快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 十一集·随念品 Anussativaggo

本经目录二、随念品一、第一摩诃男经二、第二摩诃男经三、难提经四、须菩提经五、慈经六、八城经七、牧牛者经八、第一定经九、第二定经十、第三定经十一、第四定经随念品第二。

已对照

二、随念品

2. Anussativaggo
已对照

一、第一摩诃男经

1. Paṭhamamahānāmasuttaṃ
11已对照

十一、一时,世尊住在释迦[国]迦毘罗卫的尼拘陀园(Nigrodhārāma)。那时,众多比丘正为世尊作衣[,心想]:“世尊衣已作成,三个月过去时将出发游行。”释迦人摩诃男(Mahānāma Sakka)听说:“据说众多比丘正为世尊作衣[,心想]:‘世尊衣已作成,三个月过去时将出发游行。’”

11. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’ti. Assosi kho mahānāmo sakko – ‘‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’’ti.
已对照

于是,释迦人摩诃男来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦人摩诃男对世尊这样说——“尊者,我听说了这[事]:‘据说众多比丘正为世尊作衣[,心想]:世尊衣已作成,三个月过去时将出发游行。’尊者,我们以种种住而住,应以哪一种住而住呢?”

Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’ti. Tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa [kena (syā. kaṃ.)] vihārena vihātabba’’nti?
PTS 5.329缅 3.531已对照

“善哉,善哉,摩诃男!摩诃男,你们这些良家子来到如来之处而问‘尊者,我们以种种住而住,应以哪一种住而住呢?’——这正是与你们相称的。摩诃男,有信者是成就者,无信者不是;发起精进者是成就者,懈怠者不是;念已现起者是成就者,失念者不是;得定者是成就者,不得定者不是;有慧者是成就者,劣慧者不是。摩诃男,你住立于这五种法之后,应进一步修习六种法。摩诃男,在此,你应随念如来:‘那位世尊亦即是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊。’摩诃男,当圣弟子随念如来之时,他于那时心不为贪所缠缚,不为瞋所缠缚,不为痴所缠缚;他于那时心依如来而唯是正直的。摩诃男,心已正直的圣弟子获得义喜,获得法喜,获得与法相应的愉悦。愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,感受乐;有乐者,心得定。摩诃男,这称为:圣弟子在不平等的众生中达到平等而住,在有恼害的众生中无恼害而住,已入法流而修习佛随念。

‘‘Sādhu sādhu, mahānāma! Etaṃ kho, mahānāma, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ, yaṃ tumhe tathāgataṃ upasaṅkamitvā puccheyyātha – ‘tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’’’nti? Saddho kho, mahānāma, ārādhako hoti, no assaddho; āraddhavīriyo ārādhako hoti, no kusīto; upaṭṭhitassati ārādhako hoti, no muṭṭhassati; samāhito ārādhako hoti, no asamāhito; paññavā ārādhako hoti, no duppañño. Imesu kho tvaṃ, mahānāma, pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cha dhamme uttari [uttariṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] bhāveyyāsi. [a. ni. 6.10] ‘‘Idha tvaṃ, mahānāma, tathāgataṃ anussareyyāsi – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti tathāgataṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno buddhānussatiṃ bhāveti.
PTS 5.330已对照

“再者,摩诃男,你应随念法:‘法是世尊所善说的,是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。’摩诃男,当圣弟子随念法之时,他于那时心不为贪所缠缚,不为瞋所缠缚,不为痴所缠缚;他于那时心依法而唯是正直的。摩诃男,心已正直的圣弟子获得义喜,获得法喜,获得与法相应的愉悦。愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,感受乐;有乐者,心得定。摩诃男,这称为:圣弟子在不平等的众生中达到平等而住,在有恼害的众生中无恼害而住,已入法流而修习法随念。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, dhammaṃ anussareyyāsi – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko [opanayiko (sī. syā. kaṃ. pī.)] paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako dhammaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti dhammaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno dhammānussatiṃ bhāveti.
缅 3.532已对照

“再者,摩诃男,你应随念僧:‘世尊的弟子僧是善行道者,世尊的弟子僧是正直行道者,世尊的弟子僧是如理行道者,世尊的弟子僧是正当行道者,也就是四双八辈之人——这就是世尊的弟子僧,应供养、应款待、应奉施、应合掌,是世间无上的福田。’摩诃男,当圣弟子随念僧之时,他于那时心不为贪所缠缚,不为瞋所缠缚,不为痴所缠缚;他于那时心依僧而唯是正直的。摩诃男,心已正直的圣弟子获得义喜,获得法喜,获得与法相应的愉悦。愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,感受乐;有乐者,心得定。摩诃男,这称为:圣弟子在不平等的众生中达到平等而住,在有恼害的众生中无恼害而住,已入法流而修习僧随念。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, saṅghaṃ anussareyyāsi – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako saṅghaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti saṅghaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno saṅghānussatiṃ bhāveti.
PTS 5.331已对照

“再者,摩诃男,你应随念自己的诸戒——无毁、无穿、无斑、无杂、自在、智者所赞、不被执取、导向定。摩诃男,当圣弟子随念戒之时,他于那时心不为贪所缠缚,不为瞋所缠缚,不为痴所缠缚;他于那时心依戒而唯是正直的。摩诃男,心已正直的圣弟子获得义喜,获得法喜,获得与法相应的愉悦。愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,感受乐;有乐者,心得定。摩诃男,这称为:圣弟子在不平等的众生中达到平等而住,在有恼害的众生中无恼害而住,已入法流而修习戒随念。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, attano sīlāni anussareyyāsi akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako sīlaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti sīlaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno sīlānussatiṃ bhāveti.
缅 3.533已对照

“再者,摩诃男,你应随念自己的舍:‘我实有利得!我实善得!我在被悭垢所缠的众生之中,以离了悭垢的心居家,施舍无所保留、手常洁净、乐于舍弃、堪受人乞求、乐于布施与分享。’摩诃男,当圣弟子随念舍之时,他于那时心不为贪所缠缚,不为瞋所缠缚,不为痴所缠缚;他于那时心依舍而唯是正直的。摩诃男,心已正直的圣弟子获得义喜,获得法喜,获得与法相应的愉悦。愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,感受乐;有乐者,心得定。摩诃男,这称为:圣弟子在不平等的众生中达到平等而住,在有恼害的众生中无恼害而住,已入法流而修习舍随念。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, attano cāgaṃ anussareyyāsi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yohaṃ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasāmi muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako cāgaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti cāgaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno cāgānussatiṃ bhāveti.
PTS 5.332缅 3.534已对照

