快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 因缘相应·居士品 5. Gahapativaggo

本经目录五、居士品一、五怖畏怨经二、第二五怖畏怨经三、苦经四、世间经五、那提迦经六、某婆罗门经七、生闻经八、顺世论者经九、圣弟子经十、第二圣弟子经居士品第五。

已对照

五、居士品

5. Gahapativaggo
已对照

一、五怖畏怨经

1. Pañcaverabhayasuttaṃ
41已对照

四十一、住在舍卫城。那时,给孤独居士来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的给孤独居士这样说——

41. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
已对照

“居士,当圣弟子的五种怖畏与怨已平息,并且具足四须陀洹支,并且他的圣正理以慧已善见、已善通达时,他若愿意,便能自己为自己记说:‘我已尽地狱,已尽畜生胎,已尽饿鬼界,已尽苦界、恶趣、堕处;我是须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’”

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti.
缅 1.298已对照

“哪五种怖畏与怨已平息呢?居士,凡杀生者以杀生为缘,既生出现法的怖畏与怨,也生出来世的怖畏与怨,也感受心的苦、忧——对离杀生者而言,那怖畏与怨便这样已平息。

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
已对照

“居士,凡取不与者以不与取为缘,既生出现法的怖畏与怨,也生出来世的怖畏与怨,也感受心的苦、忧——对离不与取者而言,那怖畏与怨便这样已平息。

‘‘Yaṃ, gahapati, adinnādāyī adinnādānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, adinnādānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
PTS 2.69已对照

“居士,凡欲邪行者以欲邪行为缘,既生出现法的怖畏与怨,也生出来世的怖畏与怨,也感受心的苦、忧——对离欲邪行者而言,那怖畏与怨便这样已平息。

‘‘Yaṃ, gahapati, kāmesumicchācārī kāmesumicchācārapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, kāmesumicchācārā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
已对照

“居士,凡虚妄语者以虚妄语为缘,既生出现法的怖畏与怨,也生出来世的怖畏与怨,也感受心的苦、忧——对离虚妄语者而言,那怖畏与怨便这样已平息。

‘‘Yaṃ, gahapati, musāvādī musāvādapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, musāvādā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
已对照

“居士,凡住于谷酒、花果酒[等]酒类之放逸者,以[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类为缘,既生出现法的怖畏与怨,也生出来世的怖畏与怨,也感受心的苦、忧——对离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类者而言,那怖畏与怨便这样已平息。这五种怖畏与怨已平息。

‘‘Yaṃ, gahapati, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
已对照

“具足哪四须陀洹支呢?居士,于此,圣弟子对佛具足不坏净信——‘那位世尊亦即是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊。’”

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’’’ti.
已对照

“对法具足不坏净信——‘法是世尊所善说的,是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。’”

‘‘Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’’ti.
PTS 2.70缅 1.299已对照

“对僧具足不坏净信——‘世尊的弟子僧是善行道者,世尊的弟子僧是正直行道者,世尊的弟子僧是如理行道者,世尊的弟子僧是正当行道者,也就是四双八辈之人——这就是世尊的弟子僧,应供养、应款待、应奉施、应合掌,是世间无上的福田。’”

‘‘Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’’ti.
已对照

“具足圣者所爱乐的诸戒——无毁、无穿、无斑、无杂、自在、智者所赞、不被执取、导向定。他具足这四须陀洹支。

‘‘Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
已对照

“什么是他以慧已善见、已善通达的圣正理呢?居士,于此,圣弟子正对缘起好好地如理作意:‘如是,此[缘]存在时此[果]便有,此[缘]不存在时此[果]便不有;由此[缘]的生起此[果]便生起,由此[缘]之灭此[果]便灭,即:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。’”这就是他以慧已善见、已善通达的圣正理。

‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? Idha, gahapati, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imasmiṃ asati idaṃ na hoti; imassuppādā idaṃ uppajjati, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
已对照

