快乐巴利palinanda.cc

长部第24经 · 波梨经 Pāthikasuttaṃ

1PTS 3.1缅 3.1已对照

一、波梨经(Pāthikasutta) 善星之事 如是我闻:一时,世尊住在末罗人(Mallā)中,[有]一座名叫阿㝹夷(Anupiya)的末罗人市镇。那时,世尊在上午穿好衣,取了钵与衣,为托钵而进入阿㝹夷。那时,世尊这样想:“现在到阿㝹夷托钵还太早。我何不前往房伽婆种姓的游方者(bhaggavagotta paribbājaka)的园林,去见房伽婆种姓的游方者呢?”

1. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu viharati anupiyaṃ nāma [anuppiyaṃ nāma (syā.)] mallānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya anupiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva anupiyāyaṃ [anupiyaṃ (ka.)] piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti.
2PTS 3.2缅 3.2已对照

于是世尊前往房伽婆种姓的游方者的园林,去见房伽婆种姓的游方者。那时,房伽婆种姓的游方者对世尊这样说:“尊者,世尊请来!尊者,世尊善来!尊者,世尊隔了很久才作这一趟因由(pariyāya),即为了来到此处。尊者,请世尊就座,这座位已经敷设好了。”世尊便坐在敷设好的座位上。房伽婆种姓的游方者也取了一个低座,坐在一旁。坐在一旁的房伽婆种姓的游方者对世尊这样说:“尊者,前些天、更前些天,离车子善星(Sunakkhatta licchaviputta,古译亦作「善宿」)来到我这里;到了之后,对我这样说:‘房伽婆,我如今已经拒绝世尊了。我如今不再依止世尊而住。’尊者,事情正如离车子善星所说的那样吗?”“房伽婆,事情正如离车子善星所说的那样。

2. Atha kho bhagavā yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Bhaggavagottopi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘paccakkhāto dāni mayā, bhaggava, bhagavā. Na dānāhaṃ bhagavantaṃ uddissa viharāmī’ti. Kaccetaṃ, bhante, tatheva, yathā sunakkhatto licchaviputto avacā’’ti? ‘‘Tatheva kho etaṃ, bhaggava, yathā sunakkhatto licchaviputto avaca’’.
3PTS 3.3已对照

“房伽婆,前些天、更前些天,离车子善星来到我这里;到了之后,礼敬我,坐在一旁。房伽婆,坐在一旁的离车子善星对我这样说:‘尊者,我如今拒绝世尊。尊者,我如今不再依止世尊而住。’房伽婆,这样说时,我对离车子善星这样说:‘善星,我可曾对你这样说过——来吧善星,你依止我而住?’‘不曾,尊者。’‘或者你曾对我这样说过——尊者,我要依止世尊而住?’‘不曾,尊者。’‘善星,这么说来,我既不曾对你说:来吧善星,你依止我而住;你也不曾对我说:尊者,我要依止世尊而住。既然如此,愚痴人(moghapurisa)啊,你是什么人,又在拒绝什么人呢?愚痴人啊,你看看,你这过失有多大。’

3. Purimāni, bhaggava, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘paccakkhāmi dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ. Na dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti. ‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ, ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmīti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Passa, moghapurisa, yāvañca [yāva ca (ka.)] te idaṃ aparaddha’nti.
4PTS 3.4缅 3.3已对照

“‘可是尊者,世尊并不为我显现属于上人法(uttarimanussadhamma)的神变示导(iddhipāṭihāriya)啊。’‘善星,我可曾对你这样说过——来吧善星,你依止我而住,我将为你显现属于上人法的神变示导?’‘不曾,尊者。’‘或者你曾对我这样说过——尊者,我要依止世尊而住,世尊将为我显现属于上人法的神变示导?’‘不曾,尊者。’‘善星,这么说来,我既不曾对你说:来吧善星,你依止我而住,我将为你显现属于上人法的神变示导;你也不曾对我说:尊者,我要依止世尊而住,世尊将为我显现属于上人法的神变示导。既然如此,愚痴人啊,你是什么人,又在拒绝什么人呢?善星,你认为如何:无论属于上人法的神变示导显现了,或是不曾显现,我所说的法,岂不都导向实行者的苦之完全灭尽吗?’‘尊者,无论属于上人法的神变示导显现了,或是不曾显现,世尊所说的法,都导向实行者的苦之完全灭尽。’‘善星,这么说来,无论属于上人法的神变示导显现了,或是不曾显现,我所说的法,都导向实行者的苦之完全灭尽。那么善星,显现了属于上人法的神变示导,于此又能成办什么呢?愚痴人啊,你看看,你这过失有多大。’

4. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’ti. ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti; napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Kate vā, bhante, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya bhagavatā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kataṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti.
5PTS 3.5已对照

“‘可是尊者,世尊并不为我施设本初(aggañña)啊。’‘善星,我可曾对你这样说过——来吧善星,你依止我而住,我将为你施设本初?’‘不曾,尊者。’‘或者你曾对我这样说过——尊者,我要依止世尊而住,世尊将为我施设本初?’‘不曾,尊者。’‘善星,这么说来,我既不曾对你说:来吧善星,你依止我而住,我将为你施设本初;你也不曾对我说:尊者,我要依止世尊而住,世尊将为我施设本初。既然如此,愚痴人啊,你是什么人,又在拒绝什么人呢?善星,你认为如何:无论本初被施设了,或是不曾被施设,我所说的法,岂不都导向实行者的苦之完全灭尽吗?’‘尊者,无论本初被施设了,或是不曾被施设,世尊所说的法,都导向实行者的苦之完全灭尽。’‘善星,这么说来,无论本初被施设了,或是不曾被施设,我所说的法,都导向实行者的苦之完全灭尽。那么善星,施设了本初,于此又能成办什么呢?愚痴人啊,你看看,你这过失有多大。’

5. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā aggaññaṃ paññapetī’ti [paññāpetīti (pī.)]? ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Paññatte vā, bhante, aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya bhagavatā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ aggaññaṃ paññattaṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’.
6PTS 3.6缅 3.4已对照

“‘善星,你曾在跋耆村(Vajjigāma)中以种种方式称说我的功德——“那位世尊亦即是阿罗汉、正等正觉者、明行具足(vijjācaraṇasampanna)、善逝(sugata)、世间解(lokavidū)、无上者、调御丈夫(anuttara purisadammasārathi)、天人导师(satthā devamanussānaṃ)、佛陀(buddha)、世尊。”善星,你就是这样在跋耆村中以种种方式称说我的功德。 “‘善星,你曾在跋耆村中以种种方式称说法的功德——“法是世尊所善说的,是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。”善星,你就是这样在跋耆村中以种种方式称说法的功德。 “‘善星,你曾在跋耆村中以种种方式称说僧团的功德——“世尊的弟子僧是善行道者,世尊的弟子僧是正直行道者,世尊的弟子僧是如理行道者,世尊的弟子僧是正当行道者,也就是四双八辈之人——这就是世尊的弟子僧,应供养、应款待、应奉施、应合掌,是世间无上的福田。”善星,你就是这样在跋耆村中以种种方式称说僧团的功德。 “‘善星,我告知你,善星,我宣告你:善星,将有人这样说你——“离车子善星不能在沙门乔达摩座下修梵行;他不能[修],便舍弃学处而还俗了。”善星,将有人这样说你。’房伽婆,纵然被我这样说了,离车子善星仍旧离开了这法与律,如同注定堕苦界、堕地狱者[之所为]。

6. ‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
‘Ārocayāmi kho te, sunakkhatta, paṭivedayāmi kho te, sunakkhatta. Bhavissanti kho te, sunakkhatta, vattāro, no visahi sunakkhatto licchaviputto samaṇe gotame brahmacariyaṃ carituṃ, so avisahanto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattoti. Iti kho te, sunakkhatta, bhavissanti vattāro’ti.
Evaṃ pi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
Korakkhattiyavatthu
7PTS 3.7缅 3.5已对照

俱罗剎多利耶之事 “房伽婆,有一次我住在图卢人(Thūlū)中,[有]一座名叫优多罗迦(Uttarakā)的图卢人市镇。房伽婆,那时我在上午穿好衣,取了钵与衣,以离车子善星为随侍沙门,为托钵而进入优多罗迦。当时,裸行者俱罗剎多利耶(acela Korakkhattiya)持狗行(kukkuravatika),以四肢着地,只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物。房伽婆,离车子善星看见裸行者俱罗剎多利耶持狗行、以四肢着地、只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物。看见之后他这样想:‘诸位,这位沙门真是善好之相啊!他以四肢着地,只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物。’ “房伽婆,那时我以心了知离车子善星心中的寻思,便对离车子善星这样说:‘愚痴人啊,你竟然还要自称是释迦子沙门(samaṇo sakyaputtiyo)!’‘尊者,世尊为何对我这样说——愚痴人啊,你竟然还要自称是释迦子沙门?’‘善星,你不是看见这位裸行者俱罗剎多利耶持狗行、以四肢着地、只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物,看见之后这样想——诸位,这位沙门真是善好之相啊!他以四肢着地,只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物——吗?’‘是的,尊者。可是尊者,世尊是在吝惜阿罗汉[果]吗?’‘愚痴人啊,我并不吝惜阿罗汉[果]。而是你自己生起了这恶的见执(pāpaka diṭṭhigata),你应当舍断它。莫令它长夜使你不利、受苦。善星,你所认为的这位裸行者俱罗剎多利耶——‘这位沙门是善好之相’——他将在第七天因食滞病(alasaka)而命终。命终之后,将投生于名为迦罗矜遮(Kālakañcikā)的阿修罗中,那是最下劣的阿修罗众,他将投生在那里。命终之后,人们会把他丢弃在毗罗那草丛(bīraṇatthambaka)的墓地里。善星,你若愿意,可以去到裸行者俱罗剎多利耶那里问他——贤友俱罗剎多利耶,你知道自己的去处吗?善星,会有这样的情形:裸行者俱罗剎多利耶将回答你——贤友善星,我知道自己的去处;有名为迦罗矜遮的阿修罗,那是最下劣的阿修罗众,我就投生在那里。’房伽婆,于是离车子善星前往裸行者俱罗剎多利耶那里;到了之后,对裸行者俱罗剎多利耶这样说:‘贤友俱罗剎多利耶,沙门乔达摩已经这样记说你了——裸行者俱罗剎多利耶将在第七天因食滞病而命终。命终之后,将投生于名为迦罗矜遮的阿修罗中,那是最下劣的阿修罗众,他将投生在那里。命终之后,人们会把他丢弃在毗罗那草丛的墓地里。贤友俱罗剎多利耶,因此你要节量而食、节量而饮,好让沙门乔达摩的话落空。’

7. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ thūlūsu [bumūsu (sī. pī.)] viharāmi uttarakā nāma thūlūnaṃ nigamo. Atha khvāhaṃ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sunakkhattena licchaviputtena pacchāsamaṇena uttarakaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tena kho pana samayena acelo korakkhattiyo kukkuravatiko catukkuṇḍiko [catukuṇḍiko (sī. pī.) catukoṇḍiko (syā. ka.)] chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjati. Addasā kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘sādhurūpo vata, bho, ayaṃ [arahaṃ (sī. syā. pī.)] samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti.
‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo [moghapurisa sakyaputtiyo (sī. syā. pī.)] paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo [moghapurisa sakyaputtiyo (sī. syā. pī.)] paṭijānissasī’ti? ‘Nanu te, sunakkhatta, imaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ disvāna etadahosi – sādhurūpo vata, bho, ayaṃ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti? ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi. Api ca, tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ korakkhattiyaṃ – sādhurūpo ayaṃ samaṇoti [maññasi ‘‘acelo korakhattiyo sādhurūpo arahaṃ samaṇoti’’ (syā.)]. So sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato [kālakato (sī. syā. pī.)] ca kālakañcikā [kālakañjā (sī. pī.), kālakañjikā (syā.)] nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessanti. Ākaṅkhamāno ca tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ korakkhattiyaṃ upasaṅkamitvā puccheyyāsi – jānāsi, āvuso korakkhattiya [acela korakhattiya (ka.)], attano gatinti? Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ te acelo korakkhattiyo byākarissati – jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ; kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapannoti.
‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ etadavoca – ‘byākato khosi, āvuso korakkhattiya, samaṇena gotamena – acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessantī’ti. Yena tvaṃ, āvuso korakkhattiya, mattaṃ mattañca bhattaṃ bhuñjeyyāsi, mattaṃ mattañca pānīyaṃ piveyyāsi. Yathā samaṇassa gotamassa micchā assa vacana’nti.
8已对照

“房伽婆,于是离车子善星以一日、二日[递加]的方式数着那七个昼夜,正如不信如来的人[之所为]。房伽婆,而裸行者俱罗剎多利耶果然在第七天因食滞病而命终。命终之后,投生于名为迦罗矜遮的阿修罗中,那是最下劣的阿修罗众,他就投生在那里。命终之后,人们把他丢弃在毗罗那草丛的墓地里。

8. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto ekadvīhikāya sattarattindivāni gaṇesi, yathā taṃ tathāgatassa asaddahamāno. Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajji. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍesuṃ.
9已对照

“房伽婆,离车子善星听说了:‘据说裸行者俱罗剎多利耶因食滞病而命终,被丢弃在毗罗那草丛的墓地里了。’房伽婆,于是离车子善星前往毗罗那草丛的墓地,到裸行者俱罗剎多利耶那里;到了之后,用手拍了裸行者俱罗剎多利耶三下:‘贤友俱罗剎多利耶,你知道自己的去处吗?’房伽婆,于是裸行者俱罗剎多利耶一边用手摩挲着背,一边站了起来:‘贤友善星,我知道自己的去处。有名为迦罗矜遮的阿修罗,那是最下劣的阿修罗众,我就投生在那里。’说完,他就在那里仰面倒下了。

9. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira korakkhattiyo alasakena kālaṅkato bīraṇatthambake susāne chaḍḍito’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena bīraṇatthambakaṃ susānaṃ, yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ tikkhattuṃ pāṇinā ākoṭesi – ‘jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gati’nti? Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo pāṇinā piṭṭhiṃ paripuñchanto vuṭṭhāsi. ‘Jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ. Kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapanno’ti vatvā tattheva uttāno papati [paripati (syā. ka.)].
10PTS 3.9缅 3.7已对照

“房伽婆,于是离车子善星来到我这里;到了之后,礼敬我,坐在一旁。房伽婆,我对坐在一旁的离车子善星这样说:‘善星,你认为如何:正如我就裸行者俱罗剎多利耶对你所作的记说,其果报也正是那样呢,还是另有不同?’‘尊者,正如世尊就裸行者俱罗剎多利耶对我所作的记说,其果报也正是那样,并无不同。’‘善星,你认为如何:既然如此,属于上人法的神变示导算是显现了呢,还是不曾显现?’‘尊者,既然如此,属于上人法的神变示导确实是显现了,并非不曾显现。’‘愚痴人啊,我这样为你显现了属于上人法的神变示导,你却这样说我——尊者,世尊并不为我显现属于上人法的神变示导。愚痴人啊,你看看,你这过失有多大。’房伽婆,纵然被我这样说了,离车子善星仍旧离开了这法与律,如同注定堕苦界、堕地狱者[之所为]。

10. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti. ‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vāti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
Acelakaḷāramaṭṭakavatthu
11PTS 3.10已对照

裸行者迦罗罗摩吒迦之事 “房伽婆,有一次我住在毘舍离(Vesālī)大林(Mahāvana)的重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)。当时,裸行者迦罗罗摩吒迦(acela Kaḷāramaṭṭaka)住在毘舍离,在跋耆村中得到了最高的利养、最高的名声。他圆满地受持了七种禁行之目(vatapada):‘我要尽形寿作裸行者,不穿衣服;我要尽形寿行梵行,不行淫欲之法;我要尽形寿只靠酒与肉维生,不食米饭与酸粥。毘舍离东面有一座名叫优陀那(Udena)的塔庙(cetiya),我不越过它;毘舍离南面有一座名叫瞿昙迦(Gotamaka)的塔庙,我不越过它;毘舍离西面有一座名叫沙丹巴(Sattamba)的塔庙,我不越过它;毘舍离北面有一座名叫巴呼布答(Bahuputta)的塔庙,我不越过它。’由于受持这七种禁行之目,他在跋耆村中得到了最高的利养、最高的名声。

11. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo kaḷāramaṭṭako vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. Tassa sattavatapadāni [sattavattapadāni (syā. pī.)] samattāni samādinnāni honti – ‘yāvajīvaṃ acelako assaṃ, na vatthaṃ paridaheyyaṃ, yāvajīvaṃ brahmacārī assaṃ, na methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyyaṃ, yāvajīvaṃ surāmaṃseneva yāpeyyaṃ, na odanakummāsaṃ bhuñjeyyaṃ. Puratthimena vesāliṃ udenaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, dakkhiṇena vesāliṃ gotamakaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, pacchimena vesāliṃ sattambaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, uttarena vesāliṃ bahuputtaṃ nāma [bahuputtakaṃ nāma (syā.)] cetiyaṃ taṃ nātikkameyya’nti. So imesaṃ sattannaṃ vatapadānaṃ samādānahetu lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.
12已对照

“房伽婆,那时离车子善星前往裸行者迦罗罗摩吒迦那里;到了之后,向裸行者迦罗罗摩吒迦问了一个问题。裸行者迦罗罗摩吒迦被问了那问题却答不上来。答不上来,便显露出忿、瞋与不悦。房伽婆,那时离车子善星这样想:‘诸位,我们竟触恼了这样一位善好之相的阿罗汉沙门。但愿这不致长夜使我们不利、受苦。’

12. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo kaḷāramaṭṭako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ pañhaṃ apucchi. Tassa acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Atha kho, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa etadahosi – ‘sādhurūpaṃ vata bho arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase [asādiyimhase (syā.)]. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti.
13PTS 3.11缅 3.8已对照

“房伽婆,那时离车子善星来到我这里;到了之后,礼敬我,坐在一旁。房伽婆,我对坐在一旁的离车子善星这样说:‘愚痴人啊,你竟然还要自称是释迦子沙门!’‘尊者,世尊为何对我这样说——愚痴人啊,你竟然还要自称是释迦子沙门?’‘善星,你不是去到裸行者迦罗罗摩吒迦那里问了一个问题吗?他被你问了那问题却答不上来。答不上来,便显露出忿、瞋与不悦。于是你这样想——诸位,我们竟触恼了这样一位善好之相的阿罗汉沙门。但愿这不致长夜使我们不利、受苦。’‘是的,尊者。可是尊者,世尊是在吝惜阿罗汉[果]吗?’‘愚痴人啊,我并不吝惜阿罗汉[果]。而是你自己生起了这恶的见执,你应当舍断它。莫令它长夜使你不利、受苦。善星,你所认为的这位裸行者迦罗罗摩吒迦——‘这位沙门是善好之相’——他不久便会穿上衣服,带着妻室四处游走,吃着米饭与酸粥,越过毘舍离的一切塔庙,名声堕落而命终。’房伽婆,而裸行者迦罗罗摩吒迦不久果然穿上了衣服,带着妻室四处游走,吃着米饭与酸粥,越过了毘舍离的一切塔庙,名声堕落而命终。

13. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti? ‘Nanu tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ apucchi. Tassa te acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Tassa te etadahosi – ‘‘sādhurūpaṃ vata, bho, arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti. ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi, api ca tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ – sādhurūpo ayaṃ [arahaṃ (syā.)] samaṇoti, so nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno [yasānikiṇṇo (ka.)] kālaṃ karissatī’ti.
‘‘‘Atha kho, bhaggava, acelo kaḷāramaṭṭako nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālamakāsi.
14PTS 3.12缅 3.9已对照

“房伽婆,离车子善星听说了:‘据说裸行者迦罗罗摩吒迦穿上了衣服,带着妻室四处游走,吃着米饭与酸粥,越过了毘舍离的一切塔庙,名声堕落而命终了。’房伽婆,于是离车子善星来到我这里;到了之后,礼敬我,坐在一旁。房伽婆,我对坐在一旁的离车子善星这样说:‘善星,你认为如何:正如我就裸行者迦罗罗摩吒迦对你所作的记说,其果报也正是那样呢,还是另有不同?’‘尊者,正如世尊就裸行者迦罗罗摩吒迦对我所作的记说,其果报也正是那样,并无不同。’‘善星,你认为如何:既然如此,属于上人法的神变示导算是显现了呢,还是不曾显现?’‘尊者,既然如此,属于上人法的神变示导确实是显现了,并非不曾显现。’‘愚痴人啊,我这样为你显现了属于上人法的神变示导,你却这样说我——尊者,世尊并不为我显现属于上人法的神变示导。愚痴人啊,你看看,你这过失有多大。’房伽婆,纵然被我这样说了,离车子善星仍旧离开了这法与律,如同注定堕苦界、堕地狱者[之所为]。

14. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira kaḷāramaṭṭako parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṅkato’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti. ‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’’ti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Eva’mpi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
Acelapāthikaputtavatthu
15PTS 3.13已对照

裸行者波梨子之事 “房伽婆,有一次我就住在那毘舍离的大林重阁讲堂。当时,裸行者波梨子(acela Pāthikaputta)住在毘舍离,在跋耆村中得到了最高的利养、最高的名声。他在毘舍离的会众中这样说:‘沙门乔达摩是说智者(ñāṇavādī),我也是说智者。说智者对说智者,理应显现属于上人法的神变示导。沙门乔达摩走一半的路来,我也走一半的路去。我们两人就在那里都显现属于上人法的神变示导。若沙门乔达摩显现一种属于上人法的神变示导,我就显现两种;若沙门乔达摩显现两种属于上人法的神变示导,我就显现四种;若沙门乔达摩显现四种属于上人法的神变示导,我就显现八种。就这样,沙门乔达摩显现多少属于上人法的神变示导,我就显现其加倍、再加倍之数。’

15. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ tattheva vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo pāthikaputto [pāṭikaputto (sī. syā. pī.)] vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti.
16缅 3.10已对照

“房伽婆,那时离车子善星来到我这里;到了之后,礼敬我,坐在一旁。房伽婆,坐在一旁的离车子善星对我这样说:‘尊者,裸行者波梨子住在毘舍离,在跋耆村中得到了最高的利养、最高的名声。他在毘舍离的会众中这样说——沙门乔达摩是说智者,我也是说智者。说智者对说智者,理应显现属于上人法的神变示导。沙门乔达摩走一半的路来,我也走一半的路去。我们两人就在那里都显现属于上人法的神变示导。若沙门乔达摩显现一种属于上人法的神变示导,我就显现两种;若沙门乔达摩显现两种属于上人法的神变示导,我就显现四种;若沙门乔达摩显现四种属于上人法的神变示导,我就显现八种。就这样,沙门乔达摩显现多少属于上人法的神变示导,我就显现其加倍、再加倍之数。’“房伽婆,这样说时,我对离车子善星这样说:‘善星,裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。’

16. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘acelo, bhante, pāthikaputto vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’’ti.
‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, sunakkhatta, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
17PTS 3.14已对照

“‘尊者,愿世尊守住此语;愿善逝(Sugata)守住此语。’‘善星,你为何对我这样说——尊者,愿世尊守住此语;愿善逝守住此语?’‘尊者,世尊已对此语作了一向的断定——裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的;他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。可是尊者,万一裸行者波梨子以变异之形来到世尊面前,那么世尊此语就成了妄语。’

17. ‘Rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti. ‘Kiṃ pana maṃ tvaṃ, sunakkhatta, evaṃ vadesi – rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti? ‘Bhagavatā cassa, bhante, esā vācā ekaṃsena odhāritā [ovāditā (ka.)] – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Acelo ca, bhante, pāthikaputto virūparūpena bhagavato sammukhībhāvaṃ āgaccheyya, tadassa bhagavato musā’ti.
18缅 3.11已对照

“‘善星,如来会说那种两可之语(dvayagāminī vācā)吗?’‘尊者,那么世尊是以心遍知裸行者波梨子的心而了知——裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。——的吗?还是诸天神把这件事禀告了世尊——尊者,裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到世尊面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。?’

18. ‘Api nu, sunakkhatta, tathāgato taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā dvayagāminī’ti? ‘Kiṃ pana, bhante, bhagavatā acelo pāthikaputto cetasā ceto paricca vidito – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?
‘Udāhu, devatā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?
19PTS 3.15缅 3.12已对照

“‘善星,我既以心遍知裸行者波梨子的心而了知:裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。诸天神也把这件事禀告了我——尊者,裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到世尊面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。离车人的将军阿耆多(Ajita)不久前命终,投生于三十三天众中,他也来到我这里这样禀告——尊者,裸行者波梨子是无耻者(alajjī);尊者,裸行者波梨子是妄语者。尊者,裸行者波梨子也曾在跋耆村中这样记说我——离车人的将军阿耆多将投生于大地狱。可是尊者,我并未投生于大地狱,而是投生在三十三天众中。尊者,裸行者波梨子是无耻者;尊者,裸行者波梨子是妄语者;尊者,裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到世尊面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。善星,我就是这样以心遍知裸行者波梨子的心而了知:裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。诸天神也把这件事禀告了我——尊者,裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到世尊面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。善星,我在毘舍离托钵,饭食后从托钵处返回,将前往裸行者波梨子的园林度日间。善星,如今你想[告诉]谁,就去告诉他吧。’

19. ‘Cetasā ceto paricca vidito ceva me, sunakkhatta, acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘Ajitopi nāma licchavīnaṃ senāpati adhunā kālaṅkato tāvatiṃsakāyaṃ upapanno. Sopi maṃ upasaṅkamitvā evamārocesi – alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto. Mampi, bhante, acelo pāthikaputto byākāsi vajjigāme – ajito licchavīnaṃ senāpati mahānirayaṃ upapannoti. Na kho panāhaṃ, bhante, mahānirayaṃ upapanno; tāvatiṃsakāyamhi upapanno. Alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto; abhabbo ca, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘Iti kho, sunakkhatta, cetasā ceto paricca vidito ceva me acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘So kho panāhaṃ, sunakkhatta, vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamissāmi divāvihārāya. Yassadāni tvaṃ, sunakkhatta, icchasi, tassa ārocehī’ti.
Iddhipāṭihāriyakathā
20PTS 3.16缅 3.13已对照

神变示导之说 “房伽婆,那时我在上午穿好衣,取了钵与衣,为托钵而进入毘舍离。在毘舍离托钵,饭食后从托钵处返回,前往裸行者波梨子的园林度日间。房伽婆,那时离车子善星急匆匆地进入毘舍离,前往那些一个个有名望的离车人那里;到了之后,对那些一个个有名望的离车人这样说:‘诸位贤友,世尊在毘舍离托钵,饭食后从托钵处返回,已前往裸行者波梨子的园林度日间了。诸位尊者请前去!诸位尊者请前去!将有善好之相的诸沙门显现属于上人法的神变示导。’房伽婆,那时那些一个个有名望的离车人这样想:‘诸位,据说将有善好之相的诸沙门显现属于上人法的神变示导;来吧诸位,我们去[看]。’他又前往那些一个个有名望的大富婆罗门、积财居士、各派外道的沙门婆罗门那里;到了之后,对那些一个个有名望的各派外道的沙门婆罗门这样说:‘诸位贤友,世尊在毘舍离托钵,饭食后从托钵处返回,已前往裸行者波梨子的园林度日间了。诸位尊者请前去!诸位尊者请前去!将有善好之相的诸沙门显现属于上人法的神变示导。’房伽婆,那时那些一个个有名望的各派外道的沙门婆罗门这样想:‘诸位,据说将有善好之相的诸沙门显现属于上人法的神变示导;来吧诸位,我们去[看]。’房伽婆,于是那些一个个有名望的离车人,以及那些一个个有名望的大富婆罗门、积财居士、各派外道的沙门婆罗门,都前往裸行者波梨子的园林。房伽婆,那会众极大,有数百、数千[人]。

20. ‘‘Atha khvāhaṃ [atha kho svāhaṃ (syā.)], bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃ divāvihārāya. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto taramānarūpo vesāliṃ pavisitvā yena abhiññātā abhiññātā licchavī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte licchavī etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti. Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ licchavīnaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti. Yena ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā [nānātitthiya (syā.)] samaṇabrāhmaṇā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte nānātitthiye [nānātitthiya (syā.)] samaṇabrāhmaṇe etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti. Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti.
‘‘Atha kho, bhaggava, abhiññātā abhiññātā licchavī, abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃsu. Sā esā, bhaggava, parisā mahā hoti [parisā hoti (sī. syā. pī.)] anekasatā anekasahassā.
21PTS 3.18缅 3.14已对照

“房伽婆,裸行者波梨子听说了:‘据说那些一个个有名望的离车人都前来了,那些一个个有名望的大富婆罗门、积财居士、各派外道的沙门婆罗门也都前来了。沙门乔达摩也坐在我的园林中度日间。’听了之后,他生起怖畏、战栗、身毛竖立。房伽婆,于是裸行者波梨子怖畏、悚惧、身毛竖立,前往镇头迦树桩游方者园(tindukakhāṇuparibbājakārāma)。 “房伽婆,那会众听说了:‘据说裸行者波梨子怖畏、悚惧、身毛竖立,已前往镇头迦树桩游方者园了。’房伽婆,于是那会众唤来一个人:‘来,贤者,你到镇头迦树桩游方者园裸行者波梨子那里去。到了之后,对裸行者波梨子这样说:贤友波梨子,请前来!那些一个个有名望的离车人已经前来了,那些一个个有名望的大富婆罗门、积财居士、各派外道的沙门婆罗门也已经前来了,沙门乔达摩也坐在尊者的园林中度日间;贤友波梨子,你曾在毘舍离的会众中说过这话——沙门乔达摩是说智者,我也是说智者。说智者对说智者,理应显现属于上人法的神变示导。沙门乔达摩走一半的路来,我也走一半的路去。我们两人就在那里都显现属于上人法的神变示导。若沙门乔达摩显现一种属于上人法的神变示导,我就显现两种;若沙门乔达摩显现两种属于上人法的神变示导,我就显现四种;若沙门乔达摩显现四种属于上人法的神变示导,我就显现八种。就这样,沙门乔达摩显现多少属于上人法的神变示导,我就显现其加倍、再加倍之数。贤友波梨子,你就走那一半的路吧!沙门乔达摩已最先前来,坐在尊者的园林中度日间了。’