“再者,摩诃男,你应随念诸天:‘有四大王天诸天,有三十三天诸天,有夜摩天诸天,有兜率天诸天,有化乐天诸天,有他化自在天诸天,有梵身天诸天,有比那更上的诸天。具足怎样的信的那些天,从此死没后投生于彼处,我也有那样的信。具足怎样的戒的那些天,从此死没后投生于彼处,我也有那样的戒。具足怎样的闻的那些天,从此死没后投生于彼处,我也有那样的闻。具足怎样的舍的那些天,从此死没后投生于彼处,我也有那样的舍。具足怎样的慧的那些天,从此死没后投生于彼处,我也有那样的慧。’摩诃男,当圣弟子随念自己与那些天的信、戒、闻、舍、慧之时,他于那时心不为贪所缠缚,不为瞋所缠缚,不为痴所缠缚;他于那时心依诸天而唯是正直的。摩诃男,心已正直的圣弟子获得义喜,获得法喜,获得与法相应的愉悦。愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,感受乐;有乐者,心得定。摩诃男,这称为:圣弟子在不平等的众生中达到平等而住,在有恼害的众生中无恼害而住,已入法流而修习天随念。”第一[经]。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, devatā anussareyyāsi – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpaṃ sīlaṃ saṃvijjati. Yathārūpena sutena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpaṃ sutaṃ saṃvijjati. Yathārūpena cāgena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpo cāgo saṃvijjati. Yathārūpāya paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti devatā ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno devatānussatiṃ bhāvetī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第二摩诃男经

2. Dutiyamahānāmasuttaṃ
12已对照

十二、一时,世尊住在释迦[国]迦毘罗卫的尼拘陀园。那时,释迦人摩诃男病愈起身、从病中起身未久。那时,众多比丘正为世尊作衣[,心想]:“世尊衣已作成,三个月过去时将出发游行。”

12. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena mahānāmo sakko gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’ti.
PTS 5.333已对照

释迦人摩诃男听说:“据说众多比丘正为世尊作衣[,心想]:‘世尊衣已作成,三个月过去时将出发游行。’”于是,释迦人摩诃男来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦人摩诃男对世尊这样说——“尊者,我听说了这[事]:‘据说众多比丘正为世尊作衣[,心想]:世尊衣已作成,三个月过去时将出发游行。’尊者,我们以种种住而住,应以哪一种住而住呢?”

Assosi kho mahānāmo sakko – ‘‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’’ti. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’ti. Tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’’nti?
已对照

“善哉,善哉,摩诃男!摩诃男,你们这些良家子来到如来之处而问‘尊者,我们以种种住而住,应以哪一种住而住呢?’——这正是与你们相称的。摩诃男,有信者是成就者,无信者不是;发起精进者是成就者,懈怠者不是;念已现起者是成就者,失念者不是;得定者是成就者,不得定者不是;有慧者是成就者,劣慧者不是。摩诃男,你住立于这五种法之后,应进一步修习六种法。

‘‘Sādhu sādhu, mahānāma! Etaṃ kho, mahānāma, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ yaṃ tumhe tathāgataṃ upasaṅkamitvā puccheyyātha – ‘tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’nti? Saddho kho, mahānāma, ārādhako hoti, no assaddho; āraddhavīriyo ārādhako hoti, no kusīto; upaṭṭhitassati ārādhako hoti, no muṭṭhassati; samāhito ārādhako hoti, no asamāhito; paññavā ārādhako hoti, no duppañño. Imesu kho tvaṃ, mahānāma, pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cha dhamme uttari bhāveyyāsi.
缅 3.535已对照

“摩诃男,在此,你应随念如来:‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’摩诃男,当圣弟子随念如来之时,他于那时心不为贪所缠缚,不为瞋所缠缚,不为痴所缠缚;他于那时心依如来而唯是正直的。摩诃男,心已正直的圣弟子获得义喜,获得法喜,获得与法相应的愉悦。愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,感受乐;有乐者,心得定。摩诃男,你行时也应修习这佛随念,住时也应修习,坐时也应修习,卧时也应修习,经营事业时也应修习,住于儿女拥挤之床时也应修习。

[a. ni. 6.9] ‘‘Idha tvaṃ, mahānāma, tathāgataṃ anussareyyāsi – ‘itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti tathāgataṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Imaṃ kho tvaṃ, mahānāma, buddhānussatiṃ gacchantopi bhāveyyāsi, ṭhitopi bhāveyyāsi, nisinnopi bhāveyyāsi, sayānopi bhāveyyāsi, kammantaṃ adhiṭṭhahantopi bhāveyyāsi, puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantopi bhāveyyāsi.
PTS 5.334已对照

“再者,摩诃男,你应随念法……乃至……你应随念僧……乃至……你应随念自己的诸戒……乃至……你应随念自己的舍……乃至……你应随念诸天:‘有四大王天诸天……乃至……有比那更上的诸天。具足怎样的信的那些天,从此死没后投生于彼处,我也有那样的信。具足怎样的戒……怎样的闻……怎样的舍……怎样的慧的那些天,从此死没后投生于彼处,我也有那样的慧。’摩诃男,当圣弟子随念自己与那些天的信、戒、闻、舍、慧之时,他于那时心不为贪所缠缚,不为瞋所缠缚,不为痴所缠缚;他于那时心依诸天而唯是正直的。摩诃男,心已正直的圣弟子获得义喜,获得法喜,获得与法相应的愉悦。愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,感受乐;有乐者,心得定。摩诃男,你行时也应修习这天随念,住时也应修习,坐时也应修习,卧时也应修习,经营事业时也应修习,住于儿女拥挤之床时也应修习。”第二[经]。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, dhammaṃ anussareyyāsi…pe… saṅghaṃ anussareyyāsi…pe… attano sīlāni anussareyyāsi…pe… attano cāgaṃ anussareyyāsi…pe… devatā anussareyyāsi – ‘santi devā cātumahārājikā…pe… santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena… sutena… cāgena… paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti devatā ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Imaṃ kho tvaṃ, mahānāma, devatānussatiṃ gacchantopi bhāveyyāsi, ṭhitopi bhāveyyāsi, nisinnopi bhāveyyāsi, sayānopi bhāveyyāsi, kammantaṃ adhiṭṭhahantopi bhāveyyāsi, puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantopi bhāveyyāsī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、难提经

3. Nandiyasuttaṃ
13已对照

十三、一时,世尊住在释迦[国]迦毘罗卫的尼拘陀园。那时,世尊想在舍卫城入雨安居。

13. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena bhagavā sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagantukāmo hoti [ahosi (ka.)].
PTS 5.335缅 3.536已对照

释迦人难提(Nandiya Sakka)听说:“据说世尊想在舍卫城入雨安居。”那时,释迦人难提这样想:“我何不也在舍卫城入雨安居呢?在那里我既将经营事业,也将时时得见世尊。”

Assosi kho nandiyo sakko – ‘‘bhagavā kira sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagantukāmo’’ti. Atha kho nandiyassa sakkassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhampi sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagaccheyyaṃ. Tattha kammantañceva adhiṭṭhahissāmi, bhagavantañca lacchāmi kālena kālaṃ dassanāyā’’ti.
已对照

于是,世尊在舍卫城入了雨安居。释迦人难提也在舍卫城入了雨安居。在那里他既经营事业,也时时得见世尊。那时,众多比丘正为世尊作衣[,心想]:“世尊衣已作成,三个月过去时将出发游行。”

Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagacchi [upagañchi (sī. pī.)]. Nandiyopi kho sakko sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagacchi. Tattha kammantañceva adhiṭṭhāsi [adhiṭṭhāya (syā.), adhiṭṭhāti (ka.)], bhagavantañca labhi [lacchati (syā. ka.)] kālena kālaṃ dassanāya. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’ti.
已对照

释迦人难提听说:“据说众多比丘正为世尊作衣[,心想]:‘世尊衣已作成,三个月过去时将出发游行。’”于是,释迦人难提来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦人难提对世尊这样说——“尊者,我听说了这[事]:‘据说众多比丘正为世尊作衣[,心想]:世尊衣已作成,三个月过去时将出发游行。’尊者,我们以种种住而住,应以哪一种住而住呢?”

