快乐巴利palinanda.cc

长部第1经 · 梵网经 Brahmajālasutta

下载本经:PDFEPUB含新译、巴利、译注与义注复注中译;新复注中译未开工,不在其中

本经的全经级改动 4 条(不落在某一段上)▾
2026-09-06 · 术语审定paribbājaka 作「游方僧」12 处(DN2 §168 作「游方者」) → 全藏统一「游方者」
依据:尊者审定 2026-09-06;《汇解》未收,明法作遍行者/云游僧、水野作遍歴者/普行者/遊行者
2026-09-06 · 新增417 块全部译出(巴利 16.6 万字符)
依据:丙线七步,分三批并行
2026-09-06 · 新增复注 484 块译出(疑似参见块 2 不译),巴利 325714 字符
依据:丁线七步;引词从工作文件 att_zh(义注中译定稿)逐字取用
2026-09-07 · 术语审定四列/净化/立说/资具/安置 搬运 → 四类/净治/确立/助缘/安立 搬运
依据:《导论》义注逐条训释:byūho=vibhāgena piṇḍīyanti(分类而聚);sodhana=净治语句句义与发问;adhiṭṭhāna=确立总说别说;parikkhāro=hetu paccayo ca(明训为因与缘,故不作「资具」);samāropana=padaṭṭhānādimukhena 安立诸法

全部勘误记录 →

本经目录1.梵网经(Brahmajālasutta)游方者的谈论小戒(Cūḷasīla)中戒(Majjhimasīla)大戒(Mahāsīla)前际论者(Pubbantakappikā)常见论(Sassatavāda)一分常见论(Ekaccasassatavāda)边无边论(Antānantavāda)不死矫乱论(Amarāvikkhepavāda)无因生论(Adhiccasamuppannavāda)后际论者(Aparantakappikā)有想论(Saññīvāda)无想论(Asaññīvāda)非想非非想论(Nevasaññīnāsaññīvāda)断灭论(Ucchedavāda)现法涅槃论(Diṭṭhadhammanibbānavāda)战栗挣扎品(Paritassitavipphanditavāra)触为缘品(Phassapaccayāvāra)无是处品(Netaṃṭhānaṃvijjativāra)持见者所依的轮回之说(Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathā)离轮回之说等(Vivaṭṭakathādi)

1.梵网经(Brahmajālasutta)1. Brahmajālasuttaṃ

游方者的谈论Paribbājakakathā

1PTS 1.1缅 1.1已对照

如是我闻:一时,世尊(Bhagavā)与约五百位比丘(bhikkhu)组成的大比丘僧团一起,行走在王舍城(Rājagaha)与那烂陀(Nāḷandā)之间的大道上。游方者(paribbājaka)善念(Suppiya)也与其弟子青年梵授(Brahmadatta)一起,行走在王舍城与那烂陀之间的大道上。在那里,游方者善念以种种方式毁谤佛陀(Buddha),毁谤法(Dhamma),毁谤僧(Saṅgha);而游方者善念的弟子青年梵授则以种种方式称赞佛陀,称赞法,称赞僧。就这样,这师徒二人彼此说着直接相反的话,紧紧地跟随在世尊和比丘僧团之后。

. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi. Suppiyopi kho paribbājako antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti saddhiṃ antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatra sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā [anubaddhā (ka. sī. pī.)] honti bhikkhusaṅghañca.
2PTS 1.2缅 1.2已对照

当时,世尊与比丘僧团进入庵婆罗提迦(Ambalaṭṭhikā)的王家客舍住宿一夜。游方者善念也与其弟子青年梵授进入庵婆罗提迦的王家客舍住宿一夜。在那里,游方者善念同样以种种方式毁谤佛陀,毁谤法,毁谤僧;而游方者善念的弟子青年梵授则以种种方式称赞佛陀,称赞法,称赞僧。就这样,这师徒二人彼此说着直接相反的话而住。

. Atha kho bhagavā ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi [upagañchi (sī. syā. kaṃ. pī.)] saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Suppiyopi kho paribbājako ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi [upagañchi (sī. syā. kaṃ. pī.)] antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatrapi sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā viharanti.
3已对照

当时,众多比丘在凌晨起身后,一起集坐在圆亭中,生起了这样的谈论:“贤友们,真是稀有!贤友们,真是未曾有!那位知者、见者、阿罗汉(arahant)、正等正觉者(sammāsambuddha)的世尊,对众生的种种意乐竟是如此善知!这位游方者善念以种种方式毁谤佛陀,毁谤法,毁谤僧;而游方者善念的弟子青年梵授则以种种方式称赞佛陀,称赞法,称赞僧。就这样,这师徒二人彼此说着直接相反的话,紧紧地跟随在世尊和比丘僧团之后。”

. Atha kho sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’’ti.
4缅 1.3已对照

当时,世尊知道了那些比丘的这个谈论,便来到圆亭;来到之后,坐在敷设好的座位上。坐下后,世尊对比丘们说:“诸比丘,你们现在为了什么谈论而集坐在这里?你们尚未说完的谈论又是什么呢?”这样说时,那些比丘对世尊说:“尊者,在此,我们在凌晨起身后,一起集坐在圆亭中,生起了这样的谈论:‘贤友们,真是稀有!贤友们,真是未曾有!那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊,对众生的种种意乐竟是如此善知!这位游方者善念以种种方式毁谤佛陀,毁谤法,毁谤僧;而游方者善念的弟子青年梵授则以种种方式称赞佛陀,称赞法,称赞僧。就这样,这师徒二人彼此说着直接相反的话,紧紧地跟随在世尊和比丘僧团之后。’尊者,这就是我们尚未说完的谈论,这时世尊到来了。”

. Atha kho bhagavā tesaṃ bhikkhūnaṃ imaṃ saṅkhiyadhammaṃ viditvā yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāyanuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? Evaṃ vutte te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, amhākaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’ti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.
5PTS 1.3已对照

“诸比丘,若他人毁谤我,或毁谤法,或毁谤僧,你们对此不应怀忿恨,不应怀不满,内心不应怀愤懑。诸比丘,若他人毁谤我,或毁谤法,或毁谤僧,假如你们对此恼怒或不悦,那只会成为你们自己的障碍。诸比丘,若他人毁谤我,或毁谤法,或毁谤僧,假如你们对此恼怒或不悦,你们还能了知他人所说的是善说还是恶说吗?”“不能,尊者。”“诸比丘,若他人毁谤我,或毁谤法,或毁谤僧,你们对此应将不实的辨明为不实:‘如此,这是不实的;如此,这是不真的;我们之中没有这样的事,我们之中也不存在这样的事。’

. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na āghāto na appaccayo na cetaso anabhiraddhi karaṇīyā. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, api nu tumhe paresaṃ subhāsitaṃ dubbhāsitaṃ ājāneyyāthā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi abhūtaṃ abhūtato nibbeṭhetabbaṃ – ‘itipetaṃ abhūtaṃ, itipetaṃ atacchaṃ, natthi cetaṃ amhesu, na ca panetaṃ amhesu saṃvijjatī’ti.
6已对照

“诸比丘,若他人称赞我,或称赞法,或称赞僧,你们对此不应欢喜,不应喜悦,内心不应怀雀跃。诸比丘,若他人称赞我,或称赞法,或称赞僧,假如你们对此欢喜、喜悦、雀跃,那只会成为你们自己的障碍。诸比丘,若他人称赞我,或称赞法,或称赞僧,你们对此应将真实的承认为真实:‘如此,这是真实的;如此,这是真的;我们之中有这样的事,我们之中也确实存在这样的事。’

. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na ānando na somanassaṃ na cetaso uppilāvitattaṃ karaṇīyaṃ. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha ānandino sumanā uppilāvitā tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi bhūtaṃ bhūtato paṭijānitabbaṃ – ‘itipetaṃ bhūtaṃ, itipetaṃ tacchaṃ, atthi cetaṃ amhesu, saṃvijjati ca panetaṃ amhesū’ti.

小戒(Cūḷasīla)Cūḷasīlaṃ

7已对照

“诸比丘,凡夫(puthujjana)称赞如来(Tathāgata)时,只能说到微小的、低浅的、仅属于戒(sīla)的事。诸比丘,凡夫称赞如来时所说的那微小的、低浅的、仅属于戒的事又是什么呢?

. ‘‘Appamattakaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya. Katamañca taṃ, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya?
8PTS 1.4缅 1.4已对照

“‘沙门(samaṇa)乔达摩(Gotama)舍断杀生(pāṇātipāta),远离杀生,放下棍棒,放下刀剑,有惭愧,具同情心,怀着利益、悲悯一切众生生命之心而住。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato samaṇo gotamo nihitadaṇḍo, nihitasattho, lajjī, dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
已对照

“‘沙门乔达摩舍断不与取(adinnādāna),远离不与取,只接受所施与的,只期望所施与的,以不偷盗而清净的自己而住。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

‘‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato samaṇo gotamo dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
已对照

“‘沙门乔达摩舍断非梵行(abrahmacariya),成为梵行(brahmacariya)者,远离而行,戒绝淫欲的粗俗之法。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

‘‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī samaṇo gotamo ārācārī [anācārī (ka.)] virato [paṭivirato (katthaci)] methunā gāmadhammā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
9已对照

“‘沙门乔达摩舍断虚妄语(musāvāda),远离虚妄语,说真实语,坚持真实,坚定、可信赖,不欺骗世间。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato samaṇo gotamo saccavādī saccasandho theto [ṭheto (syā. kaṃ.)] paccayiko avisaṃvādako lokassā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
已对照

“‘沙门乔达摩舍断离间语(pisuṇāvācā),远离离间语:从这里听到之后,不到那里去说,以免离间这些人;从那里听到之后,不对这些人说,以免离间那些人。这样,他调解分裂者,促进和合者,乐于和合,喜欢和合,欣喜和合,说能促成和合的话。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

‘‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
已对照

“‘沙门乔达摩舍断粗恶语(pharusāvācā),远离粗恶语,凡是柔和的、悦耳的、可爱的、感人心的、文雅的、众人喜欢的、众人合意的言语,他就说这样的话。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

‘‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
PTS 1.5已对照

“‘沙门乔达摩舍断杂秽语(samphappalāpa),远离杂秽语,适时而说,真实而说,有义而说,说法而说,说律而说;在适当的时候,说有价值的、有根据的、有节制的、具有义利的话。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

‘‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato samaṇo gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhita’nti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
10缅 1.5已对照

“‘沙门乔达摩远离损害种子类和植物类。’——诸比丘……(中略)