“居士,当圣弟子的这五种怖畏与怨已平息,具足这四须陀洹支,并且他的这圣正理以慧已善见、已善通达时,他若愿意,便能自己为自己记说:‘我已尽地狱,已尽畜生胎,已尽饿鬼界,已尽苦界、恶趣、堕处;我是须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’”第一[经]。

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti.
已对照

二、第二五怖畏怨经

2. Dutiyapañcaverabhayasuttaṃ
42PTS 2.71缅 1.300已对照

四十二、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,当圣弟子的五种怖畏与怨已平息,并且具足四须陀洹支,并且他的圣正理以慧已善见、已善通达时,他若愿意,便能自己为自己记说:‘我已尽地狱,已尽畜生胎,已尽饿鬼界,已尽苦界、恶趣、堕处;我是须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’”

42. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti.
已对照

“哪五种怖畏与怨已平息呢?诸比丘,凡杀生者……乃至……诸比丘,凡取不与者……乃至……诸比丘,凡欲邪行者……诸比丘,凡虚妄语者……诸比丘,凡住于谷酒、花果酒[等]酒类之放逸者……乃至……这五种怖畏与怨已平息。

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, bhikkhave, pāṇātipātī …pe… yaṃ, bhikkhave, adinnādāyī…pe… yaṃ, bhikkhave, kāmesumicchācārī… yaṃ, bhikkhave, musāvādī… yaṃ, bhikkhave, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī…pe… imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
已对照

“具足哪四须陀洹支呢?诸比丘,于此,圣弟子对佛……乃至……对法……对僧……具足圣者所爱乐的诸戒。他具足这四须陀洹支。

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe…pe… dhamme… saṅghe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
已对照

“什么是他以慧已善见、已善通达的圣正理呢?诸比丘,于此,圣弟子正对缘起好好地如理作意……乃至……这就是他以慧已善见、已善通达的圣正理。

‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? Idha, bhikkhave, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti…pe… ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
已对照

“诸比丘,当圣弟子的这五种怖畏与怨已平息,并且具足这四须陀洹支,并且他的这圣正理以慧已善见、已善通达时,他若愿意,便能自己为自己记说:‘我已尽地狱,已尽畜生胎,已尽饿鬼界,已尽苦界、恶趣、堕处;我是须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’”第二[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi ca catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、苦经

3. Dukkhasuttaṃ
43PTS 2.72已对照

四十三、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,我要为你们说苦的集起与灭没。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

43. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘dukkhassa, bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,什么是苦的集起?缘于眼与诸色而生起眼识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱。诸比丘,这是苦的集起。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa samudayo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo.
缅 1.301已对照

“缘于耳与诸声而生起耳识……乃至……缘于鼻与诸香……乃至……缘于舌与诸味……乃至……缘于身与诸所触……乃至……缘于意与诸法而生起意识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱。诸比丘,这是苦的集起。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca…pe… jivhañca paṭicca rase ca…pe… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo.
已对照

“诸比丘,什么是苦的灭没?缘于眼与诸色而生起眼识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱。正由那爱的无余离贪、灭,而有取之灭;以取之灭而有有之灭;以有之灭而有生之灭;以生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。诸比丘,这是苦的灭没。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo.
PTS 2.73已对照

“缘于耳与诸声而生起耳识……乃至……缘于鼻与诸香……乃至……缘于舌与诸味……乃至……缘于身与诸所触……乃至……缘于意与诸法而生起意识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱。正由那爱的无余离贪、灭,而有取之灭;以取之灭而有有之灭;以有之灭而有生之灭;以生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。诸比丘,这是苦的灭没。”第三[经]。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca…pe… jivhañca paṭicca rase ca…pe… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、世间经

4. Lokasuttaṃ
44已对照

四十四、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,我要为你们说世间的集起与灭没。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

44. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘lokassa, bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,什么是世间的集起?缘于眼与诸色而生起眼识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱;以爱为缘而有取;以取为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。诸比丘,这是世间的集起。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, lokassa samudayo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa samudayo.
缅 1.302已对照