Assosi kho nandiyo sakko – ‘‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’’ti. Atha kho nandiyo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho nandiyo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’ti. Tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’’nti?
已对照

“善哉,善哉,难提!难提,你们这些良家子来到如来之处而问‘尊者,我们以种种住而住,应以哪一种住而住呢?’——这正是与你们相称的。难提,有信者是成就者,无信者不是;具戒者是成就者,破戒者不是;发起精进者是成就者,懈怠者不是;念已现起者是成就者,失念者不是;得定者是成就者,不得定者不是;有慧者是成就者,劣慧者不是。难提,你住立于这六种法之后,应于五种法上向内令念现起。

‘‘Sādhu sādhu, nandiya! Etaṃ kho, nandiya, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ, yaṃ tumhe tathāgataṃ upasaṅkamitvā puccheyyātha – ‘tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’nti? Saddho kho, nandiya, ārādhako hoti, no assaddho; sīlavā ārādhako hoti, no dussīlo; āraddhavīriyo ārādhako hoti, no kusīto; upaṭṭhitassati ārādhako hoti, no muṭṭhassati; samāhito ārādhako hoti, no asamāhito; paññavā ārādhako hoti, no duppañño. Imesu kho te, nandiya, chasu dhammesu patiṭṭhāya pañcasu dhammesu ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
PTS 5.336缅 3.537已对照

“难提,在此,你应随念如来:‘那位世尊亦即是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊。’难提,你应如是缘如来而向内令念现起。

‘‘Idha tvaṃ, nandiya, tathāgataṃ anussareyyāsi – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Iti kho te, nandiya, tathāgataṃ ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
已对照

“再者,难提,你应随念法:‘法是世尊所善说的,是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。’难提,你应如是缘法而向内令念现起。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, nandiya, dhammaṃ anussareyyāsi – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Iti kho te, nandiya, dhammaṃ ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
已对照

“再者,难提,你应随念诸善友:‘我实有利得!我实善得!我有善友——怜悯[我]、希求[我]利益、教诫[我]、教导[我]。’难提,你应如是缘诸善友而向内令念现起。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, nandiya, kalyāṇamitte anussareyyāsi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kalyāṇamittā anukampakā atthakāmā ovādakā anusāsakā’ti. Iti kho te, nandiya, kalyāṇamitte ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
已对照

“再者,难提,你应随念自己的舍:‘我实有利得!我实善得!我在被悭垢所缠的众生之中,以离了悭垢的心居家,施舍无所保留、手常洁净、乐于舍弃、堪受人乞求、乐于布施与分享。’难提,你应如是缘舍而向内令念现起。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, nandiya, attano cāgaṃ anussareyyāsi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yohaṃ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasāmi muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Iti kho te, nandiya, cāgaṃ ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
PTS 5.337已对照

“再者,难提,你应随念诸天:‘那些超越了以段食为食的诸天之同伴、投生于某一意所成身的诸天,不见自己有应作的,也不见对已作的[须]积累。’难提,犹如不时解脱的比丘不见自己有应作的,也不见对已作的[须]积累;同样,难提,那些超越了以段食为食的诸天之同伴、投生于某一意所成身的诸天,不见自己有应作的,也不见对已作的[须]积累。难提,你应如是缘诸天而向内令念现起。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, nandiya, devatā anussareyyāsi – ‘yā devatā atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ [kabaḷiṃkārabhakkhānaṃ (sī.), kabaḷīkārabhakkhānaṃ (syā. kaṃ. pī.)] devatānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapannā, tā karaṇīyaṃ attano na samanupassanti katassa vā paticayaṃ. Seyyathāpi, nandiya, bhikkhu asamayavimutto karaṇīyaṃ attano na samanupassati katassa vā paticayaṃ; evamevaṃ kho, nandiya, yā tā devatā atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devatānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapannā, tā karaṇīyaṃ attano na samanupassanti katassa vā paticayaṃ. Iti kho te, nandiya, devatā ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
缅 3.538已对照

“难提,具足这十一种法的圣弟子,只舍断恶不善法,不执取。难提,犹如倒覆的瓶只吐出水,而不回吞;又,难提,犹如在干燥的草林中放出的火,只是烧着前进,不回到已烧过之处;同样,难提,具足这十一种法的圣弟子,只舍断恶不善法,不执取。”第三[经]。

‘‘Imehi kho, nandiya, ekādasahi dhammehi samannāgato ariyasāvako pajahateva pāpake akusale dhamme, na upādiyati. Seyyathāpi, nandiya, kumbho nikkujjo [nikujjo (ka.)] vamateva udakaṃ, no vantaṃ paccāvamati [paccāmasati (syā.)]; seyyathāpi vā pana, nandiya, sukkhe tiṇadāye aggi mutto ḍahaññeva gacchati, no daḍḍhaṃ paccudāvattati; evamevaṃ kho, nandiya, imehi ekādasahi dhammehi samannāgato ariyasāvako pajahateva pāpake akusale dhamme, na upādiyatī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、须菩提经

4. Subhūtisuttaṃ
14已对照

十四、那时,具寿须菩提(Subhūti)与萨陀(Saddha)比丘一同来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿须菩提这样说——“须菩提,这位比丘名叫什么?”“尊者,这位比丘名叫萨陀,是须达多(Sudatta)优婆塞之子,出于信心从家出家、成为无家者。”

14. Atha kho āyasmā subhūti saddhena bhikkhunā saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ subhūtiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘ko nāmāyaṃ [ko nāmo ayaṃ (sī. ka.), ko nāma ayaṃ (syā. kaṃ.)], subhūti, bhikkhū’’ti? ‘‘Saddho nāmāyaṃ, bhante, bhikkhu, sudattassa [saddhassa (sī. syā. kaṃ. pī.)] upāsakassa putto, saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti.
已对照

“须菩提,那么这位萨陀比丘——须达多优婆塞之子,出于信心从家出家、成为无家者——是否显现于有信者的诸特相中呢?”“世尊,这正是时候;善逝,这正是时候——愿世尊宣说有信者的诸特相。现在我将会知道,这位比丘是显现于有信者的诸特相中,还是不[显现]。”