. ‘Bījagāmabhūtagāmasamārambhā [samārabbhā (sī. ka.)] paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave…pe….
已对照

“‘沙门乔达摩一日一食,不夜食,离非时食……

‘‘‘Ekabhattiko samaṇo gotamo rattūparato virato [paṭivirato (katthaci)] vikālabhojanā….
已对照

“‘沙门乔达摩离观听跳舞、唱歌、音乐、表演……

Naccagītavāditavisūkadassanā [naccagītavāditavisukadassanā (ka.)] paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离妆饰、装扮之因的穿戴花鬘、芳香、涂香……

Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离高床、大床……

Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离接受金银……

Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离接受生谷物……

Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离接受生肉……

Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离接受妇女、少女……

Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离接受女奴、男奴……

Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离接受山羊、绵羊……

Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离接受鸡、猪……

Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离接受象、牛、马、牝马……

Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离接受田地、宅地……

Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离从事传信、遣使……

Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离买卖……

Kayavikkayā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离欺秤、伪币、欺量……

Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离贿赂、欺骗、诈欺、奸诈迂回……

Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā [sāviyogā (syā. kaṃ. ka.)] paṭivirato samaṇo gotamo….
已对照

“‘沙门乔达摩离砍断、杀戮、捆绑、拦路抢劫、抢夺村邑、暴力强夺。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
已对照

小戒结束。

Cūḷasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

中戒(Majjhimasīla)Majjhimasīlaṃ

11PTS 1.6缅 1.6已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门(brāhmaṇa),食用信施的食物后,仍然从事这样的损害种子类和植物类。这就是:根生的种子、茎生的种子、节生的种子、顶芽生的种子,以及第五种——种子生的种子。而沙门乔达摩远离这样的损害种子类和植物类。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ bījagāmabhūtagāmasamārambhaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ [seyyathīdaṃ (sī. syā.)] – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ [pañcamaṃ iti vā (sī. syā. ka.)]; iti evarūpā bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
12已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍然从事这样的储存受用(sannidhikāraparibhoga)。这就是:储存食物、储存饮料、储存衣服、储存车乘、储存卧具、储存香料、储存财物。而沙门乔达摩远离这样的储存受用。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ sannidhikāraparibhogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – annasannidhiṃ pānasannidhiṃ vatthasannidhiṃ yānasannidhiṃ sayanasannidhiṃ gandhasannidhiṃ āmisasannidhiṃ iti vā iti evarūpā sannidhikāraparibhogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
13已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍然观看这样的表演。这就是:跳舞、唱歌、音乐、戏剧、说书、击掌乐、铙钹乐、瓮鼓乐、布景戏、旃陀罗(caṇḍāla)铁丸戏、竹竿戏、洗骨戏、斗象、斗马、斗水牛、斗公牛、斗山羊、斗绵羊、斗鸡、斗鹌鹑、棍斗、拳斗、摔跤、演习、点兵、布阵、阅兵。而沙门乔达摩远离观看这样的表演。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetāḷaṃ kumbhathūṇaṃ [kumbhathūnaṃ (syā. ka.), kumbhathūṇaṃ (sī.)] sobhanakaṃ [sobhanagharakaṃ (sī.), sobhanagarakaṃ (syā. kaṃ. pī.)] caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahiṃsayuddhaṃ [mahisayuddhaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
14PTS 1.7缅 1.7已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍然从事这样的赌博放逸处(jūtappamādaṭṭhāna)。这就是:八格棋、十格棋、虚空棋、绕圈游戏、拈取游戏、掷骰板、击短棒、蘸手印画、玩球、吹叶笛、玩具犁、翻筋斗、玩棕叶风车、玩具量斗、玩具车、玩具弓、猜字、猜心、模仿残疾。而沙门乔达摩远离这样的赌博放逸处。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ jūtappamādaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – aṭṭhapadaṃ dasapadaṃ ākāsaṃ parihārapathaṃ santikaṃ khalikaṃ ghaṭikaṃ salākahatthaṃ akkhaṃ paṅgacīraṃ vaṅkakaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulikaṃ [ciṅgulakaṃ (ka. sī.)] pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ akkharikaṃ manesikaṃ yathāvajjaṃ iti vā iti evarūpā jūtappamādaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
15已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍然受用这样的高床、大床。这就是:高脚椅、兽形脚卧床、长毛毯、彩色毛毯、白色毛毯、绣花毛毯、棉絮褥垫、绣像毛毯、双面起毛毯、单面起毛毯、缀宝石的丝织敷具、丝绸敷具、可供舞女起舞的大羊毛毯、象背毯、马背毯、车毯、羚羊皮编席、迦陀利鹿皮的殊胜敷具、带华盖的床、两端有红枕的床。而沙门乔达摩远离这样的高床、大床。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – āsandiṃ pallaṅkaṃ gonakaṃ cittakaṃ paṭikaṃ paṭalikaṃ tūlikaṃ vikatikaṃ uddalomiṃ ekantalomiṃ kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ [hatthattharaṇaṃ assattharaṇaṃ rathattharaṇaṃ (sī. ka. pī.)] ajinappaveṇiṃ kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ iti vā iti evarūpā uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
16已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍然从事这样的装饰、庄严之事。这就是:涂敷香粉、按摩、香汤沐浴、揉身、照镜、涂眼膏、戴花鬘抹香涂脂、敷面粉、涂面膏、戴手环、束顶髻、持手杖、持药筒、佩剑、持伞盖、穿彩色鞋履、缠头巾、戴摩尼(maṇi)宝珠、执拂尘、穿长穗的白衣。而沙门乔达摩远离这样的装饰、庄严之事。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāgandhavilepanaṃ [mālāvilepanaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ asiṃ [khaggaṃ (sī. pī.), asiṃ khaggaṃ (syā. kaṃ.)] chattaṃ citrupāhanaṃ uṇhīsaṃ maṇiṃ vālabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā iti evarūpā maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
17PTS 1.8已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍然谈论这样的畜生论(tiracchānakathā)。这就是:国王论、盗贼论、大臣论、军队论、怖畏论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、卧具论、花鬘论、香论、亲戚论、车乘论、村庄论、集镇论、城市论、国土论、女人论、勇士论、街道论、井边论、先亡论、种种论、世界起源论、海洋起源论、如此有无论。而沙门乔达摩远离这样的畜生论。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ [itthikathaṃ purisakathaṃ (syā. kaṃ. ka.)] sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
18缅 1.8已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍然从事这样的诤论(viggāhikakathā)。这就是:“你不了知这法与律,我了知这法与律;你怎么会了知这法与律呢?你是行邪道者,我是行正道者;我的话前后连贯,你的话前后不连贯;应该先说的你后说,应该后说的你先说;你长期熟习的已被推翻;你的论点已被指摘,你已被论破;去设法挽救你的论点吧,如果你能够,就解释清楚吧!”而沙门乔达摩远离这样的诤论。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ viggāhikakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi, micchā paṭipanno tvamasi, ahamasmi sammā paṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosīti iti vā iti evarūpāya viggāhikakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
19已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍然从事这样的传信、遣使,这就是:为国王、王臣、刹帝利(khattiya)、婆罗门、居士、王子传话:“你到这里去,你到那里来;你把这个带去,你把那个从那里带来。”而沙门乔达摩远离这样的传信、遣使。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ dūteyyapahiṇagamanānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – raññaṃ, rājamahāmattānaṃ, khattiyānaṃ, brāhmaṇānaṃ, gahapatikānaṃ, kumārānaṃ ‘‘idha gaccha, amutrāgaccha, idaṃ hara, amutra idaṃ āharā’’ti iti vā iti evarūpā dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
20已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,行诡诈、虚谈、现相、激磨,以利求利。而沙门乔达摩远离这样的诡诈、虚谈。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te kuhakā ca honti, lapakā ca nemittikā ca nippesikā ca, lābhena lābhaṃ nijigīṃsitāro ca [lābhena lābhaṃ nijigiṃ bhitāro (sī. syā.), lābhena ca lābhaṃ nijigīsitāro (pī.)] iti [iti vā, iti (syā. kaṃ. ka.)] evarūpā kuhanalapanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
已对照