“缘于耳与诸声……乃至……缘于鼻与诸香……缘于舌与诸味……缘于身与诸所触……缘于意与诸法而生起意识;三者的会合为触;以触为缘而有受……乃至……以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。诸比丘,这是世间的集起。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā…pe… jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa samudayo.
已对照

“诸比丘,什么是世间的灭没?缘于眼与诸色而生起眼识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱。正由那爱的无余离贪、灭,而有取之灭;以取之灭而有有之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。诸比丘,这是世间的灭没。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo.
PTS 2.74已对照

“缘于耳与诸声……乃至……缘于鼻与诸香……缘于舌与诸味……缘于身与诸所触……缘于意与诸法而生起意识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱。正由那爱的无余离贪、灭,而有取之灭;以取之灭而有有之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。诸比丘,这是世间的灭没。”第四[经]。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、那提迦经

5. Ñātikasuttaṃ
45已对照

四十五、如是我闻——一时,世尊住在那提迦砖屋。那时,世尊独处静坐,说了这个法门——

45. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā ñātike viharati giñjakāvasathe. Atha kho bhagavā rahogato paṭisallāno imaṃ dhammapariyāyaṃ abhāsi –
已对照

“缘于眼与诸色而生起眼识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱;以爱为缘而有取……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。

‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已对照

“缘于耳与诸声……乃至……缘于鼻与诸香……缘于舌与诸味……缘于身与诸所触……缘于意与诸法而生起意识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱;以爱为缘而有取……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
缅 1.303已对照

“缘于眼与诸色而生起眼识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱。正由那爱的无余离贪、灭,而有取之灭;以取之灭而有有之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。

‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
PTS 2.75已对照

“缘于耳与诸声……乃至……缘于意与诸法而生起意识;三者的会合为触;以触为缘而有受;以受为缘而有爱。正由那爱的无余离贪、灭,而有取之灭;以取之灭而有有之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。”

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.
已对照

那时,某位比丘站在世尊近旁旁听(upassuti)。世尊看见那位比丘站在近旁旁听。见后,对那位比丘这样说:“比丘,你听到这个法门了吗?”“是的,尊者。”“比丘,你要受学这个法门;比丘,你要通晓这个法门;比丘,你要忆持这个法门。比丘,这个法门具有义利,是梵行之初。”第五[经]。

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato upassuti [upassutiṃ (sī. pī.)] ṭhito hoti. Addasā kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ upassuti ṭhitaṃ. Disvāna taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘assosi no tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāya’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti. ‘‘Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ; pariyāpuṇāhi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ; dhārehi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ. Atthasaṃhito ayaṃ [atthasaṃhitoyaṃ (sī. syā. kaṃ.), atthasaṃhitāyaṃ (pī. ka.)], bhikkhu, dhammapariyāyo ādibrahmacariyako’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、某婆罗门经

6. Aññatarabrāhmaṇasuttaṃ
46已对照

四十六、住在舍卫城。那时,某位婆罗门来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候;互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的那位婆罗门对世尊这样说——

46. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“乔达摩尊师,是他作,他感受吗?”“婆罗门,‘他作,他感受’,这是一边。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, so karoti so paṭisaṃvedayatī’’ti? ‘‘‘So karoti so paṭisaṃvedayatī’ti kho, brāhmaṇa, ayameko anto’’.
PTS 2.76缅 1.304已对照

“那么,乔达摩尊师,是一人作,另一人感受吗?”“婆罗门,‘一人作,另一人感受’,这是第二边。婆罗门,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。’”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, añño karoti, añño paṭisaṃvedayatī’’ti? ‘‘‘Añño karoti, añño paṭisaṃvedayatī’ti kho, brāhmaṇa, ayaṃ dutiyo anto. Ete te, brāhmaṇa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
已对照

这样说时,那位婆罗门对世尊这样说:“奇哉!乔达摩尊师,奇哉!乔达摩尊师……乃至……愿乔达摩尊师忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”第六[经]。

Evaṃ vutte, so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama,…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、生闻经