21. ‘‘Assosi kho, bhaggava, acelo pāthikaputto – ‘abhikkantā kira abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo mayhaṃ ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti. Sutvānassa bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi. Atha kho, bhaggava, acelo pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkami.
‘‘Assosi kho, bhaggava, sā parisā – ‘acelo kira pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkanto’ti [tenupasaṅkamanto (sī. pī. ka.)]. Atha kho, bhaggava, sā parisā aññataraṃ purisaṃ āmantesi –
‘Ehi tvaṃ, bho purisa, yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ evaṃ vadehi – abhikkamāvuso, pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno; bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti abhikkamasseva [abhikkamayeva (sī. syā. pī.)] kho; āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti.
22PTS 3.19缅 3.15已对照

“房伽婆,那人应诺那会众说‘是的,诸位’,便前往镇头迦树桩游方者园裸行者波梨子那里。到了之后,对裸行者波梨子这样说:‘贤友波梨子,请前来!那些一个个有名望的离车人已经前来了,那些一个个有名望的大富婆罗门、积财居士、各派外道的沙门婆罗门也已经前来了。沙门乔达摩也坐在尊者的园林中度日间。贤友波梨子,你曾在毘舍离的会众中说过这话——沙门乔达摩是说智者,我也是说智者。说智者对说智者,理应显现属于上人法的神变示导……乃至……我就显现其加倍、再加倍之数。贤友波梨子,你就走那一半的路吧!沙门乔达摩已最先前来,坐在尊者的园林中度日间了。’房伽婆,这样说时,裸行者波梨子说着‘贤友,我这就来;贤友,我这就来’,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。房伽婆,于是那人对裸行者波梨子这样说:‘贤友波梨子,莫非是你的臀骨(pāvaḷā)黏在凳子上了?还是凳子黏在你的臀骨上了?你说着“贤友,我这就来;贤友,我这就来”,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。’房伽婆,纵然被这样说了,裸行者波梨子仍说着‘贤友,我这就来;贤友,我这就来’,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。

22. ‘‘Evaṃ, bhoti kho, bhaggava, so puriso tassā parisāya paṭissutvā yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo; ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti.
‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati [saṃsabbati (ka.)], na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, puriso acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ.
23已对照

“房伽婆,当那人知道‘这裸行者波梨子已是败落之相了。他说着“贤友,我这就来;贤友,我这就来”,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。’时,便回到那会众中这样禀告:‘诸位,这裸行者波梨子已是败落之相了。他说着“贤友,我这就来;贤友,我这就来”,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。’房伽婆,这样说时,我对那会众这样说:‘诸位贤友,裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。’ 第一诵分终。

23. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, puriso aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho [parābhūtarūpo bho ayaṃ (syā. ka.), parābhūtarūpo (sī. pī.)], acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ‘ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyya’nti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
24PTS 3.20缅 3.16已对照

“房伽婆,那时有一位离车大臣(licchavimahāmatta)从座而起,对那会众这样说:‘诸位,那么请稍待片刻,让我去[一趟]。或许我也能把裸行者波梨子带到这会众中来。’ “房伽婆,于是那位离车大臣前往镇头迦树桩游方者园裸行者波梨子那里。到了之后,对裸行者波梨子这样说:‘贤友波梨子,请前来!你前来更好。那些一个个有名望的离车人已经前来了,那些一个个有名望的大富婆罗门、积财居士、各派外道的沙门婆罗门也已经前来了。沙门乔达摩也坐在尊者的园林中度日间。贤友波梨子,你曾在毘舍离的会众中说过这话——沙门乔达摩是说智者,我也是说智者。说智者对说智者,理应显现属于上人法的神变示导……乃至……我就显现其加倍、再加倍之数。贤友波梨子,你就走那一半的路吧!沙门乔达摩已最先前来,坐在尊者的园林中度日间了。而且贤友波梨子,沙门乔达摩也曾在会众中说过这话——裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的;他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。贤友波梨子,请前来!只凭你这一来,我们就使你得胜、使沙门乔达摩落败。’房伽婆,这样说时,裸行者波梨子说着‘贤友,我这就来;贤友,我这就来’,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。房伽婆,于是那位离车大臣对裸行者波梨子这样说:‘贤友波梨子,莫非是你的臀骨(pāvaḷā)黏在凳子上了?还是凳子黏在你的臀骨上了?你说着“贤友,我这就来;贤友,我这就来”,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。’房伽婆,纵然被这样说了,裸行者波梨子仍说着‘贤友,我这就来;贤友,我这就来’,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。

24. ‘‘Atha kho, bhaggava, aññataro licchavimahāmatto uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi [paccāgacchāmi (?)]. Appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’nti.
‘‘Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo kho acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti.
‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ.
25PTS 3.22已对照

“房伽婆,当那位离车大臣知道‘这裸行者波梨子已是败落之相了。他说着“贤友,我这就来;贤友,我这就来”,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。’时,便回到那会众中这样禀告:‘诸位,这裸行者波梨子已是败落之相了。他说着“贤友,我这就来;贤友,我这就来”,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。’房伽婆,这样说时,我对那会众这样说:‘诸位贤友,裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。诸位离车尊者若这样想——我们要用皮绳绑住裸行者波梨子,以牛轭牵拉他——那么那些皮绳会断,或者波梨子[在被绑处]会断。然而裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。’

25. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, licchavimahāmatto aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho [parābhūtarūpo (sī. pī.), parābhūtarūpo ayaṃ (syā.)], acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi [yāhi varattāhi (syā. ka.)] bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti [āviñjeyyāmāti (syā.), āvijjheyyāmāti (sī. pī.)], tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
26PTS 3.23缅 3.18已对照

“房伽婆,那时[持]木钵者的弟子阇利耶(Jāliya dārupattikantevāsī)从座而起,对那会众这样说:‘诸位,那么请稍待片刻,让我去[一趟];或许我也能把裸行者波梨子带到这会众中来。’房伽婆,于是[持]木钵者的弟子阇利耶前往镇头迦树桩游方者园裸行者波梨子那里。到了之后,对裸行者波梨子这样说:‘贤友波梨子,请前来!你前来更好。那些一个个有名望的离车人已经前来了,那些一个个有名望的大富婆罗门、积财居士、各派外道的沙门婆罗门也已经前来了。沙门乔达摩也坐在尊者的园林中度日间。贤友波梨子,你曾在毘舍离的会众中说过这话——沙门乔达摩是说智者,我也是说智者。说智者对说智者,理应显现属于上人法的神变示导……乃至……我就显现其加倍、再加倍之数。贤友波梨子,你就走那一半的路吧!沙门乔达摩已最先前来,坐在尊者的园林中度日间了。而且贤友波梨子,沙门乔达摩也曾在会众中说过这话——裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。诸位离车尊者若这样想——我们要用皮绳绑住裸行者波梨子,以牛轭牵拉他——那么那些皮绳会断,或者波梨子[在被绑处]会断。然而裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而来到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。贤友波梨子,请前来!只凭你这一来,我们就使你得胜、使沙门乔达摩落败。’房伽婆,这样说时,裸行者波梨子说着‘贤友,我这就来;贤友,我这就来’,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。房伽婆,于是[持]木钵者的弟子阇利耶对裸行者波梨子这样说:‘贤友波梨子,莫非是你的臀骨(pāvaḷā)黏在凳子上了?还是凳子黏在你的臀骨上了?你说着“贤友,我这就来;贤友,我这就来”,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。’房伽婆,纵然被这样说了,裸行者波梨子仍说着‘贤友,我这就来;贤友,我这就来’,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。