‘‘Kacci panāyaṃ, subhūti, saddho bhikkhu sudattassa upāsakassa putto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito sandissati saddhāpadānesū’’ti? ‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo, yaṃ bhagavā saddhassa saddhāpadānāni bhāseyya. Idānāhaṃ jānissāmi yadi vā ayaṃ bhikkhu sandissati saddhāpadānesu yadi vā no’’ti.
已对照

“那么,须菩提,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”具寿须菩提应诺世尊。世尊这样说——

‘‘Tena hi, subhūti, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā subhūti bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
PTS 5.338已对照

“须菩提,在此,比丘具戒,以波罗提木叉律仪防护而住,具足正行与行处,于微细的罪过也见怖畏,受持学处而学习。须菩提,比丘具戒……乃至……受持学处而学习——须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Idha, subhūti, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yampi, subhūti, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
缅 3.539已对照

“再者,须菩提,比丘是多闻者、忆持所闻者、积集所闻者,凡是那些初善、中善、后善的,显示具足义理与文句、完全圆满、遍净的梵行的法,他对这样的诸法多闻、忆持、以语熟习、以意随观察、以见善通达。须菩提,比丘是多闻者……乃至……以见善通达——须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo; ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Yampi, subhūti, bhikkhu bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已对照

“再者,须菩提,比丘是善友者、善伴者、善随从者。须菩提,比丘是善友者、善伴者、善随从者——须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yampi, subhūti, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已对照

“再者,须菩提,比丘是易受劝者,具足使人易受劝的诸法,能忍,善持教诫。须菩提,比丘是易受劝者,具足使人易受劝的诸法,能忍,善持教诫——须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yampi, subhūti, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已对照

“再者,须菩提,比丘对于诸同梵行者种种大小应作之事,是娴熟、不懈怠的,具足于此的方便审察,堪能作、堪能安排。须菩提,比丘对于诸同梵行者种种大小应作之事,是娴熟、不懈怠的,具足于此的方便审察,堪能作、堪能安排——须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni tatra dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Yampi, subhūti, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni tatra dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
PTS 5.339已对照

“再者,须菩提,比丘是爱法者、言谈可爱者,于增上法、增上律有广大的愉悦。须菩提,比丘是爱法者、言谈可爱者,于增上法、增上律有广大的愉悦——须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. Yampi, subhūti, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已对照

“再者,须菩提,比丘为舍断诸不善法、为成就诸善法而住于发起精进,有力、坚固勇猛,于诸善法不放下[重]担。须菩提,比丘为舍断诸不善法、为成就诸善法而住于发起精进,有力、坚固勇猛,于诸善法不放下[重]担——须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Yampi, subhūti, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
缅 3.540已对照

“再者,须菩提,比丘是那属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者。须菩提,比丘是那属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者——须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Yampi, subhūti, bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
PTS 5.340已对照

“再者,须菩提,比丘回忆起多种宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生、许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫——‘我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,我生于那里;在那里也有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,生于此处。’他这样连同行相、连同细节地回忆起多种宿住。须菩提,比丘回忆起多种宿住,即:一生、二生……乃至……这样连同行相、连同细节地回忆起多种宿住。须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi, subhūti, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已对照

“再者,须菩提,比丘以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生——或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣——了知众生随业而去:‘诸君,这些众生确实具足身恶行、具足语恶行、具足意恶行,诽谤圣者,持邪见,受持邪见之业;他们身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。诸君,而这些众生具足身善行、具足语善行、具足意善行,不诽谤圣者,持正见,受持正见之业;他们身坏命终之后,投生于善趣、天界。’他这样以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生——或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣——了知众生随业而去。须菩提,比丘以清净……的天眼……乃至……了知众生随业而去——须菩提,这也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Yampi, subhūti, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena…pe… yathākammūpage satte pajānāti, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
缅 3.541已对照

“再者,须菩提,比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。须菩提,比丘由于诸漏的灭尽……乃至……证知,成就并住——须菩提,这也是有信者的特相。”

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi, subhūti, bhikkhu āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hotī’’ti.
已对照

这样说时,具寿须菩提对世尊这样说——“尊者,世尊所说的这些有信者的特相,在这位比丘[身上]都存在,这位比丘也显现于这些[特相]中。

Evaṃ vutte āyasmā subhūti bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yānimāni, bhante, bhagavatā saddhassa saddhāpadānāni bhāsitāni, saṃvijjanti tāni imassa bhikkhuno, ayañca bhikkhu etesu sandissati.
PTS 5.341已对照

“尊者,这位比丘具戒,以波罗提木叉律仪防护而住,具足正行与行处,于微细的罪过也见怖畏,受持学处而学习。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
已对照

“尊者,这位比丘是多闻者、忆持所闻者、积集所闻者,凡是那些初善、中善、后善的,显示具足义理与文句、完全圆满、遍净的梵行的法,他对这样的诸法多闻、忆持、以语熟习、以意随观察、以见善通达。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo; ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
已对照

“尊者,这位比丘是善友者、善伴者、善随从者。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.
已对照

“尊者,这位比丘是易受劝者……乃至……善持教诫。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu suvaco hoti…pe… anusāsaniṃ.
已对照

“尊者,这位比丘对于诸同梵行者种种大小应作之事,是娴熟、不懈怠的,具足于此的方便审察,堪能作、堪能安排。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ.
已对照

“尊者,这位比丘是爱法者、言谈可爱者,于增上法、增上律有广大的愉悦。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo.
已对照

“尊者,这位比丘住于发起精进……乃至……有力、坚固勇猛,于诸善法不放下[重]担。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu āraddhavīriyo viharati…pe… thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
已对照

“尊者,这位比丘是那属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
缅 3.542已对照

“尊者,这位比丘回忆起多种宿住,即:一生、二生……乃至……这样连同行相、连同细节地回忆起多种宿住。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
已对照

“尊者,这位比丘以清净、超人的天眼……乃至……了知众生随业而去。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti.
已对照

“尊者,这位比丘由于诸漏的灭尽……乃至……证知,成就并住。尊者,世尊所说的这些有信者的特相,在这位比丘[身上]都存在,这位比丘也显现于这些[特相]中。”

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Yānimāni, bhante, bhagavatā saddhassa saddhāpadānāni bhāsitāni, saṃvijjanti tāni imassa bhikkhuno, ayañca bhikkhu etesu sandissatī’’ti.
已对照

“善哉,善哉,须菩提!那么,须菩提,你应与这位萨陀比丘一同住。须菩提,每当你想要见如来时,应与这位萨陀比丘一同来见如来。”第四[经]。

‘‘Sādhu sādhu, subhūti! Tena hi tvaṃ, subhūti, iminā ca saddhena bhikkhunā saddhiṃ vihareyyāsi. Yadā ca tvaṃ, subhūti, ākaṅkheyyāsi tathāgataṃ dassanāya, iminā saddhena bhikkhunā saddhiṃ upasaṅkameyyāsi tathāgataṃ dassanāyā’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、慈经

5. Mettāsuttaṃ
15PTS 5.342已对照

十五、“诸比丘,慈心解脱若已串习、已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,可期待十一种功德。

