快乐巴利palinanda.cc

中部第97经 · 陀然尼经 Dhanañjānisuttaṃ

本经目录七、陀然尼经

445PTS 2.185缅 2.396已对照

七、陀然尼经

四四五、如是我闻——一时,世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林迦兰陀园(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。那时,具寿舍利弗(Sāriputta)与大比丘僧团一同在南山(Dakkhiṇāgiri)游行。那时,有一位在王舍城过了雨安居的比丘来到南山、具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。具寿舍利弗对坐在一旁的那位比丘这样说——“贤友,世尊无病而有力吗?”“贤友,世尊无病而有力。”“贤友,那么比丘僧团无病而有力吗?”“贤友,比丘僧团也无病而有力。”“贤友,这里的稻米列门(Taṇḍulapālidvāra)有一位名叫陀然尼(Dhanañjāni)的婆罗门。贤友,陀然尼婆罗门无病而有力吗?”“贤友,陀然尼婆罗门也无病而有力。”“贤友,那么陀然尼婆罗门是不放逸的吗?”“贤友,陀然尼婆罗门哪里会有不放逸呢?贤友,陀然尼婆罗门依仗国王劫掠婆罗门居士们,依仗婆罗门居士们劫掠国王。他那位从有信之家娶来的有信的妻子,也已命终了;他另娶了从无信之家娶来的无信的妻子。”“贤友,我们所听到的实在是不该听的;贤友,我们所听到的实在是不该听的——我们竟听到陀然尼婆罗门是放逸的!但愿我们某时某日能与陀然尼婆罗门相会,但愿能有一番交谈。”

445. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto dakkhiṇāgirismiṃ cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Atha kho aññataro bhikkhu rājagahe vassaṃvuṭṭho [vassaṃvuttho (sī. syā. kaṃ. pī.)] yena dakkhiṇāgiri yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ bhikkhuṃ āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘kaccāvuso, bhagavā arogo ca balavā cā’’ti? ‘‘Arogo cāvuso, bhagavā balavā cā’’ti. ‘‘Kacci panāvuso, bhikkhusaṅgho arogo ca balavā cā’’ti? ‘‘Bhikkhusaṅghopi kho, āvuso, arogo ca balavā cā’’ti. ‘‘Ettha, āvuso, taṇḍulapālidvārāya dhanañjāni [dhānañjāni (sī. pī.)] nāma brāhmaṇo atthi. Kaccāvuso, dhanañjāni brāhmaṇo arogo ca balavā cā’’ti? ‘‘Dhanañjānipi kho, āvuso, brāhmaṇo arogo ca balavā cā’’ti. ‘‘Kacci panāvuso, dhanañjāni brāhmaṇo appamatto’’ti? ‘‘Kuto panāvuso, dhanañjānissa brāhmaṇassa appamādo? Dhanañjāni, āvuso, brāhmaṇo rājānaṃ nissāya brāhmaṇagahapatike vilumpati, brāhmaṇagahapatike nissāya rājānaṃ vilumpati. Yāpissa bhariyā saddhā saddhakulā ānītā sāpi kālaṅkatā; aññāssa bhariyā assaddhā assaddhakulā ānītā’’. ‘‘Dussutaṃ vatāvuso, assumha, dussutaṃ vatāvuso, assumha; ye mayaṃ dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ pamattaṃ assumha. Appeva ca nāma mayaṃ kadāci karahaci dhanañjāninā brāhmaṇena saddhiṃ samāgaccheyyāma, appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpo’’ti?
446PTS 2.186缅 2.397已对照

四四六、于是,具寿舍利弗在南山随意住了[一段时间]之后,向王舍城游行而去。依次游行,来到王舍城。具寿舍利弗就住在王舍城竹林迦兰陀园。于是,具寿舍利弗在上午穿好[下衣],取了钵与衣,进入王舍城乞食。那时,陀然尼婆罗门正在城外的牛栏里令人挤牛[乳]。于是,具寿舍利弗在王舍城乞食之后,饭后从乞食处回来,来到陀然尼婆罗门之处。陀然尼婆罗门远远看见具寿舍利弗走来;看见之后,来到具寿舍利弗之处;到了之后,对具寿舍利弗这样说——“舍利弗尊师,这里有乳,请先喝吧;[喝过之后]就到饭食之时了。”“够了,婆罗门。我今天的饭食之事已经做完了。我将在某某树下作昼住。你可以到那里来。”“是的,尊师。”陀然尼婆罗门应诺了具寿舍利弗。于是,陀然尼婆罗门在饭后、用过早饭之后,来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。具寿舍利弗对坐在一旁的陀然尼婆罗门这样说——“陀然尼,你是不放逸的吗?”“舍利弗尊师,我们哪里会有不放逸呢?我们要奉养父母,要奉养妻儿,要奉养奴仆、佣工,要为朋友同僚做对朋友同僚应做的事,要为亲族血亲做对亲族血亲应做的事,要为宾客做对宾客应做的事,要为先亡者做对先亡者应做的事,要为天神们做对天神们应做的事,要为国王做对国王应做的事,这身体也要滋养、增益。”