7. Jāṇussoṇisuttaṃ
47已对照

四十七、住在舍卫城。那时,生闻婆罗门来到世尊之处;到了之后,与世尊……乃至……坐在一旁的生闻婆罗门对世尊这样说——

47. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“乔达摩尊师,一切都有吗?”“婆罗门,‘一切都有’,这是一边。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho, gotama, sabbamatthī’’ti? ‘‘‘Sabbamatthī’ti kho, brāhmaṇa, ayameko anto’’.
已对照

“那么,乔达摩尊师,一切都无吗?”“婆罗门,‘一切都无’,这是第二边。婆罗门,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。’”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, sabbaṃ natthī’’ti? ‘‘‘Sabbaṃ natthī’ti kho, brāhmaṇa, ayaṃ dutiyo anto. Ete te, brāhmaṇa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
PTS 2.77已对照

这样说时,生闻婆罗门对世尊这样说:“奇哉!乔达摩尊师……乃至……终生皈依。”第七[经]。

Evaṃ vutte, jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama…pe… pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Sattamaṃ.
已对照

八、顺世论者经

8. Lokāyatikasuttaṃ
48已对照

四十八、住在舍卫城。那时,顺世论者婆罗门来到世尊……乃至……坐在一旁的顺世论者婆罗门对世尊这样说——

48. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho lokāyatiko brāhmaṇo yena bhagavā…pe… ekamantaṃ nisinno kho lokāyatiko brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“乔达摩尊师,一切都有吗?”“婆罗门,‘一切都有’,这是最长的顺世论。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sabbamatthī’’ti? ‘‘‘Sabbamatthī’ti kho, brāhmaṇa, jeṭṭhametaṃ lokāyataṃ’’.
缅 1.305已对照

“那么,乔达摩尊师,一切都无吗?”“婆罗门,‘一切都无’,这是第二顺世论。”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, sabbaṃ natthī’’ti? ‘‘‘Sabbaṃ natthī’ti kho, brāhmaṇa, dutiyametaṃ lokāyataṃ’’.
已对照

“乔达摩尊师,一切是一吗?”“婆罗门,‘一切是一’,这是第三顺世论。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sabbamekatta’’nti? ‘‘‘Sabbamekatta’nti kho, brāhmaṇa, tatiyametaṃ lokāyataṃ’’.
已对照

“那么,乔达摩尊师,一切是种种吗?”“婆罗门,‘一切是种种’,这是第四顺世论。”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, sabbaṃ puthutta’’nti? ‘‘‘Sabbaṃ puthutta’nti kho, brāhmaṇa, catutthametaṃ lokāyataṃ’’.
已对照

“婆罗门,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。’”

‘‘Ete te, brāhmaṇa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
已对照

这样说时,顺世论者婆罗门对世尊这样说:“奇哉!乔达摩尊师……乃至……从今日起,终生皈依。”第八[经]。

Evaṃ vutte, lokāyatiko brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、圣弟子经

9. Ariyasāvakasuttaṃ
49PTS 2.78已对照

四十九、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,有闻的圣弟子(sutavā ariyasāvaka)不会这样想:‘究竟什么存在时什么便有,由什么的生起什么便生起?[什么存在时行便有,什么存在时识便有,]什么存在时名色便有,什么存在时六处便有,什么存在时触便有,什么存在时受便有,什么存在时爱便有,什么存在时取便有,什么存在时有便有,什么存在时生便有,什么存在时老死便有?’”

49. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ sati kiṃ hoti, kissuppādā kiṃ uppajjati? (Kismiṃ sati saṅkhārā honti, kismiṃ sati viññāṇaṃ hoti,) [( ) etthantare pāṭhā kesuci potthakesu na dissantīti sī. pī. potthakesu dassitā. tathā sati anantarasuttaṭīkāya sameti] kismiṃ sati nāmarūpaṃ hoti, kismiṃ sati saḷāyatanaṃ hoti, kismiṃ sati phasso hoti, kismiṃ sati vedanā hoti, kismiṃ sati taṇhā hoti, kismiṃ sati upādānaṃ hoti, kismiṃ sati bhavo hoti, kismiṃ sati jāti hoti, kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hotī’’’ti?
缅 1.306已对照

