快乐巴利palinanda.cc

中部第70经 · 枳吒山经 Kīṭāgirisuttaṃ

本经目录十、枳吒山经

174缅 2.138已对照

十、枳吒山经

一七四、如是我闻——一时,世尊在迦尸(Kāsi)[国]与大比丘僧团一同游行。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,我是离夜食(rattibhojana)而食的。诸比丘,我离夜食而食时,觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。诸比丘,你们也来离夜食而食吧。诸比丘,你们也离夜食而食时,将觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。于是,世尊在迦尸[国]次第游行,来到一座名叫枳吒山(Kīṭāgiri)的迦尸人市镇。世尊就住在迦尸人的市镇枳吒山。

174. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kāsīsu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘ahaṃ kho, bhikkhave, aññatreva rattibhojanā [rattibhojanaṃ (ka.)] bhuñjāmi. Aññatra kho panāhaṃ, bhikkhave, rattibhojanā bhuñjamāno appābādhatañca sañjānāmi appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha, tumhepi, bhikkhave, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha. Aññatra kho pana, bhikkhave, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Atha kho bhagavā kāsīsu anupubbena cārikaṃ caramāno yena kīṭāgiri nāma kāsīnaṃ nigamo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā kīṭāgirismiṃ viharati kāsīnaṃ nigame.
175PTS 1.474已对照

一七五、那时,名叫阿说示(Assaji)、弗那婆修(Punabbasuka)的比丘们是枳吒山的常住比丘(āvāsika)。于是,众多比丘来到阿说示、弗那婆修比丘们之处;到了之后,对阿说示、弗那婆修比丘们这样说:“贤友们,世尊是离夜食而食的,比丘僧团也[如此]。贤友们,[他们]离夜食而食时,觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。贤友们,你们也来离夜食而食吧。贤友们,你们也离夜食而食时,将觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。”这样说时,阿说示、弗那婆修比丘们对那些比丘这样说:“贤友们,我们既在傍晚食,也在早晨、白天、非时[食]。我们既在傍晚食、也在早晨、白天、非时[食]时,觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。我们为何要舍现见的而追逐有时的呢?我们仍要在傍晚食,也在早晨、白天、非时[食]。”

175. Tena kho pana samayena assajipunabbasukā nāma bhikkhū kīṭāgirismiṃ āvāsikā honti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena assajipunabbasukā bhikkhū tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā assajipunabbasuke bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘bhagavā kho, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjati bhikkhusaṅgho ca. Aññatra kho panāvuso, rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānanti appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha, tumhepi, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha. Aññatra kho panāvuso, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’’ti. Evaṃ vutte, assajipunabbasukā bhikkhū te bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘mayaṃ kho, āvuso, sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle. Te mayaṃ sāyañceva bhuñjamānā pāto ca divā ca vikāle appābādhatañca sañjānāma appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Te mayaṃ kiṃ sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvissāma? Sāyañceva mayaṃ bhuñjissāma pāto ca divā ca vikāle’’ti.
缅 2.139已对照

由于那些比丘未能使阿说示、弗那婆修比丘们信服,便来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:“尊者,在此,我们来到阿说示、弗那婆修比丘们之处;到了之后,对阿说示、弗那婆修比丘们这样说:‘贤友们,世尊是离夜食而食的,比丘僧团也[如此];贤友们,[他们]离夜食而食时,觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。贤友们,你们也来离夜食而食吧。贤友们,你们也离夜食而食时,将觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。’尊者,这样说时,阿说示、弗那婆修比丘们对我们这样说:‘贤友们,我们既在傍晚食,也在早晨、白天、非时[食]。我们既在傍晚食、也在早晨、白天、非时[食]时,觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。我们为何要舍现见的而追逐有时的呢?我们仍要在傍晚食,也在早晨、白天、非时[食]。’尊者,由于我们未能使阿说示、弗那婆修比丘们信服,所以我们把这件事禀告世尊。”