中戒结束。

Majjhimasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

大戒(Mahāsīla)Mahāsīlaṃ

21PTS 1.9缅 1.9已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍以这样的畜生明(tiracchānavijjā)邪命(micchājīva)维持生计。这就是:肢体占、征兆占、天变占、占梦、体相占、鼠咬占、火供、木勺供、谷壳供、米糠供、米粒供、熟酥供、油供、口祭、血供、肢体明、宅地明、王家明、西瓦明、鬼神明、地明、蛇明、毒明、蝎明、鼠明、鸟明、乌鸦明、寿命推算、防箭咒、解兽鸣。而沙门乔达摩远离这样的畜生明邪命。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – aṅgaṃ nimittaṃ uppātaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ mūsikacchinnaṃ aggihomaṃ dabbihomaṃ thusahomaṃ kaṇahomaṃ taṇḍulahomaṃ sappihomaṃ telahomaṃ mukhahomaṃ lohitahomaṃ aṅgavijjā vatthuvijjā khattavijjā [khettavijjā (bahūsu)] sivavijjā bhūtavijjā bhūrivijjā ahivijjā visavijjā vicchikavijjā mūsikavijjā sakuṇavijjā vāyasavijjā pakkajjhānaṃ saraparittāṇaṃ migacakkaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
22已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍以这样的畜生明邪命维持生计。这就是:宝珠相、衣服相、手杖相、刀相、剑相、箭相、弓相、武器相、女人相、男人相、男孩相、女孩相、男奴相、女奴相、象相、马相、水牛相、公牛相、牛相、山羊相、绵羊相、鸡相、鹌鹑相、大蜥蜴相、耳环相、龟相、鹿相。而沙门乔达摩远离这样的畜生明邪命。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – maṇilakkhaṇaṃ vatthalakkhaṇaṃ daṇḍalakkhaṇaṃ satthalakkhaṇaṃ asilakkhaṇaṃ usulakkhaṇaṃ dhanulakkhaṇaṃ āvudhalakkhaṇaṃ itthilakkhaṇaṃ purisalakkhaṇaṃ kumāralakkhaṇaṃ kumārilakkhaṇaṃ dāsalakkhaṇaṃ dāsilakkhaṇaṃ hatthilakkhaṇaṃ assalakkhaṇaṃ mahiṃsalakkhaṇaṃ [mahisalakkhaṇaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] usabhalakkhaṇaṃ golakkhaṇaṃ ajalakkhaṇaṃ meṇḍalakkhaṇaṃ kukkuṭalakkhaṇaṃ vaṭṭakalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇaṃ kaṇṇikālakkhaṇaṃ kacchapalakkhaṇaṃ migalakkhaṇaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
23PTS 1.10已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍以这样的畜生明邪命维持生计。这就是:“国王将出征,国王将不出征;内部的国王将进攻,外部的国王将撤退;外部的国王将进攻,内部的国王将撤退;内部的国王将胜利,外部的国王将失败;外部的国王将胜利,内部的国王将失败;这一方将胜利,那一方将失败。”而沙门乔达摩远离这样的畜生明邪命。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – raññaṃ niyyānaṃ bhavissati, raññaṃ aniyyānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, iti imassa jayo bhavissati, imassa parājayo bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
24PTS 1.11缅 1.10已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍以这样的畜生明邪命维持生计。这就是:“将有月蚀,将有日蚀,将有星蚀;日月将循轨道运行,日月将偏离轨道运行;众星将循轨道运行,众星将偏离轨道运行;将有流星陨落,将有天际燃烧,将有地震,将有天鼓鸣;将有日、月、星辰的升起、降落、晦暗、明净;月蚀将有这样的结果,日蚀将有这样的结果,星蚀将有这样的结果;日月循轨道运行将有这样的结果,日月偏离轨道运行将有这样的结果;众星循轨道运行将有这样的结果,众星偏离轨道运行将有这样的结果;流星陨落将有这样的结果,天际燃烧将有这样的结果,地震将有这样的结果,天鼓鸣将有这样的结果;日、月、星辰的升起、降落、晦暗、明净将有这样的结果。”而沙门乔达摩远离这样的畜生明邪命。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – candaggāho bhavissati, sūriyaggāho [suriyaggāho (sī. syā. kaṃ. pī.)] bhavissati, nakkhattaggāho bhavissati, candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, ukkāpāto bhavissati, disāḍāho bhavissati, bhūmicālo bhavissati, devadudrabhi [devadundubhi (syā. kaṃ. pī.)] bhavissati, candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati, evaṃvipāko candaggāho bhavissati, evaṃvipāko sūriyaggāho bhavissati, evaṃvipāko nakkhattaggāho bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipāko ukkāpāto bhavissati, evaṃvipāko disāḍāho bhavissati, evaṃvipāko bhūmicālo bhavissati, evaṃvipāko devadudrabhi bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
25已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍以这样的畜生明邪命维持生计。这就是:“将多雨,将干旱;将丰收,将饥荒;将安稳,将有怖畏;将有疾病,将健康无病”;以及指算、心算、计算、作诗、顺世论。而沙门乔达摩远离这样的畜生明邪命。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – suvuṭṭhikā bhavissati, dubbuṭṭhikā bhavissati, subhikkhaṃ bhavissati, dubbhikkhaṃ bhavissati, khemaṃ bhavissati, bhayaṃ bhavissati, rogo bhavissati, ārogyaṃ bhavissati, muddā, gaṇanā, saṅkhānaṃ, kāveyyaṃ, lokāyataṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
26缅 1.11已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍以这样的畜生明邪命维持生计。这就是:择日迎娶、择日出嫁、择日和合、择日离异、择日聚财、择日散财、使人幸运、使人不幸、安胎、缚舌咒、锁颚咒、向手诵咒、向颚诵咒、向耳诵咒、镜占问神、童女占问神、天神占问、侍奉太阳、侍奉大梵、口吐火焰、召请吉祥天女。而沙门乔达摩远离这样的畜生明邪命。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – āvāhanaṃ vivāhanaṃ saṃvaraṇaṃ vivaraṇaṃ saṃkiraṇaṃ vikiraṇaṃ subhagakaraṇaṃ dubbhagakaraṇaṃ viruddhagabbhakaraṇaṃ jivhānibandhanaṃ hanusaṃhananaṃ hatthābhijappanaṃ hanujappanaṃ kaṇṇajappanaṃ ādāsapañhaṃ kumārikapañhaṃ devapañhaṃ ādiccupaṭṭhānaṃ mahatupaṭṭhānaṃ abbhujjalanaṃ sirivhāyanaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
27PTS 1.12已对照

“‘或者,正如有些尊贵的沙门、婆罗门,食用信施的食物后,仍以这样的畜生明邪命维持生计。这就是:息灾仪式、还愿仪式、驱鬼仪式、镇地仪式、壮阳术、去势术、择宅地仪式、净宅地仪式、圣水漱洗、圣水沐浴、火祭、催吐、催泻、上行催泻、下泻、头部导泻、灌耳油、洗眼、灌鼻、敷眼药、敷清凉眼药、眼科医术、外科医术、小儿科医术、施用根本药、排除药物残效。而沙门乔达摩远离这样的畜生明邪命。’——诸比丘,凡夫称赞如来时,或许会这样说。

. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ bhūtakammaṃ bhūrikammaṃ vassakammaṃ vossakammaṃ vatthukammaṃ vatthuparikammaṃ ācamanaṃ nhāpanaṃ juhanaṃ vamanaṃ virecanaṃ uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ sīsavirecanaṃ kaṇṇatelaṃ nettatappanaṃ natthukammaṃ añjanaṃ paccañjanaṃ sālākiyaṃ sallakattiyaṃ dārakatikicchā mūlabhesajjānaṃ anuppadānaṃ osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
已对照

“诸比丘,这就是凡夫称赞如来时所说的那微小的、低浅的、仅属于戒的事。

‘‘Idaṃ kho, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
已对照

大戒结束。

Mahāsīlaṃ niṭṭhitaṃ.

前际论者(Pubbantakappikā)Pubbantakappikā

28已对照

“诸比丘,还有其他诸法,甚深、难见、难觉悟、寂静、殊胜、超越思辨之境(atakkāvacara)、微妙、唯智者能体验,是如来自己证知、现证后宣说的;正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。诸比丘,哪些法是甚深、难见、难觉悟、寂静、殊胜、超越思辨之境、微妙、唯智者能体验,是如来自己证知、现证后宣说的,依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说的呢?

. ‘‘Atthi, bhikkhave, aññeva dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ. Katame ca te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ?
29PTS 1.13缅 1.12已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是前际论者(pubbantakappika),持随前际之见(pubbantānudiṭṭhi),他们针对前际,以十八种根据(vatthu)宣说种种胜解之语(adhimuttipada)。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么,成为前际论者、持随前际之见,针对前际,以十八种根据宣说种种胜解之语呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino, pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni [adhivuttipadāni (sī. pī.)] abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi?

常见论(Sassatavāda)Sassatavādo

30已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是常见论者(sassatavāda),他们以四种根据宣称自我与世间是常恒的。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为常见论者,以四种根据宣称自我与世间是常恒的呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā, sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?
31PTS 1.14已对照

“诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门通过热忱(ātappa)、精勤(padhāna)、实践(anuyoga)、不放逸(appamāda)、正确作意(sammāmanasikāra),触及如此的心定(cetosamādhi):当心得定时,他回忆起许多种宿住(pubbenivāsa),即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生、许多百生、许多千生、许多十万生——‘我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到那里;在那里又有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到这里。’如此,他回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。

. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte ( ) [(parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpattilese) (syā. ka.)] anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
缅 1.13已对照

“他这样说:‘自我与世间是常恒的、不生育的(vañjha)、如山峰般稳立的(kūṭaṭṭha)、如石柱般坚立的(esikaṭṭhāyiṭṭhita);而那些众生流转、轮回、死没、再生,但它确实如永恒一般存在。那是什么原因呢?因为我通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,我回忆起许多种宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生、许多百生、许多千生、许多十万生——“我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到那里;在那里又有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到这里。”如此,我回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。由此我知道:“自我与世间是常恒的、不生育的、如山峰般稳立的、如石柱般坚立的;而那些众生流转、轮回、死没、再生,但它确实如永恒一般存在。”’诸比丘,这是第一种情况:依于它、缘于它,一些常见论的沙门、婆罗门宣称自我与世间是常恒的。

‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
32PTS 1.15已对照

“至于第二种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为常见论者,宣称自我与世间是常恒的呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起许多种宿住,即:一个坏成劫、两个坏成劫、三个坏成劫、四个坏成劫、五个坏成劫、十个坏成劫——‘我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到那里;在那里又有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到这里。’如此,他回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。

. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
缅 1.14已对照

“他这样说:‘自我与世间是常恒的、不生育的、如山峰般稳立的、如石柱般坚立的;而那些众生流转、轮回、死没、再生,但它确实如永恒一般存在。那是什么原因呢?因为我通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,我回忆起许多种宿住,即:一个坏成劫、两个坏成劫、三个坏成劫、四个坏成劫、五个坏成劫、十个坏成劫——“我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到那里;在那里又有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到这里。”如此,我回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。由此我知道:“自我与世间是常恒的、不生育的、如山峰般稳立的、如石柱般坚立的;而那些众生流转、轮回、死没、再生,但它确实如永恒一般存在。”’诸比丘,这是第二种情况:依于它、缘于它,一些常见论的沙门、婆罗门宣称自我与世间是常恒的。

‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni. Amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
33已对照

“至于第三种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为常见论者,宣称自我与世间是常恒的呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起许多种宿住,即:十个坏成劫、二十个坏成劫、三十个坏成劫、四十个坏成劫——‘我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到那里;在那里又有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到这里。’如此,他回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。

. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
PTS 1.16缅 1.15已对照

“他这样说:‘自我与世间是常恒的、不生育的、如山峰般稳立的、如石柱般坚立的;而那些众生流转、轮回、死没、再生,但它确实如永恒一般存在。那是什么原因呢?因为我通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,我回忆起许多种宿住,即:十个坏成劫、二十个坏成劫、三十个坏成劫、四十个坏成劫——“我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到那里;在那里又有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到这里。”如此,我回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。由此我知道:“自我与世间是常恒的、不生育的、如山峰般稳立的、如石柱般坚立的;而那些众生流转、轮回、死没、再生,但它确实如永恒一般存在。”’诸比丘,这是第三种情况:依于它、缘于它,一些常见论的沙门、婆罗门宣称自我与世间是常恒的。

‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
34已对照

“至于第四种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为常见论者,宣称自我与世间是常恒的呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门是推理者(takkī)、审察者(vīmaṃsī)。他说出由推理锤炼、由审察追寻的自己的辩才(paṭibhāna):‘自我与世间是常恒的、不生育的、如山峰般稳立的、如石柱般坚立的;而那些众生流转、轮回、死没、再生,但它确实如永恒一般存在。’诸比丘,这是第四种情况:依于它、缘于它,一些常见论的沙门、婆罗门宣称自我与世间是常恒的。

. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī, so takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃ paṭibhānaṃ evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
35已对照

“诸比丘,那些常见论的沙门、婆罗门就是以这四种根据宣称自我与世间是常恒的。诸比丘,凡是任何常见论的沙门或婆罗门宣称自我与世间是常恒的,都是以这四种根据,或以其中的某一种;除此之外再没有别的。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
36PTS 1.17缅 1.16已对照

“诸比丘,如来了知此:‘这些见处(diṭṭhiṭṭhāna)如此被执取、如此被执著,将有如此的趣向、如此的未来果报。’如来了知这些,也了知比这更为殊胜的;他对那了知也不执取,由于不执取,他自内了知寂灭(nibbuti)。诸比丘,如来如实了知诸受的集起、灭没、味著、过患与出离,以不执取而解脱。

. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti, tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti; tañca pajānanaṃ [pajānaṃ (?) dī. ni. 3.36 pāḷiaṭṭhakathā passitabbaṃ] na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
37已对照

“诸比丘,这些就是那些甚深、难见、难觉悟、寂静、殊胜、超越思辨之境、微妙、唯智者能体验的法,是如来自己证知、现证后宣说的;正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
已对照

第一诵分结束。

Paṭhamabhāṇavāro.