15. [paṭi. ma. 2.22; mi. pa. 4.4.6] ‘‘Mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ekādasānisaṃsā pāṭikaṅkhā.
已对照

哪十一种[功德]呢?安乐地睡,安乐地醒,不见恶梦,为人们所爱,为非人所爱,诸天神守护[他],火或毒或刀不侵入他,心迅速得定,面色明净,不昏昧而命终,若未通达更上[之法],则趣往梵天界。诸比丘,慈心解脱若已串习、已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,可期待这十一种功德。”第五[经]。

Katame ekādasa? Sukhaṃ supati, sukhaṃ paṭibujjhati, na pāpakaṃ supinaṃ passati, manussānaṃ piyo hoti, amanussānaṃ piyo hoti, devatā rakkhanti, nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamati, tuvaṭaṃ cittaṃ samādhiyati, mukhavaṇṇo vippasīdati, asammūḷho kālaṃ karoti, uttari appaṭivijjhanto brahmalokūpago hoti. Mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ime ekādasānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、八城经

6. Aṭṭhakanāgarasuttaṃ
16已对照

十六、一时,具寿阿难住在毘舍离的竹林村(Beluvagāmaka)。那时,八城的第十居士(Dasama gahapati Aṭṭhakanāgara)因某事来到了波吒厘子城(Pāṭaliputta)。

16. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando vesāliyaṃ viharati beluvagāmake [veḷuvagāmake (syā. kaṃ. ka.)]. Tena kho pana samayena dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputtaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena.
缅 3.543已对照

于是,八城的第十居士来到鸡园(Kukkuṭārāma),来到某位比丘之处;到了之后,对那位比丘这样说——“尊者,具寿阿难现在住在哪里?尊者,因为我们想见具寿阿难。”“居士,那位具寿阿难住在毘舍离的竹林村。”

Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro yena kukkuṭārāmo yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, āyasmā ānando etarahi viharati? Dassanakāmā hi mayaṃ, bhante, āyasmantaṃ ānanda’’nti. ‘‘Eso, gahapati, āyasmā ānando vesāliyaṃ viharati beluvagāmake’’ti.
PTS 5.343已对照

于是,八城的第十居士在波吒厘子城把那事办完之后,来到毘舍离的竹林村,来到具寿阿难之处;到了之后,礼敬具寿阿难,坐在一旁。坐在一旁的八城的第十居士对具寿阿难这样说——“阿难尊者,有没有那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊所正说的一法:在那里,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,未解脱的心便得解脱,未遍尽的诸漏便趋于遍尽,未证得的无上的瑜伽安稳便得证得?”“居士,有那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊所正说的一法:在那里,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,未解脱的心便得解脱,未遍尽的诸漏便趋于遍尽,未证得的无上的瑜伽安稳便得证得。”

Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputte taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena vesālī beluvagāmako yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante ānanda, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti? ‘‘Atthi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti.
缅 3.544已对照

“阿难尊者,那么什么是那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊所正说的一法:在那里,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,未解脱的心便得解脱,未遍尽的诸漏便趋于遍尽,未证得的无上的瑜伽安稳便得证得呢?”“居士,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。他这样思察:‘这初禅也是被造作的、被思所策发的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策发的,那是无常的、灭法。’他住立于彼,达到诸漏的灭尽;若未达到诸漏的灭尽,便以那法贪、那法欢喜,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。居士,这也是那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊所正说的一法:在那里,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,未解脱的心便得解脱,未遍尽的诸漏便趋于遍尽,未证得的无上的瑜伽安稳便得证得。

‘‘Katamo pana, bhante ānanda, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti? ‘‘Idha, gahapati, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘idampi kho paṭhamaṃ jhānaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ, tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
PTS 5.344已对照

“再者,居士,比丘寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅。他这样思察:‘这第四禅也是被造作的、被思所策发的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策发的,那是无常的、灭法。’他住立于彼,达到诸漏的灭尽;若未达到诸漏的灭尽,便以那法贪、那法欢喜,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。居士,这也是那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊所正说的一法:在那里,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,未解脱的心便得解脱,未遍尽的诸漏便趋于遍尽,未证得的无上的瑜伽安稳便得证得。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘idampi kho catutthaṃ jhānaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
PTS 5.345已对照

“再者,居士,比丘以与慈俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与慈俱的心遍满一方而住,以广、大、无量、无怨、无恼害[之心]遍满一切世间而住。他这样思察:‘这慈心解脱也是被造作的、被思所策发的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策发的,那是无常的、灭法。’他住立于彼,达到诸漏的灭尽;若未达到诸漏的灭尽,便以那法贪、那法欢喜,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。居士,这也是那位知者……乃至……未证得的无上的瑜伽安稳便得证得。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘ayampi kho mettā cetovimutti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā…pe. … ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
缅 3.545已对照

“再者,居士,比丘以与悲俱的心……乃至……以与喜俱的心……乃至……以与舍俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。他这样思察:‘这舍心解脱也是被造作的、被思所策发的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策发的,那是无常的、灭法。’他住立于彼,达到诸漏的灭尽;若未达到诸漏的灭尽,便以那法贪、那法欢喜,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。居士,这也是那位知者……乃至……未证得的无上的瑜伽安稳便得证得。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘ayampi kho upekkhācetovimutti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā…pe… ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
PTS 5.346已对照

“再者,居士,比丘完全超越色想,有对想灭没,不作意种种想,[知]‘虚空是无边的’,成就并住于空无边处。他这样思察:‘这空无边处等至也是被造作的、被思所策发的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策发的,那是无常的、灭法。’他住立于彼,达到诸漏的灭尽;若未达到诸漏的灭尽,便以那法贪、那法欢喜,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。居士,这也是那位知者……乃至……未证得的无上的瑜伽安稳便得证得。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘ayampi kho ākāsānañcāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā…pe… ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
缅 3.546已对照

“再者,居士,比丘完全超越空无边处,[知]‘识是无边的’,成就并住于识无边处……乃至……完全超越识无边处,[知]‘什么都没有’,成就并住于无所有处。他这样思察:‘这无所有处等至也是被造作的、被思所策发的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策发的,那是无常的、灭法。’他住立于彼,达到诸漏的灭尽;若未达到诸漏的灭尽,便以那法贪、那法欢喜,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。居士,这也是那位知者……乃至……未证得的无上的瑜伽安稳便得证得。”

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati…pe… sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘ayampi kho ākiñcaññāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā…pe… ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti.
PTS 5.347已对照

这样说时,八城的第十居士对具寿阿难这样说——“阿难尊者,犹如有人寻求一处宝藏口,一举获得十一处宝藏口;同样,尊者,我寻求一种不死之门,一举获得了十一种不死之门以供亲近。尊者,犹如有人的屋有十一扇门;那屋着火时,他能以其中任何一扇门使自己平安;同样,尊者,我也将能以这十一种不死之门中任何一种不死之门使自己平安。尊者,这些外道尚且会为老师寻求师礼(ācariyadhana),我又怎能不对具寿阿难作供养呢!”