Yato kho te bhikkhū nāsakkhiṃsu assajipunabbasuke bhikkhū saññāpetuṃ, atha yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha mayaṃ, bhante, yena assajipunabbasukā bhikkhū tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā assajipunabbasuke bhikkhū etadavocumha – ‘bhagavā kho, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjati bhikkhusaṅgho ca; aññatra kho panāvuso, rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānanti appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha, tumhepi, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha. Aññatra kho panāvuso, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’ti. Evaṃ vutte, bhante, assajipunabbasukā bhikkhū amhe etadavocuṃ – ‘mayaṃ kho, āvuso, sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle. Te mayaṃ sāyañceva bhuñjamānā pāto ca divā ca vikāle appābādhatañca sañjānāma appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Te mayaṃ kiṃ sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvissāma? Sāyañceva mayaṃ bhuñjissāma pāto ca divā ca vikāle’ti. Yato kho mayaṃ, bhante, nāsakkhimha assajipunabbasuke bhikkhū saññāpetuṃ, atha mayaṃ etamatthaṃ bhagavato ārocemā’’ti.
176PTS 1.475缅 2.140已对照

一七六、于是,世尊对某位比丘说:“来,比丘,你以我的名义对阿说示、弗那婆修比丘们说:‘导师叫诸位尊者。’”“是的,尊者。”那位比丘应诺世尊之后,来到阿说示、弗那婆修比丘们之处;到了之后,对阿说示、弗那婆修比丘们这样说:“导师叫诸位尊者。”“好的,贤友。”阿说示、弗那婆修比丘们应诺那位比丘之后,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的阿说示、弗那婆修比丘们这样说:“诸比丘,据说众多比丘来到你们之处,这样说:‘贤友们,世尊是离夜食而食的,比丘僧团也[如此]。贤友们,[他们]离夜食而食时,觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。贤友们,你们也来离夜食而食吧。贤友们,你们也离夜食而食时,将觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。’诸比丘,据说这样说时,你们对那些比丘这样说:‘贤友们,我们既在傍晚食,也在早晨、白天、非时[食]。我们既在傍晚食、也在早晨、白天、非时[食]时,觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。我们为何要舍现见的而追逐有时的呢?我们仍要在傍晚食,也在早晨、白天、非时[食]。’——这是真的吗?”“是的,尊者。”

176. Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena assajipunabbasuke bhikkhū āmantehi – ‘satthā āyasmante āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena assajipunabbasukā bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā assajipunabbasuke bhikkhū etadavoca – ‘‘satthā āyasmante āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho assajipunabbasukā bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho assajipunabbasuke bhikkhū bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira, bhikkhave, sambahulā bhikkhū tumhe upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘bhagavā kho, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjati bhikkhusaṅgho ca. Aññatra kho panāvuso, rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānanti appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha, tumhepi, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha. Aññatra kho panāvuso, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’ti. Evaṃ vutte kira [kiṃ nu (ka.)], bhikkhave, tumhe te bhikkhū evaṃ avacuttha – ‘mayaṃ kho panāvuso, sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle. Te mayaṃ sāyañceva bhuñjamānā pāto ca divā ca vikāle appābādhatañca sañjānāma appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Te mayaṃ kiṃ sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvissāma? Sāyañceva mayaṃ bhuñjissāma pāto ca divā ca vikāle’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’.
177已对照

一七七、“诸比丘,你们是否这样了知我所说之法:凡是这人所感受的任何[感受]——或乐、或苦、或不苦不乐——他的不善法都衰退、善法都增长?”“不是的,尊者。”“诸比丘,你们岂不是这样了知我所说之法:在此,有一类人感受这样的乐受时,不善法增长、善法衰退;而在此,有一类人感受这样的乐受时,不善法衰退、善法增长;在此,有一类人感受这样的苦受时,不善法增长、善法衰退;而在此,有一类人感受这样的苦受时,不善法衰退、善法增长;在此,有一类人感受这样的不苦不乐受时,不善法增长、善法衰退;而在此,有一类人感受这样的不苦不乐受时,不善法衰退、善法增长?”“是的,尊者。”