一分常见论(Ekaccasassatavāda)Ekaccasassatavādo

38已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是一分常见论者(ekaccasassatika)、一分非常见论者(ekacca-asassatika),他们以四种根据宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为一分常见论者、一分非常见论者,以四种根据宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?
39已对照

“诸比丘,有这样的时候:在某个时候,经过漫长的时期之后,这个世间坏灭。当世间坏灭时,众生大多转生到光音天(Ābhassara)。他们在那里由意所生(manomaya)、以喜为食(pītibhakkha)、自身发光、飞行于空中、住于净美之中,长久长时地住立。

. ‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
40PTS 1.18缅 1.17已对照

“诸比丘,又有这样的时候:在某个时候,经过漫长的时期之后,这个世间形成。当世间形成时,出现了空的梵宫(brahmavimāna)。那时,某个众生由于寿命尽或福报尽,从光音天身死没,投生到空的梵宫。他在那里由意所生、以喜为食、自身发光、飞行于空中、住于净美之中,长久长时地住立。

. ‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati.
41已对照

“由于他独自一人长久住在那里,生起了不乐与渴望:‘啊!但愿其他众生也来到这里!’那时,其他众生也由于寿命尽或福报尽,从光音天身死没,投生到梵宫,与那个众生作伴。他们在那里也由意所生、以喜为食、自身发光、飞行于空中、住于净美之中,长久长时地住立。

. ‘‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā upapajjati – ‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’nti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
42已对照

“诸比丘,在那里,最先投生的那个众生这样想:‘我是梵天(brahmā)、大梵天(mahābrahmā)、征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰、造作者、创造者、最胜者、分配者、掌权者、已生者与将生者之父。这些众生是我创造的。那是什么原因呢?因为我先前曾这样想:“啊!但愿其他众生也来到这里!”这是我心的愿求,而这些众生就来到了这里。’

. ‘‘Tatra, bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno tassa evaṃ hoti – ‘ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā [sajjitā (syā. kaṃ.)] vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – ‘‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’’nti. Iti mama ca manopaṇidhi, ime ca sattā itthattaṃ āgatā’ti.
已对照

“后来投生的那些众生也这样想:‘这位尊者是梵天、大梵天、征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰、造作者、创造者、最胜者、分配者、掌权者、已生者与将生者之父。我们是这位尊者梵天所创造的。那是什么原因呢?因为我们看见他最先投生在这里,而我们是后来才投生的。’

‘‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ‘ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ, mayaṃ panamha pacchā upapannā’ti.
43已对照

“诸比丘,在那里,最先投生的那个众生比较长寿、比较美丽、比较有权势;而后来投生的那些众生比较短寿、比较丑陋、比较没有权势。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.
44缅 1.18已对照

“诸比丘,存在这样的情况:某个众生从那个[天]身死没之后,来到这里[人间]。来到这里之后,他从在家出家,成为无家者。从在家出家成为无家者之后,他通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起那一世的宿住,但更早之前的便回忆不起。

. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
PTS 1.19已对照

“他这样说:‘那位尊者梵天、大梵天、征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰、造作者、创造者、最胜者、分配者、掌权者、已生者与将生者之父——我们是这位尊者梵天所创造的——他是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。而我们这些被那位尊者梵天所创造的,则是无常的、不坚固的、短寿的、有死没之法,来到了这里。’诸比丘,这是第一种情况:依于它、缘于它,一些一分常见论、一分非常见论的沙门、婆罗门宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的。

‘‘So evamāha – ‘yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā, so nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ kho, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
45已对照

“至于第二种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为一分常见论者、一分非常见论者,宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的呢?诸比丘,有名为戏忘天(Khiḍḍāpadosikā)的诸天,他们过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住。当他们过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住时,正念便忘失了。由于正念忘失,那些天从那个天身死没。

. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, khiḍḍāpadosikā nāma devā, te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā [hasakhiḍḍāratidhammasamāpannā (ka.)] viharanti. Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati [pamussati (sī. syā.)]. Satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavanti.
46已对照

“诸比丘,存在这样的情况:某个众生从那个[天]身死没之后,来到这里[人间]。来到这里之后,他从在家出家,成为无家者。从在家出家成为无家者之后,他通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起那一世的宿住,但更早之前的便回忆不起。

. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
PTS 1.20缅 1.19已对照

“他这样说:‘那些不是戏忘天的诸天尊者,他们不会过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住;他们不过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住,正念便不忘失;由于正念不忘失,那些天不从那个天身死没,他们是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。而我们这些戏忘天,曾经过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住;我们过度地沉浸于嬉笑、游戏的喜乐之法中而住,正念便忘失了;由于正念忘失,我们就这样从那个天身死没,是无常的、不坚固的、短寿的、有死没之法,来到了这里。’诸比丘,这是第二种情况:依于它、缘于它,一些一分常见论、一分非常见论的沙门、婆罗门宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的。

‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā, te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati. Satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti; niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā, te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā. Tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati. Satiyā sammosā evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
47已对照

“至于第三种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为一分常见论者、一分非常见论者,宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的呢?诸比丘,有名为意愤天(Manopadosikā)的诸天,他们过度地互相嫉视。他们过度地互相嫉视,便使彼此的心败坏。他们彼此心已败坏,身疲惫、心疲惫。那些天便从那个天身死没。

. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, manopadosikā nāma devā, te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Te devā tamhā kāyā cavanti.
48已对照

“诸比丘,存在这样的情况:某个众生从那个[天]身死没之后,来到这里[人间]。来到这里之后,他从在家出家,成为无家者。从在家出家成为无家者之后,他通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起那一世的宿住,但更早之前的便回忆不起。

. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
PTS 1.21缅 1.20已对照

“他这样说:‘那些不是意愤天的诸天尊者,他们不会过度地互相嫉视;他们不过度地互相嫉视,便不使彼此的心败坏;他们彼此心不败坏,身不疲惫、心不疲惫,那些天不从那个天身死没,他们是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。而我们这些意愤天,曾经过度地互相嫉视;我们过度地互相嫉视,便使彼此的心败坏;我们彼此心已败坏,身疲惫、心疲惫。我们就这样从那个天身死没,是无常的、不坚固的、短寿的、有死没之法,来到了这里。’诸比丘,这是第三种情况:依于它、缘于它,一些一分常见论、一分非常见论的沙门、婆罗门宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的。

‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na manopadosikā, te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā, te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
49已对照

“至于第四种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为一分常见论者、一分非常见论者,宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门是推理者、审察者。他说出由推理锤炼、由审察追寻的自己的辩才:‘这被称为眼、称为耳、称为鼻、称为舌、称为身的,这个自我是无常的、不坚固的、非常恒的、变易之法;而这被称为心(citta)、称为意(mano)、称为识(viññāṇa)的,这个自我则是恒常的、坚固的、常恒的、不变易之法,将如永恒一般如是住立。’诸比丘,这是第四种情况:依于它、缘于它,一些一分常见论、一分非常见论的沙门、婆罗门宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的。

. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘yaṃ kho idaṃ vuccati cakkhuṃ itipi sotaṃ itipi ghānaṃ itipi jivhā itipi kāyo itipi, ayaṃ attā anicco addhuvo asassato vipariṇāmadhammo. Yañca kho idaṃ vuccati cittanti vā manoti vā viññāṇanti vā ayaṃ attā nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
50已对照

“诸比丘,那些一分常见论、一分非常见论的沙门、婆罗门就是以这四种根据宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的。诸比丘,凡是任何一分常见论、一分非常见论的沙门或婆罗门宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒的,都是以这四种根据,或以其中的某一种;除此之外再没有别的。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
51PTS 1.22已对照

“诸比丘,如来了知此:‘这些见处如此被执取、如此被执著,将有如此的趣向、如此的未来果报。’如来了知这些,也了知比这更为殊胜的;他对那了知也不执取,由于不执取,他自内了知寂灭。诸比丘,如来如实了知诸受的集起、灭没、味著、过患与出离,以不执取而解脱。

. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
52缅 1.21已对照

“诸比丘,这些就是那些甚深、难见、难觉悟、寂静、殊胜、超越思辨之境、微妙、唯智者能体验的法,是如来自己证知、现证后宣说的;正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

边无边论(Antānantavāda)Antānantavādo

53已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是边无边论者(antānantika),他们以四种根据宣称世间的有边与无边。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为边无边论者,以四种根据宣称世间的有边与无边呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi?
54已对照

“诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他对世间持着有边之想而住。

. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharati.
已对照

“他这样说:‘这个世间是有边的、被环绕的。那是什么原因呢?因为我通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,我对世间持着有边之想而住。由此我知道:“这个世间是有边的、被环绕的。”’诸比丘,这是第一种情况:依于它、缘于它,一些边无边论的沙门、婆罗门宣称世间的有边与无边。

‘‘So evamāha – ‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ayaṃ loko parivaṭumo’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
55PTS 1.23已对照

“至于第二种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为边无边论者,宣称世间的有边与无边呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他对世间持着无边之想而住。

. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharati.
缅 1.22已对照

“他这样说:‘这个世间是无边的、无际的。那些这样说“这个世间是有边的、被环绕的”的沙门、婆罗门,他们的[说法]是虚妄的。这个世间是无边的、无际的。那是什么原因呢?因为我通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,我对世间持着无边之想而住。由此我知道:“这个世间是无边的、无际的。”’诸比丘,这是第二种情况:依于它、缘于它,一些边无边论的沙门、婆罗门宣称世间的有边与无边。