Evaṃ vutte dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi, bhante ānanda, puriso ekaṃ nidhimukhaṃ gavesanto sakideva [sabbatthapi evameva dissati] ekādasa nidhimukhāni adhigaccheyya; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, ekaṃ amatadvāraṃ gavesanto sakideva ekādasa amatadvārāni [ekādasannaṃ amatadvārānaṃ (sabbattha) ma. ni. 2.21 passitabbaṃ] alatthaṃ sevanāya [savanāya (syā.) sī. pī. majjhimapaṇṇāsakadutiyasuttepi, bhāvanāya (ma. ni. 2.21)]. Seyyathāpi, bhante, purisassa agāraṃ ekādasa dvāraṃ. So tasmiṃ agāre āditte ekamekenapi dvārena sakkuṇeyya attānaṃ sotthiṃ kātuṃ; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, imesaṃ ekādasannaṃ amatadvārānaṃ ekamekenapi amatadvārena sakkuṇissāmi attānaṃ sotthiṃ kātuṃ. Ime hi nāma, bhante, aññatitthiyā ācariyassa ācariyadhanaṃ pariyesissanti. Kiṃ [kimaṅgaṃ (ma. ni. 2.21)] panāhaṃ āyasmato ānandassa pūjaṃ na karissāmī’’ti!
已对照

于是,八城的第十居士召集了毘舍离与波吒厘子城的比丘僧团,以上妙的嚼食、啖食亲手奉侍[他们],使之饱足满意。并给每一位比丘各披上一双衣,给具寿阿难披上三衣。又为具寿阿难建造了值五百的精舍。第六[经]。

Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro vesālikañca pāṭaliputtakañca bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Ekamekañca bhikkhuṃ paccekaṃ dussayugena acchādesi, āyasmantañca ānandaṃ ticīvarena. Āyasmato ānandassa pañcasataṃ vihāraṃ kārāpesīti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、牧牛者经

7. Gopālasuttaṃ
17缅 3.547已对照

十七、“诸比丘,具足十一种支的牧牛者,不能守护牛群、使之增长。具足哪十一种[支]呢?诸比丘,于此,牧牛者不是知色者,不是善知相者,不是除蝇卵者,不是覆疮者,不是作烟者,不知渡处,不知已饮,不知道路,不是善知牧地者,并且是无余而榨乳者;对那些为牛之父、为牛群导首的公牛,他不是以特别的恭敬而恭敬者。诸比丘,具足这十一种支的牧牛者,不能守护牛群、使之增长。

17. ‘‘Ekādasahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gopālako abhabbo gogaṇaṃ pariharituṃ phātiṃ kātuṃ [phātikattuṃ (sī.), phātikātuṃ (syā. pī.)]. Katamehi ekādasahi? Idha, bhikkhave, gopālako na rūpaññū hoti, na lakkhaṇakusalo hoti, na āsāṭikaṃ hāretā [sāṭetā (sī. syā. pī.)] hoti, na vaṇaṃ paṭicchādetā hoti, na dhūmaṃ kattā hoti, na titthaṃ jānāti, na pītaṃ jānāti, na vīthiṃ jānāti, na gocarakusalo hoti, anavasesadohī ca hoti, ye te usabhā gopitaro gopariṇāyakā te na atirekapūjāya pūjetā hoti. Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi aṅgehi samannāgato gopālako abhabbo gogaṇaṃ pariharituṃ phātiṃ kātuṃ.
PTS 5.348已对照

“诸比丘,正是这样:具足十一种法的比丘,不能在这法与律中达到增长、增广、广大。具足哪十一种[法]呢?诸比丘,于此,比丘不是知色者,不是善知相者,不是除蝇卵者,不是覆疮者,不是作烟者,不知渡处,不知已饮,不知道路,不是善知牧地者,并且是无余而榨乳者;对那些长老、阅历长久、出家已久、为僧团之父、为僧团导首的比丘,他不是以特别的恭敬而恭敬者。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ. Katamehi ekādasahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na rūpaññū hoti, na lakkhaṇakusalo hoti, na āsāṭikaṃ hāretā hoti, na vaṇaṃ paṭicchādetā hoti, na dhūmaṃ kattā hoti, na titthaṃ jānāti, na pītaṃ jānāti, na vīthiṃ jānāti, na gocarakusalo hoti, anavasesadohī ca hoti, ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te na atirekapūjāya pūjetā hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样不是知色者呢?诸比丘,于此,比丘对任何色,不如实了知‘[这是]四大种与四大种所造之色’。诸比丘,这样比丘便不是知色者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na rūpaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṃ kiñci rūpaṃ ( ) [(sabbaṃ rūpaṃ) ma. ni. 1.347 ( ) katthaci dissati] ‘cattāri mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na rūpaññū hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样不是善知相者呢?诸比丘,于此,比丘不如实了知‘愚者以业为相,智者以业为相’。诸比丘,这样比丘便不是善知相者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na lakkhaṇakusalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘kammalakkhaṇo bālo, kammalakkhaṇo paṇḍito’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na lakkhaṇakusalo hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样不是除蝇卵者呢?诸比丘,于此,比丘容忍已生的欲寻,不舍断它、不除遣它、不令它灭尽、不令它归于不存在;已生的瞋恚寻……已生的害寻……对一再生起的恶不善法,[他]容忍,不舍断它们、不除遣它们、不令它们灭尽、不令它们归于不存在。诸比丘,这样比丘便不是除蝇卵者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na āsāṭikaṃ hāretā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na āsāṭikaṃ hāretā hoti.
PTS 5.349缅 3.548已对照

“诸比丘,比丘怎样不是覆疮者呢?诸比丘,于此,比丘以眼见色后,取于相,取随相。若不守护眼根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,[而]他不为防护它而行道,不守护眼根,不致力于眼根的律仪。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识知法后,取于相,取随相。若不守护意根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,[而]他不为防护它而行道,不守护意根,不致力于意根的律仪。诸比丘,这样比丘便不是覆疮者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na vaṇaṃ paṭicchādetā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati; na rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ nāpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati; na rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ nāpajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na vaṇaṃ paṭicchādetā hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样不是作烟者呢?诸比丘,于此,比丘不把如所听闻、如所习得的法广为他人宣说。诸比丘,这样比丘便不是作烟者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na dhūmaṃ kattā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu na [ma. ni. 1.346-347 pana ayaṃ nakāro dhammantipadassa anantaraṃ dissati] yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ desetā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na dhūmaṃ kattā hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样不知渡处呢?诸比丘,于此,比丘对那些多闻者、通晓阿含者、持法者、持律者、持论母者的比丘,不时时前往请问、发问:‘尊者,这是怎样?这是什么义?’那些具寿便不为他开显未开显的,不明了未明了的,也不于种种可疑之处除遣其疑。诸比丘,这样比丘便不知渡处。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na titthaṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā na paripucchati na paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva na vivaranti, anuttānīkatañca na uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ na paṭivinodenti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na titthaṃ jānāti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样不知已饮呢?诸比丘,于此,比丘在如来所宣示的法与律被讲说时,得不到义喜,得不到法喜,得不到与法相应的愉悦。诸比丘,这样比丘便不知已饮。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na pītaṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne na labhati atthavedaṃ, na labhati dhammavedaṃ, na labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na pītaṃ jānāti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样不知道路呢?诸比丘,于此,比丘不如实了知八支圣道。诸比丘,这样比丘便不知道路。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na vīthiṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na vīthiṃ jānāti.
PTS 5.350已对照

