对照

三百零二、不应说“一切法是念处”吗?是的。不是念缘一切法而住立吗?是的。若念缘一切法而住立,那么,喂,就应当这样说:“一切法是念处。”

念缘一切法而住立,[因此]一切法是念处吗?是的。触缘一切法而住立,[因此]一切法是触处吗?不应这样说……乃至……

念缘一切法而住立,[因此]一切法是念处吗?是的。受缘一切法而住立……想住立……思住立……心住立,[因此]一切法是心处吗?不应这样说……乃至……

一切法是念处吗?是的。一切众生都是念已现起者、具足念者、与念结合者;一切众生的念都现前吗?不应这样说……乃至……

302Na vattabbaṃ – ‘‘sabbe dhammā satipaṭṭhānā’’ti? Āmantā. Nanu sabbe dhamme ārabbha sati santiṭṭhatīti? Āmantā. Hañci sabbe dhamme ārabbha sati santiṭṭhatīti, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbe dhammā satipaṭṭhānā’’ti. Sabbaṃ dhammaṃ ārabbha sati santiṭṭhatīti sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbaṃ dhammaṃ ārabbha phasso santiṭṭhatīti sabbe dhammā phassapaṭṭhānāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbaṃ dhammaṃ ārabbha sati santiṭṭhatīti sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbaṃ dhammaṃ ārabbha vedanā santiṭṭhati… saññā santiṭṭhati… cetanā santiṭṭhati… cittaṃ santiṭṭhatīti sabbe dhammā cittapaṭṭhānāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbe sattā upaṭṭhitasatino satiyā samannāgatā satiyā samohitā; sabbesaṃ sattānaṃ sati paccupaṭṭhitāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
303已对照

三百零三、一切法是念处吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,凡不享用身至念者,他们便不享用不死;诸比丘,凡享用身至念者,他们便享用不死。”确有[这]经吗?是的。一切众生都享用、获得、串习、修习、多作身至念吗?不应这样说……乃至……

一切法是念处吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,此是唯一之道,为令众生清净,为超越愁与悲,为灭没苦与忧,为证得正理,为现证涅槃,此即四念处。”确有[这]经吗?是的。一切法是唯一之道吗?不应这样说……乃至……

一切法是念处吗?是的。世尊不是说过吗:“诸比丘,由于转轮王的出现,便有七宝的出现。哪七[宝]呢?轮宝出现,象宝出现,马宝……摩尼宝……女宝……居士宝……将军宝出现。诸比丘,由于转轮王的出现,便有这七宝的出现。

“诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,便有七觉支宝的出现。哪七[觉支宝]呢?念觉支宝出现,择法觉支宝出现,精进觉支宝出现,喜觉支宝出现,轻安觉支宝出现,定觉支宝出现,舍觉支宝出现。诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,便有这七觉支宝的出现。”确有[这]经吗?是的。由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,一切法都正是念觉支宝吗?不应这样说……乃至……一切法是念处吗?是的。一切法是正勤……神足……根……力……觉支吗?不应这样说……乃至……

303Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘amataṃ te, bhikkhave, na paribhuñjanti ye kāyagatāsatiṃ na paribhuñjanti. Amataṃ te, bhikkhave, paribhuñjanti ye kāyagatāsatiṃ paribhuñjantī’’ti [a. ni. 1.600]. Attheva suttantoti? Āmantā. Sabbe sattā kāyagatāsatiṃ paribhuñjanti paṭilabhanti āsevanti bhāventi bahulīkarontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā’’ti [dī. ni. 2.373; ma. ni. 1.106; saṃ. ni. 5.367]! Attheva suttantoti? Āmantā? Sabbe dhammā ekāyanamaggoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘rañño, bhikkhave, cakkavattissa pātubhāvā sattannaṃ ratanānaṃ pātubhāvo hoti. Katamesaṃ sattannaṃ? Cakkaratanassa pātubhāvo hoti, hatthiratanassa pātubhāvo hoti, assaratanassa… maṇiratanassa… itthiratanassa … gahapatiratanassa… pariṇāyakaratanassa pātubhāvo hoti. Rañño, bhikkhave, cakkavattissa pātubhāvā imesaṃ sattannaṃ ratanānaṃ pātubhāvo hoti. ‘‘Tathāgatassa, bhikkhave, pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa sattannaṃ bojjhaṅgaratanānaṃ pātubhāvo hoti. Katamesaṃ sattannaṃ? Satisambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, vīriyasambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, pītisambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, passaddhisambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, samādhisambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, upekkhāsambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti. Tathāgatassa, bhikkhave, pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa imesaṃ sattannaṃ bojjhaṅgaratanānaṃ pātubhāvo hotī’’ti [saṃ. ni. 5.223]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa sabbe dhammā satisambojjhaṅgaratanāva hontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbe dhammā sammappadhānā… iddhipādā… indriyā… balā… bojjhaṅgāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
304已对照

念处论终。

九、如是有论

三百零四、过去有吗?如是有、如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义,无义、有义,有性、无性,无性、有性,或“有”或“无”,或“无”或“有”,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

未来有吗?如是有、如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义,无义、有义,有性、无性,无性、有性,或“有”或“无”,或“无”或“有”,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

现在有吗?如是有、如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义……乃至……相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

304Atītaṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho, atthibhāvo natthibhāvo, natthibhāvo atthibhāvo, atthīti vā natthīti vā, natthīti vā atthīti vā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho, atthibhāvo natthibhāvo, natthibhāvo atthibhāvo, atthīti vā natthīti vā, natthīti vā atthīti vā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
305已对照