177. ‘‘Kiṃ nu me tumhe, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tassa akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Nanu me tumhe, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha idhekaccassa yaṃ evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, idha panekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, idha panekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, idha panekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
178PTS 1.476缅 2.141已对照

一七八、“善哉,诸比丘!诸比丘,若这是我未知、未见、未了知、未作证、未以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的乐受时,不善法增长、善法衰退’——而我这样不知却说‘你们要舍断这样的乐受’,诸比丘,这对我会是相称的吗?”“不会的,尊者。”“诸比丘,正因为这是我已知、已见、已了知、已作证、已以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的乐受时,不善法增长、善法衰退’——所以我说‘你们要舍断这样的乐受’。诸比丘,若这是我未知、未见、未了知、未作证、未以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的乐受时,不善法衰退、善法增长’——而我这样不知却说‘你们要成就并住于这样的乐受’,诸比丘,这对我会是相称的吗?”“不会的,尊者。”“诸比丘,正因为这是我已知、已见、已了知、已作证、已以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的乐受时,不善法衰退、善法增长’——所以我说‘你们要成就并住于这样的乐受’。

178. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadāmi. Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadāmi.
179已对照

一七九、“诸比丘,若这是我未知、未见、未了知、未作证、未以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的苦受时,不善法增长、善法衰退’——而我这样不知却说‘你们要舍断这样的苦受’,诸比丘,这对我会是相称的吗?”“不会的,尊者。”“诸比丘,正因为这是我已知、已见、已了知、已作证、已以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的苦受时,不善法增长、善法衰退’——所以我说‘你们要舍断这样的苦受’。诸比丘,若这是我未知、未见、未了知、未作证、未以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的苦受时,不善法衰退、善法增长’——而我这样不知却说‘你们要成就并住于这样的苦受’,诸比丘,这对我会是相称的吗?”“不会的,尊者。”“诸比丘,正因为这是我已知、已见、已了知、已作证、已以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的苦受时,不善法衰退、善法增长’——所以我说‘你们要成就并住于这样的苦受’。

179. ‘‘Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadāmi. Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadāmi.
180PTS 1.477缅 2.142已对照

一八〇、“诸比丘,若这是我未知、未见、未了知、未作证、未以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的不苦不乐受时,不善法增长、善法衰退’——而我这样不知却说‘你们要舍断这样的不苦不乐受’,诸比丘,这对我会是相称的吗?”“不会的,尊者。”“诸比丘,正因为这是我已知、已见、已了知、已作证、已以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的不苦不乐受时,不善法增长、善法衰退’——所以我说‘你们要舍断这样的不苦不乐受’。诸比丘,若这是我未知、未见、未了知、未作证、未以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的不苦不乐受时,不善法衰退、善法增长’——而我这样不知却说‘你们要成就并住于这样的不苦不乐受’,诸比丘,这对我会是相称的吗?”“不会的,尊者。”“诸比丘,正因为这是我已知、已见、已了知、已作证、已以慧触证的——‘在此,有一类人感受这样的不苦不乐受时,不善法衰退、善法增长’——所以我说‘你们要成就并住于这样的不苦不乐受’。

180. ‘‘Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadāmi’’. Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadāmi.
181已对照

一八一、“诸比丘,我不说:对一切比丘‘应以不放逸而作’;诸比丘,我也不说:对一切比丘‘不须以不放逸而作’。诸比丘,那些已是阿罗汉、诸漏已尽、[梵行]已立、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱的比丘——诸比丘,我说:对这样的比丘‘不须以不放逸而作’。这是什么缘故呢?他们以不放逸[所应作的]已经作了,他们不可能放逸。诸比丘,而那些有学、心愿未达、希求着无上瑜伽安稳而住的比丘——诸比丘,我说:对这样的比丘‘应以不放逸而作’。这是什么缘故呢?但愿这些具寿受用随顺的坐卧处、亲近善友、使诸根平衡,就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的!诸比丘,我正是见到这些比丘的这不放逸之果,才说‘应以不放逸而作’。

181. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, sabbesaṃyeva bhikkhūnaṃ ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi; na panāhaṃ, bhikkhave, sabbesaṃyeva bhikkhūnaṃ ‘na appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Ye te, bhikkhave, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññā vimuttā, tathārūpānāhaṃ, bhikkhave, bhikkhūnaṃ ‘na appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Kataṃ tesaṃ appamādena. Abhabbā te pamajjituṃ. Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū sekkhā appattamānasā anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānā viharanti, tathārūpānāhaṃ, bhikkhave, bhikkhūnaṃ ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāmime āyasmanto anulomikāni senāsanāni paṭisevamānā kalyāṇamitte bhajamānā indriyāni samannānayamānā – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyunti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imesaṃ bhikkhūnaṃ appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
182已对照

一八二、“诸比丘,世间有这七种人存在、可得。哪七种[人]呢?俱分解脱者(ubhatobhāgavimutta)、慧解脱者(paññāvimutta)、身证者(kāyasakkhi)、见至者(diṭṭhippatta)、信解脱者(saddhāvimutta)、随法行者(dhammānusārī)、随信行者(saddhānusārī)。

182. ‘‘Sattime, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame satta? Ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhi, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī.
缅 2.143已对照

“诸比丘,哪种人是俱分解脱者呢?诸比丘,在此,有一类人以身触那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——而住,并以慧见诸漏灭尽。诸比丘,这种人称为俱分解脱者。诸比丘,我说:对这位比丘‘不须以不放逸而作’。这是什么缘故呢?他以不放逸[所应作的]已经作了,他不可能放逸。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo ubhatobhāgavimutto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā [phassitvā (sī. pī.)] viharati paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo ubhatobhāgavimutto imassa kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘na appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Kataṃ tassa appamādena. Abhabbo so pamajjituṃ.
PTS 1.478已对照

“诸比丘,哪种人是慧解脱者呢?诸比丘,在此,有一类人不以身触那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——而住,而以慧见诸漏灭尽。诸比丘,这种人称为慧解脱者。诸比丘,我说:对这位比丘也‘不须以不放逸而作’。这是什么缘故呢?他以不放逸[所应作的]已经作了,他不可能放逸。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo paññāvimutto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo paññāvimutto. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘na appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Kataṃ tassa appamādena. Abhabbo so pamajjituṃ.
已对照

“诸比丘,哪种人是身证者呢?诸比丘,在此,有一类人以身触那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——而住,并以慧见某些漏灭尽。诸比丘,这种人称为身证者。诸比丘,我说:对这位比丘‘应以不放逸而作’。这是什么缘故呢?但愿这位具寿受用随顺的坐卧处、亲近善友、使诸根平衡,就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的!诸比丘,我正是见到这位比丘的这不放逸之果,才说‘应以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo kāyasakkhi? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo kāyasakkhi. Imassa kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
缅 2.144已对照

“诸比丘,哪种人是见至者呢?诸比丘,在此,有一类人不以身触那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——而住,而以慧见某些漏灭尽,并且如来所宣说的诸法已被他以慧善见、善察。诸比丘,这种人称为见至者。诸比丘,我说:对这位比丘也‘应以不放逸而作’。这是什么缘故呢?但愿这位具寿受用随顺的坐卧处、亲近善友、使诸根平衡,就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的!诸比丘,我正是见到这位比丘的这不放逸之果,才说‘应以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo diṭṭhippatto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo diṭṭhippatto. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
PTS 1.479已对照

“诸比丘,哪种人是信解脱者呢?诸比丘,在此,有一类人不以身触那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——而住,而以慧见某些漏灭尽,并且他对如来的信已确立、已生根、已住立。诸比丘,这种人称为信解脱者。诸比丘,我说:对这位比丘也‘应以不放逸而作’。这是什么缘故呢?但愿这位具寿受用随顺的坐卧处、亲近善友、使诸根平衡,就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的!诸比丘,我正是见到这位比丘的这不放逸之果,才说‘应以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo saddhāvimutto. Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, tathāgate cassa saddhā niviṭṭhā hoti mūlajātā patiṭṭhitā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo saddhāvimutto. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
缅 2.145已对照