‘‘So evamāha – ‘ananto ayaṃ loko apariyanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Ananto ayaṃ loko apariyanto. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā ananto ayaṃ loko apariyanto’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
56已对照

“至于第三种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为边无边论者,宣称世间的有边与无边呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他对世间于上下持着有边之想而住,于横方持着无边之想。

. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharati, tiriyaṃ anantasaññī.
已对照

“他这样说:‘这个世间既是有边的又是无边的。那些这样说“这个世间是有边的、被环绕的”的沙门、婆罗门,他们的[说法]是虚妄的;那些这样说“这个世间是无边的、无际的”的沙门、婆罗门,他们的[说法]也是虚妄的。这个世间既是有边的又是无边的。那是什么原因呢?因为我通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,我对世间于上下持着有边之想而住,于横方持着无边之想。由此我知道:“这个世间既是有边的又是无边的。”’诸比丘,这是第三种情况:依于它、缘于它,一些边无边论的沙门、婆罗门宣称世间的有边与无边。

‘‘So evamāha – ‘antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharāmi, tiriyaṃ anantasaññī. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ca ayaṃ loko ananto cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
57PTS 1.24缅 1.23已对照

“至于第四种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为边无边论者,宣称世间的有边与无边呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门是推理者、审察者。他说出由推理锤炼、由审察追寻的自己的辩才:‘这个世间既非有边的,也非无边的。那些这样说“这个世间是有边的、被环绕的”的沙门、婆罗门,他们的[说法]是虚妄的;那些这样说“这个世间是无边的、无际的”的沙门、婆罗门,他们的[说法]也是虚妄的;那些这样说“这个世间既是有边的又是无边的”的沙门、婆罗门,他们的[说法]也是虚妄的。这个世间既非有边的,也非无边的。’诸比丘,这是第四种情况:依于它、缘于它,一些边无边论的沙门、婆罗门宣称世间的有边与无边。

. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘nevāyaṃ loko antavā, na panānanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ca ayaṃ loko ananto cā’’ti, tesampi musā. Nevāyaṃ loko antavā, na panānanto’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
58已对照

“诸比丘,那些边无边论的沙门、婆罗门就是以这四种根据宣称世间的有边与无边。诸比丘,凡是任何边无边论的沙门或婆罗门宣称世间的有边与无边,都是以这四种根据,或以其中的某一种;除此之外再没有别的。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
59已对照

“诸比丘,如来了知此:‘这些见处如此被执取、如此被执著,将有如此的趣向、如此的未来果报。’如来了知这些,也了知比这更为殊胜的;他对那了知也不执取,由于不执取,他自内了知寂灭。诸比丘,如来如实了知诸受的集起、灭没、味著、过患与出离,以不执取而解脱。

. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
60已对照

“诸比丘,这些就是那些甚深、难见、难觉悟、寂静、殊胜、超越思辨之境、微妙、唯智者能体验的法,是如来自己证知、现证后宣说的;正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

不死矫乱论(Amarāvikkhepavāda)Amarāvikkhepavādo

61已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是不死矫乱论者(amarāvikkhepika),在各处被问到问题时,以四种根据陷入言语的矫乱(vācāvikkhepa)、不死矫乱。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为不死矫乱论者,在各处被问到问题时,以四种根据陷入言语的矫乱、不死矫乱呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā, tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi?
62PTS 1.25缅 1.24已对照

“诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门不如实了知‘这是善(kusala)’,不如实了知‘这是不善(akusala)’。他这样想:‘我确实不如实了知“这是善”,不如实了知“这是不善”。假如我不如实了知“这是善”、不如实了知“这是不善”,却回答“这是善”,或回答“这是不善”,那对我来说就是虚妄。凡对我是虚妄的,就是我的恼害;凡是我的恼害,就是我的障碍。’如此,他由于害怕虚妄语、厌恶虚妄语,既不回答‘这是善’,也不回答‘这是不善’,在各处被问到问题时,便陷入言语的矫乱、不死矫乱:‘我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。’诸比丘,这是第一种情况:依于它、缘于它,一些不死矫乱论的沙门、婆罗门在各处被问到问题时,陷入言语的矫乱、不死矫乱。

. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘idaṃ kusala’nti vā byākareyyaṃ, ‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, taṃ mamassa musā. Yaṃ mamassa musā, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto so mamassa antarāyo’ti. Iti so musāvādabhayā musāvādaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
63PTS 1.26缅 1.25已对照

“至于第二种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为不死矫乱论者,在各处被问到问题时,陷入言语的矫乱、不死矫乱呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门不如实了知‘这是善’,不如实了知‘这是不善’。他这样想:‘我确实不如实了知“这是善”,不如实了知“这是不善”。假如我不如实了知“这是善”、不如实了知“这是不善”,却回答“这是善”,或回答“这是不善”,我就会于此有欲(chanda)或贪(rāga)、嗔(dosa)或恚(paṭigha)。凡我于此有欲或贪、嗔或恚,那就是我的执取(upādāna);凡是我的执取,就是我的恼害;凡是我的恼害,就是我的障碍。’如此,他由于害怕执取、厌恶执取,既不回答‘这是善’,也不回答‘这是不善’,在各处被问到问题时,便陷入言语的矫乱、不死矫乱:‘我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。’诸比丘,这是第二种情况:依于它、缘于它,一些不死矫乱论的沙门、婆罗门在各处被问到问题时,陷入言语的矫乱、不死矫乱。

. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, tattha me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā. Yattha [yo (?)] me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā, taṃ mamassa upādānaṃ. Yaṃ mamassa upādānaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so upādānabhayā upādānaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
64PTS 1.27已对照

“至于第三种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为不死矫乱论者,在各处被问到问题时,陷入言语的矫乱、不死矫乱呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门不如实了知‘这是善’,不如实了知‘这是不善’。他这样想:‘我确实不如实了知“这是善”,不如实了知“这是不善”。假如我不如实了知“这是善”、不如实了知“这是不善”,却回答“这是善”,或回答“这是不善”——确实有贤智、聪敏、惯于与他人论辩、犹如能射穿毛发者的沙门、婆罗门,他们仿佛以智慧游行着摧破诸见。他们会就此盘问我、追究我、诘问我。若他们就此盘问我、追究我、诘问我,我将不能应答他们;凡我不能应答的,就是我的恼害;凡是我的恼害,就是我的障碍。’如此,他由于害怕盘问、厌恶盘问,既不回答‘这是善’,也不回答‘这是不善’,在各处被问到问题时,便陷入言语的矫乱、不死矫乱:‘我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。’诸比丘,这是第三种情况:依于它、缘于它,一些不死矫乱论的沙门、婆罗门在各处被问到问题时,陷入言语的矫乱、不死矫乱。

. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’’nti vā byākareyyaṃ. Santi hi kho samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā, te bhindantā [vobhindantā (sī. pī.)] maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ. Ye maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ, tesāhaṃ na sampāyeyyaṃ. Yesāhaṃ na sampāyeyyaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so anuyogabhayā anuyogaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
65缅 1.26已对照

“诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门迟钝、愚痴。他由于迟钝、由于愚痴,在各处被问到问题时,便陷入言语的矫乱、不死矫乱:‘若你这样问我:“有他世吗?”假如我认为“有他世”,我就会向你回答“有他世”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“无他世吗?”假如我认为“无他世”,我就会向你回答“无他世”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“他世既有又无吗?”假如我认为“他世既有又无”,我就会向你回答“他世既有又无”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“他世既非有又非无吗?”假如我认为“他世既非有又非无”,我就会向你回答“他世既非有又非无”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“有化生的众生吗?”假如我认为“有化生的众生”,我就会向你回答“有化生的众生”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“无化生的众生吗?”假如我认为“无化生的众生”,我就会向你回答“无化生的众生”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“化生的众生既有又无吗?”假如我认为“化生的众生既有又无”,我就会向你回答“化生的众生既有又无”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“化生的众生既非有又非无吗?”假如我认为“化生的众生既非有又非无”,我就会向你回答“化生的众生既非有又非无”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“有善作、恶作之业的果与异熟吗?”假如我认为“有善作、恶作之业的果与异熟”,我就会向你回答“有善作、恶作之业的果与异熟”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“无善作、恶作之业的果与异熟吗?”假如我认为“无善作、恶作之业的果与异熟”,我就会向你回答“无善作、恶作之业的果与异熟”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“善作、恶作之业的果与异熟既有又无吗?”假如我认为“善作、恶作之业的果与异熟既有又无”,我就会向你回答“善作、恶作之业的果与异熟既有又无”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“善作、恶作之业的果与异熟既非有又非无吗?”假如我认为“善作、恶作之业的果与异熟既非有又非无”,我就会向你回答“善作、恶作之业的果与异熟既非有又非无”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“如来(tathāgata)死后存在吗?”假如我认为“如来死后存在”,我就会向你回答“如来死后存在”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“如来死后不存在吗?”假如我认为“如来死后不存在”,我就会向你回答“如来死后不存在”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“如来死后既存在又不存在吗?”假如我认为“如来死后既存在又不存在”,我就会向你回答“如来死后既存在又不存在”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。若你这样问我:“如来死后既非存在又非不存在吗?”假如我认为“如来死后既非存在又非不存在”,我就会向你回答“如来死后既非存在又非不存在”。但我不认为“是这样”,也不认为“是如此”,也不认为“是别样”,也不认为“不是”,也不认为“并非不是”。’诸比丘,这是第四种情况:依于它、缘于它,一些不死矫乱论的沙门、婆罗门在各处被问到问题时,陷入言语的矫乱、不死矫乱。

. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā mando hoti momūho. So mandattā momūhattā tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘atthi paro loko’ti iti ce maṃ pucchasi, ‘atthi paro loko’ti iti ce me assa, ‘atthi paro loko’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. ‘Natthi paro loko…pe… ‘atthi ca natthi ca paro loko…pe… ‘nevatthi na natthi paro loko…pe… ‘atthi sattā opapātikā …pe… ‘natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi ca natthi ca sattā opapātikā…pe… ‘nevatthi na natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi sukatadukkaṭānaṃ [sukaṭadukkaṭānaṃ (sī. syā. kaṃ.)] kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘atthi ca natthi ca sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘nevatthi na natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘hoti ca na ca hoti [na hoti ca (sī. ka.)] tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce maṃ pucchasi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti ce me assa, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
66PTS 1.28已对照