三百零五、过去如是有、如是无吗?是的。如何有,如何无?过去[作为]“过去”,如是有;过去[作为]“未来”,如是无;过去[作为]“现在”,如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义,无义、有义,有性、无性,无性、有性,或“有”或“无”,或“无”或“有”,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

未来如是有、如是无吗?是的。如何有,如何无?未来[作为]“未来”,如是有;未来[作为]“过去”,如是无;未来[作为]“现在”,如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义,无义、有义……乃至……相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

现在如是有、如是无吗?是的。如何有,如何无?现在[作为]“现在”,如是有;现在[作为]“过去”,如是无;现在[作为]“未来”,如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义……乃至……相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

不应说“过去如是有、如是无;未来如是有、如是无;现在如是有、如是无”吗?是的。过去[作为]“未来”,如是有;过去[作为]“现在”,如是有;未来[作为]“过去”,如是有;未来[作为]“现在”,如是有;现在[作为]“过去”,如是有;现在[作为]“未来”,如是有吗?不应这样说。……乃至……那么,过去如是有、如是无,未来如是有、如是无,现在如是有、如是无。

305Atītaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Atītaṃ atītanti hevatthi, atītaṃ anāgatanti heva natthi, atītaṃ paccuppannanti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho, atthibhāvo natthibhāvo, natthibhāvo atthibhāvo, atthīti vā natthīti vā, natthīti vā atthīti vā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Anāgataṃ anāgatanti hevatthi, anāgataṃ atītanti heva natthi, anāgataṃ paccuppannanti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Paccuppannaṃ paccuppannanti hevatthi, paccuppannaṃ atītanti heva natthi, paccuppannaṃ anāgatanti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ hevatthi, heva natthi; anāgataṃ hevatthi, heva natthi; paccuppannaṃ hevatthi, heva natthī’’ti? Āmantā. Atītaṃ anāgatanti hevatthi, atītaṃ paccuppannanti hevatthi, anāgataṃ atītanti hevatthi, anāgataṃ paccuppannanti hevatthi, paccuppannaṃ atītanti hevatthi, paccuppannaṃ anāgatanti hevatthīti? Na hevaṃ vattabbe.…Pe…. Tena hi atītaṃ hevatthi heva natthi, anāgataṃ hevatthi heva natthi, paccuppannaṃ hevatthi, heva natthīti.
306已对照

三百零六、色有吗?如是有、如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义,无义、有义,有性、无性,无性、有性,或“有”或“无”,或“无”或“有”,那就是它,是同一物、相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

受……想……诸行……识有吗?如是有、如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义……乃至……相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

色如是有、如是无吗?是的。如何有,如何无?色[作为]“色”,如是有;色[作为]“受”,如是无……乃至……色[作为]“想”,如是无……乃至……色[作为]“诸行”,如是无……乃至……色[作为]“识”,如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义……乃至……相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

受……想……诸行……识如是有、如是无吗?是的。如何有,如何无?识[作为]“识”,如是有。识[作为]“色”,如是无……乃至……识[作为]“受”,如是无……乃至……识[作为]“想”,如是无……乃至……识[作为]“诸行”,如是无。那同一[者]有、那同一[者]无吗?不应这样说……乃至……那同一[者]有、那同一[者]无吗?是的。有义、无义……乃至……相等、同分、同类吗?不应这样说……乃至……

不应说“色如是有、如是无;受……想……诸行……识如是有、如是无”吗?是的。色[作为]“受”,如是有……乃至……色[作为]“想”,如是有……乃至……色[作为]“诸行”,如是有……乃至……色[作为]“识”,如是有……受……想……诸行……识[作为]“色”,如是有……识[作为]“受”,如是有……识[作为]“想”,如是有……识[作为]“诸行”,如是有吗?不应这样说……乃至……那么,色如是有、如是无;受……想……诸行……识如是有、如是无。

306Rūpaṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho, atthibhāvo natthibhāvo, natthibhāvo atthibhāvo, atthīti vā natthīti vā, natthīti vā atthīti vā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Rūpaṃ rūpanti hevatthi, rūpaṃ vedanāti hevaṃ natthi…pe… rūpaṃ saññāti heva natthi…pe… rūpaṃ saṅkhārāti heva natthi…pe… rūpaṃ viññāṇanti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Viññāṇaṃ viññāṇanti hevatthi. Viññāṇaṃ rūpanti heva natthi…pe… viññāṇaṃ vedanāti heva natthi…pe… viññāṇaṃ saññāti heva natthi…pe… viññāṇaṃ saṅkhārāti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘rūpaṃ hevatthi, heva natthīti; vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Rūpaṃ vedanāti hevatthi…pe… rūpaṃ saññāti hevatthi…pe… rūpaṃ saṅkhārāti hevatthi…pe… rūpaṃ viññāṇanti hevatthi… vedanā… saññā … saṅkhārā… viññāṇaṃ rūpanti hevatthi… viññāṇaṃ vedanāti hevatthi… viññāṇaṃ saññāti hevatthi… viññāṇaṃ saṅkhārāti hevatthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi rūpaṃ hevatthi, heva natthi; vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ hevatthi, heva natthīti.
306已对照

如是有论终。

其摄颂——

可得、退失,梵行之住、分限;

遍知、欲贪之舍断,一切有说、处;

过去未来、[一]分,一切法是念处,

306Tassuddānaṃ – Upalabbho parihāni, brahmacariyavāso odhiso; Pariññā kāmarāgappahānaṃ, sabbatthivādo āyatanaṃ; Atītānāgato subhaṅgo [atītānāgatesu bhāgo (syā.)], sabbe dhammā satipaṭṭhānā.
已对照

如是有、如是无。

已对照

第一品

已对照

大品。