“诸比丘,哪种人是随法行者呢?诸比丘,在此,有一类人不以身触那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——而住,而以慧见某些漏灭尽,并且如来所宣说的诸法,对他而言以慧适度地堪于谛观;而且他有这些法,即:信根、精进根、念根、定根、慧根。诸比丘,这种人称为随法行者。诸比丘,我说:对这位比丘也‘应以不放逸而作’。这是什么缘故呢?但愿这位具寿受用随顺的坐卧处、亲近善友、使诸根平衡,就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的!诸比丘,我正是见到这位比丘的这不放逸之果,才说‘应以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo dhammānusārī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā [disvā āsavā aparikkhīṇā (sī. pī.)] honti, tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya mattaso nijjhānaṃ khamanti, api cassa ime dhammā honti, seyyathidaṃ – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo dhammānusārī. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
已对照

“诸比丘,哪种人是随信行者呢?诸比丘,在此,有一类人不以身触那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——而住,而以慧见某些漏灭尽,并且他对如来唯有信量、唯有爱量;而且他有这些法,即:信根、精进根、念根、定根、慧根。诸比丘,这种人称为随信行者。诸比丘,我说:对这位比丘也‘应以不放逸而作’。这是什么缘故呢?但愿这位具寿受用随顺的坐卧处、亲近善友、使诸根平衡,就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的!诸比丘,我正是见到这位比丘的这不放逸之果,才说‘应以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo saddhānusārī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā [disvā āsavā aparikkhīṇā (sī. pī.)] honti, tathāgate cassa saddhāmattaṃ hoti pemamattaṃ, api cassa ime dhammā honti, seyyathidaṃ – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo saddhānusārī. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
183PTS 1.480缅 2.146已对照

一八三、“诸比丘,我不说一开始就[有]究竟智的成就(aññārādhana);诸比丘,而是以渐次修学、渐次所作、渐次行道而有究竟智的成就。诸比丘,又怎样以渐次修学、渐次所作、渐次行道而有究竟智的成就呢?诸比丘,在此,生起了信者便前往,前往时便亲近,亲近时便倾耳,倾耳者便听法,听了之后便忆持法,对所忆持的诸法详察其义;详察其义者,诸法便堪于谛观;乐于谛观法时,欲便生起;生起了欲者便奋起,奋起之后便衡量,衡量之后便精勤;自策励者以身作证最上谛(paramasacca),并以慧洞察而见它。诸比丘,[他们]连那信也没有;诸比丘,连那前往也没有;诸比丘,连那亲近也没有;诸比丘,连那倾耳也没有;诸比丘,连那听法也没有;诸比丘,连那法的忆持也没有;诸比丘,连那义的详察也没有;诸比丘,连那乐于谛观法也没有;诸比丘,连那欲也没有;诸比丘,连那奋起也没有;诸比丘,连那衡量也没有;诸比丘,连那精勤也没有。诸比丘,你们是错误行道者;诸比丘,你们是邪行道者。诸比丘,这些愚痴人离开这法与律何其远啊!

183. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, ādikeneva aññārādhanaṃ vadāmi; api ca, bhikkhave, anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā aññārādhanā hoti. Kathañca, bhikkhave, anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā aññārādhanā hoti? Idha, bhikkhave, saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsati, payirupāsanto sotaṃ odahati, ohitasoto dhammaṃ suṇāti, sutvā dhammaṃ dhāreti, dhatānaṃ [dhātānaṃ (ka.)] dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati, atthaṃ upaparikkhato dhammā nijjhānaṃ khamanti, dhammanijjhānakkhantiyā sati chando jāyati, chandajāto ussahati, ussāhetvā tuleti, tulayitvā padahati, pahitatto samāno kāyena ceva paramasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca naṃ ativijjha passati. Sāpi nāma, bhikkhave, saddhā nāhosi; tampi nāma, bhikkhave, upasaṅkamanaṃ nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, payirupāsanā nāhosi; tampi nāma, bhikkhave, sotāvadhānaṃ nāhosi; tampi nāma, bhikkhave, dhammassavanaṃ nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, dhammadhāraṇā nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, atthūpaparikkhā nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, dhammanijjhānakkhanti nāhosi; sopi nāma, bhikkhave, chando nāhosi; sopi nāma, bhikkhave, ussāho nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, tulanā nāhosi; tampi nāma, bhikkhave, padhānaṃ nāhosi. Vippaṭipannāttha, bhikkhave, micchāpaṭipannāttha, bhikkhave. Kīva dūrevime, bhikkhave, moghapurisā apakkantā imamhā dhammavinayā.
184PTS 1.481缅 2.147已对照