26. ‘‘Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi; appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’’nti.
‘‘Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo. Abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva, kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ āgaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti.
‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātunti.
27已对照

“房伽婆,当[持]木钵者的弟子阇利耶知道‘这裸行者波梨子已是败落之相了。他说着“贤友,我这就来;贤友,我这就来”,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。’时,便对他这样说:‘贤友波梨子,从前有一次,兽王狮子这样想——我何不依止某座密林营造巢穴。在那里营造了巢穴,于傍晚时分从巢穴出来;从巢穴出来后伸展[身躯];伸展[身躯]后向四方周遍环顾;向四方周遍环顾后三次作狮子吼;三次作狮子吼后前往觅食之处。我要杀取兽群中最上等的,只吃最柔嫩的肉,然后回到那同一个巢穴。’‘贤友,于是那兽王狮子依止某座密林营造了巢穴。在那里营造了巢穴,于傍晚时分从巢穴出来;从巢穴出来后伸展[身躯];伸展[身躯]后向四方周遍环顾;向四方周遍环顾后三次作狮子吼;三次作狮子吼后前往觅食之处。它杀取兽群中最上等的,只吃最柔嫩的肉,然后回到那同一个巢穴。

27. ‘‘Yadā kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti, atha naṃ etadavoca –
‘Bhūtapubbaṃ, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño etadahosi – yaṃnūnāhaṃ aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṃghe [migasaṃghaṃ (syā. ka.)] vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti.
‘Atha kho, āvuso, so sīho migarājā aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadi, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkāmi. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupesi.
28PTS 3.24缅 3.20已对照

“‘贤友波梨子,就有一只靠那兽王狮子的残食长大的老豺,既骄慢又有力。贤友,那时那只老豺这样想——我算什么?兽王狮子又算什么?我何不也依止某座密林营造巢穴。在那里营造了巢穴,于傍晚时分从巢穴出来;从巢穴出来后伸展[身躯];伸展[身躯]后向四方周遍环顾;向四方周遍环顾后三次作狮子吼;三次作狮子吼后前往觅食之处。我也要杀取兽群中最上等的,只吃最柔嫩的肉,然后回到那同一个巢穴。’‘贤友,于是那只老豺依止某座密林营造了巢穴。在那里营造了巢穴,于傍晚时分从巢穴出来;从巢穴出来后伸展[身躯];伸展[身躯]后向四方周遍环顾;向四方周遍环顾后,[想着]“我要三次作狮子吼”,却只作了豺嗥(siṅgālaka),只作了难听的怪嗥(bheraṇḍaka)——卑劣的豺算什么?狮子吼又算什么?’‘贤友波梨子,你也正是这样:依善逝的遗范(sugatāpadāna)而活,食善逝的余食(sugatātiritta),却以为可以触恼如来、阿罗汉、正等正觉者。卑劣的波梨子算什么?触恼诸如来、阿罗汉、正等正觉者又算什么?’

28. ‘Tasseva kho, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño vighāsasaṃvaḍḍho jarasiṅgālo [jarasigālo (sī. syā. pī.)] ditto ceva balavā ca. Atha kho, āvuso, tassa jarasiṅgālassa etadahosi – ko cāhaṃ, ko sīho migarājā. Yaṃnūnāhampi aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti.
‘Atha kho so, āvuso, jarasiṅgālo aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadissāmīti siṅgālakaṃyeva anadi bheraṇḍakaṃyeva [bhedaṇḍakaṃyeva (ka.)] anadi, ke ca chave siṅgāle, ke pana sīhanādeti [sīhanāde (?)].
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
29PTS 3.25已对照

“房伽婆,当[持]木钵者的弟子阇利耶用这个譬喻仍不能使裸行者波梨子从那座位上起身时,便对他这样说: “‘自视为狮子, 豺乃自以为:“我是兽王。” 可它照旧只作豺嗥—— 卑劣的豺算什么?狮子吼又算什么?’ ‘贤友波梨子,你也正是这样:依善逝的遗范(sugatāpadāna)而活,食善逝的余食(sugatātiritta),却以为可以触恼如来、阿罗汉、正等正觉者。卑劣的波梨子算什么?触恼诸如来、阿罗汉、正等正觉者又算什么?’

29. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –
‘Sīhoti attānaṃ samekkhiyāna,
Amaññi kotthu migarājāhamasmi;
Tatheva [tameva (syā.)] so siṅgālakaṃ anadi,
Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
30缅 3.21已对照

“房伽婆,当[持]木钵者的弟子阇利耶用这个譬喻也仍不能使裸行者波梨子从那座位上起身时,便对他这样说: “‘见他者往来经行,见自身处于残食之中; 只要还看不见自己,豺便自以为是虎。 可它照旧只作豺嗥—— 卑劣的豺算什么?狮子吼又算什么?’ ‘贤友波梨子,你也正是这样:依善逝的遗范(sugatāpadāna)而活,食善逝的余食(sugatātiritta),却以为可以触恼如来、阿罗汉、正等正觉者。卑劣的波梨子算什么?触恼诸如来、阿罗汉、正等正觉者又算什么?’

30. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –
‘Aññaṃ anucaṅkamanaṃ, attānaṃ vighāse samekkhiya;
Yāva attānaṃ na passati, kotthu tāva byagghoti maññati.
Tatheva so siṅgālakaṃ anadi;
Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
31PTS 3.26已对照

“房伽婆,当[持]木钵者的弟子阇利耶用这个譬喻也仍不能使裸行者波梨子从那座位上起身时,便对他这样说: “‘食青蛙与谷场之鼠, [食]弃于坟场的死尸; 长于大林、空林之中, 豺乃自以为:“我是兽王。” 可它照旧只作豺嗥—— 卑劣的豺算什么?狮子吼又算什么?’ ‘贤友波梨子,你也正是这样:依善逝的遗范(sugatāpadāna)而活,食善逝的余食(sugatātiritta),却以为可以触恼如来、阿罗汉、正等正觉者。卑劣的波梨子算什么?触恼诸如来、阿罗汉、正等正觉者又算什么?’

31. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –
‘Bhutvāna bheke [bhiṅge (ka.)] khalamūsikāyo,
Kaṭasīsu khittāni ca koṇapāni [kūṇapāni (syā.)];
Mahāvane suññavane vivaḍḍho,
Amaññi kotthu migarājāhamasmi.
Tatheva so siṅgālakaṃ anadi;
Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
32已对照

“房伽婆,当[持]木钵者的弟子阇利耶用这个譬喻也仍不能使裸行者波梨子从那座位上起身时,便回到那会众中这样禀告:‘诸位,这裸行者波梨子已是败落之相了。他说着“贤友,我这就来;贤友,我这就来”,却只在原地挪动,连从座位上站起来也做不到。’

32. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti.
33PTS 3.27缅 3.22已对照

“房伽婆,这样说时,我对那会众这样说:‘诸位贤友,裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。诸位离车尊者若这样想——我们要用皮绳绑住裸行者波梨子,以群象牵拉他——那么那些皮绳会断,或者波梨子[在被绑处]会断。然而裸行者波梨子若不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见,是不可能来到我面前的。他即使这样想——我要不舍断那话、不舍断那心、不舍遣那见而去到沙门乔达摩面前——他的头也会裂开。’

33. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sacepāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā nāgehi [goyugehi (sabbattha) aṭṭhakathā passitabbā] āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
34已对照