“诸比丘,那些不死矫乱论的沙门、婆罗门就是以这四种根据,在各处被问到问题时,陷入言语的矫乱、不死矫乱。诸比丘,凡是任何不死矫乱论的沙门或婆罗门在各处被问到问题时陷入言语的矫乱、不死矫乱,都是以这四种根据,或以其中的某一种;除此之外再没有别的。……乃至……正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

无因生论(Adhiccasamuppannavāda)Adhiccasamuppannavādo

67缅 1.27已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是无因生论者(adhiccasamuppannika),他们以两种根据宣称自我与世间是无因而生的(adhiccasamuppanna)。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为无因生论者,以两种根据宣称自我与世间是无因而生的呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi?
68PTS 1.29已对照

“诸比丘,有名为‘无想众生’(asaññasatta)的诸天。当想(saññā)生起时,那些天便从那个天身死没。诸比丘,存在这样的情况:某个众生从那个[天]身死没之后,来到这里[人间]。来到这里之后,他从在家出家,成为无家者。从在家出家成为无家者之后,他通过热忱、精勤、实践、不放逸、正确作意,触及如此的心定:当心得定时,他回忆起想的生起,此外的便回忆不起。他这样说:‘自我与世间是无因而生的。那是什么原因呢?因为我从前不存在,如今从不存在转变成了存在[的状态]。’诸比丘,这是第一种情况:依于它、缘于它,一些无因生论的沙门、婆罗门宣称自我与世间是无因而生的。

. ‘‘Santi, bhikkhave, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati. So evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya pariṇato’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.
69已对照

“至于第二种,那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为无因生论者,宣称自我与世间是无因而生的呢?诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门是推理者、审察者。他说出由推理锤炼、由审察追寻的自己的辩才:‘自我与世间是无因而生的。’诸比丘,这是第二种情况:依于它、缘于它,一些无因生论的沙门、婆罗门宣称自我与世间是无因而生的。

. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.
70已对照

“诸比丘,那些无因生论的沙门、婆罗门就是以这两种根据宣称自我与世间是无因而生的。诸比丘,凡是任何无因生论的沙门或婆罗门宣称自我与世间是无因而生的,都是以这两种根据,或以其中的某一种;除此之外再没有别的。……乃至……正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva dvīhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
71缅 1.28已对照

“诸比丘,那些前际论者、持随前际之见的沙门、婆罗门,就是以这十八种根据,针对前际宣说种种胜解之语。诸比丘,凡是任何前际论者、持随前际之见的沙门或婆罗门针对前际宣说种种胜解之语,都是以这十八种根据,或以其中的某一种;除此之外再没有别的。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantamārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva aṭṭhārasahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā.
72已对照

“诸比丘,如来了知此:‘这些见处如此被执取、如此被执著,将有如此的趣向、如此的未来果报。’如来了知这些,也了知比这更为殊胜的;他对那了知也不执取,由于不执取,他自内了知寂灭。诸比丘,如来如实了知诸受的集起、灭没、味著、过患与出离,以不执取而解脱。

. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
73PTS 1.30已对照

“诸比丘,这些就是那些甚深、难见、难觉悟、寂静、殊胜、超越思辨之境、微妙、唯智者能体验的法,是如来自己证知、现证后宣说的;正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
已对照

第二诵分结束。

Dutiyabhāṇavāro.

后际论者(Aparantakappikā)Aparantakappikā

74已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是后际论者(aparantakappika),持随后际之见,他们针对后际,以四十四种根据宣说种种胜解之语。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为后际论者、持随后际之见,针对后际,以四十四种根据宣说种种胜解之语呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino, aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya [catucattālīsāya (syā. kaṃ.)] vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi?

有想论(Saññīvāda)Saññīvādo

75PTS 1.31缅 1.29已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是死后有想论者(uddhamāghātanikasaññīvāda),以十六种根据宣称自我死后是有想的。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为死后有想论者,以十六种根据宣称自我死后是有想的呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi?
76已对照

“他们宣称:‘自我是有色的(rūpī),死后无病(aroga),是有想的(saññī)。’他们宣称:‘自我是无色的(arūpī),死后无病,是有想的。’‘自我是亦有色亦无色的……乃至……’‘自我是非有色非无色的……’‘自我是有边的(antavā)……’‘自我是无边的(anantavā)……’‘自我是亦有边亦无边的……’‘自我是非有边非无边的……’‘自我是一想的(ekattasaññī)……’‘自我是种种想的(nānattasaññī)……’‘自我是有限想的(parittasaññī)……’‘自我是无量想的(appamāṇasaññī)……’‘自我是纯乐的(ekantasukhī)……’‘自我是纯苦的(ekantadukkhī)。’‘自我是有乐有苦的(sukhadukkhī)。’他们宣称:‘自我是不苦不乐的(adukkhamasukhī),死后无病,是有想的。’

. ‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti. ‘Arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti. ‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti…pe… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti… ekattasaññī attā hoti… nānattasaññī attā hoti… parittasaññī attā hoti… appamāṇasaññī attā hoti… ekantasukhī attā hoti… ekantadukkhī attā hoti. Sukhadukkhī attā hoti. Adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti.
77已对照

“诸比丘,那些死后有想论的沙门、婆罗门,就是以这十六种根据宣称自我死后是有想的。诸比丘,凡是任何死后有想论的沙门或婆罗门宣称自我死后是有想的,都是以这十六种根据,或以其中的某一种;除此之外再没有别的……乃至……正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva soḷasahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

无想论(Asaññīvāda)Asaññīvādo

78已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是死后无想论者(uddhamāghātanikaasaññīvāda),以八种根据宣称自我死后是无想的。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为死后无想论者,以八种根据宣称自我死后是无想的呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi?
79已对照

“他们宣称:‘自我是有色的,死后无病,是无想的(asaññī)。’他们宣称:‘自我是无色的,死后无病,是无想的。’‘自我是亦有色亦无色的……乃至……’‘自我是非有色非无色的……’‘自我是有边的……’‘自我是无边的……’‘自我是亦有边亦无边的……’他们宣称:‘自我是非有边非无边的,死后无病,是无想的。’

. ‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti. ‘Arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti. ‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti…pe… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti.
80PTS 1.32缅 1.30已对照

“诸比丘,那些死后无想论的沙门、婆罗门,就是以这八种根据宣称自我死后是无想的。诸比丘,凡是任何死后无想论的沙门或婆罗门宣称自我死后是无想的,都是以这八种根据,或以其中的某一种;除此之外再没有别的……乃至……正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva aṭṭhahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

非想非非想论(Nevasaññīnāsaññīvāda)Nevasaññīnāsaññīvādo

81已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是死后非想非非想论者(uddhamāghātanikanevasaññīnāsaññīvāda),以八种根据宣称自我死后是非想非非想的。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为死后非想非非想论者,以八种根据宣称自我死后是非想非非想的呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā, uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi?
82已对照

“他们宣称:‘自我是有色的,死后无病,是非想非非想的(nevasaññīnāsaññī)。’‘自我是无色的……乃至……’‘自我是亦有色亦无色的……’‘自我是非有色非无色的……’‘自我是有边的……’‘自我是无边的……’‘自我是亦有边亦无边的……’他们宣称:‘自我是非有边非无边的,死后无病,是非想非非想的。’

. ‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā nevasaññīnāsaññī’ti naṃ paññapenti ‘arūpī attā hoti…pe… rūpī ca arūpī ca attā hoti… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti arogo paraṃ maraṇā nevasaññīnāsaññī’ti naṃ paññapenti.
83PTS 1.33已对照

“诸比丘,那些死后非想非非想论的沙门、婆罗门,就是以这八种根据宣称自我死后是非想非非想的。诸比丘,凡是任何死后非想非非想论的沙门或婆罗门宣称自我死后是非想非非想的,都是以这八种根据……乃至……正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva aṭṭhahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

断灭论(Ucchedavāda)Ucchedavādo

84PTS 1.34缅 1.31已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是断灭论者(ucchedavāda),以七种根据宣称现存众生的断灭(uccheda)、坏灭(vināsa)、无有(vibhava)。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为断灭论者,以七种根据宣称现存众生的断灭、坏灭、无有呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi?
85已对照

“诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门是如此说、如此见者:‘朋友,由于这个自我是有色的,由四大(cātumahābhūta)所成,为父母所生,身坏之时即断灭、坏灭,死后不存在,到此为止,朋友,这个自我就是完全断灭的。’有些人如此宣称现存众生的断灭、坏灭、无有。

. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi [evaṃdiṭṭhī (ka. pī.)] – ‘yato kho, bho, ayaṃ attā rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
86已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就完全断灭。朋友,还有另一个自我,是天界的(dibba)、有色的、属于欲界的(kāmāvacara)、以段食(kabaḷīkārāhāra)为食的。那个自我你不知道、看不见;我则知道它、看见它。朋友,当那个自我身坏之时断灭、坏灭,死后不存在,到此为止,朋友,这个自我就是完全断灭的。’有些人如此宣称现存众生的断灭、坏灭、无有。

. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī kāmāvacaro kabaḷīkārāhārabhakkho. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
87已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就完全断灭。朋友,还有另一个自我,是天界的、有色的、意所成的(manomaya)、具足一切大小肢体、诸根无缺的。那个自我你不知道、看不见;我则知道它、看见它。朋友,当那个自我身坏之时断灭、坏灭,死后不存在,到此为止,朋友,这个自我就是完全断灭的。’有些人如此宣称现存众生的断灭、坏灭、无有。

. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
88PTS 1.35缅 1.32已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就完全断灭。朋友,还有另一个自我,它完全超越色想,有对想(paṭighasaññā)灭没,不作意种种想,[知]“虚空是无边的”,到达空无边处(ākāsānañcāyatana)。那个自我你不知道、看不见;我则知道它、看见它。朋友,当那个自我身坏之时断灭、坏灭,死后不存在,到此为止,朋友,这个自我就是完全断灭的。’有些人如此宣称现存众生的断灭、坏灭、无有。

. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘‘ananto ākāso’’ti ākāsānañcāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
89已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就完全断灭。朋友,还有另一个自我,它完全超越空无边处,[知]“识是无边的”,到达识无边处(viññāṇañcāyatana)。那个自我你不知道、看不见;我则知道它、看见它。朋友,当那个自我身坏之时断灭、坏灭,死后不存在,到此为止,朋友,这个自我就是完全断灭的。’有些人如此宣称现存众生的断灭、坏灭、无有。

. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘anantaṃ viññāṇa’’nti viññāṇañcāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
90已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就完全断灭。朋友,还有另一个自我,它完全超越识无边处,[知]“什么都没有”,到达无所有处(ākiñcaññāyatana)。那个自我你不知道、看不见;我则知道它、看见它。朋友,当那个自我身坏之时断灭、坏灭,死后不存在,到此为止,朋友,这个自我就是完全断灭的。’有些人如此宣称现存众生的断灭、坏灭、无有。

. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, so attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘natthi kiñcī’’ti ākiñcaññāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
91缅 1.33已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就完全断灭。朋友,还有另一个自我,它完全超越无所有处,[知]“这是寂静的,这是殊胜的”,到达非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)。那个自我你不知道、看不见;我则知道它、看见它。朋友,当那个自我身坏之时断灭、坏灭,死后不存在,到此为止,朋友,这个自我就是完全断灭的。’有些人如此宣称现存众生的断灭、坏灭、无有。

. ‘Tamañño evamāha – ‘‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma ‘‘santametaṃ paṇītameta’’nti nevasaññānāsaññāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
92PTS 1.36已对照

“诸比丘,那些断灭论的沙门、婆罗门,就是以这七种根据宣称现存众生的断灭、坏灭、无有。诸比丘,凡是任何断灭论的沙门或婆罗门宣称现存众生的断灭、坏灭、无有,都是以这七种根据……乃至……正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti, sabbe te imeheva sattahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

现法涅槃论(Diṭṭhadhammanibbānavāda)Diṭṭhadhammanibbānavādo

93已对照

“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是现法涅槃论者(diṭṭhadhammanibbānavāda),以五种根据宣称现存众生的最上现法涅槃(paramadiṭṭhadhammanibbāna)。那些沙门、婆罗门大德依于什么、缘于什么成为现法涅槃论者,以五种根据宣称现存众生的最上现法涅槃呢?

. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi?
94已对照

“诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门是如此说、如此见者:‘朋友,当这个自我具备、具足五欲功德(pañcakāmaguṇā)而纵情享乐时,到此为止,朋友,这个自我就已达到最上现法涅槃。’有些人如此宣称现存众生的最上现法涅槃。

. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi – ‘‘yato kho, bho, ayaṃ attā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
95PTS 1.37缅 1.34已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就已达到最上现法涅槃。那是什么原因呢?朋友,诸欲是无常的、苦的、变易之法,由于它们的变易、变化,而生起愁、悲、苦、忧、恼。朋友,当这个自我已离诸欲,离诸不善法,有寻(vitakka)、有伺(vicāra),离生喜、乐,成就并住于初禅时,到此为止,朋友,这个自我就已达到最上现法涅槃。’有些人如此宣称现存众生的最上现法涅槃。

. ‘‘Tamañño evamāha –‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Kāmā hi, bho, aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, tesaṃ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Yato kho, bho, ayaṃ attā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
96已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就已达到最上现法涅槃。那是什么原因呢?在那里凡有寻、伺者,即因此而被称为粗劣。朋友,当这个自我寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅时,到此为止,朋友,这个自我就已达到最上现法涅槃。’有些人如此宣称现存众生的最上现法涅槃。

. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha vitakkitaṃ vicāritaṃ, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
97已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就已达到最上现法涅槃。那是什么原因呢?在那里凡与喜相关的心之踊动,即因此而被称为粗劣。朋友,当这个自我离喜,住于舍(upekkhā),具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:“舍、具念、乐住。”成就并住于第三禅时,到此为止,朋友,这个自我就已达到最上现法涅槃。’有些人如此宣称现存众生的最上现法涅槃。

. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha pītigataṃ cetaso uppilāvitattaṃ, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
98PTS 1.38已对照

“另有一位对他如此说:‘朋友,你所说的那个自我确实存在,我不说它不存在;然而,朋友,这个自我并非到此为止就已达到最上现法涅槃。那是什么原因呢?在那里凡心对“乐”的关注(ābhoga),即因此而被称为粗劣。朋友,当这个自我舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净(upekkhāsatipārisuddhi),成就并住于第四禅时,到此为止,朋友,这个自我就已达到最上现法涅槃。’有些人如此宣称现存众生的最上现法涅槃。

. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha sukhamiti cetaso ābhogo, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
99缅 1.35已对照

“诸比丘,那些现法涅槃论的沙门、婆罗门,就是以这五种根据宣称现存众生的最上现法涅槃。诸比丘,凡是任何现法涅槃论的沙门或婆罗门宣称现存众生的最上现法涅槃,都是以这五种根据……乃至……正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva pañcahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
100PTS 1.39已对照

“诸比丘,那些后际论者、持随后际之见的沙门、婆罗门,就是以这四十四种根据,针对后际宣说种种胜解之语。诸比丘,凡是任何后际论者、持随后际之见的沙门或婆罗门针对后际宣说种种胜解之语,都是以这四十四种根据……乃至……正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva catucattārīsāya vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
101已对照

“诸比丘,那些前际论者、后际论者以及前后际论者(pubbantāparantakappika)、持随前后际之见(pubbantāparantānudiṭṭhi)的沙门、婆罗门,就是以这六十二种根据,针对前后际宣说种种胜解之语。

. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi.
102已对照

“诸比丘,凡是任何前际论者、后际论者或前后际论者、持随前后际之见的沙门或婆罗门,针对前后际宣说种种胜解之语,都是以这六十二种根据,或以其中的某一种;除此之外再没有别的。

. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
103已对照

“诸比丘,如来了知此:‘这些见处如此被执取、如此被执著,将有如此的趣向、如此的未来果报。’如来了知这些,也了知比这更为殊胜的;他对那了知也不执取,由于不执取,他自内了知寂灭。诸比丘,如来如实了知诸受的集起、灭没、味著、过患与出离,以不执取而解脱。

. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
104缅 1.36已对照

“诸比丘,这些就是那些甚深、难见、难觉悟、寂静、殊胜、超越思辨之境、微妙、唯智者能体验的法,是如来自己证知、现证后宣说的;正是依据这些,如实称赞如来的人才能正确地称说。

. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

战栗挣扎品(Paritassitavipphanditavāra)Paritassitavipphanditavāro

105PTS 1.40已对照

“诸比丘,其中,凡是那些常见论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称自我与世间是常恒者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受(vedayita),只是陷入渴爱(taṇhā)者的战栗挣扎(paritassitavipphandita)而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
106已对照

“诸比丘,其中,凡是那些一分常见论、一分非常见论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
107已对照

“诸比丘,其中,凡是那些边无边论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称世间的有边与无边者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
108已对照

“诸比丘,其中,凡是那些不死矫乱论的沙门、婆罗门,在各处被问到问题时,以四种根据陷入言语的矫乱、不死矫乱者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
109已对照

“诸比丘,其中,凡是那些无因生论的沙门、婆罗门,以两种根据宣称自我与世间是无因而生者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
110缅 1.37已对照

“诸比丘,其中,凡是那些前际论者、持随前际之见的沙门、婆罗门,针对前际,以十八种根据宣说种种胜解之语者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
111已对照

“诸比丘,其中,凡是那些死后有想论的沙门、婆罗门,以十六种根据宣称自我死后是有想者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
112PTS 1.41已对照

“诸比丘,其中,凡是那些死后无想论的沙门、婆罗门,以八种根据宣称自我死后是无想者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
113已对照

“诸比丘,其中,凡是那些死后非想非非想论的沙门、婆罗门,以八种根据宣称自我死后是非想非非想者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
114已对照

“诸比丘,其中,凡是那些断灭论的沙门、婆罗门,以七种根据宣称现存众生的断灭、坏灭、无有者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
115已对照

“诸比丘,其中,凡是那些现法涅槃论的沙门、婆罗门,以五种根据宣称现存众生的最上现法涅槃者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
116已对照

“诸比丘,其中,凡是那些后际论者、持随后际之见的沙门、婆罗门,针对后际,以四十四种根据宣说种种胜解之语者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
117缅 1.38已对照

“诸比丘,其中,凡是那些既是前际论者、又是后际论者、又是前后际论者,持随前后际之见的沙门、婆罗门,针对前后际,以六十二种根据宣说种种胜解之语者,那也只是那些不知、不见的沙门、婆罗门大德们的感受,只是陷入渴爱者的战栗挣扎而已。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

触为缘品(Phassapaccayāvāra)Phassapaccayāvāro

118PTS 1.42已对照

“诸比丘,其中,凡是那些常见论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称自我与世间是常恒者,那也是以触为缘(phassapaccayā)。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
119已对照

“诸比丘,其中,凡是那些一分常见论、一分非常见论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
120已对照

“诸比丘,其中,凡是那些边无边论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称世间的有边与无边者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
121已对照

“诸比丘,其中,凡是那些不死矫乱论的沙门、婆罗门,在各处被问到问题时,以四种根据陷入言语的矫乱、不死矫乱者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
122已对照

“诸比丘,其中,凡是那些无因生论的沙门、婆罗门,以两种根据宣称自我与世间是无因而生者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
123已对照

“诸比丘,其中,凡是那些前际论者、持随前际之见的沙门、婆罗门,针对前际,以十八种根据宣说种种胜解之语者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
124已对照

“诸比丘,其中,凡是那些死后有想论的沙门、婆罗门,以十六种根据宣称自我死后是有想者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
125缅 1.39已对照

“诸比丘,其中,凡是那些死后无想论的沙门、婆罗门,以八种根据宣称自我死后是无想者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
126已对照

“诸比丘,其中,凡是那些死后非想非非想论的沙门、婆罗门,以八种根据宣称自我死后是非想非非想者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
127已对照

“诸比丘,其中,凡是那些断灭论的沙门、婆罗门,以七种根据宣称现存众生的断灭、坏灭、无有者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
128已对照

“诸比丘,其中,凡是那些现法涅槃论的沙门、婆罗门,以五种根据宣称现存众生的最上现法涅槃者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
129PTS 1.43已对照

“诸比丘,其中,凡是那些后际论者、持随后际之见的沙门、婆罗门,针对后际,以四十四种根据宣说种种胜解之语者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
130已对照

“诸比丘,其中,凡是那些既是前际论者、又是后际论者、又是前后际论者,持随前后际之见的沙门、婆罗门,针对前后际,以六十二种根据宣说种种胜解之语者,那也是以触为缘。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

无是处品(Netaṃṭhānaṃvijjativāra)Netaṃ ṭhānaṃ vijjativāro

131已对照

“诸比丘,其中,凡是那些常见论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称自我与世间是常恒者,[若谓]‘他们确实将离开触(phassa)而感受’,无有是处(netaṃṭhānaṃvijjati)。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
132已对照