一八四、“诸比丘,有一则四句的记说(catuppadaṃ veyyākaraṇaṃ),当它被诵出时,有智之人不久便能以慧了知其义。诸比丘,我要为你们诵出,你们能了知我[所说的]那个吗?”“尊者,我们是谁?[我们]又怎会是法的了知者?”“诸比丘,即使是那位重财物、为财嗣、与诸财物交杂而住的导师,对他来说,这样的抬价压价(paṇopaṇaviyā)也是不相应的:‘若对我们是这样,我们就做它;若对我们不是这样,我们就不做它。’诸比丘,何况如来完全不与诸财物交杂而住呢!诸比丘,对于深入导师的教法而行的有信弟子,这是[他的]随法:‘世尊是导师,我是弟子;世尊知道,我不知道。’诸比丘,对于深入导师的教法而行的有信弟子,导师的教法是能增长的、有滋养的。诸比丘,对于深入导师的教法而行的有信弟子,这是[他的]随法:‘任凭只剩皮、腱与骨,任凭身中血肉干枯;凡以人的力量、人的精进、人的努力所应达到的,未达到那[目标],精进便不会止息。’诸比丘,对于深入导师的教法而行的有信弟子,可期待两种果之一:于现法中[得]究竟智,或若有余依,[得]阿那含性。”

世尊说了这[番话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

184. ‘‘Atthi, bhikkhave, catuppadaṃ veyyākaraṇaṃ yassuddiṭṭhassa viññū puriso nacirasseva paññāyatthaṃ ājāneyya. Uddisissāmi vo [uddiṭṭhassāpi (ka.)], bhikkhave, ājānissatha me ta’’nti? ‘‘Ke ca mayaṃ, bhante, ke ca dhammassa aññātāro’’ti? Yopi so, bhikkhave, satthā āmisagaru āmisadāyādo āmisehi saṃsaṭṭho viharati tassa pāyaṃ evarūpī paṇopaṇaviyā na upeti – ‘evañca no assa atha naṃ kareyyāma, na ca no evamassa na naṃ kareyyāmā’ti, kiṃ pana, bhikkhave, yaṃ tathāgato sabbaso āmisehi visaṃsaṭṭho viharati. Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya [pariyogāya (sī. pī. ka.), pariyogayha (syā. kaṃ.)] vattato ayamanudhammo hoti – ‘satthā bhagavā, sāvakohamasmi; jānāti bhagavā, nāhaṃ jānāmī’ti. Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato ruḷhanīyaṃ [rumhaniyaṃ (sī. pī.)] satthusāsanaṃ hoti ojavantaṃ. Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato ayamanudhammo hoti – ‘kāmaṃ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu, sarīre upasussatu [upasussatu sarīre (sī.), sarīre avasussatu (ka.)] maṃsalohitaṃ, yaṃ taṃ purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṃ na taṃ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṃ [santhānaṃ (sī. syā. pī.)] bhavissatī’ti. Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Kīṭāgirisuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
Bhikkhuvaggo niṭṭhito dutiyo.
已对照

《枳吒山经》终,[《比丘品》中之]第十[经]。

《比丘品》终,第二[品]。

其摄颂——

象、罗睺罗、世间常,鬘童子与名为跋陀利者;

小鸟,又娑婆主之劝请,那罗[迦波那]、林住者、名为枳吒山者。

Tassuddānaṃ –
Kuñjara-rāhula-sassataloko, mālukyaputto ca bhaddāli-nāmo;
Khudda-dijātha-sahampatiyācaṃ, nāḷaka-raññikiṭāgirināmo.
3. Paribbājakavaggo