“诸比丘,比丘怎样不是善知牧地者呢?诸比丘,于此,比丘不如实了知四念处。诸比丘,这样比丘便不是善知牧地者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na gocarakusalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na gocarakusalo hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样是无余而榨乳者呢?诸比丘,于此,有信的居士们捧上[资具]而奉请比丘[受用]衣、钵食、坐卧处、病缘药资具。于此,比丘不知领受的分量。诸比丘,这样比丘便是无余而榨乳者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu anavasesadohī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuṃ saddhā gahapatikā abhihaṭṭhuṃ pavārenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi. Tatra bhikkhu mattaṃ na jānāti paṭiggahaṇāya. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu anavasesadohī hoti.
缅 3.549已对照

“诸比丘,比丘怎样对那些长老、阅历长久、出家已久、为僧团之父、为僧团导首的比丘不是以特别的恭敬而恭敬者呢?诸比丘,于此,比丘对那些长老、阅历长久、出家已久、为僧团之父、为僧团导首的比丘,不于显处与屏处现起慈的身业,不[现起]慈的语业……不于显处与屏处现起慈的意业。诸比丘,这样比丘便对那些长老、阅历长久、出家已久、为僧团之父、为僧团导首的比丘不是以特别的恭敬而恭敬者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, te na atirekapūjāya pūjetā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, tesu na mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca, na mettaṃ vacīkammaṃ… na mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, na te atirekapūjāya pūjetā hoti.
已对照

“诸比丘,具足这十一种法的比丘,不能在这法与律中达到增长、增广、广大。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ.
已对照

“诸比丘,具足十一种支的牧牛者,能守护牛群、使之增长。具足哪十一种[支]呢?诸比丘,于此,牧牛者是知色者,是善知相者,是除蝇卵者,是覆疮者,是作烟者,知渡处,知已饮,知道路,是善知牧地者,并且是留余而榨乳者;对那些为牛之父、为牛群导首的公牛,他是以特别的恭敬而恭敬者——诸比丘,具足这十一种支的牧牛者,能守护牛群、使之增长。

‘‘Ekādasahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gopālako bhabbo gogaṇaṃ pariharituṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi ekādasahi? Idha, bhikkhave, gopālako rūpaññū hoti, lakkhaṇakusalo hoti, āsāṭikaṃ hāretā hoti, vaṇaṃ paṭicchādetā hoti, dhūmaṃ kattā hoti, titthaṃ jānāti, pītaṃ jānāti, vīthiṃ jānāti, gocarakusalo hoti, sāvasesadohī ca hoti, ye te usabhā gopitaro gopariṇāyakā te atirekapūjāya pūjetā hoti – imehi kho, bhikkhave, ekādasahi aṅgehi samannāgato gopālako bhabbo gogaṇaṃ pariharituṃ phātiṃ kātuṃ.
PTS 5.351已对照

“诸比丘,正是这样:具足十一种法的比丘,能在这法与律中达到增长、增广、广大。具足哪十一种[法]呢?诸比丘,于此,比丘是知色者,是善知相者,是除蝇卵者,是覆疮者,是作烟者,知渡处,知已饮,知道路,是善知牧地者,并且是留余而榨乳者;对那些长老、阅历长久、出家已久、为僧团之父、为僧团导首的比丘,他是以特别的恭敬而恭敬者。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ. Katamehi ekādasahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu rūpaññū hoti, lakkhaṇakusalo hoti, āsāṭikaṃ hāretā hoti, vaṇaṃ paṭicchādetā hoti, dhūmaṃ kattā hoti, titthaṃ jānāti, pītaṃ jānāti, vīthiṃ jānāti, gocarakusalo hoti, sāvasesadohī ca hoti, ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te atirekapūjāya pūjetā hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样是知色者呢?诸比丘,于此,比丘对任何色,如实了知‘[这是]四大种与四大种所造之色’。诸比丘,这样比丘便是知色者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu rūpaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṃ kiñci rūpaṃ ‘cattāri mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpa’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaññū hoti.
缅 3.550已对照

“诸比丘,比丘怎样是善知相者呢?诸比丘,于此,比丘如实了知‘愚者以业为相,智者以业为相’。诸比丘,这样比丘便是善知相者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu lakkhaṇakusalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘kammalakkhaṇo bālo, kammalakkhaṇo paṇḍito’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu lakkhaṇakusalo hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样是除蝇卵者呢?诸比丘,于此,比丘不容忍已生的欲寻,舍断它、除遣它、令它灭尽、令它归于不存在;已生的瞋恚寻……已生的害寻……对一再生起的恶不善法,[他]不容忍,舍断它们、除遣它们、令它们灭尽、令它们归于不存在。诸比丘,这样比丘便是除蝇卵者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu āsāṭikaṃ hāretā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu āsāṭikaṃ hāretā hoti.
PTS 5.352已对照

“诸比丘,比丘怎样是覆疮者呢?诸比丘,于此,比丘以眼见色后,不取于相,不取随相。若不守护眼根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护眼根,致力于眼根的律仪。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识知法后,不取于相,不取随相。若不守护意根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护意根,致力于意根的律仪。诸比丘,这样比丘便是覆疮者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇaṃ paṭicchādetā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇaṃ paṭicchādetā hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样是作烟者呢?诸比丘,于此,比丘把如所听闻、如所习得的法广为他人宣说。诸比丘,这样比丘便是作烟者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhūmaṃ kattā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ desetā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu dhūmaṃ kattā hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样知渡处呢?诸比丘,于此,比丘对那些多闻者、通晓阿含者、持法者、持律者、持论母者的比丘,时时前往请问、发问:‘尊者,这是怎样?这是什么义?’那些具寿便为他开显未开显的,明了未明了的,并于种种可疑之处除遣其疑。诸比丘,这样比丘便知渡处。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu titthaṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu titthaṃ jānāti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样知已饮呢?诸比丘,于此,比丘在如来所宣示的法与律被讲说时,获得义喜,获得法喜,获得与法相应的愉悦。诸比丘,这样比丘便知已饮。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pītaṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu pītaṃ jānāti.
缅 3.551已对照

“诸比丘,比丘怎样知道路呢?诸比丘,于此,比丘如实了知八支圣道。诸比丘,这样比丘便知道路。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vīthiṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vīthiṃ jānāti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样是善知牧地者呢?诸比丘,于此,比丘如实了知四念处。诸比丘,这样比丘便是善知牧地者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu gocarakusalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu gocarakusalo hoti.
PTS 5.353已对照