“房伽婆,于是我以法语开示、劝导、鼓励那会众,使之欢喜;以法语开示、劝导、鼓励那会众、使之欢喜之后,使[他们]从大缚(mahābandhana)中解脱,把八万四千生类从大险难(mahāvidugga)中拔出,随即入火界定(tejodhātu),腾空升至七棵多罗树[之高],又化现出另一团七棵多罗树[高]的火焰,炽燃、冒烟,[然后]重新出现在大林重阁讲堂中。

34. ‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassesiṃ samādapesiṃ samuttejesiṃ sampahaṃsesiṃ, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā mahābandhanā mokkhaṃ karitvā caturāsītipāṇasahassāni mahāviduggā uddharitvā tejodhātuṃ samāpajjitvā sattatālaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā aññaṃ sattatālampi acciṃ [aggiṃ (syā.)] abhinimminitvā pajjalitvā dhūmāyitvā [dhūpāyitvā (sī. pī.)] mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ paccuṭṭhāsiṃ.
35PTS 3.28缅 3.23已对照

“房伽婆,那时离车子善星来到我这里;到了之后,礼敬我,坐在一旁。房伽婆,我对坐在一旁的离车子善星这样说:‘善星,你认为如何:正如我就裸行者波梨子对你所作的记说,其果报也正是那样呢,还是另有不同?’‘尊者,正如世尊就裸行者波梨子对我所作的记说,其果报也正是那样,并无不同。’‘善星,你认为如何:既然如此,属于上人法的神变示导算是显现了呢,还是不曾显现?’‘尊者,既然如此,属于上人法的神变示导确实是显现了,并非不曾显现。’‘愚人啊,我这样为你显现了属于上人法的神变示导,你却这样说我——尊者,世尊并不为我显现属于上人法的神变示导。愚人啊,你看看,你这过失有多大。’房伽婆,纵然被我这样说了,离车子善星仍旧离开了这法与律,如同注定堕苦界、堕地狱者[之所为]。

35. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti.
‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’ti.
‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
Aggaññapaññattikathā
36已对照

本初施设之说 “房伽婆,本初(aggañña)我也了知。我既了知它,也了知比它更上(uttaritara)的;虽然了知,我并不执取(parāmasati)它;由于不执取,我自内证知了寂灭(nibbuti)——如来正因证知此,才不陷于祸患(anaya)。

36. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi. Tañca pajānāmi [‘‘tañcapajānāmī’’ti idaṃ syāpotthakenatthi], tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ [pajānanaṃ (syā. ka.) aṭṭhakathāsaṃvaṇṇanā passitabbā] na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
37已对照

“房伽婆,有一些沙门婆罗门施设自在天所造、梵天所造的师承本初之说(issarakutta brahmakutta ācariyaka aggañña)。我前往他们那里这样说:‘诸位尊者,你们果真施设自在天所造、梵天所造的师承本初之说吗?’他们被我这样问了,承认说‘是的’。我又这样对他们说:‘那么诸位尊者,你们所施设的自在天所造、梵天所造的师承本初之说,是由谁、如何安立的呢?’他们被我问了却答不上来;答不上来,便反过来问我。我被问了,就为他们解答——

37. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā, ‘āmo’ti [āmāti (syā.)] paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana [kathaṃ vihitakaṃno pana (ka.)] tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
38PTS 3.29缅 3.24已对照

“‘贤友,有这样的时候:在某个时候,经过漫长的时期之后,这个世间坏灭。当世间坏灭时,众生大多转生到光音天(Ābhassara)。他们在那里由意所生(manomaya)、以喜为食(pītibhakkha)、自身发光、飞行于空中、住于净美之中,长久长时地住立。’‘贤友,又有这样的时候:在某个时候,经过漫长的时期之后,这个世间形成。当世间形成时,出现了空的梵宫(brahmavimāna)。那时,某个众生由于寿命尽或福报尽,从光音天身死没,投生到空的梵宫。他在那里由意所生、以喜为食、自身发光、飞行于空中、住于净美之中,长久长时地住立。’‘由于他独自一人长久住在那里,生起了不乐与渴望——啊!但愿其他众生也来到这里!那时,其他众生也由于寿命尽或福报尽,从光音天身死没,投生到梵宫,与那个众生作伴。他们在那里也由意所生、以喜为食、自身发光、飞行于空中、住于净美之中,长久长时地住立。

38. ‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho [atha (sī. syā. pī.)] aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati.
‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā uppajjati – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
39已对照

“‘贤友,在那里,最先投生的那个众生这样想——我是梵天(brahmā)、大梵天(mahābrahmā)、征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰、造作者、创造者、最胜者、分配者、掌权者、已生者与将生者之父。这些众生是我创造的。那是什么原因呢?因为我先前曾这样想:啊!但愿其他众生也来到这里!这是我心的愿求,而这些众生就来到了这里。’‘后来投生的那些众生也这样想——这位尊者是梵天、大梵天、征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰、造作者、创造者、最胜者、分配者、掌权者、已生者与将生者之父;我们是这位尊者梵天所创造的。那是什么原因呢?因为我们看见他最先投生在这里,而我们是后来才投生的。’

39. ‘Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, tassa evaṃ hoti – ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā [sañjitā (sī. pī.), sajjitā (syā. kaṃ.)] vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti; iti mama ca manopaṇidhi. Ime ca sattā itthattaṃ āgatāti.
‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ; iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ; mayaṃ panāmha pacchā upapannāti.
40PTS 3.30缅 3.25已对照

“‘贤友,在那里,最先投生的那个众生比较长寿、比较美丽、比较有权势;而后来投生的那些众生比较短寿、比较丑陋、比较没有权势。’‘贤友,存在这样的情况:某个众生从那个[天]身死没之后,来到这里[人间]。来到这里之后,他从在家出家,成为无家者。从在家出家成为无家者之后,他通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起那一世的宿住,但更早之前的便回忆不起。‘他这样说——那位尊者梵天、大梵天、征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰、造作者、创造者、最胜者、分配者、掌权者、已生者与将生者之父,我们是被这位尊者梵天所创造的;他是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。而我们这些被那位尊者梵天所创造的,则是无常的、不坚固的、短寿的、有死没之法,来到了这里。’‘诸位尊者,你们所施设的自在天所造、梵天所造的师承本初之说,就是这样安立的吗?’‘他们这样说:贤友乔达摩,我们所听闻的,正如乔达摩尊者所说的那样。’“房伽婆,本初(aggañña)我也了知。我既了知它,也了知比它更上(uttaritara)的;虽然了知,我并不执取(parāmasati)它;由于不执取,我自内证知了寂灭(nibbuti)——如来正因证知此,才不陷于祸患(anaya)。

40. ‘Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati.
‘So evamāha – yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. So nicco dhuvo [sassato dīghāyuko (syā. ka.)] sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā [addhuvā asassatā (syā. ka.)] appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethāti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi. Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
41PTS 3.31已对照

“房伽婆,有一些沙门婆罗门施设因戏而败坏(khiḍḍāpadosika)的师承本初之说。我前往他们那里这样说:‘诸位尊者,你们果真施设因戏而败坏的师承本初之说吗?’他们被我这样问了,承认说‘是的’。我又这样对他们说:‘那么诸位尊者,你们所施设的因戏而败坏的师承本初之说,是由谁、如何安立的呢?’他们被我问了却答不上来;答不上来,便反过来问我。我被问了,就为他们解答——

41. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti, tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
42PTS 3.32缅 3.26已对照