“诸比丘,而是有闻的圣弟子于此唯有不依他缘(aparappaccaya)的智:‘此[缘]存在时此[果]便有,由此[缘]的生起此[果]便生起。[无明存在时行便有;行存在时识便有;]识存在时名色便有;名色存在时六处便有;六处存在时触便有;触存在时受便有;受存在时爱便有;爱存在时取便有;取存在时有便有;有存在时生便有;生存在时老死便有。’他如是了知:‘这世间便是这样集起的。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati. (Avijjāya sati saṅkhārā honti; saṅkhāresu sati viññāṇaṃ hoti;) [( ) etthakesu pāṭhā kesuci potthakesu na dissantīti sī. pī. potthakesu dassitā. tathā sati anantarasuttaṭīkāya sameti] viññāṇe sati nāmarūpaṃ hoti; nāmarūpe sati saḷāyatanaṃ hoti; saḷāyatane sati phasso hoti; phasse sati vedanā hoti; vedanāya sati taṇhā hoti; taṇhāya sati upādānaṃ hoti; upādāne sati bhavo hoti; bhave sati jāti hoti; jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko samudayatī’’’ti.
已对照

“诸比丘,有闻的圣弟子不会这样想:‘究竟什么不存在时什么便不有,由什么之灭什么便灭?[什么不存在时行便不有,什么不存在时识便不有,]什么不存在时名色便不有,什么不存在时六处便不有,什么不存在时触便不有,什么不存在时受便不有,什么不存在时爱便不有,什么不存在时取便不有,什么不存在时有便不有,什么不存在时生便不有,什么不存在时老死便不有?’”

‘‘Na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ asati kiṃ na hoti, kissa nirodhā kiṃ nirujjhati? (Kismiṃ asati saṅkhārā na honti, kismiṃ asati viññāṇaṃ na hoti,) [( ) etthantare pāṭhāpi tattha tatheva dassitā] kismiṃ asati nāmarūpaṃ na hoti, kismiṃ asati saḷāyatanaṃ na hoti, kismiṃ asati phasso na hoti, kismiṃ asati vedanā na hoti, kismiṃ asati taṇhā na hoti, kismiṃ asati upādānaṃ na hoti, kismiṃ asati bhavo na hoti, kismiṃ asati jāti na hoti, kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’’’ti?
已对照

“诸比丘,而是有闻的圣弟子于此唯有不依他缘的智:‘此[缘]不存在时此[果]便不有,由此[缘]之灭此[果]便灭。[无明不存在时行便不有;行不存在时识便不有;]识不存在时名色便不有;名色不存在时六处便不有……乃至……有便不有……生便不有……生不存在时老死便不有。’他如是了知:‘这世间便是这样灭的。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. (Avijjāya asati saṅkhārā na honti; saṅkhāresu asati viññāṇaṃ na hoti;) [( ) etthantare pāṭhāpi tattha tatheva dassitā] viññāṇe asati nāmarūpaṃ na hoti; nāmarūpe asati saḷāyatanaṃ na hoti…pe… bhavo na hoti… jāti na hoti… jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko nirujjhatī’’’ti.
PTS 2.79已对照

“诸比丘,当圣弟子这样如实了知世间的集起与灭没时,诸比丘,这位圣弟子被称为‘见具足者’……乃至……也被称为‘触及不死之门而住者’。”第九[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ lokassa samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi…pe… amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第二圣弟子经

10. Dutiyaariyasāvakasuttaṃ
50缅 1.307已对照

五十、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,有闻的圣弟子不会这样想:‘究竟什么存在时什么便有,由什么的生起什么便生起?什么存在时行便有,什么存在时识便有,什么存在时名色便有,什么存在时六处便有,什么存在时触便有,什么存在时受便有,什么存在时爱便有,什么存在时取便有,什么存在时有便有,什么存在时生便有,什么存在时老死便有?’”

50. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ sati kiṃ hoti, kissuppādā kiṃ uppajjati? Kismiṃ sati saṅkhārā honti, kismiṃ sati viññāṇaṃ hoti, kismiṃ sati nāmarūpaṃ hoti, kismiṃ sati saḷāyatanaṃ hoti, kismiṃ sati phasso hoti, kismiṃ sati vedanā hoti, kismiṃ sati taṇhā hoti, kismiṃ sati upādānaṃ hoti, kismiṃ sati bhavo hoti, kismiṃ sati jāti hoti, kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hotī’’’ti?
已对照

“诸比丘,而是有闻的圣弟子于此唯有不依他缘的智:‘此[缘]存在时此[果]便有,由此[缘]的生起此[果]便生起。无明存在时行便有;行存在时识便有;识存在时名色便有;名色存在时六处便有;六处存在时触便有;触存在时受便有;受存在时爱便有;爱存在时取便有;取存在时有便有;有存在时生便有;生存在时老死便有。’他如是了知:‘这世间便是这样集起的。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati. Avijjāya sati saṅkhārā honti; saṅkhāresu sati viññāṇaṃ hoti; viññāṇe sati nāmarūpaṃ hoti; nāmarūpe sati saḷāyatanaṃ hoti; saḷāyatane sati phasso hoti; phasse sati vedanā hoti; vedanāya sati taṇhā hoti; taṇhāya sati upādānaṃ hoti; upādāne sati bhavo hoti; bhave sati jāti hoti; jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko samudayatī’’’ti.
已对照

“诸比丘,有闻的圣弟子不会这样想:‘究竟什么不存在时什么便不有,由什么之灭什么便灭?什么不存在时行便不有,什么不存在时识便不有,什么不存在时名色便不有,什么不存在时六处便不有,什么不存在时触便不有,什么不存在时受便不有,什么不存在时爱便不有……乃至……取……有……生……什么不存在时老死便不有?’”

‘‘Na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ asati kiṃ na hoti, kissa nirodhā kiṃ nirujjhati? Kismiṃ asati saṅkhārā na honti, kismiṃ asati viññāṇaṃ na hoti, kismiṃ asati nāmarūpaṃ na hoti, kismiṃ asati saḷāyatanaṃ na hoti, kismiṃ asati phasso na hoti, kismiṃ asati vedanā na hoti, kismiṃ asati taṇhā na hoti…pe… upādānaṃ… bhavo… jāti… kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’’’ti?
PTS 2.80已对照

“诸比丘,而是有闻的圣弟子于此唯有不依他缘的智:‘此[缘]不存在时此[果]便不有,由此[缘]之灭此[果]便灭。无明不存在时行便不有;行不存在时识便不有;识不存在时名色便不有;名色不存在时六处便不有……乃至……生不存在时老死便不有。’他如是了知:‘这世间便是这样灭的。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. Avijjāya asati saṅkhārā na honti; saṅkhāresu asati viññāṇaṃ na hoti; viññāṇe asati nāmarūpaṃ na hoti; nāmarūpe asati saḷāyatanaṃ na hoti…pe… jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko nirujjhatī’’’ti.
缅 1.308已对照

“诸比丘,当圣弟子这样如实了知世间的集起与灭没时,诸比丘,这位圣弟子被称为‘见具足者’,也被称为‘观见具足者’,也被称为‘来到此正法者’,也被称为‘见到此正法者’,也被称为‘具足有学之智者’,也被称为‘具足有学之明者’,也被称为‘已入法流者’,也被称为‘具洞察慧的圣者’,也被称为‘触及不死之门而住者’。”第十[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ lokassa samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

居士品第五。

Gahapativaggo pañcamo.
已对照

其摄颂——

已说两[经]五怖畏怨,苦、世间与那提迦;

某婆罗门与生闻,以顺世论者为第八;

已说两[经]圣弟子,此品即由此而称说。

Tassuddānaṃ –
Dve pañcaverabhayā vuttā, dukkhaṃ loko ca ñātikaṃ;
Aññataraṃ jāṇussoṇi ca, lokāyatikena aṭṭhamaṃ;
Dve ariyasāvakā vuttā, vaggo tena pavuccatīti.