“诸比丘,比丘怎样是留余而榨乳者呢?诸比丘,于此,有信的居士们捧上[资具]而奉请比丘[受用]衣、钵食、坐卧处、病缘药资具。于此,比丘知领受的分量。诸比丘,这样比丘便是留余而榨乳者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāvasesadohī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuṃ saddhā gahapatikā abhihaṭṭhuṃ pavārenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi. Tatra bhikkhu mattaṃ jānāti paṭiggahaṇāya. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sāvasesadohī hoti.
已对照

“诸比丘,比丘怎样对那些长老、阅历长久、出家已久、为僧团之父、为僧团导首的比丘是以特别的恭敬而恭敬者呢?诸比丘,于此,比丘对那些长老、阅历长久、出家已久、为僧团之父、为僧团导首者,于显处与屏处现起慈的身业,[现起]慈的语业……于显处与屏处现起慈的意业。诸比丘,这样比丘便对那些长老、阅历长久、出家已久、为僧团之父、为僧团导首的比丘是以特别的恭敬而恭敬者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, te atirekapūjāya pūjetā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, tesu mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca, mettaṃ vacīkammaṃ… mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, te atirekapūjāya pūjetā hoti.
已对照

“诸比丘,具足这十一种法的比丘,能在这法与律中达到增长、增广、广大。”第七[经]。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjitu’’nti. Sattamaṃ.
已对照

八、第一定经

8. Paṭhamasamādhisuttaṃ
18已对照

十八、那时,众多比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说——

18. [a. ni. 10.6] Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
缅 3.552已对照

“尊者,比丘能否有这样的定之获得:于地不会是有地想者,于水不会是有水想者,于火不会是有火想者,于风不会是有风想者,于空无边处不会是有空无边处想者,于识无边处不会是有识无边处想者,于无所有处不会是有无所有处想者,于非想非非想处不会是有非想非非想处想者,于此世不会是有此世想者,于他世不会是有他世想者,凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者?”

‘‘Siyā nu kho, bhante, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
PTS 5.354已对照

“诸比丘,比丘能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者。”

‘‘Siyā, bhikkhave, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe. … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti.
已对照

“尊者,那么,比丘如何能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
已对照

“诸比丘,在此,比丘是有这样之想者:‘这是寂静的,这是殊胜的,即:一切行的止息、一切依的舍离、爱尽、离贪、灭、涅槃。’诸比丘,比丘便如是能有这样的定之获得:于地不会是有地想者,于水不会是有水想者,于火不会是有火想者,于风不会是有风想者,于空无边处不会是有空无边处想者,于识无边处不会是有识无边处想者,于无所有处不会是有无所有处想者,于非想非非想处不会是有非想非非想处想者,于此世不会是有此世想者,于他世不会是有他世想者,凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者。”第八[经]。

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, bhikkhave, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第二定经

9. Dutiyasamādhisuttaṃ
19已对照

十九、在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

19. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 5.355缅 3.553已对照

“诸比丘,比丘能否有这样的定之获得:于地不会是有地想者,于水不会是有水想者……乃至……于无所有处不会是有无所有处想者,于非想非非想处不会是有非想非非想处想者,于此世不会是有此世想者,于他世不会是有他世想者,凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本、以世尊为引导、以世尊为依止。尊者,若世尊亲自解说这所说之义,那就好了;听了世尊[所说],比丘们将会受持。”

‘‘Siyā nu kho bhikkhave, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa…pe… na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.
已对照

“那么,诸比丘,你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,比丘能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者。”

‘‘Siyā, bhikkhave, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti.
已对照

“尊者,那么,比丘如何能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
PTS 5.356已对照

“诸比丘,在此,比丘是有这样之想者:‘这是寂静的,这是殊胜的,即:一切行的止息、一切依的舍离、爱尽、离贪、灭、涅槃。’诸比丘,比丘便如是能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者。”第九[经]。

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, bhikkhave, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe. … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第三定经

10. Tatiyasamādhisuttaṃ
20缅 3.554已对照

二十、那时,众多比丘来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对具寿舍利弗这样说——

20. [a. ni. 10.7] Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavocuṃ –
已对照

“贤友舍利弗,比丘能否有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者?”“贤友们,比丘能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者。”

‘‘Siyā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti? ‘‘Siyā, āvuso, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti.
已对照

“贤友舍利弗,那么,比丘如何能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ pana, āvuso sāriputta, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
PTS 5.357已对照

“贤友们,在此,比丘是有这样之想者:‘这是寂静的,这是殊胜的,即:一切行的止息、一切依的舍离、爱尽、离贪、灭、涅槃。’贤友们,比丘便如是能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者。”第十[经]。

‘‘Idha, āvuso, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, āvuso, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

十一、第四定经

11. Catutthasamādhisuttaṃ
21已对照

二十一、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,比丘能否有这样的定之获得:于地不会是有地想者,于水不会是有水想者,于火不会是有火想者,于风不会是有风想者,于空无边处不会是有空无边处想者,于识无边处不会是有识无边处想者,于无所有处不会是有无所有处想者,于非想非非想处不会是有非想非非想处想者,于此世不会是有此世想者,于他世不会是有他世想者,凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者?”

21. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘siyā nu kho, āvuso, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
缅 3.555已对照

“贤友,我们纵从远处而来,也正是为了到具寿舍利弗跟前领解这话的义。善哉!愿这话的义正归于具寿舍利弗[来显明];听了具寿舍利弗[所说],比丘们将会受持。”

‘‘Dūratopi kho mayaṃ, āvuso, āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṃ. Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.
PTS 5.358已对照

“那么,贤友们,你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

‘‘Tenahāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已对照

“贤友们,比丘能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者。”

‘‘Siyā, āvuso bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti.
已对照

“贤友,那么,比丘如何能有这样的定之获得:于地不会是有地想者……乃至……凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ panāvuso, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
已对照

“贤友们,在此,比丘是有这样之想者:‘这是寂静的,这是殊胜的,即:一切行的止息、一切依的舍离、爱尽、离贪、灭、涅槃。’贤友们,比丘便如是能有这样的定之获得:于地不会是有地想者,于水不会是有水想者,于火不会是有火想者,于风不会是有风想者,于空无边处不会是有空无边处想者,于识无边处不会是有识无边处想者,于无所有处不会是有无所有处想者,于非想非非想处不会是有非想非非想处想者,于此世不会是有此世想者,于他世不会是有他世想者,凡那所见、所闻、所觉、所识、所得、所寻求、以意所随行的,于那里也不会是有想者;却仍是有想者。”第十一[经]。

‘‘Idha, āvuso, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, āvuso, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti. Ekādasamaṃ.
已对照

随念品第二。

Anussativaggo dutiyo.
缅 3.556已对照

其摄颂——

摩诃男所说二[经],难提、须菩提;

慈、八城、牧牛者,以及四定[经]。

Tassuddānaṃ –
Dve vuttā mahānāmena, nandiyena subhūtinā;
Mettā aṭṭhako gopālo, cattāro ca samādhināti.