“诸比丘,其中,凡是那些一分常见论、一分非常见论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称自我与世间一分是常恒的、一分是非常恒者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekacca asassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
133缅 1.40已对照

“诸比丘,其中,凡是那些边无边论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称世间的有边与无边者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
134已对照

“诸比丘,其中,凡是那些不死矫乱论的沙门、婆罗门,在各处被问到问题时,以四种根据陷入言语的矫乱、不死矫乱者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
135已对照

“诸比丘,其中,凡是那些无因生论的沙门、婆罗门,以两种根据宣称自我与世间是无因而生者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
136已对照

“诸比丘,其中,凡是那些前际论者、持随前际之见的沙门、婆罗门,针对前际,以十八种根据宣说种种胜解之语者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
137PTS 1.44已对照

“诸比丘,其中,凡是那些死后有想论的沙门、婆罗门,以十六种根据宣称自我死后是有想者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
138已对照

“诸比丘,其中,凡是那些死后无想论的沙门、婆罗门,以八种根据宣称自我死后是无想者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā, uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
139已对照

“诸比丘,其中,凡是那些死后非想非非想论的沙门、婆罗门,以八种根据宣称自我死后是非想非非想者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
140已对照

“诸比丘,其中,凡是那些断灭论的沙门、婆罗门,以七种根据宣称现存众生的断灭、坏灭、无有者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
141缅 1.41已对照

“诸比丘,其中,凡是那些现法涅槃论的沙门、婆罗门,以五种根据宣称现存众生的最上现法涅槃者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
142已对照

“诸比丘,其中,凡是那些后际论者、持随后际之见的沙门、婆罗门,针对后际,以四十四种根据宣说种种胜解之语者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
143已对照

“诸比丘,其中,凡是那些既是前际论者、又是后际论者、又是前后际论者,持随前后际之见的沙门、婆罗门,针对前后际,以六十二种根据宣说种种胜解之语者,[若谓]‘他们确实将离开触而感受’,无有是处。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

持见者所依的轮回之说(Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathā)Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathā

144PTS 1.45已对照

“诸比丘,其中,凡是那些常见论的沙门、婆罗门,以四种根据宣称自我与世间是常恒者;凡是那些一分常见论、一分非常见论的沙门、婆罗门……乃至……凡是那些边无边论的沙门、婆罗门……凡是那些不死矫乱论的沙门、婆罗门……凡是那些无因生论的沙门、婆罗门……凡是那些前际论者的沙门、婆罗门……凡是那些死后有想论的沙门、婆罗门……凡是那些死后无想论的沙门、婆罗门……凡是那些死后非想非非想论的沙门、婆罗门……凡是那些断灭论的沙门、婆罗门……凡是那些现法涅槃论的沙门、婆罗门……凡是那些后际论者的沙门、婆罗门……凡是那些既是前际论者、又是后际论者、又是前后际论者,持随前后际之见的沙门、婆罗门,针对前后际,以六十二种根据宣说种种胜解之语者——他们全都以六触处(chaphassāyatanā)一再触对而感受;以他们的受(vedanā)为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有(bhava),以有为缘而有生(jāti),以生为缘而有老死(jarāmaraṇa)、愁、悲、苦、忧、恼的生起。

. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, yepi te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā antānantikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, sabbe te chahi phassāyatanehi phussa phussa paṭisaṃvedenti tesaṃ vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.

离轮回之说等(Vivaṭṭakathādi)Vivaṭṭakathādi

145缅 1.42已对照

“诸比丘,当比丘如实了知六触处的集起(samudaya)、灭没(atthaṅgama)、味著(assāda)、过患(ādīnava)与出离(nissaraṇa)时,他就了知超越这一切者。

. ‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ imehi sabbeheva uttaritaraṃ pajānāti.
146已对照

“诸比丘,凡是任何沙门或婆罗门,或为前际论者、或为后际论者、或为前后际论者,持随前后际之见,针对前后际宣说种种胜解之语,他们全都被收在这六十二种根据之网内;浮起时,都系缚于此而浮起;浮起时,都被包含于此、收在网内而浮起。

. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālīkatā, ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti, ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjanti.
PTS 1.46已对照

“诸比丘,犹如熟练的渔夫或渔夫的学徒,用细密的网罩遍一个小水池,他会这样想:‘凡这水池中稍大的生物,全都被收在网内;浮起时,都系缚于此而浮起;浮起时,都被包含于此、收在网内而浮起。’同样地,诸比丘,凡是任何沙门或婆罗门,或为前际论者、或为后际论者、或为前后际论者,持随前后际之见,针对前后际宣说种种胜解之语,他们全都被收在这六十二种根据之网内;浮起时,都系缚于此而浮起;浮起时,都被包含于此、收在网内而浮起。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho kevaṭṭo vā kevaṭṭantevāsī vā sukhumacchikena jālena parittaṃ udakadahaṃ [udakarahadaṃ (sī. syā. pī.)] otthareyya. Tassa evamassa – ‘ye kho keci imasmiṃ udakadahe oḷārikā pāṇā, sabbe te antojālīkatā. Ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti; ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjantī’ti; evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālīkatā ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti, ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjanti.
147已对照

“诸比丘,如来的身体住立,而[导向再]有之索(bhavanetti)已被断除。只要他的身体住立,天与人就得见他;身坏之后,寿命穷尽,天与人就不再见他。

. ‘‘Ucchinnabhavanettiko, bhikkhave, tathāgatassa kāyo tiṭṭhati. Yāvassa kāyo ṭhassati, tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā na naṃ dakkhanti devamanussā.
已对照

“诸比丘,犹如一串芒果的茎柄被切断,凡是系属于茎柄的芒果,全都随之而去;同样地,诸比丘,如来的身体住立,而[导向再]有之索已被断除。只要他的身体住立,天与人就得见他;身坏之后,寿命穷尽,天与人就不再见他。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni kānici ambāni vaṇṭapaṭibandhāni [vaṇṭūpanibandhanāni (sī. pī.), vaṇḍapaṭibaddhāni (ka.)], sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, ucchinnabhavanettiko tathāgatassa kāyo tiṭṭhati, yāvassa kāyo ṭhassati, tāva naṃ dakkhanti devamanussā, kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā na naṃ dakkhanti devamanussā’’ti.
148缅 1.43已对照

如此说时,具寿阿难(āyasmāĀnanda)对世尊如此说:“稀有啊,尊者!未曾有啊,尊者!尊者,这个法门(dhammapariyāya)名叫什么?”“阿难,因此,你要受持这个法门为‘义网’(atthajāla),也要受持它为‘法网’(dhammajāla),也要受持它为‘梵网’(brahmajāla),也要受持它为‘见网’(diṭṭhijāla),也要受持它为‘无上的战胜’(anuttarasaṅgāmavijaya)。”世尊如此说。

. Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, ko nāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, ānanda, imaṃ dhammapariyāyaṃ atthajālantipi naṃ dhārehi, dhammajālantipi naṃ dhārehi, brahmajālantipi naṃ dhārehi, diṭṭhijālantipi naṃ dhārehi, anuttaro saṅgāmavijayotipi naṃ dhārehī’’ti. Idamavoca bhagavā.
149已对照

那些比丘满意、欢喜世尊之所说。而且,当这记说(veyyākaraṇa)正被宣说之时,一万个世界(dasasahassīlokadhātu)震动了。

. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne dasasahassī [sahassī (katthaci)] lokadhātu akampitthāti.
已对照

第一《梵网经》完。

Brahmajālasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.
经末导读 · 编者所加,非经文

人物名册

世尊——率约五百比丘,行走于王舍城与那烂陀之间的大道。善念(Suppiya)游方者——外道游方者,一路以种种方式毁谤佛、法、僧。梵授(Brahmadatta)青年——善念的弟子,却一路以种种方式称赞佛、法、僧;师徒二人所言正相违逆,尾随佛后同宿庵婆罗提迦园。

地点与缘起

王舍城至那烂陀的大道,夜宿庵婆罗提迦王家园林的圆亭。比丘们清晨聚谈师徒二人毁誉相违之奇,世尊闻之,开示全经总纲:他人毁谤时不应恼怒——恼怒只会障碍自己,且当辨明不实之处;他人称赞时不应欢喜——且当承认属实之处。凡夫称赞如来,多就"微小的、低浅的、仅属于戒的部分"而说;唯有如来自证自知的甚深诸法,才是如实称赞如来的真正依据。

结构脉络

全经两大层。先说戒:小戒、中戒、大戒三节,凡夫赞佛不出此围。再入正宗:六十二见——一切关于自我与世界的形上学见解的完整地图。前际论十八种:常见论四(依宿住随念与推理)、一分常见论四(依梵天起源、戏忘天、意愤天与推理)、边无边论四、不死矫乱论四、无因生论二;后际论四十四种:有想论十六、无想论八、非想非非想论八、断灭论七、现法涅槃论五。随后三品层层勘破:此等见解只是不知不见者的战栗挣扎(paritassitavipphandita),皆以触为缘(phassapaccayā)而起,而离触生受无是处;持见者皆依六触处触而生受、受缘爱、爱缘取——仍在轮回网中。如来则如实了知诸受的集、灭、味、患、离,以不执取而解脱。经末以渔夫细网喻总收:六十二见如网罩尽一切见者,如来悉知悉超;又说如来身住立而"有之索已断",身坏之后天人不复见。阿难达问名,世尊说此经五名:义网、法网、梵网、见网、无上战胜;说已,万世界震动。

中心思想

《梵网经》是全藏的"见地总纲",居长部之首非无因缘。它不逐一驳斥六十二见,而是釜底抽薪:指出一切见解的发生学——依触而生受,依受而生渴爱与执取;见解不是被驳倒的,是被看穿的。凡夫止于戒的层面赞佛,如来的不共处在于超越一切见网的如实知见与不执取的解脱。开经的"毁誉之教"与全经呼应:于毁不怒、于誉不喜,正是不为见网所罩的第一步。

关键术语

六十二见(dvāsaṭṭhi diṭṭhiṭṭhānā):前际十八、后际四十四,见解的全谱系。前际论/后际论(pubbantakappika/aparantakappika):执取过去/未来而立论者。不死矫乱(amarāvikkhepa):问而不答、滑不可捉的诡辩。战栗挣扎(paritassitavipphandita):诸见的心理实相。以触为缘(phassapaccayā):诸见的发生条件,勘破之钥。有之索(bhavanetti):导向再有的渴爱之绳,如来已断。梵网(brahmajāla):罩尽诸见之网,亦即本经之名。

本导读由编者依定稿译文撰写,仅供助读;正文以巴利原典为准。