“‘贤友,有名为戏忘天(Khiḍḍāpadosikā)的诸天,他们过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住。当他们过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住时,念便忘失了。由于念忘失,那些天从那个天身死没。’‘贤友,存在这样的情况:某个众生从那个[天]身死没之后,来到这里[人间]。来到这里之后,他从在家出家,成为无家者。从在家出家成为无家者之后,他通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起那一世的宿住,但更早之前的便回忆不起。‘他这样说——那些不是戏忘天的诸天尊者,他们不会过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住;他们不过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住,念便不忘失;由于念不忘失,那些天不从那个天身死没,他们是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。而我们这些戏忘天,曾经过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住;我们过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住,念便忘失了;由于念忘失,我们就这样从那个天身死没,是无常的、不坚固的、短寿的、有死没之法,来到了这里。’‘诸位尊者,你们所施设的因戏而败坏的师承本初之说,就是这样安立的吗?’‘他们这样说:贤友乔达摩,我们所听闻的,正如乔达摩尊者所说的那样。’“房伽婆,本初我也了知……乃至……如来正因证知此,才不陷于祸患。

42. ‘Santāvuso, khiḍḍāpadosikā nāma devā. Te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā [hasakhiḍḍāratidhammasamāpannā (ka.)] viharanti. Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati, satiyā sammosā [satiyā sammosāya (syā.)] te devā tamhā kāyā cavanti.
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati, itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati.
‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ nātivelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati, satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā, tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati, satiyā sammosā evaṃ [sammosā eva (sī. pī.) sammosā te (syā. ka.)] mayaṃ tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
43已对照

“房伽婆,有一些沙门婆罗门施设因意而败坏(manopadosika)的师承本初之说。我前往他们那里这样说:‘诸位尊者,你们果真施设因意而败坏的师承本初之说吗?’他们被我这样问了,承认说‘是的’。我又这样对他们说:‘那么诸位尊者,你们所施设的因意而败坏的师承本初之说,是由谁、如何安立的呢?’他们被我问了却答不上来;答不上来,便反过来问我。我被问了,就为他们解答——

43. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
44PTS 3.33缅 3.27已对照

“‘贤友,有名为意愤天(Manopadosikā)的诸天,他们过度地互相嫉视。他们过度地互相嫉视,便使彼此的心败坏。他们彼此心已败坏,身疲惫、心疲惫。那些天便从那个天身死没。’‘贤友,存在这样的情况:某个众生从那个[天]身死没之后,来到这里[人间]。来到这里之后,他从在家出家,成为无家者。从在家出家成为无家者之后,他通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起那一世的宿住,但更早之前的便回忆不起。‘他这样说——那些不是意愤天的诸天尊者,他们不会过度地互相嫉视;他们不过度地互相嫉视,便不使彼此的心败坏;他们彼此心不败坏,身不疲惫、心不疲惫,那些天不从那个天身死没,他们是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。而我们这些意愤天,曾经过度地互相嫉视;我们过度地互相嫉视,便使彼此的心败坏;我们彼此心已败坏,身疲惫、心疲惫。我们就这样从那个天身死没,是无常的、不坚固的、短寿的、有死没之法,来到了这里。’‘诸位尊者,你们所施设的因意而败坏的师承本初之说,就是这样安立的吗?’‘他们这样说:贤友乔达摩,我们所听闻的,正如乔达摩尊者所说的那样。’“房伽婆,本初我也了知……乃至……如来正因证知此,才不陷于祸患。

44. ‘Santāvuso, manopadosikā nāma devā. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Te devā tamhā kāyā cavanti.
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na manopadosikā te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā [akilantacittā tamhā (ka.)] kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā [padosiyimhā (syā.), padūsayimhā (?)]. Te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ [kilantacittāeva mayaṃ (sī. pī.), kilantacittā (ka.)] tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
45缅 3.28已对照

“房伽婆,有一些沙门婆罗门施设无因而生(adhiccasamuppanna)的师承本初之说。我前往他们那里这样说:‘诸位尊者,你们果真施设无因而生的师承本初之说吗?’他们被我这样问了,承认说‘是的’。我又这样对他们说:‘那么诸位尊者,你们所施设的无因而生的师承本初之说,是由谁、如何安立的呢?’他们被我问了却答不上来;答不上来,便反过来问我。我被问了,就为他们解答——

45. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
46PTS 3.34已对照

“‘贤友,有名为无想众生(asaññasatta)的诸天。当想(saññā)生起时,那些天便从那个天身死没。’‘贤友,存在这样的情况:某个众生从那个[天]身死没之后,来到这里[人间]。来到这里之后,他从在家出家,成为无家者。从在家出家成为无家者之后,他通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起想的生起,此外的便回忆不起。’‘他这样说——自我与世间是无因而生的。那是什么原因呢?因为我从前不存在,如今从不存在转变成了存在[的状态]。’‘诸位尊者,你们所施设的无因而生的师承本初之说,就是这样安立的吗?’‘他们这样说:贤友乔达摩,我们所听闻的,正如乔达摩尊者所说的那样。’“房伽婆,本初(aggañña)我也了知。我既了知它,也了知比它更上(uttaritara)的;虽然了知,我并不执取(parāmasati)它;由于不执取,我自内证知了寂灭(nibbuti)——如来正因证知此,才不陷于祸患(anaya)。

46. ‘Santāvuso, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti.
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati. Yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ [idaṃ padaṃ brahmajālasutte na dissati. evaṃ (pī. ka.)] saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
‘So evamāha – adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya [sattakāya (sī. pī.), sattāya (ka. sī.)] pariṇatoti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
47PTS 3.35缅 3.29已对照

“房伽婆,我这样说、这样宣示,却有一些沙门婆罗门以不实、空洞、虚妄、不真之事诽谤我:‘沙门乔达摩与诸比丘是颠倒的。沙门乔达摩这样说——在成就并住于净解脱(subha vimokkha)之时,那时他把一切都了知为不净。’房伽婆,我并不这样说:‘在成就并住于净解脱之时,那时把一切都了知为不净。’房伽婆,我是这样说的:‘在成就并住于净解脱之时,那时唯了知为净。’”“尊者,颠倒的正是那些把世尊与诸比丘看作颠倒的人。尊者,我对世尊有这样的净信:世尊能为我这样说法,使我成就并住于净解脱。”

47. ‘‘Evaṃvādiṃ kho maṃ, bhaggava, evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti – ‘viparīto samaṇo gotamo bhikkhavo ca. Samaṇo gotamo evamāha – yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva [asubhanteva (sī. syā. pī.)] pajānātī’ti [sañjānātīti (sī. pī.)]. Na kho panāhaṃ, bhaggava, evaṃ vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva pajānātī’ti. Evañca khvāhaṃ, bhaggava, vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, subhantveva tasmiṃ samaye pajānātī’ti.
‘‘Te ca, bhante, viparītā, ye bhagavantaṃ viparītato dahanti bhikkhavo ca. Evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati. Pahoti me bhagavā tathā dhammaṃ desetuṃ, yathā ahaṃ subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja vihareyya’’nti.
48已对照

“房伽婆,你是持异见者、异认可者、异乐者,[修]异行、[从]异师,要成就并住于净解脱,那是难行的。房伽婆,来吧,你只要好好守护你对我的这份净信。”“尊者,如果我这个持异见者、异认可者、异乐者,[修]异行、[从]异师,要成就并住于净解脱是难行的,那么尊者,我对世尊的这份净信,我就好好守护它。”世尊说了这些。房伽婆种姓的游方者满意、欢喜世尊之所说。

48. ‘‘Dukkaraṃ kho etaṃ, bhaggava, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Iṅgha tvaṃ, bhaggava, yo ca te ayaṃ mayi pasādo, tameva tvaṃ sādhukamanurakkhā’’ti. ‘‘Sace taṃ, bhante, mayā dukkaraṃ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Yo ca me ayaṃ, bhante, bhagavati pasādo, tamevāhaṃ sādhukamanurakkhissāmī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamano bhaggavagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
已对照

第一《波梨经》完。

Pāthikasuttaṃ [pāṭikasuttantaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.