446. Atha kho āyasmā sāriputto dakkhiṇāgirismiṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena rājagahaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena rājagahaṃ tadavasari. Tatra sudaṃ āyasmā sāriputto rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena dhanañjāni brāhmaṇo bahinagare gāvo goṭṭhe duhāpeti. Atha kho āyasmā sāriputto rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena dhanañjāni brāhmaṇo tenupasaṅkami. Addasā kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmantaṃ sāriputtaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘ito, bho sāriputta, payo, pīyataṃ tāva bhattassa kālo bhavissatī’’ti. ‘‘Alaṃ, brāhmaṇa. Kataṃ me ajja bhattakiccaṃ. Amukasmiṃ me rukkhamūle divāvihāro bhavissati. Tattha āgaccheyyāsī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa paccassosi. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘kaccāsi, dhanañjāni, appamatto’’ti? ‘‘Kuto, bho sāriputta, amhākaṃ appamādo yesaṃ no mātāpitaro posetabbā, puttadāro posetabbo, dāsakammakarā posetabbā, mittāmaccānaṃ mittāmaccakaraṇīyaṃ kātabbaṃ, ñātisālohitānaṃ ñātisālohitakaraṇīyaṃ kātabbaṃ, atithīnaṃ atithikaraṇīyaṃ kātabbaṃ, pubbapetānaṃ pubbapetakaraṇīyaṃ kātabbaṃ, devatānaṃ devatākaraṇīyaṃ kātabbaṃ, rañño rājakaraṇīyaṃ kātabbaṃ, ayampi kāyo pīṇetabbo brūhetabbo’’ti?
447PTS 2.187已对照

四四七、“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了父母之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了父母之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,他的父母能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了我们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

447. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, mātāpitaro vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了妻儿之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了妻儿之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,他的妻儿能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了我们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, puttadāro vā panassa labheyya ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了奴仆、佣工、仆从之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了奴仆、佣工、仆从之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,他的奴仆、佣工、仆从能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了我们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, dāsakammakaraporisā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
缅 2.398已对照

“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了朋友同僚之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了朋友同僚之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,他的朋友同僚能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了我们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco mittāmaccānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho mittāmaccānaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, mittāmaccā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了亲族血亲之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了亲族血亲之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,他的亲族血亲能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了我们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco ñātisālohitānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho ñātisālohitānaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, ñātisālohitā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了宾客之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了宾客之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,宾客们能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了我们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco atithīnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho atithīnaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, atithī vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
PTS 2.188已对照

“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了先亡者之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了先亡者之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,先亡者们能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了我们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco pubbapetānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho pubbapetānaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, pubbapetā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
缅 2.399已对照

“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了天神们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了天神们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,天神们能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了我们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco devatānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho devatānaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, devatā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了国王之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了国王之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,国王能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了我们之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho rañño hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, rājā vā panassa labheyya ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?在此,若有人为了滋养身体、增益身体之故而是非法行者、不正行者,狱卒们以非法行不正行为因,把他拖往地狱。他能否求得[这样的宽免]——‘我是为了滋养身体、增益身体之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]我[拖往]地狱’?或者,别人能否为他求得[这样的宽免]——‘他是为了滋养身体、增益身体之故而是非法行者、不正行者,狱卒们不要[把]他[拖往]地狱’?”“不能,舍利弗尊师。狱卒们会就在他哀号之时把他投入地狱。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, pare vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
448缅 2.400已对照

四四八、“陀然尼,你认为怎样?凡为了父母之故而是非法行者、不正行者,与凡为了父母之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了父母之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了父母之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能奉养父母,又不造恶业,并且行于福德的行道。

448. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā mātāpitūnaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, mātāpitūnaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā mātāpitaro ceva posetuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
PTS 2.189已对照

