快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 大品注疏卷末结语

本经目录义注结语名为《显扬真义》的相应部义注,于一切方面终。复注结语释义至此,《显扬真义》即《相应部义注》的隐义显扬,终。相应部复注,完毕。

已对照篇首

义注

已对照

结语

Nigamanakathā
PTS 3.308缅 3.340已对照

至此——

对于观之行上觉慧精巧的诸勤修者多所饶益的

殊胜的《相应部》,为了作[其]义的释义,

怀着愿正法久住[之心],由我所开始的

那部名为《显扬真义》(Sāratthappakāsinī)的精微义注——

它撷取大义注的精要而告完成;

以圣典的诵分计,[其量]约为七十八诵分。

《清净道论》以诵分计也约五十九[诵分];

因为它是为阐明诸阿含之义而作的。

所以,这部义注与它合计,以诵分之数计,

略有不足,为一百三十七。

如是,以诵分计,其量为一百三十七[诵分]、

阐明住大寺者们的宗义的[这部义注]——

我撷取根本义注的精要而作此[义注]时,

凡由此所积之福,以它,愿一切世间[众生]皆得安乐。

为作此[义注],长老尊者光护(Jotipāla)——

[他]戒行清净,[其]智能阐明善说,

欲求教法兴盛,功德美善——向我请求;

[他由此]所证得的福,以它,愿众人也皆得安乐。

这部名为《显扬真义》的相应部义注,是由师长们赐名为「觉音(Buddhaghosa)」的长老所作——[他]以至上清净的信、慧、精进为庄严,以戒、正行、正直、柔和等功德之聚而成就,能深入自宗与他宗义理的幽深之处,具足慧的通达,于含义注的三藏教法诸分类中[其]智之力无所障碍,是大文法家,具有由造诣圆满而生的甜美高雅之辞的言语之美,是言辞恰当而不虚妄之说的殊胜论师,是大诗人;[他]是那些以已通达的诸无碍解为眷属、以六证智等种种功德所庄严的上人法中慧善安立的、作上座传承之灯的、住大寺的诸长老之传承的庄严者,[其]慧广博清净。

愿它长住于世间,为寻求度脱世间者,

为诸善男子,指示戒清净之理;

只要那心清净、如如[不动]、

于世间为世间最上的大仙人「佛陀」之名,仍在世间流转。

Ettāvatā hi –
‘‘Bahukārassa yatīnaṃ vipassanācāranipuṇabuddhīnaṃ,
Saṃyuttavaranikāyassa atthasaṃvaṇṇanaṃ kātuṃ.
‘‘Saddhammassa ciraṭṭhitimāsisamānena yā mayā;
Nipuṇā aṭṭhakathā āraddhā sāratthapakāsinī nāma.
‘‘Sā hi mahāaṭṭhakathāya sāramādāya niṭṭhitā esā;
Aṭṭhasattatimattāya pāḷiyā bhāṇavārehi.
‘‘Ekūnasaṭṭhimatto visuddhimaggopi bhāṇavārehi;
Atthappakāsanatthāya āgamānaṃ kato yasmā.
‘‘Tasmā tena sahāyaṃ aṭṭhakathā bhāṇavāragaṇanāya;
Thokena aparipūraṃ sattatiṃsasataṃ hoti.
‘‘Sattatiṃsādhikasata-parimāṇaṃ bhāṇavārato evaṃ;
Samayaṃ pakāsayantiṃ mahāvihārādhivāsīnaṃ.
‘‘Mūlaṭṭhakathāya sāramādāya mayā imaṃ karontena;
Yaṃ puññamupacitaṃ tena hotu sabbo sukhī loko.
‘‘Etissā karaṇatthaṃ therena bhadantajotipālena;
Sucisīlena subhāsitassa pakāsayantañāṇena.
‘‘Sāsanavibhūtikāmena yācamānena maṃ subhaguṇena;
Yaṃ samadhigataṃ puññaṃ tenāpi jano sukhī bhavatū’’ti.
Paramavisuddhasaddhābuddhivīriyappaṭimaṇḍitena sīlācārajjavamaddavādiguṇasamudayasamuditena sakasamayasamayantaragahanajjhogāhaṇasamatthena paññāveyyattiyasamannāgatena tipiṭakapariyattippabhede sāṭṭhakathe satthusāsane appaṭihatañāṇappabhāvena mahāveyyākaraṇena karaṇasampattijanitasukhaviniggatamadhurodāravacanalāvaṇṇayuttena yuttamuttavādinā vādīvarena mahākavinā pabhinnapaṭisambhidāparivāre chaḷabhiññādippabhedaguṇappaṭimaṇḍite uttarimanussadhamme suppatiṭṭhitabuddhīnaṃ theravaṃsappadīpānaṃ therānaṃ mahāvihāravāsīnaṃ vaṃsālaṅkārabhūtena vipulavisuddhabuddhinā buddhaghosoti garūhi gahitanāmadheyyena therena katā ayaṃ sāratthappakāsinī nāma saṃyuttanikāyaṭṭhakathā.
‘‘Tāva tiṭṭhatu lokasmiṃ, lokanittharaṇesinaṃ;
Dassentī kulaputtānaṃ, nayaṃ sīlavisuddhiyā.
‘‘Yāva buddhoti nāmampi, suddhacittassa tādino;
Lokamhi lokajeṭṭhassa, pavattati mahesino’’ti.
已对照