“陀然尼,你认为怎样?凡为了妻儿之故而是非法行者、不正行者,与凡为了妻儿之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了妻儿之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了妻儿之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能奉养妻儿,又不造恶业,并且行于福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā puttadārassa hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, puttadārassa hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā yehi sakkā puttadārañceva posetuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?凡为了奴仆、佣工、仆从之故而是非法行者、不正行者,与凡为了奴仆、佣工、仆从之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了奴仆、佣工、仆从之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了奴仆、佣工、仆从之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能奉养奴仆、佣工、仆从,又不造恶业,并且行于福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā dāsakammakaraporisassa hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, dāsakammakaraporisassa hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā dāsakammakaraporise ceva posetuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?凡为了朋友同僚之故而是非法行者、不正行者,与凡为了朋友同僚之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了朋友同僚之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了朋友同僚之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能为朋友同僚做对朋友同僚应做的事,又不造恶业,并且行于福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā mittāmaccānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā mittāmaccānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, mittāmaccānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, mittāmaccānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā mittāmaccānañceva mittāmaccakaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
PTS 2.190缅 2.401已对照

“陀然尼,你认为怎样?凡为了亲族血亲之故而是非法行者、不正行者,与凡为了亲族血亲之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了亲族血亲之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了亲族血亲之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能为亲族血亲做对亲族血亲应做的事,又不造恶业,并且行于福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā ñātisālohitānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā ñātisālohitānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, ñātisālohitānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, ñātisālohitānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā ñātisālohitānañceva ñātisālohitakaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?凡为了宾客之故而是非法行者、不正行者,与凡为了宾客之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了宾客之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了宾客之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能为宾客做对宾客应做的事,又不造恶业,并且行于福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā atithīnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā atithīnaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, atithīnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, atithīnaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā atithīnañceva atithikaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?凡为了先亡者之故而是非法行者、不正行者,与凡为了先亡者之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了先亡者之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了先亡者之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能为先亡者做对先亡者应做的事,又不造恶业,并且行于福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā pubbapetānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā pubbapetānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, pubbapetānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, pubbapetānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā pubbapetānañceva pubbapetakaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
PTS 2.191缅 2.402已对照

“陀然尼,你认为怎样?凡为了天神们之故而是非法行者、不正行者,与凡为了天神们之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了天神们之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了天神们之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能为天神们做对天神们应做的事,又不造恶业,并且行于福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā devatānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā devatānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, devatānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, devatānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā devatānañceva devatākaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?凡为了国王之故而是非法行者、不正行者,与凡为了国王之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了国王之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了国王之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能为国王做对国王应做的事,又不造恶业,并且行于福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā rañño hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, rañño hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā rañño ceva rājakaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已对照

“陀然尼,你认为怎样?凡为了滋养身体、增益身体之故而是非法行者、不正行者,与凡为了滋养身体、增益身体之故而是法行者、正行者——哪个更好?”“舍利弗尊师,凡为了滋养身体、增益身体之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊师,而凡为了滋养身体、增益身体之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊师,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事业,借之能滋养、增益身体,又不造恶业,并且行于福德的行道。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā kāyañceva pīṇetuṃ brūhetuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjitu’’nti.
449PTS 2.192缅 2.403已对照

四四九、于是,陀然尼婆罗门欢喜、随喜具寿舍利弗之所说,从座而起,离去了。后来,陀然尼婆罗门生病、痛苦、重病缠身。于是,陀然尼婆罗门召唤某人——“喂,人啊,你来,到世尊之处去;到了之后,以我的名义以头礼敬世尊双足,[说]:‘尊者,陀然尼婆罗门生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬世尊双足。’[再]到具寿舍利弗之处去;到了之后,以我的名义以头礼敬具寿舍利弗双足,[说]:‘尊者,陀然尼婆罗门生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬具寿舍利弗双足。’并且这样说:‘尊者,若具寿舍利弗能哀愍而前往陀然尼婆罗门的住处,那就好了。’”“是的,主人。”那人应诺了陀然尼婆罗门,便来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那人对世尊这样说——“尊者,陀然尼婆罗门生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬世尊双足。”[他]又来到具寿舍利弗之处;到了之后,礼敬具寿舍利弗,坐在一旁。坐在一旁的那人对具寿舍利弗这样说——“尊者,陀然尼婆罗门生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬具寿舍利弗双足,并且这样说:‘尊者,若具寿舍利弗能哀愍而前往陀然尼婆罗门的住处,那就好了。’”具寿舍利弗以默然表示接受。

449. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo aparena samayena ābādhiko ahosi dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi – ‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandāhi – ‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so puriso dhanañjānissa brāhmaṇassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So bhagavato pāde sirasā vandatī’’ti. Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandati, evañca vadeti – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā sāriputto tuṇhībhāvena.
450PTS 2.193缅 2.404已对照

四五〇、于是,具寿舍利弗穿好[下衣],取了钵与衣,来到陀然尼婆罗门的住处;到了之后,坐在所敷设的座位上。坐下之后,具寿舍利弗对陀然尼婆罗门这样说——“陀然尼,你可还堪忍?可还得以维持?苦受是否在消退而不在加剧?是否显出它们的消退,而不显出加剧?”“舍利弗尊师,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。舍利弗尊师,犹如强力之人用锐利的尖器钻搅头顶;舍利弗尊师,正是这样,猛烈的风搅击着[我的]头顶。舍利弗尊师,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。舍利弗尊师,犹如强力之人用坚韧的皮带在头上给[人]缠头之刑;舍利弗尊师,正是这样,[我]头上有猛烈的头痛。舍利弗尊师,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。舍利弗尊师,犹如熟练的屠牛者或屠牛者的弟子用锐利的屠牛刀绞割腹部;舍利弗尊师,正是这样,猛烈的风绞割着[我的]腹部。舍利弗尊师,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。舍利弗尊师,犹如两个强力之人抓住较弱之人的两臂,在炭火坑上炙烤、遍炙烤[他];舍利弗尊师,正是这样,[我]身中有猛烈的烧灼。舍利弗尊师,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。”

450. Atha kho āyasmā sāriputto nivāsetvā pattacīvaramādāya yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā sāriputto dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘kacci te, dhanañjāni, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti? Paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, bho sāriputta, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani [muddhānaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] abhimattheyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā vātā muddhani ca ūhananti. Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, bho sāriputta, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena [varattabandhanena (sī. pī.)] sīse sīsaveṭhaṃ dadeyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā sīse sīsavedanā. Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, bho sāriputta, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṃ parikanteyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā vātā kucchiṃ parikantanti. Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, bho sāriputta, dve balavanto purisā dubbalataraṃ purisaṃ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṃ samparitāpeyyuṃ; evameva kho, bho sāriputta, adhimatto kāyasmiṃ ḍāho. Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
451PTS 2.194缅 2.405已对照

四五一、“陀然尼,你认为怎样?地狱与畜生胎,哪个更好?”“舍利弗尊师,畜生胎比地狱更好。”“陀然尼,你认为怎样?畜生胎与饿鬼界,哪个更好?”“舍利弗尊师,饿鬼界比畜生胎更好。”“陀然尼,你认为怎样?饿鬼界与人,哪个更好?”“舍利弗尊师,人比饿鬼界更好。”“陀然尼,你认为怎样?人与四大王天诸天,哪个更好?”“舍利弗尊师,四大王天诸天比人更好。”“陀然尼,你认为怎样?四大王天诸天与三十三天诸天,哪个更好?”“舍利弗尊师,三十三天诸天比四大王天诸天更好。”“陀然尼,你认为怎样?三十三天诸天与夜摩天诸天,哪个更好?”“舍利弗尊师,夜摩天诸天比三十三天诸天更好。”“陀然尼,你认为怎样?夜摩天诸天与兜率天诸天,哪个更好?”“舍利弗尊师,兜率天诸天比夜摩天诸天更好。”“陀然尼,你认为怎样?兜率天诸天与化乐天诸天,哪个更好?”“舍利弗尊师,化乐天诸天比兜率天诸天更好。”“陀然尼,你认为怎样?化乐天诸天与他化自在天诸天,哪个更好?”“舍利弗尊师,他化自在天诸天比化乐天诸天更好。”“陀然尼,你认为怎样?他化自在天诸天与梵天界,哪个更好?”“‘梵天界’——舍利弗尊师说了;‘梵天界’——舍利弗尊师说了。”

451. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – nirayo vā tiracchānayoni vā’’ti? ‘‘Nirayā, bho sāriputta, tiracchānayoni seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – tiracchānayoni vā pettivisayo vā’’ti? ‘‘Tiracchānayoniyā, bho sāriputta, pettivisayo seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – pettivisayo vā manussā vā’’ti? ‘‘Pettivisayā, bho sāriputta, manussā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – manussā vā cātumahārājikā [cātummahārājikā (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā devā’’ti? ‘‘Manussehi, bho sāriputta, cātumahārājikā devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – cātumahārājikā vā devā tāvatiṃsā vā devā’’ti? ‘‘Cātumahārājikehi, bho sāriputta, devehi tāvatiṃsā devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – tāvatiṃsā vā devā yāmā vā devā’’ti? ‘‘Tāvatiṃsehi, bho sāriputta, devehi yāmā devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – yāmā vā devā tusitā vā devā’’ti? ‘‘Yāmehi, bho sāriputta, devehi tusitā devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – tusitā vā devā nimmānaratī vā devā’’ti? ‘‘Tusitehi, bho sāriputta, devehi nimmānaratī devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – nimmānaratī vā devā paranimmitavasavattī vā devā’’ti? ‘‘Nimmānaratīhi, bho sāriputta, devehi paranimmitavasavattī devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo paranimmitavasavattī vā devā brahmaloko vā’’ti? ‘‘‘Brahmaloko’ti [bhavaṃ sāriputto āhāti, katamaṃ sāriputto āha brahmalokoti. (ka.)] – bhavaṃ sāriputto āha; ‘brahmaloko’ti – bhavaṃ sāriputto āhā’’ti [bhavaṃ sāriputto āhāti, katamaṃ sāriputto āha brahmalokoti. (ka.)].
PTS 2.195已对照

于是,具寿舍利弗这样想:“这些婆罗门倾心于梵天界。我何不为陀然尼婆罗门教示通往与梵天共住之道呢?”“陀然尼,我要为你教示通往与梵天共住之道;你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊师。”陀然尼婆罗门应诺了具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——“陀然尼,什么是通往与梵天共住之道呢?陀然尼,在此,比丘以与慈俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与慈俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。陀然尼,这就是通往与梵天共住之道。”

Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā. Yaṃnūnāhaṃ dhanañjānissa brāhmaṇassa brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ deseyya’’nti. ‘‘Brahmānaṃ te, dhanañjāni, sahabyatāya maggaṃ desessāmi; taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa paccassosi. Āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘katamo ca, dhanañjāni, brahmānaṃ sahabyatāya maggo? Idha, dhanañjāni, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati. Ayaṃ kho, dhanañjāni, brahmānaṃ sahabyatāya maggo’’.
452缅 2.406已对照

四五二、“再者,陀然尼,比丘以与悲俱的心……乃至……以与喜俱的心……以与舍俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。陀然尼,这就是通往与梵天共住之道。”“那么,舍利弗尊师,请以我的名义以头礼敬世尊双足,[说]:‘尊者,陀然尼婆罗门生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬世尊双足。’”于是,具寿舍利弗在还有更上应作之事时,把陀然尼婆罗门安立于低劣的梵天界之后,从座而起,离去了。于是,具寿舍利弗离去不久,陀然尼婆罗门就命终了,并往生梵天界。

452. ‘‘Puna caparaṃ, dhanañjāni, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati. Ayaṃ kho, dhanañjāni, brahmānaṃ sahabyatāya maggo’’ti. Tena hi, bho sāriputta, mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi – ‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. Atha kho āyasmā sāriputto dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo acirapakkante āyasmante sāriputte kālamakāsi, brahmalokañca upapajji.
453PTS 2.196已对照

四五三、于是,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,这舍利弗在陀然尼婆罗门还有更上应作之事时,把他安立于低劣的梵天界之后,从座而起,离去了。”于是,具寿舍利弗来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿舍利弗对世尊这样说——“尊者,陀然尼婆罗门生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬世尊双足。”“舍利弗,你为什么在陀然尼婆罗门还有更上应作之事时,把他安立于低劣的梵天界之后,就从座而起,离去了呢?”“尊者,我曾这样想:‘这些婆罗门倾心于梵天界,我何不为陀然尼婆罗门教示通往与梵天共住之道呢?’”“舍利弗,陀然尼婆罗门已经命终了,并已往生梵天界。”

453. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘eso, bhikkhave, sāriputto dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno, so bhagavato pāde sirasā vandatī’’ti. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ sāriputta dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Mayhaṃ kho, bhante, evaṃ ahosi – ‘ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā, yaṃnūnāhaṃ dhanañjānissa brāhmaṇassa brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ deseyya’nti. ‘‘Kālaṅkatoca [kālaṅkatova (syā. kaṃ. ka.)], sāriputta, dhanañjāni brāhmaṇo, brahmalokañca upapanno’’ti.
Dhanañjānisuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.
已对照

《陀然尼经》终,[《婆罗门品》中之]第七[经]。