名为《显扬真义》的

Sāratthappakāsinī nāma
已对照

相应部义注,于一切方面终。

Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathā sabbākārena niṭṭhitā.
已对照篇首

复注

已对照

结语释义

Nigamanakathāvaṇṇanā
缅 2.551已对照

由于在思择一切色与非色时,[其]智以细滑微妙者为境,[故为]「于观之行上觉慧精巧的(vipassanācāranipuṇabuddhīnaṃ)」;由于身语的行持善加自制,又由于在止与观上正确地勤修,[故为]「诸勤修者(yatīnaṃ)」,[即]诸比丘——对[他们]而言,由于[它]以种种理趣作为在蕴、处、界、谛、根、缘起之差别的胜义法中智之分别的依止,[故为]「多所饶益的(bahukārassa)」殊胜的《相应部》(saṃyuttāgama),「为了作[其]义的释义(atthasaṃvaṇṇanaṃ kātuṃ)」,正由于显扬真义,「由我所开始的」那部「精微义注」——[句子的]连属如此。正是由于它格外具有能引生慧的功德,[义注]在造论之初、一开头也才说了「能生慧之分别的」。「大义注的精要(mahāaṭṭhakathāya sāraṃ)」者:即《相应部大义注》的精要。「约五十九(ekūnasaṭṭhimatto)」者:由于略微不足,[故]取用「约(matta)」一词。

「根本义注的精要(mūlaṭṭhakathāya sāraṃ)」者:即把前面所说的《相应部大义注》的精要,以结语的方式再次说[出]。或者,「根本义注的精要」是指诸古义注中的义之精要;[义注]以此显示:「我取《相应部大义注》中的义之精要而作这部《显扬真义》时,对于其余诸大部的根本义注,也取了此处堪于析出的义之精要而作。」而「住大寺者们的(mahāvihārādhivāsīnaṃ)」这[语]应与前后二句相连:即「阐明住大寺者们的宗义」以及「撷取住大寺者们的根本义注的精要」。「以它(tena)」,[即]以那福。「愿一切世间[众生]皆得安乐(hotu sabbo sukhī loko)」者:即愿欲界等种种差别的一切有情世间,都随其所应,以依证得三菩提而[与之]相应的涅槃之乐而得安乐——[作者]以此把自己的福回向,为令包括诸天的世间证得究竟之乐。

Sakalarūpārūpasammasane saṇhasukhumavisayañāṇatāya vipassanācāranipuṇabuddhīnaṃ susaṃyatakāyavacīsamācāratāya samathavipassanāsu sammadeva yatanato ca yatīnaṃ bhikkhūnaṃ khandhāyatanadhātusaccindriyapaṭiccasamuppādabhede paramatthadhamme nānānayehi ñāṇavibhāgassa sannissayena bahukārassa saṃyuttāgamavarassa atthasaṃvaṇṇanaṃ kātuṃ sāratthappakāsanato eva nipuṇā yā mayā aṭṭhakathā āraddhāti sambandho. Savisesaṃ paññāvahaguṇattā eva hissa ganthārambhe āditopi ‘‘paññāpabhedajananassā’’ti vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāya sāranti saṃyuttamahāaṭṭhakathāya sāraṃ. Ekūnasaṭṭhimattoti thokaṃ ūnabhāvato matta-saddaggahaṇaṃ.
Mūlaṭṭhakathāya sāranti pubbe vuttasaṃyuttamahāaṭṭhakathāya sārameva puna nigamanavasena vuttanti. Atha vā mūlaṭṭhakathāya sāranti porāṇaṭṭhakathāsu atthasāraṃ. Tena etaṃ dasseti ‘‘saṃyuttamahāaṭṭhakathāya atthasāraṃ ādāya imaṃ sāratthappakāsiniṃ karontena sesamahānikāyānampi mūlaṭṭhakathāsu idha viyogakkhamaṃ atthasāraṃ ādāya akāsi’’nti. ‘‘Mahāvihārādhivāsīna’’nti ca idaṃ purimapacchimapadehi saddhiṃ sambandhitabbaṃ ‘‘mahāvihārādhivāsīnaṃ samayaṃ pakāsayantiṃ mahāvihārādhivāsīnaṃ mūlaṭṭhakathāya sāraṃ ādāyā’’ti ca. Tena puññena. Hotu sabbo sukhī lokoti kāmāvacarādivibhāgo sabbo sattaloko yathārahaṃ bodhittayādhigamavasena sampayuttena nibbānasukhena sukhito hotūti sadevakassa lokassa accantaṃ sukhādhigamāya attano puññaṃ pariṇāmeti.
已对照

至此,《显扬真义》

Ettāvatā sāratthappakāsiniyā
已对照

即《相应部义注》的隐义显扬,终。

Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya līnatthappakāsanā niṭṭhitā.
已对照

相应部复注,完毕。

Saṃyuttaṭīkā samattā.